Chó hoang Đin-gô

[weekdaysman]

Em xin được trích dẫn một câu nói cũ để có đôi lời tâm sự trước khi bắt đầu câu chuyện: "Tuổi trẻ là tương lai của toàn nhân loại, tuổi già là tương lai của mỗi chúng ta."

Em cũng đã qua cái thời thích chơi trò "mật mã" mà dạng đơn giản nhất thì a là một, b là 2 ... và cứ thế. Bây giờ thì các bạn trẻ hay thích viết những "ngôn ngữ xì tin" trên các diễn đàn hay blog mà nếu có ở 3N thì sẽ được các bác lớn tuổi nhắc nhở ngay. Em nghĩ là mình cũng có thể hiểu phần nào sự thích thú của các bạn trẻ với trò chơi đó - trong trường hợp nó không phải là sự sa đà, lạm dụng - hẳn là nó cũng giống như ngày nào bọn em gửi cho nhau những "bức thư mật mã". Nhưng sa đà đến mức "tạo ra một ngôn ngữ" thì nó cũng không khác gì việc tưởng một trò chơi chính là cả cuộc sống. Cái gọi là "ngôn ngữ" đó không giúp các bạn viết bài kiểm tra, bài thi, luận văn... khi đi học, cũng như không thể dùng để viết báo cáo, biên bản, thư từ giao dịch... khi đi làm. Thế nên em tin là nếu bạn trẻ nào đó từng có lúc "được nhắc nhở" cảm thấy không vui, thì rồi cũng sẽ nhận ra đó chính là những sự giúp đỡ của các bác lớn tuổi hơn mà hẳn là nếu không phải chính vì mong muốn những điều tốt đẹp cho các bạn trẻ, có lẽ các bác cũng chẳng buồn nhắc nhở làm gì.



Quay về "những năm tháng tuổi thơ" của mình, em nhớ đến lần đầu tiên nhìn thấy bìa cuốn sách "Chó hoang Đin-gô" trong quầy sách trên đường Lê Duẩn, khi đó còn là phố Cửa Nam thì phải. Thực tế thì tên đầy đủ của nó còn có thêm dòng chữ "hay là câu chuyện mối tình đầu" trong ngoặc đơn, nhưng khi đó, mới biết bản tiếng Việt, có lẽ vì tưởng đó là một cách "câu khách" của người Việt, nên em có phần ác cảm với cái ngoặc đơn đó. Lớn hơn mới biết đó là tên đầy đủ từ nguyên bản, nhưng cảm giác cũ thì không thay đổi được nữa. Ngày ấy hiệu sách Cửa Nam (mà ngày nay các bác đi qua sẽ thấy là nơi bán... nồi cơm điện với các thứ linh tinh khác) là nơi mà trong khả năng đi bộ của em khi đó thì là nơi duy nhất ở Hà Nội (em cũng không biết ngoài Hà Nội thì sao?) mà bên cạnh mỗi cuốn sách, trên tấm giấy nhỏ ghi giá tiền, còn có thêm một con số nữa. Các bạn trẻ ngày nay hẳn không thể hiểu ý nghĩa con số đó nếu chỉ biết nó sẽ là: 1,5kg, 2kg... hay đại loại như thế. Ý nghĩa đầy đủ của nó là để mua được cuốn sách đó, người mua không chỉ phải có số tiền theo giá sách, mà còn có trách nhiệm bán cho cửa hàng một khối lượng giấy tuỳ theo từng cuốn (em không biết có tỷ lệ tương ứng với lượng giấy của cuốn sách đó không? ) Lượng giấy đó có thể là giấy vụn có giá thấp nhất, giấy sách (khổ 13X19) có giá cao hơn hay giấy báo có giá cao nhất. Trong cửa hàng có bảng giá cho mỗi loại giấy, và như vậy nếu mang giấy vụn đến, điều chắc chắn là phải mang luôn theo cả tiền, nhưng nếu mang đến cả chồng báo cũ thì thậm chí có cơ may ngoài sách ra còn được mang tiền về. Hiệu sách khá gần nhà em và đôi khi ở đó có những cuốn mà dọc cả phố Tràng Tiền cũng không có, thế nên em là khách hàng khá "thường xuyên" - theo kiểu sẽ đến ngay vào cuối năm học - khi thanh lý một tập vở của năm học cũ, hay trước Tết, khi em được bố cho chồng báo cũ của bố để mang đi đổi sách. Cũng có lần em gian dối :oops: bằng cách chèn một vài quyển tạp chí (có giá giấy thấp hơn, nhưng thật ra nhà em cũng rất ít khi có) vào tập báo, vì báo gấp lại có khổ giống như tạp chí, tất nhiên là nếu có bìa màu in giấy bóng thì phải bóc ra. Dù sao thì em cũng tự biện hộ là mình rất yêu sách, nhưng cũng vẫn luôn có cảm giác xấu hổ + sợ hãi mỗi lần làm vậy.

Cuốn Chó hoang Đin-gô em đã mua bằng "kế hoạch nhỏ" của mình như thế. Với "nguồn cung giấy" rất hạn chế thì cùng với nguyên nhân về tiền, việc mua cuốn sách nào càng được cân nhắc kỹ hơn. Thường là bìa 4 của sách ngày đó hay có mục "Tóm tắt nội dung". Thú thật là em ghét kiểu trình bày đó, nhưng đôi khi sách không có phần "Lời nói đầu" thì chẳng biết tham khảo thế nào mà lựa chọn. Em cũng không biết em có nhấc cuốn Chó hoang Đin-gô lên vì cái tên phụ của nó hay không, nhưng rốt cuộc em đã mua nó chính vì cái tên phụ ấy. Ngày đó thì theo truyền thống, truyện cho thiếu nhi (mà nhất là truyện Việt Nam) phải tuân thủ nguyên tắc đề cao tính giáo dục, và đương nhiên là "ba cái trò yêu đương nhăng nhít" không bao giờ được khuyến khích. Thích bạn gái đương nhiên không thể để bố mẹ, thấy cô biết, thậm chí có thể phải bí mật với các bạn vì sợ bị chê là hư. Em thích Chó hoang Đin-gô từ khía cạnh đó - sự thừa nhận của người lớn về tình bạn khác giới của cái bọn "trẻ con nửa người lớn" (nghe cứ như "thực dân nửa phong kiến" ấy các bác nhỉ! ). Sau này em nhớ có một cuốn ("Xin cô hãy tha thứ cho chúng em" thì phải, cũng là truyện Liên Xô) cũng thuộc loại dành cho cái tuổi nhơ nhỡ ấy, nhưng với em thì Chó hoang Đin-gô vẫn là cuốn đầu tiên. Và tình cảm của tuổi mới lớn ấy cũng hoàn toàn trong sáng, không hề có những chi tiết kiểu như anh Sài với bạn gái trong khi tránh lũ (Thời xa vắng) - tất nhiên vì nó được viết cho lứa tuổi nhỏ hơn một chút. Đó cũng là điều cuối em muốn tâm sự với các bạn trẻ của thời "Nhật ký Vàng Anh" - Hãy sống chậm hơn một chút để có thể cảm nhận ý nghĩa của cuộc sống đầy đủ hơn!

[tamnguyenmotthuo]

Mình cũng là người mê đọc sách, nhất là thời còn đi học, văn học Việt Nam, văn học nước ngoài, cổ điển, tâm lý, tình báo....... cái gì cũng đọc. Nhớ hồi bé còn bị mẹ mắng khi phát hiện ra bên dưới cuốn SGK Đại số là cuốn "Shelock Holme toàn tập"...... Bây giờ bận rộn với những việc không tên và có tên nên thời gian dành cho sách đã bị giảm đi rất nhiều, thế nhưng mắt vẫn sáng lên khi thấy đó đây những cảm nhận và những tâm hồn đồng điệu.
Mình cũng đã từng(!) có cuốn "Chó hoang Đin-gô" (hay là câu chuyện mối tình đầu) do bố mình mua tặng. Mình thích tác phẩm này cũng là vì nó nhẹ nhàng, trong sáng và đầy tính nhân văn......... Thế rồi đem cho một đứa bạn mượn và nó làm mất, sau đó giận nó mãi. Lại nói chuyện mượn sách - Gần đây mình chạy khắp các cửa hàng sách để tìm mua lại cuốn "Những chiếc cầu ở hạt Madison" - cuốn sách đọc đi đọc lại bao nhiêu lần vẫn thấy hay, mà không thể tìm được (vì lâu quá rồi, không tái bản). Cũng là cho bạn mượn và nó không có ý định trả lại nữa!
Vẫn lấy câu nói của Nguyên ("Mặt trời bé con của tôi"): "Kẻ nào cho mượn sách là ngu, kẻ nào trả sách lại còn ngu hơn" để an ủi mình, nhưng vẫn thấy tiêng tiếc.....
Trở lại "Chó hoang Đin-gô" - sẽ tiếc hơn khi nghe có những bạn chỉ thuộc thế hệ sau mình một chút thôi, bảo: "Cuốn đó có gì hấp dẫn đâu mà đọc" !!!

[weekdaysman]

Cảm ơn Tamnguyenmotthuo với những chia sẻ về Chó hoang Đin-gô. Đúng là cuộc sống ngày một gấp gáp hơn, thật là khó khăn cho những khoảng lặng của cảm xúc. Nhưng dù sao, nếu cứ để mình bị cuốn trôi theo nhịp điệu gấp gáp đó, đôi lúc sẽ thật khó nhận ra mình đang ở đâu, đang đi về phía nào. Cách đây chưa lâu, khoảng 2 năm gì đó, thầy giáo mình - người dạy môn học có cái tên nghe thật khô khan là Quản lý Nhà nước - không biết dẫn dắt thế nào trong những tâm sự đan xen trên bục giảng, có nói một câu đại ý là: Dù cuộc sống có bận bịu đến đâu đi nữa, ít nhất mỗi tháng cũng phải có một lần ngồi suy ngẫm lại về những gì mình đang làm, những gì mình đã làm được, và nhất là những gì mình còn chưa làm xong. Câu nói làm mình nhớ có lần viết trong nhật ký: "Lâu quá rồi không viết gì ở đây. Nhìn lại những ngày không nhật ký, bỗng thấy nó đã trôi đi đâu mất, không để lại gì. Không biết mình đã nghĩ gì, đã làm gì nữa. Có cảm giác giống như mình đã đánh mất một đoạn đời..."

Em đang đọc lại Chó hoang Đin-gô các bác ạ. Thật ra em cũng có không ít thói xấu khi đọc sách mà nếu so sánh thật khập khiễng "món ăn tinh thần" này với những món ăn vật chất thì em vừa háu ăn vừa tham ăn lại vừa ăn uống vội vàng. Chỉ thiếu có "tranh ăn" và "ăn tạp" thôi. May là cũng không ăn món tráng miệng trước món khai vị nữa. Ngày xưa cô giáo môn Văn dạy chúng em đọc sách phải gồm ba lượt, đầu tiên đọc nhanh một lượt để nắm nội dung chính, lượt hai đọc kỹ lại toàn bộ, và lượt ba đọc chọn lọc để tìm hiểu những "thủ pháp nghệ thuật" của tác phẩm, nhưng em chỉ thực hiện được mỗi lượt đầu, còn những lượt sau thường là do có những lúc không tìm ra cái gì mới muốn đọc hơn. Em cũng không nhớ mình đã từng đọc Chó hoang Đin-gô bao nhiêu lượt nữa, nhưng những lần đó đều đã rừ rất lâu rồi. Sau rất nhiều năm, bây giờ em đọc lại Chó hoang Đin-gô, đọc thật chậm. Đọc từng chữ chứ không phải "giữa những dòng chữ" như cái thói quen của em. Và em bỗng nhận ra ở đó còn có cả những điều mình chưa từng nhận ra ở những lần đọc trước đó.

Mỗi khi nhớ về Chó hoang Đin-gô, em thường nhớ đến câu mà Xai-đa Kha-xa-nô-va viết về tác giả Ru-vim I-xa-ê-vích Phra-er-man bằng chính những chữ mà ông đã dùng để nói về C.Paux-tốp-xki: "Ông viết thoải mái như chim hót". Thật là nhẹ nhàng, thật là giản dị, như chính ông đang kể một câu chuyện của mình, không cần những thủ pháp, những kỹ xảo cầu kỳ. Khi đọc nó ở lứa tuổi của những nhân vật chính trong câu chuyện, lứa tuổi mà ngay khi đó em đã nghĩ chính là lúc em đã trở thành "một con người đã định hình" - và đến bây giờ vẫn nghĩ vậy - em đã có cảm giác ông có thể hiểu và chia sẻ với mình như một người bạn, điều em đã không mong có được khi "là trẻ con đọc truyện người lớn viết cho trẻ con". Rồi bây giờ đọc lại, em không chỉ thấy lại mình trong những năm tháng trở thành người lớn, mà còn thấy cả chính mình "khi đã là một người lớn". Vẫn thật nhẹ nhàng, thật giản dị, nhưng câu chuyện của Phra-er-man còn là một sự day dứt khôn nguôi của những người không muốn làm khổ nhau, không trách móc nhau, nhưng mỗi người vẫn luôn thấy mình có lỗi. Đó là điều không chỉ có giữa một cậu bé với một cô bé, giữa một cô bé với một cậu bé khác, mà còn là giữa những người lớn với nhau, giữa những người lớn với những đứa con của mình. Đó là lý do em mong các bác lớn tuổi cũng cùng em đọc lại cuốn sách này, không chỉ để thấy lại tuổi thiếu niên của mình, mà còn bước chậm lại một chút để nhìn chính mình ngày hôm nay bên sự trưởng thành của những đứa con, và chia sẻ với em những ước mong về điều tốt đẹp nhất trong cuộc sống của mỗi con người. Em xin gửi tới các bác ngay sau đây bản dịch tiếng Việt cuốn sách này của dịch giả Lê Ngọc Mai, cảm ơn các bạn Loveless, Larry_Darell và Sota đã chia sẻ.

[weekdaysman]

Chó hoang Đin-gô
Ru-vim I-xa-ê-vích Phra-er-man

I

Sợi dây câu mỏng mảnh buông xuống dưới chùm rễ cây mập mạp chốc chốc lại lay động vì sóng nước.
Một cô bé đang ngồi câu cá hồi.
Em ngồi bất động trên một tảng đá, dòng sông dội lên tiếng nước ào ạt. Mắt em hướng nhìn xuống dưới. Những ánh sáng lấp loáng trên mặt nước làm cho cái nhìn của em trở nên mệt mỏi và lơ đãng. Chốc chốc em lại đưa mắt nhìn về phía xa, nơi có dãy núi hình vòng cung được rừng cây phủ kín đứng sừng sững ngay trên bờ sông.
Không gian hãy còn tràn đầy ánh sáng, và bầu trời bị đóng khung trong những dãy núi thì giống như một bình nguyên được chiếu rọi bằng ánh sáng mờ mờ của buổi hoàng hôn.
Nhưng giờ đây không phải bầu không gian quen thuộc với em từ những ngày mới chào đời này, cũng không phải bầu trời tuyệt đẹp này đã cuốn hút em.
Mắt mở to, em theo dõi theo dòng nước chảy cuồn cuộn, cố gắng hình dung trong trí tưởng tượng của mình những miền đất chưa được biết, nơi dòng sông bắt nguồn và nơi dòng sông chảy đến. Em muốn được nhìn thấy những miền đất khác, những loài vật khác, như con chó Úc Đin-gô chẳng hạn. Rồi em còn muốn trở thành phi công và muốn hát đôi lời về điều đó.
Thế là em bắt đầu hát. Mới đầu hát khe khẽ, sau đó to dần lên.
Em có một giọng hát êm tai. Nhưng xung quanh thì vắng lặng. Chỉ có một con chuột nước hoảng sợ vì tiếng hát của em nên đã khuấy động dòng nước bên rễ cây rồi bơi đến gần cây sậy nhỏ, kéo theo một cành sậy xanh vào hang.
Cành sậy rất dài và con chuột đã mất công vô ích: nó không đủ sức kéo cành cây qua đám cỏ nước rậm rạp.
Cô bé thương hại nhìn con chuột và ngừng hát. Sau đó em đứng dậy, nhấc cần câu lên.
Sợ hãi vì cử động của em, con chuột lẩn vào trong đám sậy, còn con cá hồi lốm đốm đen đang nằm bất động trong luồng nước trong veo bỗng nhảy vọt lên và rơi tõm xuống nước sâu.
Cô bé còn lại một mình. Em đưa mắt nhìn mặt trời đang ngả dần về phía đỉnh núi thông.
Mặc dù đã muộn, em vẫn không vội ra về. Em chậm rãi quay lại và thong thả bước lên con đường mòn, nơi cánh rừng cao đổ dốc xuống đón em theo sườn núi thoai thoải.
Em can đảm đi vào rừng.
Tiếng nước chảy giữa những tảng đá đã ở lại sau lưng cô bé, và phía trước em mở ra một không gian yên tĩnh.
Trong sự yên tĩnh hàng thế kỷ này, đột nhiên em nghe thấy tiếng kèn đồng. Tiếng kèn len lỏi trên con đường rừng có những cây linh sam già đứng lặng yên, cành cây không động đậy, và réo vào tận tai cô bé, nhắc em cần phải về ngay.
Tuy nhiên cô bé không rảo bước thêm. Đi vòng để tránh một bãi lầy mọc dày những cây Xa-ran-ca màu vàng, em cúi xuống và dùng một cành cây nhọn bẩy lên khỏi mặt đất mấy cây hoa nhợt nhạt còn nguyên rễ. Khi tay em đã đầy những hoa, thì ở phía sau có tiếng bước chân nhẹ nhàng và một giọng gọi to tên em:
- Ta-nhi-a!
Em quay lại. Trên con đường rừng, bên cạnh tổ kiến cao là cậu bé Phin-ca người dân tộc Na-nai đang vẫy gọi em. Cô bé bước lại gần, nhìn cậu ta một cách thân thiện.
Bên cạnh Phin-ca, cô bé nhìn thấy chiếc mũ nồi đựng đầy quả việt quất để trên một gốc cây to đã bị đốn. Phin-ca đang dùng con dao hẹp bản của thợ săn làm bằng thép I-a-cút cạo sạch vỏ một cành bạch dương tươi.
- Chẳng lẽ cậu không nghe thấy tiếng kèn hay sao? - cậu bé hỏi - Sao cậu không vội về?
Cô bé trả lời:
- Hôm nay là ngày bố mẹ đến thăm. Mẹ mình không thể đến được. Mẹ mình làm việc ở bệnh viện. Còn ở trại thì chẳng có ai đợi mình cả. Thế tại sao cậu cũng không vội về? – em mỉm cười hỏi lại.
- Hôm nay là ngày bố mẹ đến thăm - cậu bé cũng trả lời như vậy, - Bố mình từ làng đã đến thăm mình, mình đã đi tiễn bố đến đồi thông.
- Cậu đã tiễn bố về rồi ư? Xa lắm cơ mà.
- Không – Phin-ca trả lời với vẻ trang nghiêm – Mình đi tiễn bố làm gì nữa nếu bố ở lại trọ bên bờ sông, cạnh trại chúng mình! Mình tắm ở đằng sau tảng đá Lớn rồi đi tìm cậu. Mình đã nghe thấy cậu hát.
Cô bé nhìn Phin-ca và bật cười.
Nước da trên khuôn mặt Phin-ca vốn đã ngăm ngăm càng sẫm lại.
- Nhưng nếu cậu không vội đi đâu - cậu ta nói – thì chúng mình đứng lại đây một lúc. Mình sẽ thết cậu “mật” kiến.
- Lúc sáng cậu đã thết mình cá sống rồi.
- Ừ, nhưng đó là cá, còn đây là một món hoàn toàn khác. Cậu nếm thử xem!
Cậu bé chọc cành bạch dương vào chính giữa tổ kiến. Hai đứa cùng cúi xuống tổ kiến đợi một lúc cho đến khi cành cây mỏng mảnh đã róc vỏ được phủ đầy kiến. Sau đó cậu bé giũ kiến đi, nhẹ nhàng đập cành vào cây tuyết tùng rồi chìa ra cho Ta-nhi-a. Trên mảnh gỗ lấp loáng có thể thấy những giọt “mật” kiến. Cậu bé liếm và đưa cho Ta-nhi-a nếm thử. Cô bé cũng liếm và nói:
- Ngon quá. Mình rất thích “mật” kiến.
Cô bé lại tiếp tục đi. Phin-ca đi cạnh em, không chịu tụt lại sau một bước nào.
Cả hai đều im lặng. Ta-nhi-a thì thích suy nghĩ một chút và thích im lặng mỗi lần đi vào khu rừng yên tĩnh này. Còn Phin-ca thì cũng không muốn nói về những chuyện nhỏ mọn như chuyện “mật” kiến. Đó chẳng qua chỉ là một loại dịch mà chính Ta-nhi-a cũng có thể tự kiếm lấy được thôi.
Không nói với nhau một câu, đôi bạn đã đi như thế suốt quãng đường, rồi đi sang sườn núi bên kia.
Ở đây, ngay gần bờ dốc đá dựng đứng bên dòng sông chảy vội vã ra biển, hai em nhìn thấy trại của mình - những chiếc lều to rộng dựng thành hàng trên bãi cỏ trong rừng. Tiếng ồn ào từ trại vẳng đến. Người lớn có lẽ đã về nhà, chỉ có một số trẻ con đang reo hò ầm ĩ. Giọng các em khoẻ đến nỗi ở ngay giữa sự im lặng của những tảng đá xám nhăn nheo này, Ta-nhi-a cảm thấy hình như rừng già rú lên và nghiêng ngả.
- Này, hình như mọi người đã xếp hàng rồi – cô bé nói - Đáng lẽ cậu nên đi về trại trước mình thì hơn, bởi vì thế này bọn nó sẽ cười chúng ta hay đi cùng nhau mất.
“Lẽ ra bạn ấy không nên nói như vậy” – Phin-ca giận dỗi nghĩ.
Rồi bám lấy một tảng đá nhô ra trên bờ dốc đứng. Phin-ca nhảy xuống con đường mòn, xa đến nỗi Ta-nhi-a thấy sợ.
Nhưng cậu bé không sao cả. Và Ta-nhi-a cũng lao người chạy theo một con đường mòn khác giữa những hàng thông thấp mọc nghiêng ngả trên đá.
Con đường mòn dẫn em ra đường cái hệt như một dòng sông chảy từ rừng ra, dòng sông ấy sáng loá mắt em bởi những vụn đá dăm và ồn ào lên bởi một chiếc ô tô buýt dài chật ních người.
Đó là những người lớn rời trại về thành phố.
Ô tô lướt qua bên cạnh. Nhưng cô bé không nhìn vào cửa sổ ô tô, không đưa mắt dõi theo bánh xe lăn. Ta-nhi-a không đợi ai đến cả.
Em băng qua đường và chạy vào trong trại, nhẹ nhàng nhảy qua những rãnh nước và mô đất, bởi vì em vốn là một cô bé nhanh nhẹn.
Các bạn đón em bằng những tiếng reo hò. Lá cờ trên cây sào táp vào mặt em. Em đứng ngay vào hàng của mình, đặt những bông hoa xuống đất.
Anh phụ trách Cô-xchi-a đưa mắt doạ em và nói:
- Ta-nhi-a Xa-ba-nhê-ê-va, cần phải tập hợp đúng giờ! Nghiêm! Bên phải, thẳng! Chạm khuỷu tay người bên cạnh!
Ta-nhi-a khuỳnh khuỷu tay ra, nghĩ thầm: “Rất tốt, nếu ở phía tay phải là bè bạn. Rất tốt, nếu ở phía tay trái cũng là bè bạn. Và thật là tốt nếu bè bạn ở khắp mọi nơi”.
Khi quay đầu về bên phải, Ta-nhi-a nhận ra Phin-ca. Tắm xong, khuôn mặt ngăm đen của cậu ta ngời lên như đá, còn khăn đỏ thì sẫm lại vì ướt.
Anh phụ trách bảo cậu:
- Phin-ca, đội viên gì mà lần nào em cũng lấy khăn đỏ làm quần tắm. Đừng chối, thôi, đừng chối! Chính anh đã biết tất cả rồi! Đợi đấy, rồi anh sẽ nói chuyện nghiêm chỉnh với bố em.
“Phin-ca tội nghiệp, - Ta-nhi-a nghĩ – hôm nay cậu ấy không gặp may”.
Cô bé luôn luôn nhìn về bên phải. Em không nhìn về bên trái. Thứ nhất, bởi vì nhìn về bên trái là vi phạm nội quy; thứ hai, bởi vì ở đó có cô bé Giê-nhi-a béo tròn, người mà Ta-nhi-a không ưa.

[weekdaysman]

I (tiếp theo)

Đã năm năm liền Ta-nhi-a nghỉ hè ở trại này. Nhưng không hiểu sao hôm nay em cảm thấy nơi này không còn vui tươi như hồi trước nữa. Mà em thì bao giờ cũng thích thức dậy buổi sáng ở trong lều, khi những giọt sương long lanh đang từ quả mâm xôi rơi xuống đất, thích tiếng kèn đồng trong rừng sâu rúc lên như tiếng nai, tiếng trống gõ rộn ràng, thích cả món “mật” kiến, cả những bài hát bên đống lửa trại mà em biết nhóm nhanh hơn và giỏi hơn tất cả các bạn trong chi đội.
Cái gì đã xảy ra hôm nay? Phải chăng dòng sông chảy ra biển ấy đã đem đến cho Ta-nhi-a những ý nghĩ lạ kỳ? Với một linh cảm mơ hồ nào đó, em đã dõi theo dòng nước. Em muốn bơi đi đâu? Em cần con chó Úc Đin-gô để làm gì? Em cần làm gì cơ chứ? Hay đó chỉ là tuổi thơ đang rời bỏ em? Ai biết được bao giờ tuổi thơ sẽ bỏ đi!
Ta-nhi-a kinh ngạc nghĩ về điều đó khi đứng nghiêm trong hàng, và cả sau đó, khi đã ngồi trong lều ăn bữa tối, em vẫn còn suy nghĩ. Chỉ đến lúc ngồi bên đống lửa trại mà em được giao nhiệm vụ nhóm lên, em mới trấn tĩnh lại được.
Ta-nhi-a mang từ rừng về một cây bạch dương khẳng khiu đã bị khô quắt sau trận bão, dựng đứng vào giữa đống củi, rồi khéo léo nhen lửa.
Phin-ca chất củi xung quanh, rồi đợi cho cành cây bén lửa.
Và cây bạch dương cháy lách tách không thành tia lửa trong bóng tối lờ mờ bao quanh.
Bọn trẻ từ các phân đội khác đến ngắm nhìn đống lửa này. Cả anh phụ trách Cô-xchi-a cũng đến, cả bác sĩ của trại với cái đầu cạo trọc, thậm chí cả ông phụ trách trại cũng đến. Ông hỏi bọn trẻ tại sao các em không hát, không vui chơi khi có một đống lửa đẹp đến thế.
Các em liền hát một bài, sau đó hát bài khác.
Nhưng Ta-nhi-a không muốn hát.
Như lúc trước nhìn xuống nước, giờ đây Ta-nhi-a mở to đôi mắt nhìn ngọn lửa lung linh đang vươn lên cao. Và ngọn lửa ấy cũng khuấy động lên một điều gì đó khi thổi vào lòng em những linh cảm mơ hồ.
Không thể ngồi nhìn Ta-nhi-a buồn được, Phin-ca mang đến bên đống lửa chiếc mũ nồi của mình trong đựng đầy quả việt quất, mong làm cho Ta-nhi-a vui lên bằng những thứ ít ỏi mà cậu có. Phin-ca mời tất cả mọi người ăn, nhưng lại chọn cho Ta-nhi-a những quả to nhất, chín mọng và mát lạnh. Ta-nhi-a ăn một cách ngon lành. Thấy Ta-nhi-a vui hơn, Phin-ca liền kể chuyện về những con gấu, bởi vì bố cậu ta là người đi săn. Còn ai khác có thể kể chuyện gấu hay như thế nữa?
Nhưng Ta-nhi-a ngắt lời Phin-ca:
- Mình sinh ra ở đây, trong vùng này, ở chính thành phố này và chưa hề ở nơi nào khác - cô bé nói – nhưng bao giờ mình cũng ngạc nhiên: sao ở đây người ta nói nhiều về gấu đến thế. Lúc nào cũng gấu.
- Vì xung quanh là rừng Tai-ga, mà trong rừng Tai-ga thì có nhiều gấu – Giê-nhi-a béo trả lời. Đó là một cô bé chẳng có một chút trí tưởng tượng nào nhưng biết tìm ra nguyên nhân chính xác của tất cả mọi việc.
Ta-nhi-a trầm ngâm nhìn Giê-nhi-a và hỏi Phin-ca là cậu có thể kể một cái gì đó về con chó Úc Đin-gô được không?
Nhưng hoá ra Phin-ca cũng chẳng biết gì về con chó hoang Đin-gô cả. Cậu có thể kể về lũ chó dữ kéo xe, về những con chó Lai-ca, nhưng chẳng thể nói gì về con chó Đin-gô cả. Các bạn khác cũng không ai biết con chó này.
Giê-nhi-a béo hỏi:
- Ta-nhi-a, cậu cần con chó Đin-gô để làm gì?
Nhưng Ta-nhi-a không trả lời, vì quả thực em cũng chẳng biết nói gì về điều ấy. Em chỉ thở dài.
Dường như vì tiếng thở dài khe khẽ này, cây bạch dương trước đó đang cháy rực bỗng đung đưa như sống và đổ sụp xuống, tan ra thành tro. Ở chỗ Ta-nhi-a ngồi tối sầm lại. Bóng tối tràn đến gần lũ trẻ. Cả bọn la hét ầm ĩ. Ngay lúc ấy có một giọng nói lạ vang lên. Đó không phải là giọng anh Cô-xchi-a.
Người ấy nói:
- A! Các cháu, có chuyện gì thế?
Rồi một cánh tay đen to đưa qua phía trên đầu Phin-ca cả một ôm củi và ném vào lửa. Đó là những cành thông cháy rất đượm, tàn lửa bốc lên vù vù, không tắt ngay ở trên cao mà sáng lấp lánh như những chòm sao.
Bọn trẻ đứng phắt dậy, còn người kia thì đến gần đống lửa. Ông ta nom bé nhỏ, chân đi ủng da, đầu đội mũ bê-rê.
- Bác thợ săn, bố của Phin-ca đấy! – Ta-nhi-a reo lên – Đêm nay bác ấy ngủ lại đây, gần trại bọn mình. Mình biết rõ bác ấy.
Bố Phin-ca ngồi dịch lại gần Ta-nhi-a, gật đầu với em và mỉm cười. Ông mỉm cười với cả những em khác, để lộ hàm răng to đã bị mài mòn bởi chiếc tẩu đồng dài mà ông đang cầm chắc trong tay. Chốc chốc ông lại bỏ một mẩu than vào chiếc tẩu rồi rít một hơi, không nói gì cả. Nhưng tiếng rít ấy, cái âm thanh nhè nhẹ và hiền lành ấy đã nói tất cả với những ai muốn nghe nó rằng trong đầu bác thợ săn lạ lùng này chỉ có toàn những ý nghĩ tốt đẹp. Vì vậy, khi anh phụ trách Cô-xchi-a đến và hỏi tại sao trong trại lại có người ngoài thì bọn trẻ đồng thanh kêu lên:
- Đừng động đến bác ấy, anh Cô-xchi-a, đó là bố của Phin-ca. Cứ để bác ấy ngồi bên đống lửa trại của chúng em. Có bác ấy chúng em vui hơn.
- A, hoá ra là bố của Phin-ca – Cô-xchi-a nói – Hay quá! Anh cũng biết bác ấy. Nhưng đồng chí thợ săn ạ, bây giờ cháu cần phải báo cáo với bác là cậu con trai Phin-ca của bác thường xuyên ăn cá sống và còn mời các bạn khác cùng ăn, như mời Ta-nhi-a Xa-ba-nhê-ê-va chẳng hạn. Đó là một. Thứ hai, là em ấy cứ lấy khăn đỏ làm quần tắm và tắm bên cạnh tảng đá Lớn mà người ta đã nghiêm cấm em ấy.
Nói xong, Cô-xchi-a đi đến những đống lửa trại khác đang cháy rực trên bãi cỏ. Còn bác thợ săn do không hiểu biết tất cả những điều Cô-xchi-a nói với ông nên nhìn theo anh phụ trách với một vẻ kính trọng và lắc đầu.
- Phin-ca - ông nói - bố sống ở lều trại, đi săn thú và trả tiền để con sống ở thành phố, được học tập và luôn luôn no đủ. Nhưng con sẽ ra sao nếu chỉ trong một ngày con đã phạm nhiều tội như vậy và làm cho các thủ trưởng phải phiền lòng. Bố sẽ quật cho con một cái thắt lưng về tội này. Đi vào rừng dồn con hươu của bố đến đây! Nó ở gần thôi. Bố sẽ ngủ đêm ở đây.
Rồi ông quật cho Phin-ca một cái bằng chiếc thắt lưng da nai dài đến mức có thể vắt lên đến đỉnh cây bá hương.
Phin-ca đứng dậy nhìn các bạn: có ai chia sẻ với em sự trừng phạt này không?
Ta-nhi-a cảm thấy thương Phin-ca: chính cậu ấy sáng nay đã thết Ta-nhi-a cá sống, buổi chiều lại thết “mật” kiến, và có lẽ vì Ta-nhi-a mà cậu ấy tắm ở bên tảng đá Lớn.
Cô bé đứng bật dậy và nói:
- Phin-ca, đi thôi, chúng mình sẽ bắt con hươu mang về cho bố cậu.
Hai em cùng chạy vào rừng. Khu rừng trầm lặng đón các em như thường lệ. Giữa những hàng thông, bóng hai em giao nhau trên rêu. Những quả sao hoa trong bụi cây lấp lánh ánh sao. Ở phía dưới một cây linh sam gần đó có một chú hươu đang đứng gặm rêu bám vào cành. Con hươu hiền đến mức Phin-ca chẳng cần phải dở cuộn dây ra buộc vào sừng nó.
Ta-nhi-a quàng dây cương vào con hươu và dẫn nó đi trên vạt cỏ đẫm sương đến tận bìa rừng, từ đây Phin-ca dắt tiếp vào nơi đốt lửa trại.
Bác thợ săn bật cười khi nhìn thấy hai đứa trẻ xuất hiện cùng con hươu bên đống lửa. Ông đưa cho Ta-nhi-a cái tẩu của mình và mời cô bé hút: ông vốn là một người đôn hậu.
Nhưng bọn trẻ cười phá lên. Phin-ca nói với bố một cách nghiêm khắc:
- Bố, đội viên không hút thuốc đâu, đội viên không được hút.
Bác thợ săn rất ngạc nhiên. Nhưng đâu phải vô ích mà ông trả tiền nuôi con trai ăn học, đâu phải vô ích mà con trai ông sống ở thành phố, đi học, quàng khăn đỏ. Cậu bé cần phải biết những điều mà bố cậu không biết.
Đặt tay lên vai Ta-nhi-a, bác thợ săn hút thuốc một mình. Con hươu khẽ hà hơi vào mặt Ta-nhi-a và chạm nhẹ sừng vào cô bé – đôi sừng ấy, nếu muốn, vẫn có thể êm dịu tuy chúng đã rắn lại từ lâu và phẳng lì như đá.
Ta-nhi-a quì xuống đất bên con hươu, lòng đầy sung sướng.
Khắp nơi trên bãi cỏ là những đống lửa bập bùng; lũ trẻ ngồi hát xung quanh các đống lửa ấy.
Ta-nhi-a ngạc nhiên nghĩ:
“Thật ra, chẳng lẽ những cái này lại không thích hơn con chó Úc Đin-gô sao?”
Vậy mà tại sao em vẫn muốn bơi theo dòng sông, sao tiếng nước dội vào vách đá cứ vang mãi trong tai em, và sao em lại muốn có những đổi thay trong cuộc sống đến thế?
- Mùa hè đã qua rồi – Ta-nhi-a nói khẽ. - Mấy ngày nữa là lại đến trường.

[weekdaysman]

II

Những cây hoa Xa-ran-ca mà hôm qua Ta-nhi-a đã dùng một cành cây nhọn bẩy lên khỏi mặt đất, đến sáng nay vẫn còn đẹp. Ta-nhi-a quấn rêu và cỏ ướt quanh rễ hoa, bọc những cọng hoa bằng một mảnh vỏ cây bạch dương tươi, và khi kẹp bó hoa dưới nách, đeo ba-lô lên lưng, thì ngay lập tức em biến thành một người lữ hành sẵn sàng đi đường trường.
Những thay đổi đã đến một cách bất ngờ. Trại hè quyết định đóng cửa, đưa bọn trẻ về thành phố, bởi vì bác sĩ đã phát hiện ra sương đêm rất hại đối với sức khoẻ. Làm thế nào được, mùa thu đã đến!
Quả thật cỏ thu đã mọc dày hơn, và đã một tuần nay, sáng sáng sương muối phủ đầy khu trại, lá cây trong rừng đọng sương đến tận trưa, tất cả những cái đó đều rất độc.
Tuy nhiên con đường trải ra phía trước Ta-nhi-a không phải là xa. Thật ra đó chính là con đường mà hôm qua chiếc ô-tô đã ầm ầm phóng qua. Mặc dù con đường chạy từ rừng này sang rừng nọ còn rất mới nhưng hôm nay nó phủ đầy bụi đá mà đến cả những cây linh sam già mọc ven đường cũng không sao ngăn lại được. Chúng chỉ có thể xua bụi bằng những cành cây của mình.
Ta-nhi-a thấy rõ điều này khi bước đi sau mọi người trong đám bụi vàng. Phin-ca và bố đi cạnh em, cuối cùng là con hươu. Hươu ta cũng chẳng thích bụi và những tiếng kèn đồng chói tai, cứ nửa giờ một lần, các nhạc công đi sau xe tải chở đồ đạc lại thổi. Đến khi các chiến sĩ hồng quân đi xe tăng vượt qua reo lên “hoan hô” với bọn trẻ thì hươu ta kéo dây cương mạnh đến nỗi tuột ra khỏi tay bác thợ săn rồi lao vào rừng giữa những hàng thông cao, mang theo cả túi đồ đạc thồ trên lưng. Vậy mà chính trong túi đồ này có những của cải quí báu nhất của Phin-ca và Ta-nhi-a.
Đành phải đi tìm con hươu vậy.
Mọi người đã tìm thấy hươu giữa hàng cây bạch dương mảnh khảnh cũng như hươu đang run rẩy vì sợ hãi.
Hồi lâu con hươu không muốn ra khỏi rừng. Nhưng cuối cùng khi bác thợ săn lại lôi được hươu ra đường, tiếng nhạc đã không còn nghe thấy nữa, bụi đã lắng xuống trên những vụn đá mà lúc trước nó bốc lên từ đấy. Những cây linh sam cũng thôi không lay cành nữa.
Mọi người đã đi xa về phía trước.
Không phải cái gì khác, mà chính việc này nguyên nhân khiến cho khi về đến thành phố với chiếc túi vải gai khoác vai và đôi giày vải rách nát vì vấp phải đá dăm dọc đường. Ta-nhi-a chẳng thấy ai ở nhà cả.
Mẹ không đợi được, đã đến bệnh viện đi làm như thường lệ, còn bà vú nuôi già thì ra sông giặt quần áo. Cửa ngõ đóng kín.
Ta-nhi-a đi vào sân.
Nhưng một người lữ hành thì cần gì nhiều? Uống nước lanh, ngồi trên cỏ, thõng tay xuống đất. Dưới chân hàng rào này là cỏ. Đám cỏ có vẻ thưa thớt hơn, sương đêm đã làm cho ngọn cỏ héo rũ, nhưng tuy vậy lúc gần tối, những con châu chấu mà có trời biết được bằng cách nào đã rơi vào thành phố vẫn nhảy tanh tách trong đó. Còn đây là nước. Thật ra nước này không trôi, không chảy thành dòng. Quanh năm nó vẫn ở trong một chiếc thùng bị buộc chặt vào một chiếc xe trượt tuyết cũ kỹ.
Ta-nhi-a mở nắp thùng và tẩm ướt chùm rễ hoa phủ rêu trắng để những đoá hoa uống no nước. Sau đó em cũng tự uống nước rồi đến gần lùm cây mọc bên phải bậc thềm. Cây thông to và cây bạch dương mảnh khảnh đứng yên lặng bên nhau. Cây thông hãy còn tươi tốt. Bông nó phủ kín đến hơn nửa sân. Nhưng còn cây bạch dương! Nó đã bắt đầu vàng úa.
Ta-nhi-a chạm vào thân cây trắng cồm cộm những khối xù xì.
“Cái gì thế này? Đã mùa thu rồi sao?” – em nghĩ.
Cây bạch dương trút một chiếc lá cong queo xuống lòng bàn tay đang giơ ra của em.
- Ừ - Ta-nhi-a nói – đã sang thu thật rồi. Tuy vậy những cây rẻ quạt dưới cửa sổ vẫn còn, và có lẽ cả những cây hoa Xa-ran-ca của mình cũng sẽ còn sống được ít lâu nữa. Nhưng mọi người đi đâu cả rồi nhỉ?
Đúng lúc ấy Ta-nhi-a nghe thấy bên cạnh mình có tiếng động khẽ và tiếng gừ gừ. Hoá ra đó là con mèo già Ca-dắc dẫn lũ mèo con đến và bắt chúng nhảy trước mặt Ta-nhi-a. Sau đó con vịt chạy đến, mỏ ngậm một con giun.
Qua mùa hè, lũ mèo con lớn hẳn lên, ngay cả con mèo bé nhất tên là A-ri-ôn (Phượng Hoàng) cũng không còn sợ cả giun lẫn vịt nữa.
Tiếp đó, con chó hiện ra ở cửa hàng rào. Thân hình nhỏ bé với cái đầu to tướng, ít nhất nó cũng đã khoảng mười tuổi rồi.
Nhận ra Ta-nhi-a, con chó dừng lại ở cổng, và trong đôi mắt già nua kèm nhèm của nó hiện lên vẻ ngượng ngùng – nó cảm thấy xấu hổ vì không phải là kẻ đầu tiên biết được Ta-nhi-a đã trở về. Bất giác nó lùi lại phía sau, làm ra vẻ tuyệt nhiên không nhận thấy Ta-nhi-a. Trong cuộc đời một con chó cũng có những trường hợp khó xử như vậy. Nó quay ngoắt về phía chiếc xe chở nước, thậm chí không vẫy đuôi. Nhưng tất cả những ý đồ tinh ranh của nó đã bị tiêu tan trong chốc lát khi Ta-nhi-a vừa gọi tên nó:
- Chi-grơ (Hổ)
Ngay lập tức con chó nhảy cẫng trên những cái chân ngắn ngủi và lao về phía Ta-nhi-a, rúc vào đôi đầu gối khép chặt của cô.
Ta-nhi-a vuốt ve hồi lâu cái đầu phủ lông ngắn và thô của con chó, dưới lớp da đầu nó đã xuất hiện những vết lồi lõm của tuổi già.
Vâng, tất cả đều là những con vật già nua yếu ớt tuy mang những cái tên dữ tợn.
Ta-nhi-a âu yếm nhìn con chó.
Khi ngước mắt lên, Ta-nhi-a nhận thấy bà vú nuôi - một bà già có nhiều nếp nhăn hằn trên mắt và đôi mắt đã mờ đi vì tuổi tác.
Đặt xô quần áo xuống đất, bà vú nuôi hôn Ta-nhi-a và nói:
- Ôi, cháu đen quá, chẳng kém gì thằng Phin-ca của cháu cả. Mẹ cháu không có nhà. Mẹ cháu đã đợi, đợi mãi nhưng cuối cùng không đợi được nữa nên đã đi làm. Như thế là chỉ có bác cháu mình ở nhà thôi. Bác cháu mình thì bao giờ cũng một mình. Cháu có muốn bác đặt ấm xa-mô-va không? À, thế cháu có ăn qua loa gì không? Bác cũng chẳng biết ở trại hè người ta cho các cháu ăn uống gì nữa. Chắc là nuốt không nổi.
Không, Ta-nhi-a không muốn ăn.
Em mang túi vào nhà, đi qua những căn phòng yên tĩnh, sờ vào những quyển sách nằm trên giá.
Bà vú nuôi nói đúng. Thường thường Ta-nhi-a chỉ có một mình - một mình làm chủ những phút rỗi rãi và những ước mơ của riêng em. Nhưng chỉ một mình em biết, thứ tự do này đã đè nặng em đến thế nào. Trong nhà không có anh chị, cũng chẳng có em bé. Cả mẹ cũng thường đi vắng. Ngực em thắt lại bởi một cảm giác cay đắng và dịu dàng làm rưng rưng nước mắt. Cảm giác ấy từ đâu đến? Phải chăng từ hơi ấm bàn tay và khuôn mặt người mẹ, hay là từ hơi quần áo của mẹ, hay từ cái nhìn của mẹ, cái nhìn dịu hiền luôn luôn ánh lên vẻ quan tâm mà Ta-nhi-a mãi mãi mang theo khắp nơi trong ký ức mình?
Trước kia mỗi lần mẹ đi ra khỏi nhà là Ta-nhi-a oà khóc, nhưng bây giờ em nghĩ về mẹ với một tình cảm trìu mến.
Ta-nhi-a không hỏi bà vú nuôi là bao giờ mẹ về. Em chỉ sờ vào chiếc váy của mẹ treo trong tủ, ngồi vào giường mẹ rồi lại đi ra sân. Cuối cùng thì cũng phải tìm cách nào thu xếp cho những cây hoa mà em đã nhổ ở bãi lầy trong rừng về.
- Nhưng đã đến mùa thu rồi, Ta-nhi-a ạ - bà vú nuôi nói – Còn có hoa gì bây giờ nữa?
- Ồ, mùa thu gì ở đây, bác nhìn mà xem – Ta-nhi-a trả lời.
Như thường lệ, mùa thu ở thành phố này không có sương mù. Những dãy núi ngoại ô sẫm màu lá thông như vào mùa xuân, trên cánh rừng già mặt trời mãi vẫn chưa ngả xuống, và những bông hoa to không hương vẫn mọc dưới cửa sổ trong sân.
Thực ra, có lẽ những cây Xa-ran-ca cũng chẳng sống được bao lâu nữa. Nhưng nếu chúng héo đi thì rễ chúng vẫn sẽ nằm trong lòng đất.
Bằng một con dao to, Ta-nhi-a đào trên mặt đất vài cái hố nhỏ thành hàng rồi lấy mấy cái que nhỏ để chống cho những cành hoa Xa-ran-ca.
Con Chi-grơ lại đi giữa những luống hoa và cứ hít mãi những bông hoa. Hít xong, nó ngẩng cái đầu to tướng của mình lên và nhìn ra phía hàng rào. Ta-nhi-a cũng nhìn ra đó.

[weekdaysman]

II (tiếp theo)

Ngoài hàng rào là Phin-ca. Cậu bé đã kịp đi chân không, mặc áo may ô, không quàng khăn đỏ, vẻ mặt cậu trông rất xúc động.
- Ta-nhi-a - cậu hét váng lên - đến chỗ mình nhanh lên! Bố mình cho mình mấy con chó kéo xe chính cống.
Nhưng Ta-nhi-a không ngừng đào. Tay em đã đen kịt vì đất, còn khuôn mặt thì bóng nhoáng lên.
- Làm gì có chuyện ấy - cô bé nói - cậu chỉ lừa mình thôi. Bố cậu đã kịp làm việc này khi nào vậy? Vì chúng mình cùng về thành phố hôm nay cơ mà.
- Không, thật đấy – Phin-ca nói - Bố mình mang chó về thành phố từ ba hôm trước và để nó trong kho chứa của bà chủ nhà. Bố mình muốn cho mình một món quà, và bố bảo gọi cậu lại mà xem.
Ta-nhi-a một lần nữa ngước lên nhìn Phin-ca chăm chú.
Rốt cục, cũng có thể là như vậy thật. Bởi vì người ta vẫn thường tặng trẻ con những thứ mà chúng mơ ước. Những người cha thường tặng con những món quà như thế - Ta-nhi-a đã đọc nhiều về chuyện này.
Em vứt con dao xuống luống hoa và đi qua cổng ra phố.
Phin-ca ở cách nhà Ta-nhi-a một cái sân. Cổng vào sân nhà cậu luôn luôn đóng im ỉm. Nhưng cậu đã mở rộng cổng cho Ta-nhi-a, và cô bé nhìn thấy lũ chó.
Bố Phin-ca ngồi cạnh chúng trên mặt đất và đang hút thuốc. Cái tẩu trong miệng ông rít to như hôm ngồi bên đống lửa trại trong rừng. Con hươu bị buộc vào hàng rào. Còn lũ chó thì nằm cạnh nhau, tất cả đều cụt đuôi - những con chó Lai-ca cụt đuôi chính cống. Không nhấc những cái mõm nhọn đang tì trên đất lên, lũ chó ngước nhìn Ta-nhi-a với ánh mắt hung dữ.
Bác thợ săn che khuất lũ chó cho Ta-nhi-a.
- Bọn này dữ lắm, cháu ạ - ông nói.
Phin-ca thêm:
- Giống chó này thuần chủng hơn chó Úc Đin-gô.
- Mình biết rõ giống chó này – Ta-nhi-a nói. – Nhưng dù sao đây cũng không phải là chó hoang Đin-gô. Buộc chó vào xe trượt đi bác.
Bác thợ săn hơi phân vân. Đóng chó vào xe trượt mùa hè à? Đây là một trò chơi không thích hợp. Nhưng cả cậu con trai cũng xin ông làm thế. Thế là bác thợ săn lấy trong kho ra một chiếc xe trượt tuyết nhẹ và một bồ đồ thắng rồi bắt lũ chó đứng lên. Chúng gầm gừ đứng dậy.
Ta-nhi-a ngắm nghía bộ yên cương lộng lẫy bọc bằng dạ và da. Những chùm lông trên đầu lũ chó phe phẩy như những chiếc chổi lông.
- Thật là món quà sang trọng – Ta-nhi-a nói.
Bác thợ săn rất phấn khởi vì được khen là ông bố hào phóng, tuy người khen chỉ là một cô bé.
Họ ngồi lên xe, Ta-nhi-a cầm thanh cai-u-rơ – cây gậy dài làm bằng gỗ tần bì, một đầu bịt sắt.
Lũ chó cứ loanh quanh, ra sức nhún mạnh chân sau rồi lao vút đi, kéo theo chiếc xe trên mặt đất trơ trụi. Vì sự sốt sắng này của lũ chó, bác thợ săn thưởng cho chúng một con cá khô lấy trong túi ra. Ông còn rút trong ngực áo ra hai con cá khô nữa, hai con cá dưa bé tí tẹo lấp lánh dưới ánh mặt trời, đưa cho cậu con trai và Ta-nhi-a. Phin-ca liền nhau rau ráu, còn Ta-nhi-a thì từ chối. Nhưng cuối cùng cô cũng ăn hết con cá của mình.
Bác thợ săn cho xe lao nhanh trên đường. Đã đến lúc ông phải từ giã thành phố này, ở đây con hươu của ông bị đói cả ngày. Ông đánh xe vào nhà kho và tháo chó ra khỏi xe. Sau đó ông tháo con hươu ra khỏi hàng rào và cho nó liếm muối trong lòng bàn tay ông. Đồ đạc đã chuẩn bị xong từ lâu.
Bác thợ săn chia tay hai đứa trẻ sau hàng rào. Ông chìa tay cho Ta-nhi-a, đầu tiên đưa một tay, sau đó đưa tay khác – như người ta vẫn thường bắt tay người hàng xóm khi tạm biệt – và ông mời em đi xe trượt tuyết do chó kéo đến chỗ ông chơi.
Còn con trai thì ông ôm vai.
- Nếu có thể - ông nói – con hãy trở thành một người thợ săn tốt bụng và một nhà khoa học giỏi. Rồi có lẽ nhớ lại những lời phàn nàn của anh phụ trách về cậu con trai, ông suy nghĩ và nói thêm: Nhớ phải quàng khăn đỏ trên cổ như qui định.
Ông đã đến gần chỗ rẽ, tay dắt hươu, nhưng còn quay lại nhìn lần nữa. Da mặt ông sạm đen dường như làm bằng gỗ, nhưng dù nhìn từ xa nét mặt ông trông vẫn niềm nở, Ta-nhi-a bỗng cảm thấy tiếc là ông đã biến mất nhanh như vậy sau chỗ rẽ.
- Bố cậu tốt thật đấy, Phin-ca ạ - Ta-nhi-a trầm ngâm nói.
- Ừ, mình rất yêu bố khi bố mình không đánh nhau.
- Hoá ra cũng có lúc bố cậu đánh nhau à?
- Ít thôi, và chỉ những lúc say.
- Thế đấy! – Ta-nhi-a lắc đầu.
- Chẳng lẽ bố cậu không bao giờ đánh nhau à? Hiện giờ ông ấy ở đâu? Mình chưa bao giờ thấy ông.
Ta-nhi-a nhìn vào mắt Phin-ca – trong đôi mắt ấy có sự tò mò hay nhạo báng không? Hình như chưa bao giờ em nói với Phin-ca về bố em.
Nhưng Phin-ca nhìn thẳng vào mặt Ta-nhi-a, mắt cậu chỉ lộ vẻ hồn nhiên, chất phác.
- Không bao giờ - cô bé nói – không bao giờ ông đánh nhau.
- Thế thì cậu phải yêu bố chứ.
- Không, mình không yêu.
- Thế đấy! - đến lượt Phin-ca ngạc nhiên. Và im lặng một lát, cậu bé khẽ chạm vào tay áo Ta-nhi-a – Sao thế? - cậu hỏi.
Ta-nhi-a cau mặt.
Ngay tức khắc Phin-ca im bặt, dường như bị chặn lời. Và có lẽ cậu bé sẽ chẳng bao giờ dám hỏi Ta-nhi-a một điều gì nữa. Nhưng Ta-nhi-a đột nhiên đỏ mặt lên:
- Mình hoàn toàn không biết ông ấy.
- Ông ấy chết rồi sao?
Ta-nhi-a chậm chạp lắc đầu.
- Thế ông ấy ở đâu?
- Ở xa, xa lắm. Có lẽ ở đâu bên kia đại dương.
- Có nghĩa là ở Mỹ?
Ta-nhi-a gật đầu.
- Mình đã đoán ra: ở Mỹ phải không? – Phin-ca nhắc lại.
Ta-nhi-a từ từ lắc đầu.
- Thế bố cậu ở đâu? – Phin-ca hỏi.
Đôi môi dày của Phin-ca hé mở. Quả thật Ta-nhi-a đã làm cho cậu sửng sốt.
- Cậu có biết An-giê-ri và Tuy-ni-di ở đâu không? – cô bé nói.
- Mình biết. Ở châu Phi. Có nghĩa là bố cậu ở đấy à?
Nhưng Ta-nhi-a lại lắc đầu, mặt buồn hẳn đi.
- Không, Phin-ca ạ. Cậu có biết một nước thế này không: Ma-rô-xây-ca?
- Ma-rô-xây-ca? – Phin-ca trầm ngâm nhắc lại theo Ta-nhi-a. Cái từ này làm cho cậu ta thích thú. – Có lẽ Ma-rô-xây-ca là một nước đẹp.
- Ừ, Ma-rô-xây-ca, - Ta-nhia nói khẽ - nhà số 40, phòng 53. Bố mình ở đấy.
Và cô bé biến vào sân nhà.
Phin-ca đứng lại ngoài phố một mình. Ta-nhi-a mỗi lúc một làm em ngạc nhiên. Thật tình, em hoàn toàn rối trí.
- Ma-rô-xây-ca – em nói. Có lẽ đó là một hòn đảo mà em đã quên mất trong kỳ nghỉ hè. Những hòn đảo đáng nguyền rủa này chẳng bao giờ nằm lâu trong trí nhớ em. Rốt cục em chỉ là một học sinh bình thường, một cậu bé sinh ra trong rừng rậm, trong túp lều da của người đi săn. Em cần những hòn đảo để làm gì cơ chứ?

[weekdaysman]

III

Nước chảy êm êm từ thùng gỗ vào cái bình tưới bằng sắt tây, dường như đó không phải là thứ nước cũ kỹ bị nhốt kín trong cái thùng mục nát lâu ngày, mà là một thác nước nhỏ vừa mới sinh ra từ núi cao, dưới những tảng đá. Tiếng nước trong trẻo và chan chứa sự biết ơn đối với cô bé chỉ cần một động tác đã giải phóng nó, để cho nó chảy đi đâu cũng được. Nó ngân vang vào tai cô bé và chảy thành dòng xoắn lại rất đẹp, có lẽ chỉ vì muốn cô bé chú ý đến mình.
Nhưng Ta-nhi-a hoàn toàn không nghe thấy, không nhận thấy dòng nước ấy. Cầm cái nút gỗ trong tay, em nghĩ về bố. Cuộc nói chuyện với Phin-ca đã khuấy động tâm trí em.
Nhưng thật khó mà nghĩ về một người mà bạn chưa bao giờ thấy mặt và chẳng nhớ gì về người ấy, ngoài cái điều ông ấy là bố bạn và hiện sống ở một nơi xa xôi nào đó trong thành phố Mát-xcơ-va, phố Ma-rô-xây-ca, nhà số 40, phòng 53. Trong trường hợp này chỉ có thể suy nghĩ về mình. Nhưng về phần mình thì từ lâu Ta-nhi-a đã đi đến kết luận là em không yêu bố, không thể yêu và cũng chẳng cần yêu. Em biết rõ tất cả mọi chuyện. Bố em đã yêu một người đàn bà khác, ông bỏ mẹ em, bỏ nhà đi từ nhiều năm trước, và có lẽ ông đã có một đứa con gái khác, đã có những đứa con khác. Vậy thì ông ấy còn là gì đối với Ta-nhi-a nữa, cho dù mẹ toàn nói về ông ấy những điều tốt đẹp. Đó chỉ vì lòng kiêu hãnh, không hơn không kém. Nhưng cả với em – Ta-nhi-a – lòng kiêu hãnh ấy cũng là điều dễ hiểu. Chẳng lẽ không phải vì kiêu hãnh mà em luôn luôn im lặng về bố. Và nếu bắt buộc phải nói ra một vài lời, thì đâu phải trái tim em không thắt lại vì điều ấy?
Ta-nhi-a đã nghĩ như vậy, còn nước thì vẫn từ trong thùng chảy mãi, chảy ra mãi, dòng thác nhỏ vẫn reo vui và nhảy nhót mặc dù chẳng được chú ý đến. Nó chảy đầy cái bình sắt tây của Ta-nhi-a từ lâu, rồi tràn trên mặt đất, bây giờ nó chẳng còn sợ ai nữa cả. Nó chảy đến chỗ Ta-nhi-a, chạm nhẹ vào chân cô bé.
Nhưng cả việc này cũng không buộc được cô bé chú ý. Vì vậy dòng nước lại tiếp tục chảy đến những luống hoa, giận dỗi và luồn lách như rắn giữa những viên cuội đen nằm ngổn ngang trên đường.
Chỉ có tiếng kêu của bà vú nuôi mới kéo Ta-nhi-a ra khỏi dòng suy nghĩ.
Bà già đứng trên bậc thềm kêu lên:
- Cháu nghịch gì thế? Tháo hết nước ra rồi. Người thì ướt cả. Thử nhìn lại mình mà xem! Hay là không biết tiếc tiền của mẹ nữa? Nhà ta vẫn phải trả tiền nước đấy!
Ta-nhi-a nhìn lại mình. Quả thật, tay em đầy đất, đồi giày vải rách nát vì đá nhọn, còn bít tất thì đẫm nước.
Cô bé chìa ra cho bà vú nuôi xem. Bà già thôi không kêu nữa mà chỉ phẩy tay một cách ngạc nhiên. Bà mang nước giếng trong vắt đến cho em rửa.
Cái giếng ở khá xa, nước mát lạnh. Trong khi Ta-nhi-a rửa sạch bùn đất, bà vú nuôi càu nhàu nho nhỏ:
- Bác thấy cháu lớn nhanh thật. Đã mười lăm tuổi rồi đấy - bà nói - thế mà vẫn chưa đâu vào đâu cả. Cháu có vẻ tư lự quá.
- Thế có nghĩa là gì ạ? – Ta-nhi-a hỏi. – Thông minh à bác?
- Cũng không hẳn là thông minh, mà là nghĩ nhiều. Thôi vào nhà lấy bít tất khô mà đi.
Bà vú nuôi có thứ ngôn ngữ đặc biệt của riêng mình. Đó là một bà già còng lưng, có đôi cánh tay rắn chắc nổi gân xanh, đôi tay mà bà thường tắm rửa cho Ta-nhi-a hồi bé.
Ta-nhi-a tháo đôi giày ướt ra bỏ lại ngoài cửa rồi đi chân không vào nhà. Em ủ chân vào tấm thảm của mẹ, một tấm thảm rẻ tiền làm bằng da hươu đã bị sờn nhiều chỗ, và nhét tay xuống dưới gối để sưởi ấm. Nước giếng quả là lạnh. Nhưng Ta-nhi-a bỗng cảm thấy có một tờ giấy cứng sột soạt chạm vào ngón tay em còn lạnh hơn.
Em rút từ dưới gối ra một bức thư. Bức thư hơi nhàu nát, mép phong bì bị xé – như vậy bức thư này đã được đọc vài lần.
Cái gì thế này?
Không bao giờ mẹ giấu thư dưới gối.
Ta-nhi-a nhìn phong bì. Thư của bố gửi mẹ, Ta-nhi-a nhận ra điều này vì tim em đập mạnh và còn vì ở phía dưới phong bì em đọc thấy địa chỉ của bố. Nếu bố đã viết địa chỉ cẩn thận trên phong bì như vậy: Ma-rô-xây-ca, nhà số 40, phòng 53, có nghĩa là bố sợ thư sẽ không đến nơi.
Ta-nhi-a đặt bức thư xuống giường rồi chân không đi đi lại lại trong phòng. Sau đó em giấu bức thư xuống dưới gối và lại bước quanh phòng. Rồi em cầm lấy bức thư và đọc:
“Ma-sa thân mến, anh đã viết thư cho em mấy lần, nhưng có lẽ những bức thư của anh không đến, bởi vì em ở xa quá, ở tận một đầu khác của trái đất. Mơ ước từ lâu của anh đã được thực hiện – anh đã được điều đến Viễn Đông. Anh sẽ làm việc ở chính thành phố của em. Bọn anh gồm ba người, anh cùng với Na-đê-giơ-đa Pê-tơ-rốp-na và Cô-li-a sẽ đi máy bay đến đó. Cô-li-a đã được nhận vào lớp bảy của trường học ở đấy. Chính em cũng biết cậu bé này thân thiết như thế nào đối với anh và Na-đi-a. Đến Vla-đi-vô-xtốc bọn anh sẽ đi tàu thuỷ. Hãy đợi anh ngày mùng một. Xin em hãy chuẩn bị cho Ta-nhi-a. Anh cảm thấy sợ phải thú nhận với em, Ma-sa ạ, anh đã có lỗi với con, không phải vì anh và em đã ly dị, vì mọi việc đã xảy ra như vậy trong cuộc sống đối với anh, đối với em, đối với Na-đi-a. Không phải anh có lỗi với Ta-nhi-a về những điều này. Mà vì anh thường quên con. Và con thì cũng rất ít viết thư cho anh. Thậm chí trong những bức thư hiếm hoi khi con vừa mới học viết, khi bàn tay con nắn nót một cách khó khăn mấy từ trên một trang giấy, trong những bức thư ấy dường như anh đã tìm thấy lời buộc tội mình. Con hoàn toàn không biết anh. Anh sẽ gặp con thế nào – đó là điều làm anh hơi sợ. Bởi vì con chỉ mới có tám tháng khi chúng ta chia tay nhau. Khi ấy con có đôi chân yếu ớt, những ngón tay không lớn hơn hạt đậu, và bàn tay đỏ hồng. Anh nhớ rất rõ điều này…”
Còn Ta-nhi-a thì chẳng nói gì cả. Em nhìn đôi chân trần của mình – đôi chân đen sạm đến tận đầu gối với làn da căng mịn và đôi bàn chân nhẹ nhõm. Có thể đứng trên đôi chân này thuận tiện biết bao. Em nhìn đôi bàn tay, bàn tay hãy còn mảnh dẻ nhưng đã có những ngón tay cứng cáp và lòng bàn tay khoẻ mạnh. Nhưng nào có ai, ngoài mẹ, đã sung sướng vì Ta-nhi-a lớn lên và khoẻ mạnh! Vậy mà ngay cả người gieo hạt đậu bên đường, mỗi sáng ra thăm, cũng vui mừng khi thấy những mầm non nhú lên dù chỉ chút ít.
Và Ta-nhi-a khóc cay đắng.
Khóc xong, em cảm thấy bình tĩnh lại: cảm giác vui mừng vụt đến với em cùng với cảm giác đói và khát.
- Nhưng bố sắp đến kia mà!
Ta-nhi-a nhảy lên giường, quăng gối xuống sàn. Rồi em nằm sấp mặt xuống giường và cứ nằm như vậy mãi, khẽ cười rồi lại khóc, cho đến lúc chợt nhớ ra rằng mình hoàn toàn không yêu bố. Lòng kiêu hãnh của em biến đi đâu rồi? Phải chăng cái cậu Cô-li-a này đã cướp mất ở em tình yêu của bố?
- Nhưng dù sao mình vẫn căm thù họ - em nói.
Sự hờn giận khi vợi đi, khi dồn đến lại xâm chiếm trái tim em.

[weekdaysman]

III (tiếp theo)

Cửa sổ mở toang ra vì quả đấm của em, và Ta-nhi-a lại nhìn thấy Phin-ca - lần thứ ba trong ngày hôm nay.
Không, rõ ràng là trong trái tim cậu ta chẳng có sương mù, chẳng có cả nỗi hờn giận đang tràn ngập tâm hồn Ta-nhi-a.
Cậu bé ngồi trên một mô đất nhỏ dưới cửa sổ, tập bản đồ đặt trên đầu gối.
- Không có một nước nào là Ma-rô-xây-ca cả - cậu nói. – Có nước Ma-rốc, có đảo Mai-or-ca. Còn Ma-rô-xây-ca thì không phải là đảo, không phải là bán đảo, không phải là lục địa. Cậu đánh lừa mình để làm gì?
Ta-nhi-a nhìn Phin-ca nhưng có vẻ như không thấy bạn mà xuyên qua bạn để nhìn xuống đất.
- Im đi, im đi, Phin-ca – cô bé nói. – Dù sao đi nữa mình cũng không thích.
- Mình đã làm gì để cậu giận hay sao? – Phin-ca hỏi.
Nhưng tay cậu bé buông thõng xuống khi cậu nhận thấy những giọt nước mắt còn chưa khô trên mi Ta-nhi-a. Một tình cảm mềm yếu tràn ngập lòng cậu.
Vì vậy Phin-ca lập tức nói dối một cách dễ dàng y như nói thật, cậu đập tay vào tập bản đồ và kêu lên:
- Có một nước Ma-rô-xây-ca như vậy! Thật đấy! Quyển bản đồ đáng ghét này chẳng ra gì cả. Nó chẳng đủ tí nào. Mình còn nhớ rất rõ, thầy giáo đã kể cho chúng mình về nước này rồi mà.
Đến lúc này Ta-nhi-a mới nghe thấy Phin-ca nói. Và lời nói dối chất phác của cậu bé đã làm em bình tĩnh lại.
“Đấy là người bạn trung thành của mình – em kết luận. – Mình sẽ không đổi cậu ấy lấy bất kỳ ai. Cậu ấy chẳng đã chia sẻ với mình tất cả những gì cậu ấy có, ngay cả những cái nhỏ nhất hay sao?”
- Phin-ca, - cô bé nói - vừa rồi mình không nói về cậu. Mình nói về một thằng bé khác tên là Cô-li-a. Cậu tha lỗi cho mình.
Phin-ca đã tha lỗi từ lâu, ngay khi môi Ta-nhi-a vừa thốt ra cái tiếng đầu tiên dịu dàng hơn những tiếng khác.
- Nếu đó là về người khác, - cậu bé nói – thì cậu không thích nó cũng chẳng sao. Đối với mình thì thế nào cũng xong. Nhưng sao cậu lại không thích nó?
Ta-nhi-a không trả lời ngay. Im lặng một lúc, em hỏi:
- Phin-ca, thế nào, theo cậu thì con người có cần kiêu hãnh hay không?
- Cần – Phin-ca trả lời dứt khoát. – Nhưng nếu người kiêu hãnh không phải cậu mà là Cô-li-a, thì đó lại là việc hoàn toàn khác. Khi ấy cậu hãy nhờ đến mình nếu cậu cần một cánh tay rắn chắc, hay một cái thòng lọng dùng để bắt hươu, hay cái gậy mà mình đã học được cách sử dụng khi đi săn chim Đi-cút trong rừng Tai-ga.
- Nhưng chính cậu hoàn toàn không biết nó cơ mà, thế thì sao cậu lại đánh nó?
- Nhưng mình biết cậu – Phin-ca cãi lại.
Cái ý nghĩ cho rằng nỗi hờn giận cần được trả không phải bằng nước mắt mà bằng quả đấm đối với Ta-nhi-a lúc này có vẻ như không đến nỗi ngu ngốc mà rất rõ ràng, nó xoá đi tất cả nỗi băn khoăn đang tràn ngập tâm hồn em. Chính em cũng biết đập chim Đi-cút từ trên cây rơi xuống, ném rất chính xác những viên đá và những mẩu gỗ nặng vào loài chim hiền lành này.
Nhưng một phút sau em lại nghĩ: “Hình như mình đã trở thành độc ác rồi”.
Bỗng nhiên Phin-ca lùi một bước về phía trái cửa sổ, bối rối nhìn phía trên vai Ta-nhi-a, rồi lấy khuỷu tay kẹp chặt tập bản đồ, cậu bất ngờ lao vọt ra khỏi sân.
Đứng sau lưng Ta-nhi-a là mẹ. Bà đi vào phòng nhẹ nhàng không một tiếng động. Trong chiếc áo mưa và chiếc áo choàng trắng của bác sĩ, Ta-nhi-a thấy mẹ hoàn toàn khác so với tháng trước. Có những thứ khi nhìn gần bỗng mất đi cái hình dáng quen thuộc của mình như vậy đấy. Ta-nhi-a hãy còn chưa kịp trấn tĩnh lại, em đứng sững người nhìn mẹ khoảng hai giây. Em nhận thấy hai nếp nhăn mờ mờ hằn trên hai bên cánh mũi mẹ, đôi chân gầy guộc trong đôi giày rộng quá khổ - mẹ chẳng bao giờ biết quan tâm đến bản thân – và đôi cánh tay gầy yếu chữa cho người bệnh rất mực khéo léo. Chỉ có cái nhìn của mẹ là vẫn quen thuộc. Cái nhìn ấy Ta-nhi-a luôn luôn mang theo trong ký ức mình. Mẹ nhìn em bằng đôi mắt xám dịu dàng. Và trong đôi mắt ấy, tất cả những nỗi hờn giận của Ta-nhi-a bỗng tan ra trong khoảnh khắc, như một nhúm muối tan ra trong biển cả. Em hôn mẹ một cách thận trọng, tránh đụng vào mắt mẹ, dường như sợ cử động của mình sẽ làm tắt mất cái nhìn của mẹ.
- Mẹ! – Ta-nhi-a nói.
Mẹ ôm chầm lấy em.
- Mẹ vội vàng về nhà – bà nói. - Mẹ nhớ con quá, Ta-nhiu-sa.
Bà chăm chú nhìn con gái một lúc lâu. Đầu tiên bà đưa mắt nhìn mái tóc – tóc con bé mọc nhanh quá, trông ngời lên như thép; sau đó bà nhìn vào mặt con, gương mặt nồng nhiệt có nước da rám nắng.
“Con bé đã nghỉ ngơi tốt ở trại” – bà mẹ nghĩ.
Sau đó bà nhìn xuống chân con gái và ngạc nhiên vì Ta-nhi-a đi chân đất. Đến lúc ấy bà mới nhận thấy nhà cửa bừa bãi: chiếc gối lăn trên sàn, khăn trải giường nhàu nát, trên giường là bức thư rút ra khỏi phong bì.
Và khi ấy cái nhìn của bà – cái nhìn mà Ta-nhi-a lúc trước đã sợ làm tắt đi bằng những của chỉ âu yếm của mình – cái nhìn ấy bỗng lụi đi, dường như một cơn gió bất thình lình ập đến đã cuốn đi mất vẻ tươi sáng của nó. Trong cái nhìn ấy hiện lên nỗi băn khoăn, do dự, lo âu. Thậm chí Ta-nhi-a còn tìm thấy trong đó cả sự giả dối. Nếu không thì tại sao mẹ lại nhặt chiếc gối ở dưới sàn lên và dọn lại giường một cách chậm rãi như vậy?
- Con đã đọc lúc vắng mẹ à, Ta-nhi-a? - mẹ hỏi khẽ.
Ta-nhi-a cúi đầu lặng thinh.
- Con cần phải vui mừng, Ta-nhi-a ạ.
Nhưng cả lần này đôi môi em cũng không thốt ra một lời nào.
Người mẹ kiên nhẫn chờ đợi.
- Mẹ ơi, cậu bé ấy có phải là em con không? – Ta-nhi-a hỏi.
- Không - mẹ trả lời. – Nó không phải là em con. Nó chỉ là cháu cô Na-đê-giơ-đa Pê-tơ-rốp-na. Nhưng nó lớn lên trong gia đình họ và bố con rất yêu thương nó, bởi vì nó không còn cả cha lẫn mẹ. Bố con là một người tốt bụng. Mẹ bao giờ cũng nói với con như vậy.
- Có nghĩa là nó là người lạ đối với con, nó không phải là em con – Ta-nhi-a nói, đầu càng cúi xuống thấp hơn.
Mẹ nhẹ nhàng nâng mặt em lên và hôn em hai cái.
- Ta-nhiu-sa, con thân yêu, mẹ sẽ nói chuyện với con sau. Chúng ta sẽ nói về tất cả mọi chuyện. Con sẽ đi đón họ, Ta-nhi-a ạ, và tự con sẽ thấy. Bố con sẽ rất vui mừng. Chính con sẽ đi ra bến tàu, phải không?
- Thế còn mẹ?
Nhưng bà mẹ quay đi tránh cái nhìn chăm chú của cô bé.
- Mẹ không thể đi được, Ta-nhi-a ạ. Con cũng biết đấy, mẹ luôn luôn không có thời gian.
Khi quay mặt đi, bà không nhìn thấy mà chỉ cảm thấy Ta-nhi-a rúc đầu xuống cánh tay gầy yếu của bà và áp sát vào người bà.
- Mẹ ơi, con chỉ yêu mẹ thôi. Con sẽ ở với mẹ mãi mãi. Không bao giờ con ở với ai khác, con chẳng cần ai cả. Con sẽ không đi đón họ đâu.

[weekdaysman]

IV

Thật là một điều kỳ lạ, nhưng cây hoa Ta-nhia đem về trồng thành luống hãy còn sống được đến buổi sáng hôm bố hẹn.
Không biết có phải là dòng suối nhỏ giận dỗi chảy từ trong thùng ra đã đùm bọc rễ hoa, hay những bông hoa ấy chỉ là loại hoa sống dai như nhiều loài hoa phương bắc không có hương mà sống lâu, nhưng dù sao đi nữa thì những bông hoa ấy vẫn còn nguyên trên cành khi Ta-nhi-a đưa mắt nhìn chúng, Ta-nhi-a quyết định không đem chúng tặng ai cả.
Cô bé đuổi con vịt đang nằm giữa luống hoa rồi nhìn lên tháp canh cứu hoả. Cái tháp làm bằng gỗ ấy vẫn ngự trị trên thành phố này, nơi đây vào buổi bình minh, chim rừng thường hót vang ở khắp các sân. Trên tháp canh vẫn chưa treo cờ tín hiệu. Có nghĩa là vẫn chưa trông thấy tàu thuỷ. Tàu có thể đến muộn. Nhưng Ta-nhi-a cũng chẳng có việc gì làm cho đến lúc treo cờ. Em hoàn toàn không định ra bến tàu. Nếu như em có buộc mớ tóc mềm mại của mình bằng một dải băng và thay áo, mặc chiếc đẹp nhất, thì có lẽ chỉ vì hôm nay quả thật là ngày lễ.
Năm học mới bắt đầu.
Nhưng còn lâu mới đến giờ tới trường.
Vậy mà em dậy sớm thế này để làm gì nhỉ?
“Con biết làm gì bây giờ nếu không ngủ được” – em sẽ nói với mẹ như vậy nếu bà tỉnh dậy vì tiếng kẹt cửa trong nhà.
“Mình có thể làm gì bây giờ - em nhắc lại - nếu hôm nay mình hoàn toàn không muốn ngủ”.
Nhưng liệu lúc nào đó tàu thuỷ có đến không nhỉ? Thật ra con tàu ấy có tồn tại hay không? Hay đó chỉ là một ảo ảnh - một ảo ảnh không có bến bờ, không có thời hạn, một ảo ảnh giờ đây có lẽ đang bơi theo một dòng sông khác và được bao phủ bởi một màn sương khác.
Ở đây, trong sân cũng có chút ít sương mù. Những cành bạch dương vẫn còn lấp lánh sương đêm, thân cây ẩm ướt, cây hãy còn chưa tỉnh dậy.
Ta-nhi-a đi ra khỏi nhà rất sớm. Thế mà trong ngõ hẻm đã nghe thấy tiếng bước chân, những bước chân giẫm lên cỏ, nện trên mặt đất. Có ai đó đang vội ra bến tàu. Có lẽ một người anh đi đón em gái, hay một người cha vội đến ôm con trai, hay chỉ là một người đánh cá chờ tin tức cùng với con tàu. Mà cũng có thể đó là Phin-ca đang vội đi câu cá ở bến tàu lần cuối trước khi đến trường.
Ta-nhi-a ngồi xuống chiếc ghế băng bên cổng.
Em lắng nghe. Và em thao thức giữa thảm cỏ đang thiêm thiếp ngủ dưới chân em, giữa những cành cây đang thiêm thiếp ngủ trên đầu em.
Một tiếng còi xa xôi, xa xôi đến nỗi chỉ có những trái tim đang chờ đợi mới có thể nghe thấy được, vọng đến tai Ta-nhi-a. Đó là chiếc tàu thuỷ rúc còi ở đằng sau mũi đất Đen gần cây đèn biển.
Ta-nhi-a mở rộng cổng đi ra ngoài đường rồi lại quay vào sân, đứng lặng bên những cây hoa. Liệu có nên hái những bông hoa này khi chúng hãy còn tươi và có thể đem lại niềm vui cho bố? Những bông hoa ấy là tất cả những gì mà em có.
Rồi Ta-nhia hái những bông hoa Xa-ran-ca và rẻ quạt mà trước đây em đã bỏ bao công sức vun trồng.
Sau đó em gọi con chó. Con Chi-grơ vui thích theo em ra phố. Họ đi qua khắp thành phố còn chưa tỉnh giấc. Chỉ có một mình cái tháp canh là không bao giờ biết ngủ. Cánh cửa nhỏ xíu của nó, trông giống như lỗ châu mai, đã mở ra đón gió. Lá cờ đã được treo lên và hướng về một phía – phía dòng sông.
Cả những người đi qua đang vội vã ra bến tàu cũng hướng về phía dòng sông. Ta-nhi-a dừng lại giây lát ở bờ dốc để nhìn xuống dòng sông thân thuộc. Ồ! Dòng sông mới trong sáng làm sao, dù cho dãy núi tối sẫm màu lá cây đứng sừng sững ngay trên bờ sông ấy! Và dòng sông lớn quá! Đến cả bóng tối hắt ra từ dãy núi ấy cũng không thể che kín được nó. Ta-nhi-a có muốn xuôi dòng sông ấy đến những xứ sở xa xôi, nơi có con chó hoang Đin-gô sống hay không?
Tàu thuỷ mỗi lúc một tiến đến gần. Đen to như một khối đá lớn, vậy mà trông nó vẫn nhỏ đối với dòng sông này. Nó mất hút trong bình nguyên tươi sáng của dòng sông, mặc dù tiếng rú của nó, tựa như một cơn lốc, làm lay chuyển cả những cây tuyết tùng trên núi.
Ta-nhi-a lao vụt xuống dưới dốc. Tàu thuỷ đã ghé sát vào bến tàu đông nghịt người, dây buộc tàu đã được tháo ra. Bến tàu chật chội vì những chiếc thùng phuy. Chúng ngổn ngang khắp nơi, tựa như những khối lô-tô mà những người khổng lồ vừa mới chơi xong.
Từ trên tàu có những chiếc khăn vẫy vẫy. Có phải là vẫy em không? Cô bé tái mặt. Em gắng sức nhấc tay lên và cũng vẫy. Ồ, đó chỉ là một việc tức cười! Làm thế nào mà em nhận ra được bố em trong đám đông kia, người mà em chưa bao giờ gặp trong đời. Và làm sao bố nhận ra em được? Em hoàn toàn chưa nghĩ đến điều ấy khi chạy ra bến tàu. Tại sao em lại ngả theo cái ý muốn không chủ định ấy của trái tim, trái tim đó giờ đây đang đập mạnh và không biết phải làm gì: ngừng lại hay tiếp tục đập mạnh hơn?
Thế là bây giờ em đứng ở đây, bên những chiếc thùng phuy, với những bông hoa tội nghiệp, và con chó già cứ liếm mãi chân em nhưng không đủ sức giúp đỡ em.
Những người đi đường lướt qua bên cạnh.
Có lẽ họ đây chăng – có ba người: người đàn ông đội chiếc mũ lông lấp lánh tuyết, người phụ nữ già, còn cậu bé thì cao và gầy, trông thật đáng ghét.
Nhưng không, họ đi lướt qua, không nhìn đi đâu, không đợi chờ ai cả.
Hay có lẽ họ đây chăng – cũng ba người: người đàn ông béo đội chiếc mũ cát-két bằng da thú, người phụ nữ trẻ và không đẹp, còn thằng bé cũng béo và trông còn đáng ghét hơn.
Đúng, có lẽ đó là họ rồi.
Ta-nhi-a bước lên phía trước. Nhưng cái nhìn của người đàn ông lạnh lùng và ngắn ngủi, còn thằng bé béo thì giơ tay chỉ những đoá hoa và hỏi:
- Bán hoa à?
Run lên vì bị xúc phạm, Ta-nhi-a bỏ đi chỗ khác. Em không hét lên. Em chỉ nấp vào đống thùng phuy và đứng nguyên ở đó cho đến phút cuối cùng. Trên bến không còn ai cả. Những tấm ván đã thôi không kêu cót két dưới những bước chân nữa. Tất cả đã đi rồi. Đứng nữa làm gì? Rõ ràng hôm nay họ không đến.
Ta-nhi-a đi ra khỏi đống thùng phuy. Các thuỷ thủ bắt đầu vào thành phố. Bao giờ họ cũng là người sau cùng rời bến. Ta-nhi-a đi bên cạnh họ. Trên chiếc băng-ca phủ chăn dạ có một cậu bé đang nằm, chân duỗi ra. Mặt cậu đỏ rực lên vì sốt. Tuy nhiên cậu vẫn tỉnh, và vì sợ ngã nên bám chặt lấy mép băng-ca. Vì sự cố gắng ấy, hay có lẽ vì sợ hãi, mà một nụ cười bối rối thoáng hiện trên môi cậu.
- Cậu ấy làm sao thế ạ? – Ta-nhi-a hỏi.
- Bị sốt rét trên tàu - người y tá khiêng băng-ca trả lời ngắn gọn.
Nhận thấy Ta-nhi-a đi bên cạnh, cậu bé nén nỗi sợ hãi, nằm thẳng lại và nhìn vào mặt Ta-nhi-a một lúc lâu bằng cái nhìn hơi xúc động.
- Bạn vừa khóc phải không? - đột nhiên cậu hỏi.
Ta-nhi-a lấy những bông hoa che miệng. Em áp chúng vào mặt, dường như những bông Xa-ran-ca bất hạnh ấy đã từng có một mùi hương dễ chịu. Nhưng cậu bé ốm đau này có thể biết gì về hương thơm của những bông hoa phương bắc?
- Bạn vừa khóc - cậu bé lại nói quả quyết.
- Bạn nói gì thế! Bạn tưởng thế thôi – Ta-nhi-a vừa trả lời vừa đặt những bông hoa lên băng-ca – Tôi không khóc. Đó là tại một thằng béo ném cát vào mắt tôi.
Đến khi người cuối cùng từ thang tàu chạy xuống thì không còn nhìn thấy ai trên bến nữa, ngoài một cô bé đơn độc đang buồn bã leo lên dốc.

[weekdaysman]

V

Cái ngày đầu tiên đến trường ấy là một ngày vui sướng đối với tất cả những đứa trẻ khác, nhưng lại rất nặng nề đối với Ta-nhi-a. Em đi một mình vào sân trường – cái sân đã bị những bàn chân trẻ con giẫm nát.
Bác gác cổng đã rung chuông.
Em đẩy cánh cửa nặng. Trong hành lang cũng giống như ở ngoài sân, sáng sủa, vắng vẻ, yên tĩnh. Có lẽ em đến muộn?
- Không đâu - bác gác cổng nói với em – cháu chạy nhanh lên. Các thầy giáo còn chưa vào lớp.
Nhưng em không còn đủ sức chạy nữa. Bước chậm chạp như đang trèo lên dốc, Ta-nhi-a đi dọc theo hành lang dài đánh xi bóng nhoáng, phía trên đầu em là những tấm áp-phích. Qua mười chiếc cửa sổ lớn, mặt trời rọi sáng vào những tấm áp-phích ấy, không bỏ qua dù chỉ một dấu phẩy.
“Các bạn thân mến, chúc mừng các bạn nhân dịp đầu năm học mới. Xin nhiệt liệt chào mừng! Chúng ta sẽ học tập tốt”.
Một cô gái có hai bím tóc dài, đuôi tóc loăn xoăn, chạy qua bên cạnh Ta-nhi-a và vừa chạy vừa quay người về phía em.
- Ikh bin, đu bixt, êrixt! – cô bé hét lên bằng tiếng Đức và thè lưỡi ra trêu Ta-nhi-a.
Cô bé này có đôi chân mảnh khảnh và nhanh nhẹn biết bao! Phải chăng đó chính là cô bé Ta-nhi-a trước kia, Ta-nhi-a bé bỏng, đang thè lưỡi ra với chính mình?
Nhưng cô bé đã biến mất sau chỗ ngoặt, còn Ta-nhi-a thì dừng lại bên một cánh cửa ra vào cao cao.
Lớp mới của em ở đây.
Cửa khép kín, trong lớp ồn ào.
Như tiếng rì rầm thân quen của dòng sông, của rừng cây từ những ngày thơ ấu đã bao quanh Ta-nhi-a, tiếng ồn ào đã đưa những ý nghĩ của em trở lại tỉnh táo.
Em khẽ nói như tự làm lành với mình:
- Rồi sẽ quên đi tất cả!
Em mở toang cửa ra. Một tiếng reo to đón em trên ngưỡng cửa. Em mỉm cười. Một người từ ngoài trời băng giá bước vào nhà, đang còn lạnh nên chưa phân biệt được cả người lẫn đồ vật trong nhà, cũng mỉm cười như vậy với bầu không khí ấm áp và những lời tuy chưa được nói ra nhưng anh ta biết sẽ không thù địch với anh ta.
- Ta-nhi-a, lại đây! - một số hét lên.
- Ta-nhi-a, ngồi xuống đây với chúng mình! - những bạn khác cũng hét lên.
Phin-ca đang trồng cây chuối trên bàn, đẹp đến nỗi cậu bé nào cũng có thể phát ghen lên được, mặc dầu lúc ấy vẻ mặt cậu buồn buồn, cậu nhìn vào mắt Ta-nhi-a, chăm chú hơn các bạn khác.
Ta-nhi-a vẫn mỉm cười.
Em chọn Giê-nhi-a và ngồi xuống cạnh cô ta, như ở bên đống lửa trong trại hè, còn Phin-ca thì ngồi ở đằng sau.
Đúng lúc ấy cô A-lếch-xan-đra I-va-nốp-na – cô giáo tiếng Nga - bước vào lớp.
Cô đi đến bàn giáo viên và ngồi xuống ghế. Nhưng ngay lập tức cô lại đứng lên.
Chậm rãi đi quanh bàn, trông cô giống học sinh của cô đến mức giữa cô và các em không có một ngăn cách nào ngoài phẩm chất và nhược điểm riêng của từng người. Cô còn rất trẻ, gương mặt tươi tắn, cái nhìn trong sáng và điềm tĩnh có sức cuốn hút tự nhiên đối với cả những đứa trẻ nghịch ngợm táo bạo nhất. Trên chiếc áo dài đen của cô bao giờ cũng lấp lánh một ngôi sao nhỏ, tiện từ đá U-ran.
Thật lạ lùng, bọn trẻ không bao giờ nhầm sự tươi tắn, trẻ trung của cô thành sự thiếu kinh nghiệm mà các em chẳng bỏ lỡ cơ hội cười nhạo. Không bao giờ các em cười cô cả.
- Các em! – cô nói, thử giọng sau một kỳ nghỉ hè dài. Giọng cô vẫn vang như trước và có sức lôi cuốn tự nhiên sự chú ý của mọi người. – Các em! – cô nói – Hôm nay là ngày hội, chúng ta bắt đầu học tập, và cô rất sung sướng lại được làm việc với các em - vậy là đã ba năm rồi. Trong ba năm ấy, tất cả các em đều lớn lên, còn cô cũng hơi già đi. Nhưng bao giờ chúng ta cũng sống hoà thuận.
Chắc hẳn cô sẽ nói tất cả những điều định nói với học sinh nhân dịp khai trường, nếu như lúc ấy không có hai học sinh mới đi vào lớp. Đó chính là những cậu bé mà Ta-nhi-a gặp lúc sáng trên bến tàu. Một đứa gày và cao, đứa kia có đôi má phính làm cho cậu ta có vẻ một tay ranh mãnh thực sự.
Cả lớp tò mò nhìn họ. Nhưng có ai trong số bốn mươi cô bé, cậu bé đang ngồi ngọ nguậy trên bàn này lại nhìn họ với vẻ chờ đợi như Ta-nhi-a. Ngay bây giờ em sẽ biết, trong hai cậu bé này, ai là người làm cho em đau khổ, một nỗi đau còn lớn hơn cả lòng sợ hãi. Dù sao, có lẽ đó là họ.
Cô giáo hỏi tên hai cậu bé.
Cậu béo trả lời:
- Gô-đi-lô Gốt-lép-xki.
Còn cậu gầy nói:
- Bor-sơ.
“Như vậy là quả thật “họ” không đến” – Ta-nhi-a nhẹ nhõm nghĩ và lại tự nhủ: - “Thôi được, bây giờ mình sẽ quên đi tất cả”.
Nhưng đối với cô giáo, tiếng cười vang lên trong lớp không báo trước một điều gì tốt đẹp.
Tuy nhiên cô nói:
- Vậy là chúng ta sẽ bắt đầu học tập. Cô hy vọng rằng kỳ nghỉ hè các em không quên gì cả.
Phin-ca thở dài rõ to.
Cô giáo nhìn cậu bé một lát. Nhưng cái nhìn của cô không tỏ ra nghiêm khắc. Hôm nay cô đã quyết định sẽ độ lượng với bọn trẻ. Dù sao đó cũng là ngày hội của các em, và nên để cho ngày hội ấy không có gì buồn phiền cả.
- Sao em lại thở dài thế, Phin-ca? – cô hỏi.
Phin-ca đứng dậy.
- Hôm nay em dậy từ lúc tảng sáng để viết thư cho bạn em, nhưng em đã bỏ dở bởi vì em quên mất là cần phải đặt những dấu nào trong câu này: “Buổi sáng bạn đã đi đâu sớm thế, hở bạn?”
- Nếu em quên thì tồi quá – cô giáo nói và nhìn Ta-nhi-a.
Ta-nhi-a ngồi, mắt nhìn xuống. Ngỡ cái nhìn ấy là ý muốn lảng tránh câu trả lời, cô A-lếch-can-đra I-va-nốp-na nói:
- Ta-nhi-a Xa-ba-nhê-ê-va, em không quên là cần những dấu câu nào trong câu ấy chứ? Hãy nói cho chúng tôi rõ quy tắc.
“Cái gì thế này? – Ta-nhi-a nghĩ – Đúng là cậu ấy nói về mình. Chẳng lẽ tất cả mọi người, kể cả Phin-ca, cũng tàn nhẫn đến nỗi không một phút nào cho mình được quên đi cái điều mà mình cố gắng hết sức không nhớ đến ấy?”
Vừa nghĩ như vậy em vừa trả lời:
- Trong một câu có hô ngữ thì hô ngữ được tách ra bằng dấu phẩy.
- Em thấy chưa - cô giáo quay về phía Phin-ca. – Ta-nhi-a nhớ rất tốt quy tắc. Nào, hãy lên bảng, viết một thí dụ trong đó có hô ngữ.
Phin-ca đi lên bảng, tay cầm phấn.
Ta-nhi-a vẫn ngồi nhìn xuống như lúc trước, tay hơi nghiêng nghiêng che mặt. Nhưng ngay cả khi khuôn mặt ấy đã được che tay, Phin-ca vẫn cảm thấy nó có một vẻ tuyệt vọng đến nỗi cậu chỉ muốn đất dưới chân mình sụt ngay xuống nếu cái trò đùa của cậu đã gây cho Ta-nhi-a một nỗi đau khổ nào đó.
“Có chuyện gì xảy ra với bạn ấy thế nhỉ” - cậu bé nghĩ.
Và, giơ tay lên, em viết bằng phấn lên bảng: “Ôi, bạng, còn lớn hơn cuộc sống”.
Cô giáo vung tay lên.
- Phin-ca, Phin-ca, - cô nói với vẻ trách móc – em đã quên hết cả rồi, quên tất cả rồi! Dấu phẩy nào ở đây! Tại sao em lại thêm chữ g vào từ “bạn”?
- Đó là động từ ở ngôi thứ hai – Phin-ca trả lời không ấp úng.
- Động từ nào, sao lại động từ? – cô giáo kêu lên.
- Tất nhiên đó là động từ ở ngôi thứ hai – Phin-ca bướng bỉnh trả lời. – “Bạn! Bạn ơi, bạn làm gì?” Trả lời câu hỏi “làm gì?”.
Tiếng cười ồ lên khắp các dãy bàn học, khiến Ta-nhi-a phải ngẩng mặt lên. Và khi Phin-ca lại liếc nhìn Ta-nhi-a thì cô bé phá lên cười - tiếng cười thân thương – to hơn tất cả những người khác.
Phin-ca hơi nhếch mép cười, phủi phấn ở các ngón tay.
Phin-ca rất hài lòng.
Còn cô giáo thì khẽ dựa vào tường, nhìn theo cậu bé với một vẻ băn khoăn.
Tại sao cái cậu bé mà cô vẫn đánh giá cao vì đầu óc nhạy bén và sự nhanh trí ấy lại có thể bằng lòng với cái lỗi nghiêm trọng của mình như thế? Không, ở đây có ẩn giấu một cái gì khác. Bọn trẻ đánh lừa cô. Thế mà cô vẫn nghĩ là mình hiểu rõ tâm tư bọn trẻ.

[weekdaysman]

VI

Những phút hiếm hoi sau giờ làm việc, mẹ đi ra sân nằm nghỉ trên thảm cỏ bên những luống hoa, là những phút dễ chịu nhất đối với Ta-nhi-a. Dù cho thảm cỏ mùa thu đã thưa thớt và chẳng phủ kín được mặt đất, dù cho những luống hoa đã trống không, nhưng tất cả vẫn thật tuyệt vời! Ta-nhi-a nằm xuống bên mẹ, gối đầu lên đùi mẹ. Khi ấy thảm cỏ bỗng mềm mại gấp đôi, bầu trời bỗng trong sáng gấp đôi. Cả hai người lặng lẽ nhìn lên cao rất lâu. Nơi ấy, ở một khoảng cao vời vợi trên dòng sông này, có những con đại bàng thường xuyên bay lượn canh giữ cá trong vũng cửa sông. Chúng đứng bất động cho đến khi một chiếc máy bay bay ngang qua bầu trời buộc chúng phải xê dịch đi tí chút. Tiếng ì ì của động cơ máy bay được những cánh rừng làm dịu bớt khẽ vọng xuống sân nhà. Và khi âm thanh đó đột nhiên ngừng bặt hoặc từ từ tan ra trên sân như một đám mây kỳ lạ làm bằng tiếng động thì cả hai mẹ con lại tiếp tục im lặng.
Nhưng hôm nay, khi lắng nghe âm thanh ấy, mẹ nói:
- Con đường giữa chúng ta mới xa cách làm sao! Như vậy là họ không đến.
Ta-nhi-a vẫn lặng thinh.
Đưa tay chỉ về phía luống hoa bây giờ chẳng còn gì ngoài những cọng hoa trống rỗng, mẹ lại nói:
- Những bông hoa rẻ quạt biến đâu mất cả rồi? Trước kia bồn hoa này của con đẹp biết bao! Chẳng lẽ cái con vịt phàm ăn ấy đã vặt trụi hết cả hoa?
- Sáng nay chính con đã đuổi nó đi! – Ta-nhi-a nói, vẫn nằm yên.
- Những bông Xa-ran-ca, - mẹ thốt lên – chúng chẳng hề mọc ở ngoại ô Mát-xcơ-va. Bố con rất thích những bông hoa ấy, và mẹ rất muốn con đem tặng bố.
Ta-nhi-a không nói gì cả, mẹ lại nói them:
- Bố con là một người hiền hậu và tốt bụng.
Ta-nhi-a ngồi phắt dậy rồi lại nằm xuống đất, gối lên đùi mẹ.
- Con muốn nói gì với mẹ phải không? - mẹ hỏi.
- Nếu ông ấy là người tốt – Ta-nhi-a nói – thì tại sao ông ấy lại bỏ mẹ con mình.
Mẹ cựa mình trên thảm cỏ, nằm dịch đi y như có một viên đá sắc tình cờ cứa dưới cổ tay bà. Ngay tức khắc, Ta-nhi-a cảm thấy sự tàn nhẫn trong lời nói của mình, em nhổm dậy quỳ trên đầu gối, hôn vào áo, vào mặt, vào tay mẹ.
Hai mẹ con thật dễ chịu và bình thản biết bao khi im lặng nằm trên thảm cỏ thưa này, trong cái sân nhỏ chật hẹp này, và phía trên không có gì cả ngoài bầu trời. Vậy mà chỉ một từ “bố” là đã phá vỡ mất sự yên tĩnh mong ước của họ. Thế thì tại sao mẹ lại yêu bố?
- Mẹ ơi, - Ta-nhi-a nói – con sẽ không thế nữa đâu. Không cần. Họ không đến chỗ mình thế mà lại hay! Thật hay quá! Chẳng lẽ chúng ta có hai người lại không thú vị hay sao? Còn hoa thì chẳng lo! Con sẽ trồng những cây hoa khác. Con sẽ thu thập hạt giống, con biết một vũng lầy trong rừng, con sẽ làm tất cả, và sân nhà mình lại sẽ đẹp - đẹp gấp nhiều lần ấy.
Em lắp bắp như vậy, không biết mình nói gì, không nghe thấy cả tiếng lạch cạch của then cửa hàng rào, cả tiếng mẹ đã nhắc em đến lần thứ mấy rồi:
- Ta-nhi-a, ra mở cửa đi con! Có ai đó không mở được cửa. Có lẽ có người ở bệnh viện đến.
Cuối cùng Ta-nhi-a cũng đứng dậy, em nghe thấy tiếng bước chân ở ngoài cổng, và em đi đến bên hàng rào. Quả thật em chẳng muốn mở cửa cho ai, ngay cả người bệnh đi nữa.
Em giận dữ hỏi:
- Ông cần ai? Đến gặp bác sĩ à? Ông là người ốm à?
Nhưng trước mặt chỉ là một người khoẻ mạnh, cao và vui vẻ. Ông đi ủng, mặc áo ca-pốt đại tá và không hỏi gì cả, chỉ nhìn vào mặt em mỉm cười. Thật là kỳ lạ!
Ta-nhi-a chợt nghe thấy sau lưng em tiếng kêu yếu ớt của mẹ. Em hơi nhắm mắt lại, dựa người vào hàng rào.
“Bố!” Em hiểu ra điều này ngay trong khoảnh khắc ấy.
Ông bước qua tấm ván đặt trên mặt đất, nhích về phía trước một tí, dường như nghiêng xuống phía mẹ, dường như muốn hôn mẹ. Mẹ lùi lại về phía sau và chỉ chìa tay ra. Ông nhận bàn tay một cách ngoan ngoãn và giữ trong tay mình. Tay kia mẹ chỉ Ta-nhi-a. Ông quay lại nhanh đến nỗi cái dây da đeo kiếm của ông kêu ken két. Ông chìa đôi bàn tay to, mở rộng về phía em. Ta-nhi-a bước lại gần bố. Cô bé tái nhợt đi, em liếc mắt nhìn ông với vẻ sợ hãi. Ông hôn vào trán em, áp đầu em vào người mình. Từ người ông sực lên mùi dạ và mùi dây da.
Sau đó ông nói:
- Con lớn quá. Lẽ ra phải mang hoa đến cho con. Thế mà bố lại mang kẹo đến.
Ông thò tay vào túi lấy ra một cái hộp. Nhưng túi thì chật mà hộp thì to, vướng vào lớp vải lót túi. Ông dùng những ngón tay giật mạnh làm bẹp hộp, rất vất vả. Mặt ông đỏ bừng lên. Thậm chí ông còn rên khe khẽ. Ta-nhi-a chờ đợi, mặt càng tái hơn. Và liếc nhìn gương mặt đầy mồ hôi như trẻ con của bố, em nghĩ: ông ấy có phải là người tốt không?
Rồi bố cũng rút được hộp ra và đưa cho Ta-nhi-a. Ta-nhi-a cầm lấy, không biết làm gì với cái hộp – nó cũng làm Ta-nhi-a vướng víu.
Cô bé đặt cái hộp lên chiếc xe trượt tuyết cũ kỹ cạnh cái thùng gỗ đầy nước, và những giọt nước ngay lập tức bắt đầu gặm nhấm hộp. Nước rơi lộp bộp rất to trong bầu không khí yên lặng trên sân. Sau đó con chó, con mèo Ca-dắc và lũ mèo con đi đến - bọn chúng cũng thử hít cái hộp.
Mẹ lắc đầu khe khẽ. Bà trầm ngâm nhìn cái hộp rồi đem nó vào trong nhà.
Ta-nhi-a ở lại trên sân.
Bố đi đến gần em.
Giờ đây, khi cuộc “chiến đấu” của ông với hộp kẹo đã chấm dứt, ông bắt đầu nói. Ông xúc động và nói rất to, luôn luôn mỉm cười gượng gạo.
- Tiếc quá, con không có ở bến tàu. Bố và cô Na-đi-a đã đợi con. Thật ra, bố và cô dã bị mắc lại trên tàu một tí. Cô-li-a bị sốt rét. Đành phải đợi những người cáng thương đến mang đi. Và con thử tưởng tượng xem, có một cô bé nào đó trên bến tàu đã tặng nó hoa. Đó là những bông Xa-ran-ca mà đã nhiều năm nay bố chưa nhìn thấy. Đúng, con thử tưởng tượng xem, cô bé đặt hoa lên băng ca. Nó cứ muốn rằng cô bé ấy là con! Nhưng con lại không có ở đấy.
Ta-nhi-a đưa tay lên, khẽ ép ngón tay vào thái dương, dường như muốn chặn lại dòng máu đang dồn lên mặt em và dịch ra xa một tí.
- Ta-nhi-a, sao thế con? - bố hỏi.
- Bố, bố đừng nói to như thế - em nói – Con nghe rất rõ mà.
Bố im bặt.
Sự yên lặng đột ngột bao trùm lên sân làm Ta-nhi-a kinh ngạc.
Bố im lặng. Khuôn mặt xúc động của ông trở nên nghiêm nghị. Nụ cười biến mất trên môi. Nhưng đôi mắt thì vẫn hiền hậu. Ông ho. Và lạ thật, cái chứng ho này rất quen thuộc đối với Ta-nhi-a. Chính em cũng thường ho từng cơn như vậy khi những ý nghĩ buồn rầu, như một cơn gió lạnh, đột nhiên đến với em.
Bố chăm chú nhìn Ta-nhi-a, khẽ nắm lấy vai em.
- Bố biết là con giận bố, Ta-nhi-a ạ - ông nói. – Nhưng chúng ta sẽ là những người bạn tốt, đúng không con?
- Xin mời vào nhà uống nước chè – Ta-nhi-a nói - Bố có muốn dùng nước chè không?
- Ôi! Con gái tôi thế đấy! - bố khẽ thốt lên, hơi ấn mạnh hơn lên vai Ta-nhi-a.
Em hiểu ông và chữa lại:
- Chúng ta vào nhà uống nước chè đi, bố - em nói.
Và những giọt nước mắt trào ra khỏi mắt em.
- Vì con còn chưa quen, bố ạ.
Ông buông vai em ra và lấy tay vuốt má em.
- Đúng, con nói đúng đấy Ta-nhi-a ạ - ông nói rất khẽ. - Tất cả những điều này rất khó đối với tuổi mười lăm, rất khó con ạ. Nhưng dù sao chúng ta vẫn sẽ là bạn. Chúng ta đi uống nước chè đi.
Và lần đầu tiên trong cái chái nhỏ bằng gỗ thấp lè tè của nhà Ta-nhi-a vang lên những bước chân lạ, khác hẵn những bước chân mà em thường nghe quen, những bước chân nặng nề của đàn ông, bước chân của bố em.

[Matrioshka]

Hi, tớ cũng thik "Chó hoang Đin Go" lắm, thik nhất là đoạn cuối cùng í. Tớ mới mua lại cuốn sách này rùi. Hôm nào sẽ gửi tặng cậu nhé. Tớ yêu Phinca hơn Côlia. Hi hi

[weekdaysman]

Cảm ơn Cá Măng và Matrioshka, WDM rất vui với những chia sẻ cảm xúc của các bạn về Chó hoang Đin-gô.
@Matrioshka: Mình không biết là Chó hoang Đin-gô mới được tái bản gần đây, vì bản ngày xưa khi còn ít tuổi nên lưu giữ không được tốt như những truyện mình mua khi đã lớn. Bạn PM cho mình số điện thoại để liên lạc lại với bạn nhé!
Em xin tiếp tục gửi tới các bác phần tiếp theo của câu chuyện:

Chó hoang Đin-gô

VII

Khi ở trường mọi người hỏi Ta-nhi-a: Cô-li-a Xa-ba-nhê-ép - người mới vào lớp họ - có phải là thân thích hay anh em họ của Ta-nhi-a không, thì với một số người cô bé trả lời “phải”, với số khác em lại nói “không”, và do điều ấy đằng nào cũng thế đối với nhiều người, nên chẳng bao lâu mọi người thôi không hỏi em nữa.
Còn Phin-ca, sau khi phung phí bao nhiêu cố gắng vô ích để tìm nước Ma-rô-xây-ca, cũng không hỏi Ta-nhi-a điều gì nữa
Nhưng cậu ngồi ở bàn học ngay sau lưng Ta-nhi-a và có thể nhìn vào gáy cô bé bao nhiêu cũng được. Tuy nhiên cái gáy ấy cũng có thể nói lên một đôi điều. Nó có thể lạnh lẽo và cứng rắn như viên đá mà Phin-ca dùng để đánh lửa trong rừng. Nó có thể mảnh dẻ như một cọng cỏ đơn độc.
Gáy của Ta-nhi-a vừa thế này, vừa thế kia, thường thường nó chỉ biểu lộ một ước muốn của cô bé – không nghĩ về những gì xảy ra đằng sau em.
Ở chiếc bàn phía sau là Phin-ca và Cô-li-a.
Ước muốn bền bỉ này của Ta-nhi-a liên quan đến ai trong hai cậu bé ấy?Vì Phin-ca luôn nhìn mọi việc một cách tốt đẹp nên cậu cho rằng điều ấy truớc hết không liên quan đến cậu. Còn về phần Cô-li-a, nếu lúc đó Ta-nhi-a bảo cậu ta là kiêu hãnh, thì Phin-ca phải thừa nhận rằng điều đó không đúng. Phin-ca không hề thấy cậu ta kiêu hãnh. Có lẽ cậu ta hơi yếu, đôi tay rất gầy, gương mặt xanh xao, nhưng kiêu hãnh thì không - điều đó ai cũng thấy.
Khi Phin-ca lần đầu tiên chỉ cho cậu ta thấy bọn trẻ trong truờng nhai xêra như thế nào, Cô-li-a chỉ hỏi:
- Cái gì thế?
- Đó là nhựa cây linh sam - Phin-ca trả lời cậu ta - Cậu có thể kiếm được thứ này ở chỗ ông Trung Quốc bán li-pút-trơ-ca ở góc phố. Đưa 50 Cô-pếch, ông ta sẽ cho cậu cả một miếng xêra.
- Thế li-pút-trơ-ca là cái gì? - Cô-li-a hỏi.
- Ồ, anh bạn! - Phin ca trả lời một cách bực bộ. - Cậu lại muốn biết tất cả ngay một lúc cơ.
Nhưng Cô-li-a không phật lòng vì nhận xét của Phin-ca.
- Thôi được, -cậu ta nói- mình sẽ biết sau vậy. Nhưng cái tập quán này của trường các cậu thật lạ. Mình chưa thấy ở đâu người ta nhai nhựa linh sam.
Tuy vậy cậu ta vẫn mua rất nhiều xêra và mời Phin-ca, rồi tự mình cũng nhai. Cậu ta học được rất nhanh cách nhai nhựa cây côm cốp như những đứa trẻ khác.
Cậu ta mời cả Ta-nhi-a nhai một cách niềm nở đến nỗi Ta-nhi-a không thể gây sự được. Em gượng cười với cậu ta, để lộ hàm răng trắng loá như tuyết.
- Không biết có phải vì thế không, - cậu ta bảo- mà tất cả các bạn ở đây đều có hàm răng trắng như vậy? Cái nhựa linh sam này cọ răng rất sạch.
Cô bé cảm thấy tất cả những lời ấy của cậu ta thật là đáng ghét.
- À, vì thế, xin hãy để tôi yên - em nói.
Cậu ta im bặt và nhếch mép cười.
Cậu ta nhìn Ta-nhi-a bằng con mắt trong vắt như băng, và lần đầu tiên Ta-nhi-a nhận thấy đôi mắt ấy có cái nhìn thật bướng bỉnh.
- Đúng, vì thế - Cậu ta bình tĩnh nhắc lại.
Đó có phải là một trận cãi nhau thực sự không, Ta-nhi-a cũng chẳng biết nữa, nhưng rõ ràng sự thù địch giữa hai đứa đã bắt đầu từ đấy, và cái cậu bé ốm yếu này bắt đầu làm cho Ta-nhi-a bận tâm hơn những ngày đầu tiên.
Vào những ngày nghỉ, Ta-nhi-a thường đến ăn ở nhà bố.
Em đi qua cánh rừng nhỏ của thành phố ở gần phía sau nhà em, rồi đi ra con đường dẫn đến pháo đài. Đường không thẳng. Con đường chạy dọc bờ sông, lúc rẽ phải, lúc rẽ trái, như là chốc chốc lại ngoái nhìn dòng sông trải dài dưới chân nó, xô đẩy các dãy núi về những hướng khác nhau.
Ta-nhi-a đi không vội vã, chốc chốc cũng ngoái nhìn con sông. Nếu trên đường yên lặng thì Ta-nhi-a lắng nghe tiếng những tảng đất sét rơi lõm bõm xuống nước. Cả con chó cũng lắng nghe âm thanh ấy. Nó theo Ta-nhi-a đi khắp mọi nơi.
Nửa giờ sau Ta-nhi-a và con chó đã đến gần nhà bố. Đó là ngôi nhà cuối cùng trong khu nhà của các sỹ quan chỉ huy. Những viên đá quét vôi phủ kín con đường nhỏ, nhưng cỏ vẫn lách qua vôi mọc lên, chỉ ngọn cỏ là hơi dính chút vôi trắng.
Ở đây không có tiếng ồn. Những cánh cửa kính lúc nào cũng mở.
Ta-nhi-a đi qua một cánh cửa kính đi vào nhà, còn con chó ở lại bên cánh cửa. Thế mà Ta-nhi-a lại luôn luôn muốn được ở lại ngoài cửa, còn con chó thì đi vào nhà!
Thực ra thì tất cả mọi người trong ngôi nhà này đều đối xử ân cần với em.
Cô Na-đê-giơ-đa Pê-tơ-rốp-na thường là người đầu tiên đón Ta-nhi-a trên ngưỡng cửa. Cư xử nhẹ nhàng, giản dị, khuôn mặt dễ thương, cô vỗ vai Ta-nhi-a hay hôn lên đầu em, lần nào cũng chỉ nói một câu:
- A, Ta-nhi-a đã đến đây rồi!
Và mặc dù giọng cô rất êm ái khi nói câu này, nhưng trái tim Ta-nhi-a bất giác vẫn tràn đầy những ý nghĩ nghi hoặc.
"Cô ấy nhìn bố để làm gì khi hôn mình? - Ta-nhi-a nghĩ - Có phải là để tỏ với bố: "Anh thấy đấy, tôi âu yếm con gái anh, bây giờ anh không thể nói gì tôi nhé, và nó cũng không thể nói gì được". Chỉ với ý nghĩ như vậy mà lưỡi Ta-nhi-a đã cứng lại, cặp mắt không chịu nghe theo em nữa - em không thể nhìn thẳng vào mặt bố. Và chỉ đến lúc đến bên bố, cầm bàn tay bố trong tay mình, em mới cảm thấy bình tĩnh hơn.
Khi ấy em có thể nói với cả Cô-li-a:
- Chào bạn!
- Chào Ta-nhi-a! - Cậu ta trả lời niềm nở, nhưng không sớm hơn và cũng không muộn hơn lúc em gật đầu chào cậu.
Bố không nói gì. Ông chỉ chạm nhẹ vào má em và sau đó giục đi ăn.
Mọi người ăn vui vẻ. Bữa tối có khoai tây nấu với thịt hươu mua được của những người Tun-gút đi ngang qua. Họ cãi nhau về những miếng ngon nhất, cười giễu Cô-li-a vì cậu ta nhét cả một củ khoai vào mồm, và mắng cậu ta về chuyện ấy, thậm chí thỉnh thoảng bố còn búng vào mũi cậu ta.
- Bố - Cô-li-a cau mặt nói - bố đừng đùa ngốc nghếch như vậy. Con có còn bé nữa đâu!
- Có lẽ con không còn bé nữa thật, đồ vô công rồi nghề ạ - bố nói - Tất cả các con đều đã lớn lắm rồi. Quả là không thể qua mặt các con được. Nhưng để xem các con sẽ nói gì khi món bánh nhân anh đào được dọn ra đây.
Và bố ranh mãnh nhìn Ta-nhi-a.
Còn Ta-nhi-a thì nghĩ:
"Trời ơi, bánh nhân anh đào mà làm gì nếu mình biết là sẽ không bao giờ ông ấy yêu mình như yêu Cô-li-a, sẽ không bao giờ ông ấy gọi mình là "đồ vô công rồi nghề", sẽ không bao giờ ông ấy búng mũi mình và lấy thức ăn còn lại trong đĩa của mình. Còn chính mình sẽ không bao giờ gọi ông ấy là "bố ngốc nghếch" như cái thằng xu nịnh đáng thương này gọi. Chẳng lẽ có thể đánh lừa mình bằng bánh nhân anh đào được hay sao!"
Và tim em lại bắt đầu nhói lên, đầy ứ hờn giận.
Vậy mà cũng trong lúc ấy tất cả mọi thứ ở đây đều lôi cuốn em. Cả giọng nói của người phụ nữ vang lên khắp nơi trong nhà, thân hình cân đối và khuôn mặt hiền hậu của cô luôn luôn âu yếm hướng về Ta-nhi-a; cả vóc người to lớn của bố, chiếc thắt lưng làm bằng da bò thường xuyên nằm lăn lóc trên đi-văng; cả cái bàn bi-a Trung Quốc nhỏ mà họ vẫn chơi - ở đó thường vang lên tiếng lách cách của những viên bi-a bằng sắt khi va vào những đinh cắm ở đầu gậy. Và thậm chí cả Cô-li-a, cậu bé luôn luôn điềm tĩnh, có đôi mắt trong sáng với cái nhìn bướng bỉnh cũng lôi cuốn em. Cậu ta không bao giờ quên để dành xương cho con chó của em.
Nhưng chính em - Ta-nhi-a cảm thấy thế - Thì cậu ta lại không bao giờ nhớ cả, tuy thường đi cùng với em đến trường, thường ăn trưa và chơi bi-a với em. Cậu ta không chịu mất công nghĩ đến em dù chỉ một phút trong ngày, dù chỉ để căm ghét em như em đã căm ghét cậu ta.
Vậy mà tại sao em lại đồng ý đi câu cá với cậu ta và chỉ cho cậu ta chỗ cá cắn câu?

[weekdaysman]

VIII

Ta-nhi-a yêu những ngôi sao - cả những ngôi sao buổi sớm lẫn những ngôi sao ban chiều, cả những ngôi sao mùa hè cháy rực ngay trên đầu lẫn những ngôi sao mùa thu rất cao và rất nhiều, hằng hà sa số những vì sao. Khi ấy thật là tuyệt diệu nếu đi dưới những ngôi sao qua thành phố yên tĩnh ra bờ sông và nhìn thấy dòng sông đầy ắp sao, dường như những ngôi sao ấy đã xuyên qua dòng nước tối sẫm và yên lặng. Rồi sau đó ngồi xuống bờ đất sét sửa sang lại cần câu, đợi cá cắn câu, và biết rằng mình sẽ không để phí một phút nào trong buổi đi câu. Bình minh chưa đến, mặt trời chưa hiện ra xua tan sương mù trên sông. Mới đầu cây cối sẽ bốc hơi trong sương mù, và sau đó mặt nước sẽ bốc khói. Trong lúc đó có thể suy nghĩ về cái gì cũng được: về con chuột sóc giờ đây đang làm gì trong bụi cây, về lũ kiến có bao giờ ngủ hay không và chúng có lạnh không trước khi trời sáng.
Vâng, thật tuyệt vời khi đêm sắp hết.
Nhưng hôm nay, lúc Ta-nhi-a tỉnh dậy, những ngôi sao còn lại rất thưa thớt: một số đã biến mất hoàn toàn, só khác chỉ còn cháy nhợt nhạt cuối chân trời.
"Chắc gì mọi việc đã tốt đẹp, - em nghĩ - vì Cô-li-a định đi với bọn mình mà".
Và ngay lúc ấy Ta-nhi-a nghe tiếng gõ cửa. Đó là Phin-ca đã gõ vào cửa sổ hai lần.
Trong bóng tối, Ta-nhi-a mặc áo ngoài, choàng khăn lên vai, rồi mở cửa sổ, nhảy thẳng ra sân.
Phin ca đứng trước mặt em. Ngoài trời còn lờ mờ tối, hai mắt cậu bé ngời lên một màu kỳ lạ như mắt người điên, mấy chiếc cần câu nằm chờ trên vai cậu.
- Sao cậu đến muộn thế? - Ta-nhi-a hỏi. - Đào giun từ chiều rồi chứ?
- Cậu cứ thử đào giun trong thành phố mà xem! - Phin-ca nói, giọng khàn khàn. -Chưa muộn đâu, bọn mình sẽ đến vừa kịp.
- Ừ, đúng đấy - Ta-nhi-a nói - Chỗ chúng mình tìm giun chẳng dễ gì. Cậu có mang cần câu của mình đi không?
- Có
- Thế nào, đi chứ? Đợi gì nữa!
Còn Cô-li-a? - Phin-ca hỏi.
- À, à, Cô-li-a! - Và Ta-nhi-a thậm chí còn hơi nhăn mặt trong bóng tối, dường như đã quên hẳn Cô-li-a, dường như không phải là em đã nhớ đến cậu ta vào đúng cái lúc em thức dậy và nhìn sao qua cửa sổ. - chúng mình sẽ đợi cậu ta ở ngõ hẻm đường bờ sông - em nói và khẽ huýt sáo gọi con chó già của mình.
Nhưng con chó không cựa quậy dưới chiếc xe trượt tuyết, thậm chí cẳng cũng không nhúc nhích. Nó chỉ đưa mắt nhìn Ta-nhi-a như muốn bảo cô bé:
“Đủ rồi! Phải chăng tôi còn ít đi với cô ra sông câu cá mùa hè, ra sân trượt băng mùa đông, và phải chăng tôi không luôn luôn dùng răng tha đôi giày trượt băng của cô hay sao? Còn bây giờ thì xin đủ, cô thử nghĩ mà xem, tôi sẽ đi đâu trong lúc mới tờ mờ sáng thế này!”
Ta-nhi-a rất hiểu nó.
- Thôi được, -cô bé nói- cứ nằm đấy.
“Nhưng có lẽ con mèo sẽ đi chứ?”
Ta-nhi-a gọi:
- Ca-dắc!
Con mèo đứng dậy và đi ra cùng với tất cả lũ mèo con của nó.
- Cậu cần nó để làm gì? – Phin ca hỏi.
- Thôi đi, Phin-ca! – Ta-nhi-a nói.- Nó biết không kém gì mình với cậu là chúng ta ra sông để làm gì.
Hai em ra đi, chìm sâu vào buổi sáng như chìm trong một cánh rừng huyền diệu thình lình mọc lên trước mặt các em. Mỗi cái cây trong rừng trông như một cột khói, mỗi làn khói nhẹ toả ra từ ống khói lại biến thành một bụi cây kỳ quặc.
Hai em đợi Cô-li-a ở góc phố bên bờ dốc.
Mãi vẫn không thấy cậu ta đến. Phin-ca hà hơi vào tay mình: em đã bị cóng hồi đêm để kiếm được giun bằng cách đào bới trong lòng đất lạnh ngắt.
Còn Ta-nhi-a thì im lặng với niềm vui độc ác. Nhưng tấm thân giá lạnh của em với cái đầu để trần, mái tóc mềm mại quăn lại vì ẩm ướt dường như lại nói: “Để rồi xem cái cậu Cô-li-a này là người như thế nào!”.
Cuối cùng, hai em cũng nhìn thấy cậu ta. Cậu ta đi từ ngõ hẻm ra. Cậu ta chẳng vội chút nào. Chân nện lộp cộp, cậu ta đến gần và nhấc chiếc cần câu của mình từ trên vai xuống
- Xin lỗi các cậu, - cậu ta nói- mình đã đến muộn. Tối hôm qua Giê-nhi-a rủ mình đến nhà. Bạn ấy cũng cho mình xem đủ các loại cá. Chỉ có điều là bạn ấy đã để chúng trong bể cá. Có những con rất đẹp. Một con vàng rực, có cái đuôi đen dài như cái váy. Mình mải ngắm nó mãi. Vì vậy xin lỗi các cậu.
Ta-nhi-a giận run lên.
- “Xin lỗi các cậu” – em đay lại mấy lần. - Lịch sự quá nhỉ! Giá bạn đừng cản trở chúng tôi thì tốt hơn. Vì bạn mà chúng tôi bỏ lỡ lúc cá cắn câu tốt nhất.
Cô-li-a im bặt.
- Chúng mình chưa bỏ lỡ mất dịp cá cắn câu đâu, còn có thời gian mà. Ở trên cao thì sáng thế, nhưng ở dưới nước còn chưa trông thấy phao đâu. Sao cậu lại giận? – Phin-ca, người có kinh nghiệm hơn cả, nói.
- Mình giận, bởi vì mình không thích những người lịch sự quá – Ta-nhi-a trả lời Phin-ca – Bao giờ mình cũng cảm thấy là họ muốn đánh lừa mình
- Còn mình chẳng hạn - Cô-li-a nói với Phin-ca – mình không thích mèo, bất cứ con nào: cả những con đi ra sông câu cá, cả những con không đi đâu cả. Tuy nhiên, mình không rút ra bất cứ kết luận nào hết.
Phin-ca vốn không chịu nổi không khí nặng nề của những cuộc cãi nhau, em buồn rầu nhìn cả hai bạn.
- Sao các cậu cứ luôn luôn cãi nhau nhỉ? Ở đây cũng thế, ở lớp cũng thế. Còn mình thì mình nói với các cậu thế này nhé: trước lúc đi câu mà cãi nhau thì tốt nhất là ở lại nhà. Bố mình nói như vậy. Mà bố mình thì biết rõ điều ông nói.
Cô-li-a nhún vai.
- Mình không biết… Mình không bao giờ cãi nhau với bạn ấy. Nhưng bạn ấy luôn luôn thế. Vậy mà trong khi đó bố lại bảo chúng mình cần phải là bạn của nhau.
- Không nhất thiết là bố nói thế - Ta-nhi-a nói.
Phin-ca càng rầu rĩ nhìn cô bạn. Cả Cô-li-a cũng buồn bực vì những lời nói của Ta-nhi-a, tuy không để lộ ra mặt.
- Không, mình không đồng ý – Phin-ca nhận xét - Bố mình là thợ săn, ông nói với mình ít thôi. Nhưng tất cả những điều bố nói đều đúng cả.
- Bạn thấy chưa, Cô-li-a bảo – ngay cả Phin-ca, chàng Xan-trô Pan-xa trung thành của bạn, cũng không đồng ý với bạn.
- Tại sao cậu ấy lại là Xan-trô Pan-xa? Ta-nhi-a nói một cách mỉa mai. - Chẳng lẽ bởi vì bạn mới đọc Đôn Ki-hô-tê à?
- Không. Tôi đọc Đôn Ki-hô-tê lâu rồi – Cô-li-a trả lời bình thản - Chỉ vì cậu ấy luôn luôn cầm cần câu của bạn và đào giun cho bạn.
- Bởi vì cậu ấy tốt hơn bạn gấp nghìn lần! – Ta-nhi-a hét lên, mặt đỏ bừng – Phin-ca, đừng cho cậu ta giun
Còn Phin-ca thì nghĩ: “Khỉ thật, họ nói về mình cứ như thể nói về một con gấu đã bị giết rồi, mà mình thì hãy còn sống nguyên”.
Cô-li-a lại nhún vai lần nữa:
- Không cần, tôi sẽ tự đào trên bờ và sẽ tự tìm được chỗ cho mình. Tôi không cần những con giun của bạn!
Và cậu bé biến mất dưới bờ sông, ở đó những lùm cây và những tảng đá ngay tức khắc che khuất cậu. Chỉ có tiếng bước chân của cậu còn vang lên ở phía dưới xa xa, trên con đường nhỏ.
Ta-nhi-a nhìn theo, đã không thấy cậu ta đâu cả.
Màn sương trằng từ dòng sông bốc lên mặt cô bé, lan dần trên bờ đất sét, kêu xào xạc khi chạm vào lá cây, thảm cỏ, bờ cát. Và cũng một màn sương trắng như thế bao phủ tâm hồn Ta-nhi-a.

[weekdaysman]

VIII (tiếp theo)

Phin-ca rầu rĩ nhìn vào mắt Ta-nhi-a và im lặng, không biết nói gì. Cuối cùng, cậu nói thật:
- Cậu cần gì ở nó? Cậu làm phiền nó để làm gì? Mình ngồi cùng bàn với nó và biết: sẽ chẳng ai nói với cậu một điều gì xấu về nó đâu. Cả mình cũng sẽ không nói. Mình không thấy nó kiêu ngạo, mặc dù nó học tốt hơn những đứa khác, thậm chí tốt hơn cả cậu. Chính mình đã nghe thấy nó nói tiếng Đức với cô giáo tiếng Đức và nói tiếng Pháp như thế nào. Mà điều này trong lớp lại không ai biết cả. Thế cậu muốn gì ở nó?
Ta-nhi-a không trả lời. Em khẽ bước lên phía trước, đi về phía dòng sông đang thiêm thiếp ngủ dưới sương mù. Cả con mèo với lũ mèo con cũng rón rén bước xuống phía dòng sông.
Phin-ca đi đằng sau chúng và nghĩ: cái cậu Cô-li-a này thật là lạ! Thì cứ mặc cho hàng nghìn con mèo đi ra sông kiếm cá, mặc cho hàng triệu con đi nữa! Một khi chúng đã đi với Ta-nhi-a, thì phải chăng đối với em, Phin-ca, mọi việc sẽ tồi đi dù chỉ một chút vì chuyện đó sao? Không, em chẳng thấy làm sao cả! Và cái cô Ta-nhi-a này cũng thật lạ! Thì cứ mặc cho Cô-li-a gọi Phin-ca là Xan-trô, là Pan-xa gì đấy, cái tên mà em chưa thấy có gì là xấu cả, thì phải chăng đối với em, Phin-ca, vì chuyện này mà mọi việc sẽ xấu đi dù chỉ một chút sao? Không, em chẳng thấy làm sao cả!
Họ đã đi như vậy theo bờ dốc đứng và xuống đến tận con sông, đến những chiếc cầu nhỏ hẹp, nơi những chiếc săm-pun-ca(1) cập bến, và nom thấy Cô-li-a ngồi trên những chiếc ván, đúng chỗ cá mè thường cắn câu.
- Cậu ta đã tìm ra chỗ ấy – Phin-ca vui sướng nói, trong bụng rất hài lòng về việc này.
Em đi đến gần Cô-li-a, nhìn vào ống bơ của bạn, trong đó, trên cái đáy han gỉ chỉ có độc một nhúm đát. Xoay người lại để Ta-nhi-a không nhìn thấy, em bỏ vào ống bơ mấy con giun đất.
Nhưng Ta-nhi-a vẫn nhìn thấy tất cả mà không hé miệng nói một lời
Cô bé cầm lấy cần câu và giun đất, đi qua chiếc cầu nhỏ rồi ngồi xuống gần như bên cạnh Cô-li-a. Còn Phin-ca thì đi xa hơn, chọn cho mình một chỗ cũng không đến nỗi tồi. Khi đi câu, cậu ta thích ngồi một mình.
Trong phút chốc, có thể lâu hơn nữa, dòng sông đã thu hút bọn trẻ và cả mẹ con lũ mèo từ trên mấy chiếc cầu nhỏ đang ngóng xuống nước.
Ở dưới lòng sông đã xảy ra một điều kỳ lạ. Dường như tiếng thở của ai đó đã nâng sương mù từ đáy sâu lên, dường như những cánh tay vô hình của ai đó nắm giữ màn sương ấy suốt đêm giờ đây đã thả nó ra, và nó lướt trên sông, kéo lê những cái chân dài của mình trên mặt nước. Nó lướt theo sau mặt trời, lay động ở trên cao. Và dòng sông bừng sáng, bầu trời chuyển dịch mỗi lúc một cao hơn, lòng sông nom rõ hơn. Cá bơi ra ăn trên mặt cát và bắt đầu cắn câu. Trời, cắn câu khiếp quá! Chưa bao giờ Ta-nhi-a thấy cá cắn câu như vậy.
Nhưng nếu bạn không nhìn vào phao của mình mà nhìn sang phao của người khác thì cá cũng hiểu rõ điều đó. Có thể lúc ấy nó quay ngoắt đi theo luồng nước, chế nhạo bạn.
Ta-nhi-a chốc chốc lại ngước nhìn cần câu của Cô-li-a. Cô-li-a cũng nhìn vào phao của cô bé. Và vì sợ bạn sẽ câu được trước mình, cả hai đều mất bình tĩnh. Con cá bật ra khỏi lưỡi câu khi đang rỉa mồi.
Cô-li-a là người đầu tiên đứng dậy, không câu được gì cả. Cậu vươn vai, ngáp, xương kêu răng rắc.
- Mình đã biết là không câu được gì cả mà - cậu lên tiếng nhưng không nói với Ta-nhi-a. – Nhìn xuống nước thật buồn ngủ không chịu nổi. Tốt hơn hết là cứ giam những con cá ngu ngốc này lại trong bể, như Giê-nhi-a ấy.
- Tất nhiên là chúng ngu ngốc - Ta-nhi-a nói to - Nếu chúng nhầm thuỷ tinh là nước.
Cô-li-a không còn biết nói gì nữa.
Cậu bé đi trên cầu, không buồn đụng cả ngón tay vào cần câu. Những mảnh ván cong xuống dưới bước chân của cậu. Con mèo Ca-dắc đã kịp dùng chân mang lên cầu khá nhiều cá nhỏ. Nó nhìn cậu bé một cách thận trọng. Nó tránh sang một bên, nhường đường cho cậu bé. Nhưng con mèo con A-ri-ôn lắc lư trên tấm ván ẩm uớt rồi rơi tõm xuống nước. Không rõ nó đã bị những con cá bột bơi lăng xăng ngay dưới chân cầu lôi cuốn, hay là nó đã nhích quá gần đến mép cầu mà không kịp xoè vuốt ra; có điều là Ta-nhi-a đã nhìn thấy nó ở phía bên kia cầu, nơi nó bị dòng nước cuốn đi. Mèo con bị sặc, còn mèo mẹ chạy trên bờ cát ướt kêu gào ầm ĩ.

Ta-nhi-a đứng bật dậy, tay khẽ chạm vào cầu, người em nhẹ bỗng. Em nhảy lên bờ, lội xuống nước. Dòng sông thổi phồng chiếc váy của em trông như một vành hoa rừng. Mèo mẹ cũng nhảy xuống theo. Còn Cô-li-a thì đứng nguyên tại chỗ.
Ta-nhi-a chìa tay ra vớt con mèo vào lòng bàn tay. Nó tóp lại, nhỏ hơn con chuột. Bộ lông vàng của nó đã thấm nước, nó chỉ còn thoi thóp thở.
Ta-nhi-a đặt con mèo lên phiến đá, và mèo mẹ bắt đầu liếm nó. Cô-li-a thì vẫn đứng nguyên tại chỗ.
- Bạn đã cố tình ẩy nó xuống nước! Chính tôi đã nhìn thấy thế! - Ta-nhi-a giận giữ hét lên.
Cô-li-a im lặng.
"Có lẽ nó là đồ hèn!" - Ta-nhi-a nghĩ.
Và em giẫm lên chân cậu bé.
Nhưng đến cả cử chỉ đó cũng không làm cho cậu bé nhúc nhích. Cậu ngạc nhiên quá, không thốt ra được một lời.
Ta-nhi-a lao mình chạy đi. Theo con đường mòn, em chạy lên núi, chiếc váy ướt quấn quanh đầu gối.
Cô-li-a đuổi theo em đến tận đỉnh núi, bên dãy nhà của những người đánh cá, và ở đấy, cậu bé thở hổn hển nắm lấy tay Ta-nhi-a.
- Ta-nhi-a, - cậu nói - hãy tin tôi, tôi không muốn... việc đó xảy ra đột ngột quá. Con mèo con tự ngã xuống nước.
- Buông tôi ra! - Ta-nhi-a vừa giằng ra vừa nói. - Tôi sẽ không đi câu nữa, tôi về nhà đây!
- Nếu vậy thì tôi cũng về.
Cậu buông tay cô bé ra và sải những bước dài để khỏi tụt lại đằng sau.
- Đừng đi theo tôi! - Ta-nhi-a hét.
Em dừng lại bên cột đá ở ngôi nhà người đánh cá.
- Nhưng bạn sẽ đến nhà tôi ăn cơm chứ? - Cô-li-a hỏi khẽ. - Hôm nay là ngày nghỉ mà. Bố sẽ đợi bạn. Bố sẽ bảo là tôi đã làm bạn giận
- Thì ra bạn sợ thế đấy! - Ta-nhi-a dựa người vào cột đá, nói.
- Không, bạn không hiểu tôi. Chỉ vì tôi yêu bố, mà bố thì sẽ buồn. Tôi không muốn làm bố buồn, không muốn cả bạn làm bố buồn nữa. Đó là điều mà bạn cần phải hiểu.
- Im đi, - cô bé nói - tôi hiểu bạn lắm. Tôi sẽ không đến ăn hôm nay. Tôi sẽ không bao giờ đến nhà bạn nữa.
Rồi em rẽ sang bên trái, và bức tường nhà người đánh cá che khuất em.
Cô-li-a ngồi xuống tảng đá - mặt trời đã sưởi cho tảng đá khô và ấm, chỉ còn một chỗ sẫm lại vì vết ướt. Đó là chiếc váy ướt của Ta-nhi-a đã chạm vào đá và để lại trên đá dấu vết của mình.
Cô-li-a sờ vào vết ướt.
"Cái cô Ta-nhi-a này thật kỳ lạ - cậu nghĩ, cũng như Phin-ca - Có lẽ cô ta cho mình là đồ hèn? Một cô bé kỳ lạ - cậu khẳng định. - Chả lẽ người ta lại có thể ngạc nhiên về những điều cô ta sẽ làm hay sẽ nói sao?" Rồi lại đặt tay lên tảng đá, cậu trầm ngâm suy nghĩ hồi lâu.
Còn Phin-ca thì không thấy gì cả. Cậu ngồi trên bờ đất sét sau mũi đất, kéo lên những con Gútx-che-ra - loại cá bẹt mắt đen - và lôi ra một con cá chép đầu to mà cậu đã dùng đá nhọn đâm chết ngay trên cát.
Sau đó, cậu quyết định nghỉ. Cậu đưa mắt nhìn sang những chiếc cầu nhỏ, hai chiếc cần câu đung đưa trên mặt nước, sợi dây câu bị căng - cá đã cắn câu. Nhưng không trông thấy ai ở gần đấy cả - cả Cô-li-a lẫn Ta-nhi-a. Con đường mòn rải đá vắng tanh vắng ngắt.
Phin-ca nhìn cả lên đỉnh núi. Nhưng ở trên đỉnh núi cũng chỉ có gió thổi, một ngọn gió đìu hiu không đuổi kịp cả những đám mây mùa thu. Một con mèo ướt cùng với lũ mèo con đang rón rén bước từ bến tàu lên núi.

[weekdaysman]

IX

Ta-nhi-a vẫn đến ăn cơm. Em bước lên bậc thềm có cánh cửa lớn bằng kính và kéo mạnh, mở toang cửa trước mặt mình, còn con chó đi cùng với em thì ở lại trên bậc thềm.
Ta-nhi-a sập mạnh cửa. Rốt cục em vẫn có quyền đi vào ngôi nhà này khi nào em muốn chứ. Bố em sống ở đây cơ mà. Và phải làm sao cho không ai nghĩ là em đến đây vì một người nào khác hay vì một cái gì khác, vì món bánh nhân anh đào chẳng hạn.
Ta-nhi-a lại sập cửa lần nữa, to hơn bất cứ một lần nào trước đây.
Cả cánh cửa rung rung và ngân lên giọng hát thuỷ tinh của mình.
Ta-nhi-a đi vào và ngồi xuống chỗ của mình bên bàn. Trong nhà, mọi người đang ăn. Trên bàn có một bát bánh bọc thịt đầy ắp.
- Ta-nhi-a! - bố kêu lên vui sướng. – Con đến à? Thế mà Cô-li-a lại nói hình như hôm nay con không đến. Ngồi xuống đây mau và ăn đi. Ăn nhiều vào. Hôm nay cô Nađia làm bánh bọc thịt cho con đấy. Con xem, Cô-li-a nặn khéo không này.
“Thế đấy - Ta-nhi-a nghĩ - cậu ta cũng biết làm cái này cơ đấy”. Em đăm đăm nhìn bố, nhìn lên tường, nhìn những bàn tay thân thiện của cô Na-đê-giơ-đa Pê-tơ-rốp-na đang đưa bánh mì cho em, nhưng không dám nhìn Cô-li-a.
Em ngồi, đầu cúi thấp xuống bàn.
Cô-li-a cũng ngồi gập người trên chỗ của mình, đầu rụt vào vai. Nhưng môi cậu hiện lên một nụ cười giễu cợt.
- Bố - cậu bảo - bố nói cho Ta-nhi-a biết con nặn những viên bánh này để làm gì? Bây giờ thì bạn ấy sẽ không ăn tý nào đâu.
- Các con cãi nhau hay sao? - bố lo ngại hỏi.
- Sao bố lại nói thế! Cô-li-a trả lời. – Chúng con sẽ không bao giờ cãi nhau cả. Chính bố đã nói rằng chúng con cần phải là bạn bè cơ mà.
- Ờ, đúng thế! Bố nói.
Cô-li-a nhoài người qua bàn, cúi xuống bên Ta-nhi-a, thì thào:
- Ai đã nói với tôi là hôm nay sẽ không đến ăn nhỉ?
Ta-nhi-a trả lời thật to:
- Tôi hoàn toàn không đến để ăn. Tôi không muốn ăn. Không, không, tôi không muốn ăn một tý nào! – em nhắc lại thật to với bố và với vợ ông khi cả hai người cùng lên tiếng nói với em.
- Không muốn ăn là thế nào hả con? - bố bối rối hỏi lại một lần nữa. - Thế còn bánh bọc thịt?
- Không, cảm ơn bố, con đã ăn cơm với mẹ.
- Đừng mời bạn ấy đến lần thứ ba, bố ạ. – Cô-li-a nói một cách giễu cợt – Dù thế nào đi nữa bạn ấy cũng không ăn đâu.
- Thôi được, không muốn, không ăn - bố nhận xét với vẻ tiếc rẻ - Thật phí quá, món bánh ngon thế này!
Ồ, tất nhiên những viên bánh bọc đầy thịt mà những con người ngốc nghếch ấy rưới giấm lên quả thật là ngon tuyệt. Ai lại rưới giấm lên bao giờ, điên thật! Người ta thường rắc hạt tiêu lên và ăn với sữa, nuốt như nuốt một ngọn lửa thần kỳ trong nháy mắt làm người tỉnh hẳn lại.
Những ý nghĩ của Ta-nhi-a cứ lướt qua trong óc như một cơn lốc nhỏ, tuy em cố nghiêm nghị nhìn vào đĩa của mình, ở đó có mấy viên bánh đã nguội đi. Đầu em hơi choáng váng vì ở nhà em chưa ăn và cũng vì em có đôi vai khỏe mạnh, cánh tay rắn chắc, đôi chân cứng cáp, chỉ riêng có trái tim em là không biết mình cần gì. Thế là em đi đến đây, đến ngôi nhà này như một người mù quáng, và không nhìn thấy gì hết, không nghe thấy gì hết ngoài mạch máu đang rần rật chảy trong người em.
Có lẽ, nếu tranh cãi về khoa học, em sẽ trấn tĩnh lại được ít nhiều.
- Bố ơi, - đột nhiên Ta-nhi-a nói – có phải cá trích biển mặn không bố? Cô-li-a đã nói với con như vậy. Bạn ấy hoàn toàn không công nhận môn động vật học.
- Thế là thế nào? Bố không hiểu - bố hỏi.
Cô-li-a ngừng ăn. Cậu dùng lòng bàn tay lau môi và đưa khăn tay vuốt khăn mặt đang hết sức sửng sốt. Chưa bao giờ cậu nói điều này. Tuy vậy nỗi ngạc nhiên của cậu nhanh chóng biến đi ngay sau khi cậu nhớ lại rằng sáng nay cậu vừa quyết định không nên ngạc nhiên về tất cả những gì Ta-nhi-a làm lẫn những gì cô ta nói.
Thoáng trong giây lát, cậu lại bình thản nhìn trân trân vào Ta-nhi-a bằng cặp mắt trong vắt, từ đáy sâu thẳm của cặp mắt ấy dường như hiện lên nụ cười lặng lẽ.
- Đúng, tôi không công nhận - cậu nói – Khoa học gì cái này: mèo có bốn chân và có đuôi.
Trán và má Ta-nhi-a đỏ bừng. Em biết rõ cậu ta nói về con mèo nào.
- Thế bạn thích môn nào? – em hỏi.
- Thích toán… Nếu như hai đường tròn có một điểm chung thì … Tôi thích văn nữa, - cậu nói thêm – đó là một môn khoa học dịu dàng.
- Dịu dàng – Ta-nhi-a nhắc lại.
Mặc dù em có một tâm hồn thiên về nghệ thuật và chính em rất yêu cả Đích-ken, cả Oan-tơ Xcốt, và còn yêu hơn nữa Crư-lốp (1) và Gô-gôn (2), em vẫn nói một cách khinh rẻ:
- Thế khoa học gì cái này: “Con lừa nhìn thấy hoạ mi” (3)?
Họ cứ nói với nhau như vậy, đùa mà không nhếch mép cười, mắt đầy vẻ khinh miệt nhau, cho đến khi bố, không thể hiểu nổi cuộc tranh cãi ấy, nói:
- Các con, đừng nói những điều ngu ngốc thế, bố không hiểu được các con nữa rồi.
Đầu Ta-nhi-a vẫn quay cuồng, trong tai em như có cái gì gõ mạnh. Em muốn ăn. Cơn đói giày vò em. Ngực cô bé thắt lại, óc buốt lên vì đói, cái đói dường như thấm vào từng giọt máu trong cơ thể em. Em nhắm mắt lại để khỏi nhìn thấy thức ăn. Khi mở mắt ra em thấy thức ăn đã được dọn khỏi bàn. Bát bánh bọc thịt đã cất đi, cả bánh mì và lọ muối cũng vậy. Chỉ còn cái đĩa của em vẫn nằm nguyên tại chỗ. Nhưng cô Na-đê-giơ-đa Pê-tơ-rốp-na đã chìa tay lấy đĩa. Ta-nhi-a bất giác giữ đĩa lại và ngay tức khắc em nguyền rủa tay mình.
- Gì thế cháu? – cô Na-đê-giơ-đa Pê-tơ-rốp-na hỏi – Có lẽ để lại bánh bọc thịt cho cháu nhé?
- Không, không, cháu chỉ muốn cho con chó vài cái. Được không ạ?
- Nên cho, con ạ - bố bảo – cho cả đĩa cũng được.
Ta-nhi-a cắm vào dĩa mấy chiếc bánh bọc thịt đã nguội lạnh rồi đi ra bậc thềm. Và ở đây, cô bé ngồi xổm trước mặt con chó già, ăn liên tiếp mấy chiếc bánh đẫm nước mắt.
Con chó không hiểu gì cả, sủa ầm ỹ lên. Chính tiếng sủa ấy đã làm cho Ta-nhi-a không nghe thấy tiếng bước chân sau lưng em. Cánh tay bố bất ngờ nằm trên vai em. Ông chăm chú nhìn vào mắt và mi con gái. Không, không, lúc này em tuyệt nhiên không khóc.

- Bố đã thấy tất cả qua tấm cửa kính này – ông nói. – Có chuyện gì xảy ra với con thế, Ta-nhi-a … con thân yêu? Con đau khổ gì vậy?
Ông nhấc cô bé lên và giữ trong tay, dường như muốn bằng cánh tay của mình cân xem nỗi đau khổ của con gái nặng đến chừng nào. Em đưa mắt nhìn bố. Em cảm thấy ông lớn quá và xa xôi quá, giống như những cây cao trong rừng mà em không thể ngay tức khắc nhìn khắp được. Em chỉ có thể chạm khẽ vào vỏ chúng.
Và Ta-nhi-a dựa nhẹ vào vai bố.
- Ta-nhi-a, hãy nói cho bố biết chuyện gì xảy ra với con, có lẽ bố sẽ giúp được con. Hãy kể về những gì làm con vui sướng, về những gì làm con buồn, và về những điều bây giờ làm con đang nghĩ.
Nhưng em không nói gì với bố, vì em nghĩ thế này: “Mình có mẹ, có nhà, có cơm ăn, thậm chí có cả mèo và chó, nhưng bố thì dù sao mình cũng không có”.
Phải chăng, em có thể nói với bố như vậy khi ngồi trên đầu gối ông?
Phải chăng khi nói điều ấy em lại không làm cho vẻ mặt ông biến đổi, thậm chí tái nhợt đi, trong khi ông, một người dũng cảm, chưa bao giờ tái mặt trước cả những cuộc tấn công đáng sợ nhất?
Nhưng cũng chính trong lúc ấy, phải chăng em có thể biết được rằng giờ đây, dù thức hay ngủ bố cũng không thôi nghĩ về em, rằng với một tình yêu sâu sắc ông đã gọi thầm tên em, cái tên mà ông đã quên đi trong biết bao nhiêu năm trời! Rằng thậm chí trong giây phút ấy ông đã nghĩ: “Hạnh phúc của tôi đã mất rồi, tôi đã không ru nó trên tay!”
Em có thể biết được điều gì?
Em chỉ tựa vào bố, tựa khẽ vào ngực ông.
Thật là dễ chịu! Ồ quả thật dễ chịu biết bao khi tựa lên ngực cha!
Mặc dù bây giờ chưa phải là mùa xuân, bậc thềm còn ẩm ướt vì mưa lạnh, và đứng ngoài trời người còn rét run lên trong bộ quần áo mỏng, vậy mà vào lúc này, đang cuối thu, Ta-nhi-a lại cảm thấy ấm áp. Em ngồi với bố mãi cho đến khi bên trên con đường dẫn tới pháo đài, trên những phiến đá quét vôi vang, trên những ngôi nhà có cánh cửa lớn bằng kính hiện lên những chùm sao thân yêu của em
-------------------------------------------
(1) Crư-lốp (1769-1844): nhà thơ ngụ ngôn, nhà viết kịch, nhà báo Nga.
(2) Gô-gôn (1809-1852): nhà văn cổ điển Nga.
(3) Thơ ngụ ngôn của Crư-lốp

[weekdaysman]

X

Có thể coi cái cây là sinh vật hoàn toàn có lý trí nếu nó mỉm cười với bạn vào mùa xuân khi đã phủ đầy lá cây, nếu sáng sáng nó nói với bạn: “Xin chào!” khi bạn đến lớp và ngồi xuống chỗ của mình bên cửa sổ. Và bạn cũng bất giác nói với nó: “Xin chào!’ mặc dù nó đứng ngoài cửa sổ phía sân sau, nơi người ta thường đốn củi cho nhà trường. Nhưng qua tấm cửa kính nhìn nó rất rõ.
Bây giờ cây trụi lá. Nhưng ngay cả khi trụi lá nó vẫn tuyệt đẹp. Những cành cây tươi chĩa thẳng lên trời, còn vỏ cây thì sẫm lại. Đó là một cây du, hay cây tần bì, hay một cây nào khác – Ta-nhi-a không biết. Nhưng tuyết đang rơi, bông tuyết đầu mùa như một người say đã rơi xuống cây, bám vào vỏ và những nhánh cây nhỏ, nhưng không thể đứng vững trên cây. Nó tan ra khi vừa chạm vào cành cây. “Thế nghĩa là hơi ấm cũng lan trong cành cây như người mình và các bạn khác.” – Ta-nhi-a nghĩ ngợi và khẽ gật đầu chào cây.
Cô-li-a đang trả lời câu hỏi kiểm tra. Cậu đứng cạnh bảng, trước mặt cô A-lếch-xan-đra I-va-nốp-na và kể lại truyền thuyết về trái tim bốc lửa của Đan-kô.
Cậu bé có gương mặt thông minh. Dưới cái trán thẳng là cặp mắt vui tươi. Và những lời nói bay ra từ môi cậu bao giờ cũng tràn đầy sức sống.
Cô giáo hài lòng nghĩ rằng cậu học sinh mới này sẽ không làm hỏng lớp của cô.
- Em đã thấy Goóc-ki - bất thình lình cậu bé nói và đỏ bừng mặt, bởi vì cậu vốn không quen khoe khoang.
Bọn trẻ hiểu sự bối rối của cậu.
- Kể đi! – Các em hét lên với cậu.
- Thế à! Cả cô A-lếch-xan-đra I-va-nốp-na cũng nói – thú vị thật. Em thấy ông ở đâu? Có lẽ em còn nói chuyện với ông nữa chứ?
- Không, em chỉ thấy ông qua vườn cây. Hồi ấy là ở Crưm. Nhưng em không nhớ rõ. Khi em và bố em đến đấy, em mới có mười tuổi.
- Thế A-lếch-xây Mắc-xi-mô-vích(1) làm gì trong vườn?
- Ông nhóm lửa trại ở gần đường.
- Hãy kể cho chúng tôi những gì em nhớ đi.
Cậu bé nhớ không nhiều lắm.
Cậu kể về một vùng núi phương nam, nơi đó bên những con đường xám được mặt trời sưởi nóng, sau những hàng rào xếp bằng đá, có những lá nho sần sùi sẫm lại, và sáng sáng có tiếng lừa hí vang.
Tất cả mọi người nghe không nhúc nhích.
Chỉ có một mình Ta-nhi-a hình như không nghe thấy gì cả. Em vẫn nhìn qua cửa sổ, nơi những bông tuyết đầu mùa đang rơi xuống thân cây trơ trụi. Cây đã bắt đầu run rẩy.
“Nho, nho – Ta-nhi-a nghĩ – còn mình thì ngoài thông và linh sam ra, chẳng được thấy cái gì cả.”
Và cô bé ngẫm nghĩ, cố gắng tưởng tượng ra không phải là nho mà là một cây táo nở hoa, một cây lê cao lớn, một cây lúa mì mọc trên cánh đồng chẳng hạn. Trí tưởng tượng vẽ ra cho em những bông hoa, bông lúa chưa từng thấy.
Đứng chống tay lên bệ cửa sổ, cô giáo đã theo dõi em từ lâu. Cái cô bé mà cô yêu nhất ấy đã bắt đầu làm cô lo lắng.
“Em ấy đã nghĩ đến những vũ hội rồi hay sao? Trí nhớ kì diệu của em ấy còn chưa giảm sút, nhưng cái nhìn đã bắt đầu lơ đãng, và rồi em ấy chỉ được điểm bốn về môn lịch sử”.
- Ta-nhi-a Xa-ba-nhê-ê-va, em không nghe trong giờ học.
Ta-nhi-a khó khăn lắm mới dứt ra khỏi cửa sổ cái nhìn đang phiêu lãng trong mơ ước xa xôi của em, và đứng dậy. Em vẫn còn chưa ở đây. Dường như em vẫn còn chưa ra khỏi nơi xa xăm thầm kín của mình.
- Tại sao em lại im lặng?
- Bạn ấy kể không hay.
- Không đúng, em ấy kể rất hay. Tất cả lớp đều thích thú nghe em ấy. Chẳng lẽ em cũng đã từng ở Crưm và thấy A-lếch-xây Mắc-xi-mô-vích Goóc-ki rồi hay sao? Thử nghĩ mà xem - được thấy Goóc-ki, một Goóc-ki bằng xương bằng thịt!
- Bố em không đưa em đến đấy! – Ta-nhi-a nói bằng một giọng run run.
- Vậy thì lẽ ra em càng cần phải nghe hơn.
- Em sẽ không nghe bạn ấy.
- Tại sao thế!
- Bởi vì điều đó không liên quan gì đến bài học.
Có trời mới biết là cô ta nói gì.
Cô giáo chậm rãi rời cửa sổ. Những bước chân nhẹ nhàng vốn khe khẽ của cô, giờ đây vang to lên trong lớp. Cô đi đến bên Ta-nhi-a, buồn rầu, và cái nhìn của cô ánh lên nghiêm khắc.
Ta-nhi-a ngoan ngoãn chờ đợi.
- Đi học về, hãy nói với bố em ngày mai đến gặp tôi – cô A-lêch-xan-đra I-va-nốp-na nói.
Cô nghiêm nghị nhìn Ta-nhi-a, nhìn cái trán nóng bừng, nhìn cặp môi của cô bé và ngạc nhiên: đôi môi vừa nói những lời xấc xược ấy đột nhiên nhợt đi.
- Em sẽ nói với mẹ em, mẹ em sẽ đến – Ta-nhi-a nói khẽ.
Cô giáo chần chừ. Cô nghĩ mãi: “Chuyện gì xảy ra với con bé nhỉ?”, và vẫn chưa tìm được câu trả lời đầy đủ trong những lời của Ta-nhi-a. “Hay là cậu bé này đã chạm đến điều gì sâu kín nhất trong tâm hồn em ấy?”
Cô quyết định sẽ đến nhà Ta-nhi-a. Tay cô giơ lên, chạm vào những ngón tay em.
- Em đừng đánh lừa cô bằng sự hỗn láo của mình. Thôi, không ai phải đến nữa. Cô tha thứ cho em lần này. Nhưng em phải biết: em vừa xử sự không đúng với tư cách một đội viên. Em nghĩ không như em nói. Mà em bao giờ cũng là một người công bằng. Cô không hiểu có chuyện gì đã xảy ra với em.
Vẫn với vẻ buồn rầu như vậy, cô quay về bàn giáo viên.
Cả lớp ngồi bất động và im lặng. Chỉ có Giê-nhi-a quay ngoắt lại phía sau, nhanh đến nỗi suýt làm sái cái cổ béo mập.
- Ta-nhi-a yêu cậu ấy chứ có gì đâu – cô ta nói thầm với Phin-ca.
Phin-ca lấy chân hích cô ta một cái.
Nhưng phải làm gì khi cái con bé bẻm mép ấy ngu ngốc đến thế, một khi trong cái đầu tóc xoăn tít của nó chả có lấy một tí trí tưởng tượng nào cả.
Ta-nhi-a vẫn đứng, tay bám lấy bàn. Những ngón tay em run lẩy bẩy. Em có thể khuỵu xuống mất, nếu ý chí của em cũng câm lặng như cái lưỡi đang cứng lại của em.
- Em đứng làm gì nữa? Ngồi xuống đi! – cô A-lếch-xan-đra I-va-nốp-na nói.
- Cô cho phép em ngồi sang bàn khác.
- Để làm gì, chẳng lẽ ngồi với Giê-nhi-a không tiện cho em hay sao?
- Không, tiện chứ ạ, - Ta-nhi-a nói – nhưng cái cây này ở ngoài cửa sổ cứ làm em xao lãng.
- Thôi được. Tuy nhiên, em thật kỳ lạ!
Và Ta-nhi-a ngồi xuống bàn cuối cùng, ở đó không có ai ngoài em.
- Cả em cũng về chỗ đi, Cô-li-a – cô giáo nói.
Cô đã quên bẵng mất cậu bé khi bận tâm về Ta-nhi-a. Nhưng đến bây giờ, khi cô nhớ ra, cậu bé vẫn không rời khỏi chỗ. Cậu đứng, hơi nhích lên một tí, dường như dưới chân cậu không phải là mặt đất sàn bằng phẳng mà là một con đường mòn dựng đứng dẫn lên núi cao: mặt cậu đỏ bừng, cặp mắt bướng bỉnh nheo lại.
- Được rồi, Cô-li-a – cô giáo nói. – Em về chỗ. Cô cho em điểm 5.
- Cô cho phép em ngồi vào chỗ của Xa-ba-nhê-ê-va.
- Có chuyện gì xảy ra với các em vậy?
Tuy vậy cô vẫn cho phép.
Và thế là chỉ vì bướng bỉnh, cậu ngồi xuống bàn, bên cạnh Giê-nhi-a.
Ta-nhi-a ngồi một mình. Em nhìn qua cửa sổ, thực tình cũng hy vọng sẽ không nhìn thấy cái cây nữa. Nhưng cả ở đây cái cây trông vẫn rõ.
Tuyết đầu mùa đã phủ lên cành cây. Nó không tan ra nữa. Những bông tuyết đầu mùa quay tròn trên ngọn cây đang biến dần trong bầu trời mù sương.
-----------------------------------------------
(1) Gọi kính trọng tên của nhà văn Goóc-ki.

[weekdaysman]

XI

“Nếu người ta chỉ còn lại một mình, người ta sẽ mạo hiểm lao vào con đường xấu”- Phin-ca nghĩ như vậy khi còn lại một mình trên phố vắng, nơi em thường cùng Ta-nhi-a đi từ trường về.
Suốt một tiếng đồng hồ em đứng đợi Ta-nhi-a ở góc phố, cạnh quầy hàng của ông Trung Quốc. Dù cho những miếng li-pút-trơ-ca làm bằng bột mịn nằm chồng chất trên quầy hàng và cái ông Trung Quốc đi guốc gỗ có làm xao lãng sự chú ý của Phin-ca, nhưng đến bây giờ em vẫn chỉ có một mình, còn Ta-nhi-a thì đã một mình đi về trước, và điều đó thật chẳng hay ho gì đối với cả hai đứa.
Giá mà ở trong rừng tai-ga thì Phin-ca đã biết là phải làm gì. Em sẽ lần theo dấu chân cô bạn. Nhưng ở đây, trong thành phố, làm như thế người ta sẽ tưởng em là một con chó săn hoặc sẽ cười em mất.
Nghĩ vậy, Phin-ca đi đến kết luận cay đắng rằng em đã biết nhiều thứ chẳng có ích gì cho em khi sống ở thành phố.
Chẳng hạn, em biết rình con chuồn chuồn nâu trên lớp tuyết bên bờ suối trong rừng, biết rằng nếu gần sáng bột mì đóng băng lại trong kho thì có nghĩa là băng đã đủ rắn để chịu được xe, có thể đi chơi bằng xe chó kéo, biết rằng nếu gió từ mũi đất Đen thổi tới mà trăng lại tròn thì phải phòng chống bão.
Nhưng ở đây, trong thành phố, chẳng ai nhìn thấy trăng cả, người ta chỉ biết băng trên sông có rắn hay không qua báo chí, và trước khi có bão thì người ta treo cờ trên tháp hoặc bắn đại bác.
Còn về phần Phin-ca thì thế này: ở đây mọi người bắt em tuyệt đối không được đi theo dấu chân thú trên tuyết mà phải làm toán và tìm chủ ngữ, vị ngữ trong sách, những cái mà ngay cả những người đi săn giỏi nhất ở trại cũng không chịu lần được dấu vết nào.
Nhưng mặc cho ai muốn thì cứ việc coi Phin-ca là chó, mặc cho họ cười nhạo em bao nhiêu cũng được, lần này Phin-ca vẫn phải làm theo ý mình.
Phin-ca ngồi xổm giữa phố kiểm tra lại tất cả những dấu chân in trên tuyết. Cũng may, đó là những bông tuyết đầu tiên vừa mới rơi xuống, và ở phố này hầu như không có người qua lại.
Phin-ca đứng dậy đi tiếp, mắt không rời mặt đất. Em nhận ra tất cả những người đã đến đây, y như là họ vừa đi qua trước mặt em. Đây là những dấu chân đơn độc của Ta-nhi-a bên cạnh hàng rào – cô bé đi một mình ở phía trước, cố gắng bước thận trọng để khỏi xéo lên lớp tuyết mỏng manh này. Đây là dấu chân đi ủng của Giê-nhi-a và dấu chân của Cô-li-a - cậu ta có bước đi rất ngắn, bướng bỉnh.
Nhưng họ đã xử sự lạ lùng thật! Rẽ ngoặt sang một bên, rình Ta-nhi-a, rồi lại đuổi theo cô ta. Giống như là họ cười nhạo cô bé. Còn Ta-nhi-a thì vẫn cứ đi về phía trước, lòng rối bời. Có phải đây cũng là những dấu chân mà Ta-nhi-a đã để lại trên sân nhà Phin-ca hay trên bãi cát khi hai đứa cùng nhau đi câu cá vược không?
Nhưng cô bé đã biến đi đâu rồi?
Dấu chân Ta-nhi-a biến mất đột ngột ở nơi không thấy cả bậc thềm lẫn cửa hàng rào. Giống như một con én, cô bé đã bay thẳng vào không trung. Hoặc có lẽ chính cái không trung tối tăm vì đợt tuyết đầu mùa này đã kéo cô bé lên cao như một chiếc lá, và bây giờ cô đang nghiêng ngả quay trong những đám mây. Quả thật cô bé không thể nào nhảy qua cái hàng rào cao như thế này được.
Phin-ca dừng lại một giây rồi lại đi tiếp theo dấu chân của Giê-nhi-a và Cô-li-a - đầu tiên hai đứa đi với nhau, nhưng đến góc phố thì tản ra những phía khác và có vẻ không bằng lòng nhau.
“Họ cãi nhau rồi” – Phin-ca nghĩ và vừa cười vừa quay lại. Đến bên hàng rào, cậu bé dừng lại suy nghĩ trước dấu chân của Ta-nhi-a và giơ tay lên cao.
“Đúng rồi, ở mép hàng rào có một chỗ lồi ra, có thể dùng tay bíu lấy được. Ta-nhi-a thì lại có đôi chân khoẻ mạnh – Phin-ca tự nhủ – Nhưng chân mình có lẽ còn khoẻ gấp đôi cơ. Nếu không đúng thế thì thầy thể dục cứ chôn sống mình xuống đất cũng được.”
Phin-ca quăng túi sách, nhảy phóc lên, cao đến nỗi một bà già đi ngang qua phải gọi em là “quỷ sứ”.
Nhưng Phin-ca không nghe thấy câu đó. Em đã ở bên kia hàng rào và đi vào một vườn rau lạ, cạnh những dấu chân của Ta-nhi-a.
Đến cuối vườn, Phin-ca lại nhảy qua một hàng rào nữa thấp hơn hàng rào trước, rồi đi ra một cánh rừng nhỏ ở gần nhà. Em đi vòng để tránh những bụi kim ngân thấp lè tè, quả rụng đầy trong tuyết, rồi nhìn ra cánh rừng. Cả cánh rừng trắng ngời lên vì những thân cây bạch dương óng ả và lớp tuyết đầu mùa mới mẻ. Phin-ca cảm thấy cảnh đó như một cái gì hoang đường mà em - một người luôn luôn sống bên rừng – ngay cả trong mơ cũng chưa từng thấy. Mỗi cành cây đều rõ nét như được đánh dấu bằng phấn, những thân cây như bốc khói, những tia sáng lướt trên vỏ cây. Và trong cánh rừng bàng bạc ấy, giữa những thân cây im lìm, Ta-nhi-a đứng bất động và khóc. Cô bé không nghe thấy cả tiếng bước chân của Phin-ca lẫn tiếng cành lá bị rẽ ra loạt xoạt.
...
Phin-ca lùi ra sau những bụi cây che kín em như một bức tường và ngồi xuống tuyết một lúc. Sau đó em nhẹ nhàng bò đi và bước về không một tiếng động.
“Nếu chỉ còn lại một mình – Phin-ca lại nghĩ – thì tất nhiên người ta có thể rơi vào con đường xấu: người ta có thể chạy theo những bước chân như chó, nhảy qua hàng rào như cáo, và lén nhìn người khác sau bụi cây. Nhưng nếu có người khóc một mình thì tốt hơn hết hãy để như vậy: hãy để cho họ khóc”.
Đi vòng xa khỏi cánh rừng, Phin-ca rẽ ngoặt vào một ngõ hẻm rồi đi đến cổng nhà Ta-nhi-a. Em mở cửa hàng rào, dũng cảm bước vào nhà cô bạn, như chưa từng vào đó bao giờ.
Bà vú già hỏi em cần gì.
Cậu bé trả lời là em muốn gặp mẹ Ta-nhi-a để nói với bà rằng hôm nay ở trường có họp tổ và Ta-nhi-a sẽ về muộn.
Bà vú già chỉ cho Phin-ca căn phòng có mẹ Ta-nhi-a.
Phin-ca mở hé cửa ra và đóng ngay lập tức.
Trên chiếc đi văng nhỏ màu đỏ trong phòng, ngồi bên mẹ Ta-nhi-a là cô A-lếch-xan-đra I-va-nốp-na.
Ôm ngang người mẹ Ta-nhi-a, cô nói với bà điều gì đó, và trong tay cả hai người đều có chiếc khăn trắng xinh xinh mà thỉnh thoảng họ lại đưa lên mắt.
Chẳng lẽ cả họ cũng đau khổ vì một điều gì đó hay sao?
Phin-ca đi giật lùi, cố không làm cót két một tấm ván sàn nào.
Em đi ra bậc thềm và bước nhanh ra cổng.
Đúng, em biết nhiều thứ mà ở thành phố em chẳng dùng được vào việc gì cả. Em biết tiếng kêu của các loài thú, biết các loại rễ cỏ, biết độ sâu của nước, thậm chí còn biết là không nên bọc tường ngôi nhà trong rừng của mình bằng lông thú ép, bởi vì chim chóc thường tha lông về tổ. Nhưng khi cả hai người không cười mà lại khóc với nhau thì trong trường hợp ấy em lại không biết xử sự thế nào. Thôi thì cứ để cho họ khóc, còn em tốt hơn hết là quan tâm đến lũ chó của em, bởi vì mùa đông đã đến rồi, chẳng bao lâu nữa băng sẽ đóng trên mặt nước và sẽ xanh biếc như đồng đặt dưới ánh trăng.

[weekdaysman]

XII

Tuyết rơi gần như ngay trước kỳ nghỉ, tuyết ngừng rồi lại rơi, ngừng rồi lại rơi và phủ đầy thành phố. Cửa sổ trong nhà trở nên khó mở. Trên các vỉa hè, người ta xẻ những đường rãnh. Đường phố được nâng cao hơn. Tuyết vẫn rơi, bao phủ cả sông lẫn núi, và chỉ có một chỗ, trên sân trường, nơi những đôi chân trẻ con thường giẫm lên, là tuyết không thể làm gì được. Ở đó, tuyết ép sát vào mặt đất, đặc quá và phẳng lì, có thể dùng để nặn gì cũng được.
Đã mấy ngày liền Ta-nhi-a đắp một chú người tuyết trong giờ ra chơi.
Hôm nay em đã đắp xong. Các cậu bé giúp việc cho em khiêng cái thang ra hàng rào, đặt xô nước sang một bên, còn Ta-nhi-a đi xa ra một phía để ngắm công trình của mình.
Đó là một người lính gác đội mũ sắt có đôi vai rộng như đôi vai cha em và có phong thái của ông. Có vẻ như là người lính ấy đứng ở nơi cùng trời cuối đất, tì vai vào súng và đưa mắt về phía xa, trước mắt anh trải ra mặt biển tối sẫm. Tất nhiên là không có biển nào cả. Nhưng ấn tượng gây sống động đến nỗi phút đầu tiên bọn trẻ im bặt. Sau đó bọn con trai lớn hơn bí mật vây quanh Ta-nhi-a rồi nhất loạt nâng cô bé lên với những tiếng reo hò. Các cô bé không bị đụng đến cũng thét lên. Nhưng Ta-nhi-a thì không thét lên một tiếng nào. Em chỉ bối rối vì quả tình người lính gác thật là đẹp. Vậy mà chính em cũng không nghĩ ra là phải làm như thế nào. Em chỉ chộp lấy ý nghĩ của mình, giữ chặt lấy nó, không thả nó ra khỏi những ngón tay một khi chưa gắn xong khẩu súng vào người lính và phủ lên anh ta một tảng băng sáng loáng. Và bây giờ những ngón tay em tê buốt lại vì nước và tuyết. Em đút ngón tay vào miệng để sưởi.
Cô-li-a đứng ở một góc, cậu không bước một bước nào về phía Ta-nhi-a.
Bị những tiếng reo hò của bọn trẻ lôi cuốn, cô A-lêch-xan-đra I-va-nốp-na cũng đi ra sân, không mặc áo khoác, và đứng trước người lính gác bằng tuyết. Cô rất ngạc nhiên về vẻ đẹp của người tuyết ấy.
Những sợi len mỏng mảnh trên chiếc áo đen của cô giáo phủ đầy những hạt tuyết nhỏ đóng băng, ngôi sao đỏ thắm trên ngực cô bị mờ đi, nhưng cô vẫn đứng suy nghĩ về tuổi thơ của mình. Có một thời, chính cô cũng đã từng nặn những hình người tuyết. Có một người tuyết cô nhớ mãi. Đó là một mụ phù thuỷ bằng tuyết đứng ở góc sân. Ban đêm, khi ánh trăng tràn ngập cả khoảng sân, cả những bức tường gạch và cả những thùng rác, nhìn mụ ta thật đáng sợ. Cái đầu tròn phình to của mụ với một cục than đen thay vào chỗ cái mồm được bao phủ một vòng hào quang. Và một lần vào buổi tối khi nhìn mụ ta qua cửa sổ, cô đã hoảng sợ và khóc oà lên. Không ai biết vì sao cô khóc cả. Còn cô thì không sao ngủ được. Suốt đêm dưới ánh trăng, cô có cảm giác là mụ phù thuỷ bằng tuyết này giống như một chuyện bịa đặt của các thần linh nào đó ở dưới lòng đất.
Giờ đây, sau hai mươi năm, cô giáo sợ hãi ngoảnh lại nhìn: có hay không có mụ phù thuỷ ấy? Không, cô không nhìn thấy mụ ta. Ở đó có cả những người tuyết khác, tuy không được đẹp như người lính gác này, nhưng vẫn là những chiến sỹ, những anh hùng, thậm chí là những tráng sỹ trên lưng ngựa - những tưởng tượng ngây thơ và cao đẹp có mặt ở tất cả các góc sân.
- Em đã đắp người lính gác này đấy à? – cô hỏi Ta-nhi-a.
Ta-nhi-a gật đầu và rút ngón tay ra khỏi miệng.
- Cô lạnh rồi, cô A-lêch-xan-đra I-va-nốp-na ạ, - cô bé nói – ngôi sao của cô bị mờ hết rồi đấy. Em có thể sờ vào nó được không ạ?
Ta-nhi-a chìa tay ra, lấy ngón tay cọ vào ngôi sao nhỏ và ngôi sao lại sáng lên.
- Em có muốn cô tặng nó cho em vì em đã đắp một người lính đẹp đến thế này không? – cô giáo nói.
Ta-nhi-a sợ hãi giữ ngôi sao lại:
- Không nên cô ạ. Cô đừng làm thế, cô A-lêch-xan-đra I-va-nốp-na. Chúng em nhớ cô bao giờ cũng đeo ngôi sao này. Không nên lấy nó đi.
Và Ta-nhi-a bỏ chạy ra cổng, nơi Phin-ca đang đứng giơ tay vẫy em.
Cô giáo nhẹ nhàng bước về phía bậc thềm, vừa đi cô vừa nghĩ về Ta-nhi-a: cô thường bắt gặp em trong thời gian qua, vừa buồn buồn, vừa lơ đãng, vậy mà mỗi cử chỉ vẫn tràn đầy vẻ đẹp. Có lẽ quả thật hơi thở nhè nhẹ của tình yêu đã lướt qua gương mặt cô bé?
“Ồ, thật ra điều đó có gì lạ đâu – cô giáo mỉm cười nghĩ. – Nhưng cô bé đang say sưa nhai cái gì ở đằng kia thế nhỉ? Hay là bọn chúng lại kiếm được cái nhựa xê-ra đáng ghét ấy ở chỗ ông già Trung Quốc? Thế đấy! Ôi, tình yêu, cái thứ tình yêu thật dễ thương, nó hãy còn có thể dịu đi bởi thứ nhựa xê-ra này!”
Cô giáo bật cười khe khẽ rồi đi vòng tránh xa lũ trẻ.
Quả thật, Phin-ca đã kiếm được cả một miếng nhựa linh sam ở chỗ ông Trung Quốc và bây giờ thích thú phân phát cho mọi người. Cậu ta cho cả những người đứng bên phải lẫn những người đứng bên trái, chỉ có Giê-nhi-a là cậu ta không cho gì cả.
- Sao cậu không cho mình xê-ra? – Giê-nhi-a kêu lên.
- Phin-ca, đừng cho bọn con gái xê-ra! – Các cậu bé vừa cười vừa nói mặc dù chúng biết rõ Phin-ca bao giờ cũng hào phóng.
- Không, sao lại thế? – Phin-ca trả lời các bạn – Mình sẽ cho cậu ấy miếng to nhất. Miễn là cậu ấy đến chỗ mình.
Giê-nhi-a đi đến, chìa tay ra.
Phin-ca rút từ trong túi áo một gói giấy nhỏ và thận trọng đặt vào tay cô bé.
- Cậu cho mình nhiều thế? – Giê-nhi-a ngạc nhiên nói rồi mở gói giấy ra.
Một con chuột nhắt mới đẻ nằm run rẩy trên tay cô bé. Cô ta hét lên, ném con chuột xuống đất. Bon con gái đứng gần đấy chạy tán loạn.
Chú chuột con phủ phục trên tuyết, vẫn còn run rẩy.
- Các cậu làm gì thế, - Ta-nhi-a giận giữ nói – nó sẽ chết cóng mất!
Em cúi xuống nâng chú chuột lên và thổi vào nó, sưởi ấm cho nó bằng hơi thở nóng hổi của mình. Sau đó, em đút con chuột dưới lần áo măng tô ngay trước ngực.
Có một người đi về phía bọn trẻ. Ở thành phố này, trước đây chưa ai nhìn thấy ông ta. Ông ta đội chiếc mũ lông cáo kiểu Xi-bir và mặc áo lông đi đường. Chân ông đi một đôi giày xấu xí. Tất cả đều thấy rõ như vậy.
- Có một ông nào đến đấy, - Phin-ca nói – không phải người ở đây.
- Không phải người ở đây – lũ trẻ xác nhận.
Tất cả cùng nhìn người đàn ông khi ông ta đi đến. Thậm chí cô bé có đôi chân nhanh nhẹn còn túm lấy áo măng tô của ông ta.
- Bác ơi, bác là thanh tra à? – em bé hỏi.
Người đàn ông đi về phía đám trẻ trong đó có Ta-nhi-a và nói:
- Đi lối nào đến chỗ thầy hiệu trưởng hả các cháu?
Lũ trẻ lùi lại. Có thể đó là ông thanh tra thật.
- Tại sao các cháu im lặng thế? – ông ta hỏi và quay về phía Ta-nhi-a – Hãy dẫn bác đi nào, cô bé.
Ta-nhi-a ngoảnh lại, tưởng ông nói với người khác.
- Không, cháu đấy, cô bé mắt xám có con chuột nhỏ ạ.
Ta-nhi-a nhìn người đàn ông, em mở to mắt và nhai xê-ra rõ to. Từ sau vai em, chú chuột nhắt được sưởi ấm sưới cổ áo măng tô liếc nhìn ra.
Người đàn ông mỉm cười với chú ta.
Ta-nhi-a bèn nhổ miếng xê-ra ra và đi về phía bậc thềm.
- Ai thế nhỉ? – Cô-li-a hỏi.
- Có lẽ đó là thanh tra từ Vla-đi-vô-xtốc đến - bọn trẻ nói.
Nhưng Phin-ca đột nhiên sợ hãi kêu lên:
- Đó là một anh hùng, thề đấy! Mình đã nhìn thấy huân chương trên ngực ông ta.