Đôi điều về bánh xèo và lễ tiễn đưa mùa đông của người Nga

[Nina]

Đôi điều về bánh xèo Nga – blin (блин) và lễ tiễn đưa mùa đông của người Nga – maslenhitxa (масленица)

(Nina tổng hợp)



Bánh xèo – blin (блин) có thể coi như tấm cạc – vi dít của ẩm thực Nga. Đó không chỉ đơn thuần là một món ăn, mà còn là vật không thể thiếu được trong nhiều lễ nghi của người Nga.

Người ta cho rằng những chiếc bánh làm từ bột chua đầu tiên gần giống như bánh xèo đã có mặt ở Ai cập khoảng 4 - 5 ngàn năm trước. Trong các nấm mộ của các pha-ra-ôn các nhà khảo cổ học đã tìm thấy một bức tranh, trên đó vẽ lò nướng bánh của người Ai cập cổ. Có lẽ những người Ai cập cổ đã cho thêm men bia – đã được biết từ thời đó vào bột bánh, và đã xuất hiện “điều kỳ diệu”: bột bánh dậy lên trông thấy.

“Bánh xèo đỏ và nóng như mặt trời rực lửa – đó là những hồi ức về những lễ vật dâng lên những thần linh hùng mạnh. Bánh xèo là biểu tượng của Mặt trời, của những ngày tươi đẹp, những mùa màng no đủ, những đám cưới sung túc và những đứa trẻ khỏe mạnh” – nhà văn Nga nổi tiếng Alekxandr Ivanovich Kuprin đã viết như thế về những chiếc bánh xèo Nga. Bánh xèo – blin đi theo người Nga từ khi sinh ra (người ta cho sản phụ ăn bánh xèo để sinh nở mẹ tròn con vuông) cho đến tận lúc xuống mồ (trong lễ tang cũng luôn luôn có bánh xèo người ta đem chiếc bánh xèo đầu tiên cho những người ăn mày, để những người này tưởng nhớ đến người đã khuất). Từ thời xa xưa những người Sla-vơ cổ đã coi bánh xèo là món ăn nghi lễ. Nhưng trước hết bánh xèo là món ăn không thể thiếu được trong lễ tiễn đưa mùa đông của người Nga – maslenhitxa (масленица), ngọn cờ ngon lành của ngày lễ mùa xuân này. Người Nga có biết bao nhiêu thành ngữ, tục ngữ về bánh xèo – “Trong tuần lễ tiễn đưa mùa đông thì những chiếc bánh xèo bay lên trần nhà”, “Không có bánh xèo thì không còn là maslenhitxa”, “Không phải sống bình thường, mà như là maslenhitxa tưng bừng” “Dù có cầm cố cả gia sản cũng phải lo cho maslenhitxa”… Người dân Nga gọi maslenhitxa là vui vẻ, là chơi bời, là tưng bừng, là người em gái xứng đáng của ba mươi người anh, là cháu gái của ba mươi người bà, là con gái của ba người mẹ. Đó là ngày lễ tưng bừng, cuộc ăn uống say sưa trước dịp ăn kiêng lớn trước ngày lễ Phục sinh.

Mỗi ngày của tuần lễ maslenhitxa có tên riêng. Ngày thứ hai của tuần lễ là ngày Gặp mặt, ngày thứ ba là ngày Chơi đùa, ngày thứ tư – Ăn uống, ngày thứ năm – Chơi bời, ngày thứ sáu – Buổi chiều của bà mẹ vợ, ngày thứ bảy – các cô con dâu ngồi túm tụm, còn ngày chủ nhật là Ngày tiễn đưa. Từ ngày thứ tư là bắt đầu maslenhitxa tưng bừng, tức là tất cả được lệnh “ăn đến no cành hông, uống đến say mềm, hát đến khản giọng, nhảy múa đến kiệt sức”. Theo tục lệ, ngày thứ sáu những người vợ trẻ mời bố mẹ mình dạy bảo điều hay ý đẹp. Lời mời này là vinh dự lớn cho các bậc cha mẹ, và do đó tất cả mọi bà con họ hàng hàng xóm đều biết cả. Chính việc bỏ qua chàng rể trong truyền thống này đã làm cho người con rể không thoải mái gì mấy, và có thể chính điều này đã gây nên những mầm mống của cuộc xung đột vĩnh viễn giữa mẹ vợ và chàng rể. Tuy nhiên từ chiều thì bà mẹ vợ đã phải cho đưa đến nhà cặp vợ chồng trẻ các dụng cụ để đổ bánh xèo: chảo, xoong và môi múc bột. Ông bố vợ thì gửi đến bột và hộp bơ. Ngày xưa người dân Nga làm bánh xèo từ nhiều loại bột khác nhau: bột tiểu mạch, kiều mạch, bột tấm kiều mạch, bột kê, bột đại mạch và cả bột đậu nữa. Không phải ngẫu nhiên mà từ блин lại có nghĩa đen là “được làm từ thứ đã giã” (tức bột)

Món bánh xèo truyền thống của Nga được làm từ bột kiều mạch. Loại bánh xèo làm từ bột mì tiểu mạch không làm có độ xốp như bột kiều mạch. Ngoài ra, bánh xèo làm từ bột kiều mạch còn có vị hơi chua rất ngon. Loại bánh xèo này được làm như thế này: 2 cốc bột kiều mạch, 2 cốc sữa, 30 g men và muối. Bột bánh được làm từ khoảng 2 – 3 giờ trước khi đổ bánh. Bột được hòa trong sữa ấm, hay trong nước ấm với chút muối và men đã hòa tan trong một ít sữa, rồi tất cả được để vào chỗ ấm. Khi bột đã dậy men thì người ta sẽ không đảo bột và rán bánh xèo trên một chiếc chảo nóng đã bôi dầu. Bánh xèo được dọn cùng với bơ, smetana, trứng cá, cá trích ít muối hay cá tươi, với mứt hoa quả và mật ong. Người ta còn ăn bánh xèo kiều mạch với dầu ăn nữa.



Ngày nay thì những chiếc bánh xèo tiểu mạch cũng khá phổ biến. Các bà nội trợ còn làm những chiếc bánh ngày lễ trang trọng từ bánh xèo này với trứng cá đen. Cần có 3 cốc sữa, 2 cốc bột, 1 quả trứng, muối, đường, dầu ăn, sô đa được trộn với một chút dấm, 2 hộp trứng cá đen, bơ. Từ bột bánh này người ta rán những chiếc bánh xèo bình thường, phết bơ lên bánh xèo rồi để một lớp trứng cá đen lên mỗi chiếc bánh xèo. Sau đó để bánh chồng lên nhau, rồi trang trí bằng rau thơm hoặc một lớp mayonnaise dầy.

Từ những chiếc bánh xèo này còn có thể làm loại bánh maxlenitxa truyền thống trong các dịp maslenhitxa “kurnik” (курник). Bột bánh cần có 1 lít sữa, 4 quả trứng, 450 g bột mì, 50 g dầu ăn, muối và đường. Để làm nước xốt cần có một cốc nước dùng gà, 200 g váng sữa béo, 50 g bơ tươi và 50 g bột mì, một bó nhỏ rau thơm mùi tây. Để làm nhân bánh cần có 1 con gà, 500 g nấm champignon tươi, 500 g gạo nấu, 3 quả trứng luộc. Ngoài ra cần thêm 500 g bột xếp nhiều lớp slaonưi (слоеный) và một quả trứng sống.

Trứng gà sống đánh với muối và đường, sau đó cho thêm sữa, dầu ăn và bột. Từ hỗn hợp này rán thành những chiếc bánh xèo trên chảo nóng. Để làm nước xốt thì cần đun sôi nước dùng gà, cho thêm váng sữa và bột đã đảo với dầu ăn trên bếp. Nấu hỗn hợp này đến khi đặc, thường xuyên khuấy đảo. Khi bột đã đặc thì nhắc xuống bếp và cho thêm rau thơm cắt nhỏ. Nấm rán sơ, trộn với gạo luộc và một nửa chỗ nước xốt mà chút muối. Thịt gà luộc xay nhỏ và cho thêm một nửa chỗ nước xốt còn lại, muối tiêu vào thịt gà. Bột slaionnưi cán thành lớp dày 0,5 cm, cho vào chảo có thành cao, cắt lại chỗ bột thừa. Để một chiếc bánh xèo vào đáy, rồi để lên đó một lớp nhân nấm, rắc trứng luộc thái nhỏ và để một chiếc bánh xèo khác lên trên. Lại để một lớp nhân gà rồi lại để thêm một chiếc bánh xèo nữa lên, cứ thế cho đến hết. Từ chỗ bột xếp nhiều lớp slaonưi còn lại cắt một hình tròn đường kính khoảng 25 cm và đậy lên chỗ nhân bánh. Chiếc bánh kurnik này được bôi trứng xung quanh rồi cho vào lò nướng nhiệt độ 200°C và nướng đến khi bánh có lớp vỏ vàng (khoảng 15-20 phút).

Ngày lễ maslenhitxa trước kia luôn đi kèm với những hội hóa trang vui vẻ, vật, trượt tuyết. Trước kia dân gian gọi ngày lễ này là ngày maslenhitxa “tưng bừng, say sưa”. Ngày nay thì ngày lễ đã mất đi ý nghĩa nghi lễ của mình và trở thành một nghi thức biểu tượng của việc tiễn đưa mùa đông và đón mùa xuân về. Nhưng những chiếc bánh xèo Nga thì vẫn có mặt trong mỗi căn nhà như trước kia, và không chỉ trong ngày lễ maslenhitxa.


Tài liệu tham khảo
Trong bài viết này đã sử dụng thông tin và hình ảnh từ các nguồn sau:

1. Любовь Стоцкая. Масленица, блин!// Tạp chí Сегодня, số 38, năm 2001 http://www.segodnya.ru/
2. Традиционное кушанье масленицы — блины
http://www.1001recept.com/holiday/blin_Maslenica.html

[Nina]

Vì bài viết trên cũng mấy lần có hân hạnh được các trang web và các "tác giả" khác mượn (nhiều nơi, nhiều người thì ghi tên người viết đàng hoàng, nhiều người thì không), cho nên xin phép nói lại cho rõ. Bài viết này được Nina công bố lần đầu tại forum cũ NNN, ngày 10-Oct-2005 11:50 am, và không tham khảo bài viết nào khác cả bằng tiếng Nga lẫn tiếng Việt, ngoại trừ các nguồn đã nêu ở trên

[nthach]

Xin góp với Nina mấy đĩa bánh xèo ăn cho vui


Mời mọi người đặt tên cho loại này!


Bánh xèo "người sành ăn" cuốn với kem và đào
Блин «Лакомка» со сливочным
творожком с персиком


Bánh xèo dâu tây và kem (bánh được cuốn với mứt dâu tây)
Блин клубника со сливками
(Блин с клубничным вареньем)


Bánh xèo quả mọng rừng và kem (bánh được cuốn với quả mọng rừng)
Блин лесная ягода со сливками
(Блин с лесной ягодой)


Bánh xèo chocolate và chuối
Блин с шоколадом и бананом


Bánh xèo kem và táo
Блин со сливочной карамелью и яблоком


Bánh xèo mật ong
Блин с мёдом


Bánh xèo sữa đặc
Блин со сгущенным молоком

[BelayaZima]

Bác Thạch ơi! Hình của bác post hấp dẫn quá, nhưng bác phải khuyến cáo một câu là " Không nên xem bài post lúc bạn đang đói"

[tykva]

Còn đây là bánh bliny nhà Bí. Măm măm nào...

[tykva]

Đây là Bí bao tử đang chén bliny với mật ong và mứt ướt

[BelayaZima]

tykva viết

Còn đây là bánh bliny nhà Bí. Măm măm nào...

Bánh nhìn rất hấp dẫn cô ạ. Nhưng sao hai cu tý giống nhau quá , cứ như là anh em sinh đôi ấy

[Nina]

Matxcơva làm một tấm bản đồ thế giới bằng bánh xèo



Các đầu bếp Matxcơva đã lập một kỷ lục của mình trong tuần lễ maxlennitxa (Масленица – lễ tiễn đưa mùa đông). Tại “thị trấn Maxlennitxa” ở dốc Vasiliev gần Quảng trường Đỏ họ đã làm một tấm bản đồ thế giới bằng bánh xèo. Đó là thông tin của RIA Novosti.

Mỗi một “quốc gia” trên tấm bản đồ này được nặn và rán riêng, rồi được tô màu bằng các chất nhuộm màu thực phẩm, sau đó gắn vào tấm bản đồ chung.

Kích thước của tấm bản đồ này là 2 x 1,8 m. Để làm tấm bản đồ này các đầu bếp đã sử dụng 20 kg bột.

Trong lúc các đầu bếp chuẩn bị “kiệt tác” này thì các đoàn múa biểu diễn các điệu múa dân tộc của các nước đang được đầu bếp “vẽ bản đồ”.

Các quốc gia trên tấm bản đồ - bánh xèo này khác nhau theo màu sắc. Nước Nga được tô màu đỏ, Mỹ - màu vàng cát, Pháp – màu tím nhạt, Anh – màu xanh lá cây nhạt, Ý – màu vàng đậm, Trung Quốc – màu vàng chanh, Madagascar – màu xanh lá cây, Úc – màu vàng, còn Brazil có màu vàng nâu.

[phuongnn]

BelayaZima viết

Bánh nhìn rất hấp dẫn cô ạ. Nhưng sao hai cu tý giống nhau quá , cứ như là anh em sinh đôi ấy

Chị Bí mới cho thằng Bảo vào máy phô tô ra thêm bản nữa đây mà

[huyphuc1981_nb]

Một cái rất giống nhau của đồ ăn Nga và Việt là nhiều gia vị tươi bà con à. Vậy nên đem đến vùng khác làm khá khó, không kiếm được đúng rau thơm, he he he he. Cái món này cũng nhiều kiểu ăn, cũng cần nhiều rau thơm Nga lắm.

Ở Max, tớ qua Max chuẩn bị chuồn về xứ Vịt, ông bạn mang về tiếp tớ ... một túi lòng lợn, đủ cả lòng non chần, dạ dầy luộc, gan luộc để khô, cổ họng thái mỏng, có cả húng hành mùi tầu, đặc sắc nhất là có khúc dồi. Hãi quá đi thôi, sau mới biết Việt Cộng ở gần Max có cả ... trang trại trồng rau thơm. Công nhận hương vị quen thuộc không thể thiếu. Mình có đứa bạn ở Newyork, oqr quận trung tâm Mahattan luôn, nó làm cái ban công rau thơm cho đỡ nhớ. Ở thành phố này cũng mua được thứ đó nhưng đi xa.

Ở Nga mùa đông kéo dài, ngày xưa mùa đông chả có mấy việc làm và chỉ được ăn đồ để lâu, vậy nên mùa xuân đến là một dịp vô cùng đặc biệt, mọi người như chim sổ lồng. Nhưng cũng chính mùa đông đằng đắng chỉ ru rú ở nhà đã tạo nên một truyền thống Nga rất uyên quý gia đình và nhân hậu, theo mình như thế, không biết có đúng không.
Chắc như bài trên nói đấy, mùa đông trong nhà thì phụ nữ làm... chủ tịch, và cái tuần tưng bừng khói lửa này chỉ là lễ... chấm dứt triều đại, phụ nữ làm cho mọi người nhỡ mãi triều đại của mình. Vậy nên theo mình hiểu, các cách ăn bánh xèo được tôn đẩy lên đến mức như là món làm từ tinh bột ngon nhất của Nga. Đồng thời nó như một cái ganh đua trình độ của các bà. Cũng như ở xứ Vịt ngày xưa, thịt gà là chuyện rất hiếm, nhưng dịp này các bà thả phanh tử hình đám gà. Mà gà cũng chỉ là một trong số những cái ngon bổ nhất các bà lôi ra thôi.

Mình được mời kiểu bánh xèo ăn với sốt gà nấm, có thịt muối. Nước sốt có mùi rượu và một vài thứ gia vị gì không biết, chắc cũng hiện đại hóa rồi, nhưng ăn rất ngon.

[Nina]

Ấy không, mình vẫn nghĩ mấy món bánh nướng lò là các món tinh bột ngon hơn bạn huyphuc1981_nb ạ, kiểu пирог, торт

Tuy nhiên bạn này nói thế làm minh nhớ đến tiệm bánh xèo Egorov nổi tiếng từ thời thế kỷ 19 thì phải. Để mình tìm lại cái bài đó trong tập phóng sự của ông Gilyarovsky, hôm nào đẹp trời sẽ dịch

[huyphuc1981_nb]

Các bà nhận đi, chối gì nữa. Các bà cho người ta nhồi nhét cành hông, cho người ta nhảy múa tưng bừng, la hét khản giọng... để bao nhiêu tội ác tày trời các bà gây ra trong nhiệm kỳ bị quên hết, người ta chỉ nhớ đến dịp lế tết tưng bừng này thôi.
he he he he he he he he
còn một lý do nữa, hết nhiệm kỳ rồi, đồ dự trữ các bả chả cần lo nữa... đã có mấy thằng đực, nên các bà trút ra hết nào nấm, nào gà. Tui nói cho bà nhé, dịp đó nấm đắt nhất trong năm, vì mùa đông lấy được rất ít nấm. Gà cũng vậy, ngày xưa ở Nga thịt chủ yếu là cừu, bò, lợn rồi mới đến gà, gà thưởng chỉ nuôi lấy trứng, cái này rất giống Việt Nam cổ mà mùa đông không tiện ấp gà, nên lúc này gà cũng rất hiếm.
Hiếm nhất ??? có lẽ là rau quả tươi.

Các bà cần gì biết quý hiếm gì đâu, hết nhiệm kỳ của ta là ta thả phanh, tội đâu nó chịu. he he he he, bà nói cũng đúng, dịp lễ này gây mâu thuẫn truyền kiếp giữa rể và bà nhạc. Đã cố ăn cho đến hết của rồi lại còn gọi địch đến ăn giúp.

Thật ra bản thân bánh xèo không có gì đắt đỏ khó làm phải không bác Nina, và riêng nó thì chàn xèo chả có gì ngon đúng không. Nhưng các bà cho vào nhiều thứ quá, nên nó mới ngon và đắt đỏ. Bác thấy không, bà mẹ vợ mang đồ làm bánh xèo đến, cho rằng bà ta đem cả bột đến, cũng đáng bao nhiêu so với nấm, với gà của ông đây. Đi câu à. Thả mồi à.


Mà bác NINA ơi, nấm với gà chỉ nông dân thôi, ngày xưa thành phố nó lôi trứng cá ra ăn mới tức chứ. Ngày nay dân Quý Tộc châu Âu đến Nga chơi vẫn thưởng thức bánh xèo với trứng cá Nga, dĩ nhiên là $200 một xuất bình dân nhất.


Cũng may mà bên Nga có mùa đông nửa năm tuyết trắng nên các bà mới thế được. Chứ ở Việt Nam, à, nhớ các chàng mugic có cái dây lưng da để làm nhiều việc, mài dao cạo này, ... này. À, ở Việt Nam xưa không có dây lưng da ??? Thế thì... thủ công này, thô sơ này.

[nguyen_ngoclinh]

Các pác ui, em đọc bài mà thấy bánh xèo nhiều vị quá, ngon quá. ^^ Cuối cùng thì công thức làm bánh này như thía nào? Em muốn làm thử mà lúng túng quá. thấy bảo phải có smetana và váng sữa, mà em hổng biết mua tại đâu ( em ở Hà Nội) để cho đúng vị bánh xèo Nga truyền thống nhất. em rất rất quan tâm, các pác chỉ giáo cho em với. !! ^^

[bitin]

tôi đã từng ăn bánh xèo Nga, mặc dù đó chỉ là bột đã dược chế biến sẵn ở magadin nhưng ngon đáo để các bác ah, không biết bao giờ tôi lại được thưởng thức một lần nữa

[phucanh]

Hôm nay, những tín đồ theo đạo chính thống bắt đầu tuần lễ Tiễn đưa mùa đông Maslenitsa. Năm nay, maslenitsa kéo dài từ 23 tháng Hai đến 1 tháng Ba.



Maslentisa - tên gọi đơn giản của tuần lễ cuối cùng trước Tuần đại trai. Trong thời gian này, người ta không ăn thịt, nhưng có thể ăn cá và các sản phẩm từ sữa.

Tuần chuẩn bị cho Tuần đại trai này là dành cho một mục đích tôn giáo cơ đốc duy nhất - hòa giải với những người xung quanh, tha thứ cho những xúc phạm, lỗi lầm, chuẩn bị cho việc sám hối trước Chúa. Maslenitsa là thời gian cần phải đối xứ tốt với người xung quanh, người thân và bạn bè.



Theo truyền thống, tuần lễ Maslenitsa được diễn ra như sau:

Thứ Hai - gọi là ngày "Đón tiếp": cha đạo đưa cô dâu về với cha mẹ nguyên cả ngày, từ sáng sớm. Cô phải giúp việc nhà để đến chiều cha đón để đưa đến ông mai. Người ta không vội làm bánh xèo, còn chờ thỏa thuận xem ngày nào ai trong số họ hàng sẽ đến thăm.

Ngày thứ hai của Maslenitsa - "Ngày vui chơi". Bắt đầu đi dạo ngoài đường, xây các lâu đài bằng tuyết, che mặt bằng những mặt nạ gây cười, và tin rằng với khuôn mặt khác thì một cuộc sống mới cũng bắt đầu - vui vẻ và thành đạt.

Từ thứ Tư, các bà mẹ vợ bắt đầu mời các chàng rể đến ăn bánh xèo. Trước đây việc đãi chàng rể làm khánh kiệt các bà mẹ vợ vì thường phải làm cả một đại tiệc. Bánh xèo to, nhỏ, sữa, với trứng cá hoặc cá mòi.

Thứ Năm mở rộng. Bắt đầu những cuộc đi chơi thực sự: người ta mang theo hình nộm, để chúng lên các bánh xe, vừa trượt vừa hát. Thường có các cuộc thi đấu tay, thi khéo léo, thi trượt tuyết.

Thứ sáu: các cô dâu mời họ hàng đến nhà mình. Các cô thường tặng các bà chị chồng những món quà riêng.

Ngày cuối cùng của Maslenitsa - chủ nhật, còn gọi là ngày "xá tội".

[BelayaZima]

Vì là ngày nghỉ nên BZ đã tự bày vẽ một tẹo . Bữa sáng là món bánh này các bác ạ, không hiểu có thể gọi là bliny được không nữa. Nhưng BZ cũng thấy giống giống, công thức thì làm theo đúng như các bác trên NNN đã post . Và tất nhiên BZ đảm bảo là món bánh này rất ngon .

[dangkiena3]

Ngon quá các bác cho cháu một miếng.
Hi hi bữa trước cháu chén thử mấy món Nga như bánh cuốn Leningrad, Kvas...cháu nuốt không nổi, khó ăn quá mấy bác ơi

[FORYTCHIA]

tykva viết

Đây là Bí bao tử đang chén bliny với mật ong và mứt ướt

Nhìn cu Bí bao tử làm cô For nhớ cu Bí nhớ cả mẹ Bí đỏ nữa.
Hôm ấy có 3 chị em và cu Bí ngồi phết bánh xèo.

[Kalinka]

Bác nào biết bánh cuốn Leningrad không ạ? Cho em xin cái tên tiếng Nga của món í. Em đem vào Google dịch thì thế này "Ленинградская пару рулонов из рисовой муки". Không biết có đúng tên món ăn đó không!!!

[quatangaua]

Đã tròn 3 năm kể từ ngày đặt chân vào cổng Trường Đại học Kỹ thuật Quốc gia Astrakhan, chúng tôi đã dần quen với cuộc sống ở đất nước Nga cùng với những người dân Nga mặn mà, hiếu khách.

Thời gian mới sang, nghe bạn bè rủ đi ăn bánh xèo cho đỡ nhớ nhà, tôi cứ ngỡ đó là một thứ bánh gốc Việt. Thế nhưng qua mấy mùa lễ hội, tôi đã hiểu được phần nào về một món ăn mang đậm hương vị truyền thống của người Nga. Bánh xèo có thể coi như chiếc chìa khóa đặc biệt để ta mở vào văn hóa ẩm thực Nga. Đó không chỉ đơn thuần là một món ăn, mà còn là vật không thể thiếu được trong nhiều lễ nghi của người dân ở xứ sở này...

alt
Ảnh: diendan.nuocnga.net

Người ta cho rằng những chiếc bánh làm từ bột chua đầu tiên gần giống như bánh xèo đã có mặt ở Ai Cập khoảng 4 - 5 ngàn năm trước. Trong những nấm mộ của các Pha-ra-ông các nhà khảo cổ học đã tìm thấy một bức tranh, trên đó vẽ lò nướng bánh của người Ai Cập cổ. Có lẽ những người Ai Cập cổ đã cho thêm men bia - đã được biết từ thời đó vào bột bánh, và đã xuất hiện “điều kỳ diệu”: bột bánh dậy lên trông thấy.

“Bánh xèo đỏ và nóng như mặt trời rực lửa - đó là những hồi ức về những lễ vật dâng lên những thần linh hùng mạnh. Bánh xèo là biểu tượng của mặt trời, của những ngày tươi đẹp, những mùa màng no đủ, những đám cưới sung túc và những đứa trẻ khỏe mạnh” - nhà văn Nga nổi tiếng Alekxandr Ivanovich Kuprin đã viết như thế về những chiếc bánh xèo Nga. Bánh xèo đi theo người Nga từ khi sinh ra (người ta cho sản phụ ăn bánh xèo để sinh nở mẹ tròn con vuông) cho đến tận lúc xuống mồ (trong lễ tang cũng luôn luôn có bánh xèo, người ta đem chiếc bánh xèo đầu tiên cho những người ăn mày, để những người này tưởng nhớ đến người đã khuất). Từ thời xa xưa những người Slavơ cổ đã coi bánh xèo là món ăn nghi lễ. Nhưng trước hết bánh xèo là món ăn không thể thiếu được trong lễ tiễn đưa mùa đông của người Nga (maslenhitxa). Người Nga có biết bao nhiêu thành ngữ, tục ngữ về bánh xèo như: “Trong tuần lễ tiễn đưa mùa đông thì những chiếc bánh xèo bay lên trần nhà”, “Không có bánh xèo thì không còn là maslenhitxa”, “Không phải sống bình thường, mà như là maslenhitxa tưng bừng” “Dù có cầm cố cả gia sản cũng phải lo cho maslenhitxa”... Người dân Nga gọi maslenhitxa là vui vẻ, là chơi bời, là tưng bừng, là người em gái xứng đáng của ba mươi người anh, là cháu gái của ba mươi người bà, là con gái của ba người mẹ. Đó là ngày lễ tưng bừng, cuộc ăn uống phè phỡn trước dịp ăn kiêng lớn trước ngày lễ Phục sinh.

alt
Ảnh: vietbao.vn

Mỗi ngày của tuần lễ maslenhitxa có tên riêng. Ngày thứ hai của tuần lễ là ngày Gặp mặt, ngày thứ ba là ngày Chơi đùa, ngày thứ tư - Ăn uống, ngày thứ năm - Chơi bời, ngày thứ sáu - Buổi chiều của bà mẹ vợ, ngày thứ bảy - Các cô con dâu ngồi túm tụm, còn ngày chủ nhật là Ngày tiễn đưa. Từ ngày thứ tư là bắt đầu maslenhitxa tưng bừng, tức là tất cả được lệnh “ăn đến no cành hông, uống đến say mềm, hát đến khản giọng, nhảy múa đến kiệt sức”. Theo tục lệ, ngày thứ sáu những người vợ trẻ mời bố mẹ mình dạy bảo điều hay ý đẹp. Lời mời này là vinh dự lớn cho các bậc cha mẹ, và do đó tất cả mọi bà con họ hàng hàng xóm đều biết cả. Chính việc bỏ qua chàng rể trong truyền thống này đã làm cho người con rể không thoải mái gì mấy, và có thể chính điều này đã gây nên những mầm mống của cuộc xung đột vĩnh viễn giữa mẹ vợ và chàng rể. Tuy nhiên ngay từ chiều, bà mẹ vợ đã phải cho đưa đến nhà cặp vợ chồng trẻ các dụng cụ để đổ bánh xèo: chảo, xoong và muôi múc bột. Ông bố vợ thì gửi đến bột và hộp bơ. Ngày xưa người dân Nga làm bánh xèo từ nhiều loại bột khác nhau: bột tiểu mạch, kiều mạch, bột tấm kiều mạch, bột kê, bột đại mạch và cả bột đậu nữa...

Món bánh xèo truyền thống của Nga được làm từ bột kiều mạch. Loại bánh xèo làm từ bột mì tiểu mạch không có độ xốp như bột kiều mạch. Ngoài ra, bánh xèo làm từ bột kiều mạch còn có vị hơi chua rất ngon. Loại bánh xèo này được làm như thế này: 2 cốc bột kiều mạch, 2 cốc sữa, 30g men và muối. Bột bánh được làm từ khoảng 2 - 3 giờ trước khi đổ bánh. Bột được hòa trong sữa ấm, hay trong nước ấm với chút muối và men đã hòa tan trong một ít sữa, rồi tất cả được để vào chỗ ấm. Khi bột đã dậy men thì người ta sẽ không đảo bột và rán bánh xèo trên một chiếc chảo nóng đã bôi dầu. Bánh xèo được dọn cùng với bơ, smetana, trứng cá, cá trích ít muối hay cá tươi, với mứt hoa quả và mật ong. Người ta còn ăn bánh xèo kiều mạch với dầu ăn nữa.

alt
Ảnh: svnhanvan.org

Ngày nay thì những chiếc bánh xèo tiểu mạch cũng khá phổ biến. Các bà nội trợ còn làm những chiếc bánh ngày lễ trang trọng từ bánh xèo này với trứng cá đen. Cần có 3 cốc sữa, 2 cốc bột, 1 quả trứng, muối, đường, dầu ăn, sô đa được trộn với một chút dấm, 2 hộp trứng cá đen, bơ. Từ bột bánh này người ta rán những chiếc bánh xèo bình thường, phết bơ lên bánh xèo rồi để một lớp trứng cá đen lên mỗi chiếc bánh xèo. Sau đó để bánh chồng lên nhau, rồi trang trí bằng rau thơm hoặc một lớp mayonnaise dày. Từ những chiếc bánh xèo này còn có thể làm loại bánh maxlenitxa truyền thống trong các dịp maslenhitxa “kurnik”. Bột bánh cần có 1 lít sữa, 4 quả trứng, 450g bột mì, 50g dầu ăn, muối và đường. Để làm nước xốt cần có một cốc nước dùng gà, 200g váng sữa béo, 50g bơ tươi và 50g bột mì, một bó nhỏ rau thơm mùi tây. Để làm nhân bánh cần có 1 con gà, 500g nấm champignon tươi, 500g gạo nấu, 3 quả trứng luộc. Ngoài ra cần thêm 500g bột xếp nhiều lớp slaonưi và một quả trứng sống. Trứng gà sống đánh với muối và đường, sau đó cho thêm sữa, dầu ăn và bột. Từ hỗn hợp này rán thành những chiếc bánh xèo trên chảo nóng. Để làm nước xốt thì cần đun sôi nước dùng gà, cho thêm váng sữa và bột đã đảo với dầu ăn trên bếp. Nấu hỗn hợp này đến khi đặc, thường xuyên khuấy đảo. Khi bột đã đặc thì nhắc xuống bếp và cho thêm rau thơm cắt nhỏ. Nấm rán sơ, trộn với gạo luộc và một nửa chỗ nước xốt mà chút muối. Thịt gà luộc xay nhỏ và cho thêm một nửa chỗ nước xốt còn lại, muối tiêu vào thịt gà. Bột slaionưi cán thành lớp dày 0,5 cm rồi cho vào chảo có thành cao, cắt lại chỗ bột thừa. Để một chiếc bánh xèo vào đáy, rồi để lên đó một lớp nhân nấm, rắc trứng luộc thái nhỏ và để một chiếc bánh xèo khác lên trên. Lại để một lớp nhân gà rồi lại để thêm một chiếc bánh xèo nữa lên, cứ thế cho đến hết. Từ chỗ bột xếp nhiều lớp slaonưi còn lại cắt một hình tròn đường kính khoảng 25cm và đậy lên chỗ nhân bánh. Chiếc bánh kurnik này được bôi trứng xung quanh rồi cho vào lò nướng nhiệt độ 2000C và nướng đến khi bánh có lớp vỏ vàng (khoảng 15 - 20 phút)...

alt
Ảnh: svnhanvan.org

Ngày lễ maslenhitxa trước kia luôn đi kèm với những hội hóa trang vui vẻ, vật, trượt tuyết. Trước kia dân gian gọi ngày lễ này là ngày maslenhitxa “tưng bừng, say sưa”. Ngày nay thì ngày lễ đã mất đi ý nghĩa nghi lễ của mình và chỉ còn là một nghi thức biểu tượng. Nhưng những chiếc bánh xèo Nga thì vẫn có mặt trong mỗi căn nhà như trước kia, và không chỉ trong ngày lễ maslenhitxa..
Nguồn từ : monngonhanoi