NMLD Dung Quất - NMLD đầu tiên của Việt Nam

[phuongnn]

Tiếp theo và nốt:

Bỏ thì thương


Quốc Hội quyết định tiếp tục xúc tiến dự án lọc dầu ở Dung Quất.

Trong tháng 6 vừa qua, Quốc Hội đã ra Nghị Quyết về tập trung chỉ đạo xây dựng nhà máy lọc dầu Dung Quất, và yêu cầu Chính Phủ “chỉ đạo kiên quyết để hoàn thành xây dựng nhà máy trong năm 2008 và đi vào sản xuất trong năm 2009”.

Tuy có một số đại biểu vẫn còn nghi ngờ và hoang mang, nhưng bỏ Dung Quất là một quyết định quá lớn lao, quá khó khăn: chọn địa điểm mới, đấu thầu lại sẽ mất thêm thời gian, trong khi đó thì đã lỡ đầu tư quá nhiều vào Dung Quất, không những về một số hạ tầng cơ sở, mà còn về tình cảm, hứa hẹn và uy tín.

Tuy biết rằng ước tính dự án sẽ có mức lời thấp, Quốc Hội cũng đã thông qua Nghị Quyết Dung Quất với đại đa số 88.5%.


Vương thì tội...

Nhưng quyết định đi tới ở Dung Quất là quyết định có quá nhiều mầm mống sẽ là một quyết định sai lầm. Nhà máy lọc dầu Dung Quất có rất nhiều rủi ro sẽ là một gánh nặng cho nền kinh tế trong tương lai.

“Ước tính mới nhất của Chính Phủ là nhà máy lãi 6.7%, trả nợ 11%, thu hồi vốn 12%. Báo cáo của Ủy Ban Khoa Học Công Nghệ Môi Trường của Quốc Hội cho rằng tỉ lệ lợi nhuận như vậy là thấp, nhưng có thể phù hợp với các dự án chiến lược - một dự án bình thường là phải tới 15% - 20%;

“Trong một dự án kỹ thuật phức tạp như nhà máy lọc dầu, các ước tính sơ khởi như vậy thường có tính cách lạc quan. Chuyên viên làm trong ngành engineering có câu châm ngôn nằm lòng là “rút cục, cái gì cũng tốn kém nhiều hơn, và làm lâu hơn”. Một dự án mà mức lời thuộc loại thấp (tiềm biên tế, submarginal) như vậy rất nhạy cảm, chỉ cần một vài trắc trở kỹ thuật là dễ dàng chuyển từ lời qua lỗ. Mà như đã thấy trong mấy năm qua, vướng mắc, trắc trở có thể còn tiềm ẩn rất nhiều trong mọi khía cạnh của dự án;

“Một yếu tố thành công quan trọng của nhà máy lọc dầu là cảng nước sâu để thích ứng với tàu dầu lớn. Ông Ðỗ Trọng Ngoạn, một đại biểu Quốc Hội, đã tự hỏi và tự trả lời: “Năm 2009 nhà máy lọc dầu Dung Quất sẽ hoạt động? Tôi tin là khó.” Theo ông Ngoạn, lý do là cảng biển ở đây nông quá, cứ vét cát thì sông Thu Bồn lại bồi thêm. Chính Phủ đã quyết định làm con đê ngăn. Nhưng mấu chốt là cảng biển đó chỉ có thể cho tàu nhỏ vào thôi, mà dầu khí thì nhất định phải cần cảng lớn.

Trong tương lai, nếu cảng chỉ có thể dùng cho tàu nhỏ ra vào mà thôi, thì càng làm gia tăng phí tổn chuyên chở dầu thô và sản phẩm.

“Ðiều oái oăm là ngay cả sau khi thi hành Nghị Quyết của Quốc Hội, kiên quyết gia công hoàn thành nhà máy, một khi bắt đầu sản xuất thì cứ mỗi năm nền kinh tế quốc gia coi như bị thất thoát từ 70 tới 100 triệu Mỹ kim. Dân chúng khắp nước sẽ phải trả giá xăng nhớt sản phẩm dầu hỏa cao hơn. Rồi khi giá dầu thô lên cao, như trong mấy tháng gần đây, thì chi phí chuyên chở tàu dầu lại càng là gánh nặng lớn hơn, chỉ vì chọn lựa địa điểm nghịch lý.

Dù chuyện tin đồn về ông Phạm Văn Ðồng có thực hay không, giả thử nếu Ông Ðồng biết là xây nhà máy ở Dung Quất sẽ làm đồng bào khắp nước phải trả giá xăng nhớt sản phẩm tiêu thụ cao hơn gấp bội, thì một người vốn là công bộc gương mẫu bao nhiêu năm như Ông chắc cũng khuyến cáo nên đưa nhà máy vào trong Nam cho hợp lý hơn.

Viễn tượng hội nhập toàn cầu


Trong bài “Dự án Dung Quất: Bài học đắt giá cho công nghiệp hóa” đăng trên VietNamNet mới đây, Tiến Sĩ Vũ Minh Khương của Ðại Học Harvard đã có nhiều nhận định xác đáng về kỹ nghệ hóa dầu, và đã thẩm lượng dự án Dung Quất trong viễn tượng rất thực tế của sinh hoạt kinh tế hội nhập toàn cầu.

Về dự án Dung Quất, ông đưa ra mấy điều cân nhắc như sau:

“Khả năng cạnh tranh toàn cầu phải là tiêu chí tối cao. Hai điều kiện quan trọng nhất đối với sản phẩm lọc dầu là giá thành hạ và độ ô nhiễm môi trường thấp.

- Ðể hạ giá thành, nhà đầu tư chú ý đến 3 điều kiện: gần nguồn nguyên liệu, gần thị trường, và quy mô sản xuất. Các nước thành công đặc sắc trong phát triển ngành dầu khí đều hết sức coi trọng các điều kiện cạnh tranh này.- Dung Quất nằm xa nguồn nguyên liệu, xa thị trường tiêu thụ, và công suất (6.5 triệu tấn một năm) cũng thuộc loại trung bình. Ông nhắc lại tính toán của công ty Total cho thấy nền kinh tế nước ta sẽ mất đi tối thiểu 60 - 100 triệu Mỹ kim mỗi năm. Ông đưa thêm ra một cách tính khác, dựa trên mức lời tối đa của Dung Quất là 5 - 6%, và cho một dự án trung bình là 12 - 15%. Với mức đầu tư 1.3 tỉ Mỹ kim thì Dung Quất cũng làm mất đi tối thiểu 75 - 100 triệu Mỹ kim.

“Chiến lược phát triển kinh tế xã hội chỉ có thể được thực hiện vững chắc trên cơ sở tôn trọng quy luật thị trường và quyết tâm hội nhập quốc tế.

- Dự án Dung Quất không thể mang lại cho các tỉnh miền Trung lợi ích dài hạn. Nếu dự án đầu tư không có sức sống kinh tế thực sự thì không thể đem lại lợi ích thực sự cho địa phương;

- Chúng ta sẽ vào WTO (Tổ Chức Mậu Dịch Thế Giới), chúng ta không thể bảo hộ giá xăng dầu để dự án Dung Quất có thể tiêu thụ được sản phẩm;

- Nên chăng, ta nên chọn vị trí cho nhà máy lọc dầu đầu tiên có điều kiện cạnh tranh cao nhất. Khoản tiền lãi có thêm được từ cách lựa chọn mới này (có thể tới hàng trăm triệu Mỹ kim) sẽ được dành cho quĩ phát triển miền Trung.


Vai trò của Quốc Hội


Trong tiến trình duyệt xét dự án lọc dầu Dung Quất, Quốc Hội đã đóng một vai trò tích cực, xây dựng, rất đáng khích lệ. Quốc Hội đã nhận lãnh phần trách nhiệm của mình, nhận lỗi trước nhân dân cả nước, và sẵn sàng rút tỉa các bài học sâu sắc để không lặp lại tình trạng tương tự.Chủ Tịch Quốc Hội Nguyễn Văn An đã nhấn mạnh 3 điểm xác đáng:

“Các dự án phải bảo đảm chất lượng tốt, thẩm định chặt chẽ;

“Chính Phủ phải phân công rõ ràng và đúng tầm, đề cao trách nhiệm cá nhân, thực hiện phải tập trung; đồng thời phải lắng nghe và khắc phục kịp thời khuyến nghị của Quốc Hội;

“Riêng về Quốc Hội, việc thẩm tra chủ trương đầu tư cần đề cao trách nhiệm, cần cẩn trọng xem xét tính khả thi của dự án trước khi quyết định, và phải coi trọng cơ sở khoa học vững chắc, tránh nông không sâu, nặng về cảm tính.

Một điểm không kém quan trọng khác là Quốc Hội cần lắng nghe tiếng nói của thị trường – qua chuyên viên, qua cố vấn, qua chuyên gia và học giả quốc tế, và qua chính các công ty hoạt động trong ngành.

Ông An cho rằng giám sát là khâu yếu nhất của Quốc Hội, cần được cải tổ để việc giám sát được hữu hiệu trong tương lai: thường xuyên, liên tục, tập trung, quyết liệt, không buông lỏng, không nể nang, không né tránh.


Tin tức thường xuyên, đầy đủ, minh bạch và công khai


Cũng trong bài viết trên, Ông Vũ Minh Khương nhận định rằng đổi mới của Quốc Hội trong thời gian gần đây thực sự mang lại niềm động viên và hy vọng cho nhiều người dân. Ông nhận thấy rằng Quốc Hội cần nhiều thông tin hơn, và đề nghị nên có trang web tổng hợp thông tin toàn cầu, đặc biệt về kinh nghiệm phát triển các ngành chiến lược.

Ông tin rằng “tình thế và cơ hội phát triển của nước ta đang đòi hỏi cấp bách sự đột phá về tư duy và cách tiếp cận mới về chất trong chỉ đạo của Chính Phủ cũng như giám sát của Quốc Hội”.

Ðây là những nhận xét sắc bén và đề nghị xây dựng.

Thêm vào đó, Chính Phủ cần phải cung cấp thông tin cho Quốc Hội trên căn bản thường xuyên, đầy đủ, minh bạch, và ngoại trừ vài ngoại lệ, phải công khai. Quốc Hội cũng cần tiếp tục cải tiến sự hữu hiệu của tiến trình điều trần/chất vấn và của chu kỳ chuẩn chi ngân sách để thẩm lượng kỹ càng các dự án, các chương trình trước khi chung quyết, song song với trách nhiệm giám sát việc thi hành.

Chuyện nhà máy lọc dầu Dung Quất rút cục có thể lại là một chuyện hay, chuyện một khúc quanh lịch sử đưa Quốc Hội Việt Nam tới một vị thế năng động, một vai trò tích cực, giúp đẩy mạnh việc hợp-lý-hóa và hữu-hiệu-hóa hoạt động kinh tế và đầu tư của quốc gia trên đường hội nhập toàn cầu.

Nguyên văn có thể đọc tại đây

Em nghĩ đây là một bài viết chất lượng, có trách nhiệm và lương tâm. Em cũng chẳng đánh giá được chất lượng chuyên môn của nó ra sao, vì "kiến thức dầu mỏ" của em chỉ đóng khung ở chỗ nhẹ nhất là khí, nặng nhất là nhựa đường mà thôi.

Tại sao ông anh họ không khuyên được Phó Thủ tướng thường trực? Câu hỏi này ai cũng biết tại sao mà chẳng ai trả lời được cả, thế mới lạ chứ?

Có lẽ, chúng ta đều phải chờ xem, hiệu quả của nhà máy lọc dầu có đánh đổ được "luận điệu chụp mũ" là DUY Ý CHÍ hay không thôi!

Hơn ai hết, em mong bác đúng! Chúc bác công tác tốt.