Chiều đông Mát-xcơ-va

[phuongnn]

Chiều đông Mát-xcơ-va

Cô đơn - Ảnh: PhuongNN

Công việc tồi quá... mấy lần xuống Vô Tích rồi mà vẫn không được việc. Chuyến tàu Vô Tích về Thượng Hải hôm nay vắng, mỗi toa chỉ chừng một chục người. Tiếng bánh xe đập nhẹ nhẹ, tàu này không phải tốc hành nên chỉ chạy khoảng trên 100 ki-lô-mét/giờ. Trời đã gần về chiều nhưng tối khá nhanh, hai bên đường những ngôi nhà vùng nông thôn hai bên dán câu đối đỏ đã dần dần lùi vào trong chiều nhập nhoạng. Mùa đông năm nay Trung Quốc ít tuyết. Thấy bảo trên Bắc Kinh tuyết rơi cũng không nhiều lắm.

Đang ngồi nhìn ra cửa sổ ngồi nghĩ miên man, bỗng tôi vẳng nghe từ toa bên một câu nhạc quen quen, tiếng ắccoócđêông, bài “Chiều Mát-xcơ-va”... Toa bên cạnh, một người đàn ông, chính xác là một ông già có mái tóc bạc, đang chơi bản nhạc nổi tiếng ấy. Thấy tôi đứng lặng người nghe, ông dừng lại, rồi từ từ cất đàn. Trong ánh mắt ông, tôi hiểu ông chưa dừng lại ở đó, ánh mắt như đang bảo tôi, hãy chờ một chút. Ông lấy ra từ trong hộp một chiếc viôlông, và lại chơi lại bài “Chiều Mát-xcơ-va”. Tiếng viôlông cứ da diết, như mê hoặc người nghe. Cả toa lặng đi nghe ông chơi. Hết bài, ông mời tôi ngồi xuống đối diện. Khi được biết tôi tới từ Hà Nội, ông lại lấy đàn ra và thật bất ngờ, ông chơi bài “Chiều đông Mát-xcơ-va” của Phú Quang.

Từng bông tuyết nhẹ rơi
Buổi chiều đông giá trắng trong lòng tôi
Niềm cô đơn lẻ loi khi chiều trùm lên bóng em nhỏ nhoi…

Thầy Lý là một trong những học sinh Trung Quốc đầu tiên đến học ở nước Nga vào những năm 1950. Thầy học tại Nhạc viện Traicốpxki, môn lý luận sáng tác. Thầy chơi tốt cả pianô, ắccoócđêông, viôlông... Chàng sinh viên trẻ còn có một mối tình lãng mạn ở Mát-xcơ-va. Đến nay, thầy Lý vẫn rất yêu thành phố Mát-xcơ-va, thầy sưu tầm tất cả những bản nhạc về Thành phố, trong đó có “Chiều đông Mát-xcơ-va” của Phú Quang và “Giữa Mạc Tư Khoa nghe câu hò ví dặm” của Trần Hoàn. Được một người bạn dịch hộ lời bài “Chiều đông Mát-xcơ-va”, hiểu lời nên thày đặc biệt thích, vì nó gợi nhớ đến những tình cảm xưa cũ. Hiện nay, thày đang sống ở thành phố Vô Tích, còn con gái thì sống ở Thượng Hải. Hàng tuần thày đi tàu hoả lên thăm con cháu và dạy đàn cho một cô, một cậu bé. Thày còn truyền cho chúng cả những tình cảm của mình với những bản nhạc về Mát-xcơ-va, về Thành phố mà thày đã yêu quý suốt cả thời thanh niên cho đến tận bây giờ, nơi thày đã để lại mối tình sinh viên lãng mạn với một nàng Natasa nào đó...

Xin em xin em xin em,
Thêm một lần nữa
Dù vẫn biết, mai là giã từ...

Năm nào cứ đến mùa đông thày lại nhớ đến mùa đông Mát-xcơ-va - “Về đâu hỡi người ơi, để hàng bạch dương xót xa chờ mong...”. Tôi hiểu, thày rất muốn quay lại Mát-xcơ-va, để tìm lại những kỷ niệm cách đây hàng nửa thế kỷ. Thày nhớ Tuyết Mát-xcơ-va.

Chiều đông MGU - Ảnh: PhuongNN

Lang thang trong vườn trường Đại học Tổng hợp Mát-xcơ-va MGU, với bài “Chiều đông Mát-xcơ-va” phát trong chiếc máy nghe nhạc MP3, tôi chợt nhớ cuộc gặp tình cờ trên chuyến tàu Vô Tích - Thượng Hải cách đây sáu năm. Như văng vẳng lời thày, nếu đang cùng với mùa đông Mát-xcơ-va, thì thế nào ít nhất một lần cũng sẽ cảm thấy cô đơn cùng với nó. Có lẽ, ta cảm nhận thấy sự chia tay tất yếu sẽ xảy ra chăng, mà thấy cô đơn ngay từ bây giờ? Lạ nhỉ, nghe Phú Quang lại nhớ ông thày dạy nhạc người Trung Quốc. Sao trong giờ phút này, chính mình cũng thấy ngấm cái cảm giác cô đơn, da diết. Sẽ còn có nhiều dịp quay lại Mát-xcơ-va, nhưng sao vẫn thấy sự chia tay đã gần kề. Thành phố to lớn này chưa gắn bó với mình nhiều, nhưng sao cái linh cảm chia tay với nó đã mạnh đến thế.

Mai đây khi trong xa xôi,
Xin người hãy nhớ
Dẫu tình yêu là những cơn mơ...

[Tran Andy]

Tôi chưa một lần đặt chân đến Nga. Nhưng không biết từ bao giờ trong tôi luôn có một cảm xúc đặc biệt dành cho nước Nga. Thủa còn nhỏ, tôi đã từng biết đến nước Nga qua những câu truyện, những bài tình ca như: Chiều Matxcơva, Cây bạch dương hay Đôi bờ.vv.. đặc biệt là bài Tình khúc Cachusa.
Nhớ lại những năm còn bao cấp, chị hai tôi còn là sinh viên họcmôn Tiếng Nga ở đại học Sư Phạm. Mỗi khi chiều về, gia đình chúng tôi hay quay quần bên nhau, Chi hai tôi lại kể cho chúng tôi nghe những câu chuyện về một nước Nga xa xôi..
Có lẽ từ đấy, hình ảnh về nước Nga đã in đậm vào trong trí nhớ của tôi.. Nếu có cơ hội nhất định tôi sẽ đến Nga, tận mắt chiêm ngưỡng quảng trường Đỏ, thả hồn theo dòng chảy của dòng sông Volga hay lang thang vào cánh rừng Taiga bạt ngàn…

[butgai]

Tran Andy viết

Tôi chưa một lần đặt chân đến Nga. Nhưng không biết từ bao giờ trong tôi luôn có một cảm xúc đặc biệt dành cho nước Nga. Thủa còn nhỏ, tôi đã từng biết đến nước Nga qua những câu truyện, những bài tình ca như: Chiều Matxcơva, Cây bạch dương hay Đôi bờ.vv.. đặc biệt là bài Tình khúc Cachusa.

Có phải bác nói đến bài gì mà
Gà ngồi lên xôi, người ta vẫn kêu là xôi gà

Hay là

Cầu mà đang xây, người ta vẫn kêu là xây cầu
Cầu mà đang đi, người ta vẫn kêu là ... đi cầu không?!

Cái bài mà từ Táo với Lê, người ta dịch thành Đào ấy???

[Tran Andy]

hehehe... bác butgai thật hài hước . em xin được tiếp "nhời" bác vài câu...

Đào vừa ra hoa
Người ta vẫn kêu là hoa đào
Đào vừa ra bông
Người ta vẫn kêu Bông Đào
Đào đốt lên cháy ra than người ta vẫn kêu là than đào
Mỗi khi đi "dê"
Người ta vẫn kêu "cua đào":

Gà vừa ra lông
Người ta vẫn kêu là lông gà
Gà vừa ra đuôi
Người ta vẫn kêu đuôi gà
Gà chết đi nấu với xôi người ta vẫn kêu là xôi gà
Mấy cô bia ôm
Người ta vẫn kêu là "gà"

Đường mà đi lên người ta mới kêu là lên đường
Đường mà đi qua người ta mới kêu là qua đường
Đường khó đi khó đi người ta mới kêu là đi đường
Đến khi làm thơ người ta cũng kêu thơ Đường

Nhà mà đang xây người ta mới kêu là xây nhà
Nhà mà đang sơn người ta mới kêu sơn nhà
Nhà bán đi sống lang thang mới kêu là không nhà

Đời mà lên hương người ta mới kêu là lên đời
Đời mà ra đi người ta mới kêu là đi đời
Đời thắm tươi hát ca vang mới kêu là yêu đời
Có thai rồi sinh người ta mới kêu ra đời

Tiền mà thu vô người ta mới kêu là thu tiền
Tiền mà chi ra người ta mới kêu là chi tiền
Tiền đếm xong đóng vô bao mới kêu là bao tiền
Để trong nhà tiêu người ta mới kêu là tiêu tiền

(Tình khúc Kachiusa)

[Jan]

Tran Andy viết

Tôi chưa một lần đặt chân đến Nga. Nhưng không biết từ bao giờ trong tôi luôn có một cảm xúc đặc biệt dành cho nước Nga. Thủa còn nhỏ, tôi đã từng biết đến nước Nga qua những câu truyện, những bài tình ca như: Chiều Matxcơva, Cây bạch dương hay Đôi bờ.vv.. đặc biệt là bài Tình khúc Cachusa.
Nhớ lại những năm còn bao cấp, chị hai tôi còn là sinh viên họcmôn Tiếng Nga ở đại học Sư Phạm. Mỗi khi chiều về, gia đình chúng tôi hay quay quần bên nhau, Chi hai tôi lại kể cho chúng tôi nghe những câu chuyện về một nước Nga xa xôi..
Có lẽ từ đấy, hình ảnh về nước Nga đã in đậm vào trong trí nhớ của tôi.. Nếu có cơ hội nhất định tôi sẽ đến Nga, tận mắt chiêm ngưỡng quảng trường Đỏ, thả hồn theo dòng chảy của dòng sông Volga hay lang thang vào cánh rừng Taiga bạt ngàn…

Vào một buổi trưa mùa đông (Khi đó tớ học lớp 10), có một giấc mơ thú vị thế này : Tự dưng tớ thấy mình ngồi trên một ...đống bánh mỳ Nga khổng lồ, ngọt lịm. Khặc khặc, giờ vẫn còn thấy thoang thoảng mùi bánh mỳ !

[BelayaZima]

butgai viết

Có phải bác nói đến bài gì mà
Gà ngồi lên xôi, người ta vẫn kêu là xôi gà

Hay là

Cầu mà đang xây, người ta vẫn kêu là xây cầu
Cầu mà đang đi, người ta vẫn kêu là ... đi cầu không?!

Cái bài mà từ Táo với Lê, người ta dịch thành Đào ấy???

Sao đang topic cảm xúc về một chiều đông Moscow rất hay và tuyệt như thế này mà các bác lại post về cầu,xôi gà, đời, tiền v.v... BZ e là không hợp với nội dung của topic cho lắm.
Hơn nữa biết bao thế hệ người Việt Nam đã quen thuộc với lời Việt của bài hát Kachiusa. Có thể các bậc tiền bối đã không dịch sát nguyên bản bài hát này ra tiếng Việt, nhưng bác Bútgai ơi, BZ nghĩ rằng Táo với Lê, dịch thành Đào cũng vẫn hay, vẫn đi vào lòng người. Còn nhớ dịp NNN tổ chức buổi " Ký ức không quên", các bạn sinh viên khoa Nga cũng vẫn hát bài Kachiusa có "đào" và cả hội trường vẫn hoan hô nhiệt liệt .Một bài hát hay, nhưng những lời xuyên tạc thì chỉ nên để ở box Vui cười mà thôi!

[butgai]

Ô hay, cái bác BZ này, ai đó có thể "dịch" từ Táo với Lê thành Đào thì BG cũng có thể "dịch" thành Gà, thành Cầu, bác Tran Andy có thể dịch thành Tiền, thành Đời... gì gì đó chứ??? Cùng là "xuyên tạc" mà. Bác thử hát xem có đúng nhạc không? Butgai cũng hát (đi cầu) như thế và cũng được vỗ tay rầm rầm ở hội trường đấy. Có bác người Nga (nữ) còn ôm chầm lấy và khóc nữa cơ. Nên "vỗ tay không phải là tiêu chí và đám đông không phải là chân lý" (trích Butgai)

Đùa tí thôi, lúc post đoạn đó, BG cũng đã sợ làm bác Tran Andy mất cảm xúc, may mà bác ấy vẫn vui...

Nếu làm các bác khác mất hứng thì cho BG "chuộc lỗi" vậy nhé:

TTCN - Tình ca Nga với các ca khúc trữ tình như Đôi bờ, Chiều Matxcơva, Cuộc sống ơi ta mến yêu người, Cachiusa, Anh yêu em, Đồi Lênin, Quay tơ, Chiều hải cảng... từ nhiều thập niên qua đã in sâu vào tâm hồn những người Việt yêu mến đất nước Nga.

Trong trào lưu âm nhạc Nga du nhập vào VN gần nửa thế kỷ trước có một ca khúc rất quen thuộc là bài Cachiusa. Ban đầu Cachiusa có tên gọi theo tiếng Nga là Caterina gửi người chiến sĩ biên thùy (nhạc của Matvây Blante), với lời nhạc mở đầu:

Đào vừa ra hoa, cành theo gió đưa vờn trăng tà
Ngoài dòng sông, màn sương trắng buông lững lờ
Tựa bến sông, thoáng bóng ai in trên làn sương mờ
Cất lời ca làm rung cỏ cây ven bờ.


Không gian và thời gian của đoạn nhạc đầu mở ra là cảnh vật một buổi sớm mai xuân được khắc họa từ gần đến xa với những nụ hoa đào mới nở, trăng sắp lặn, dáng người thiếu nữ in trên nền sương. Một bức tranh thủy mạc tuyệt đẹp trong gam màu lam của sương đêm chưa tan, có sông nước, có ánh trăng và điểm xuyết là màu hồng của những cánh hoa đào hé nở đón bình minh. Nổi bật nhất và làm sống động một bức tranh yên tĩnh là hình ảnh người thiếu nữ in trên làn sương, làm cho cây cỏ lay động trong khúc hát ngân nga vút cao bộc lộ tâm tình của nàng với một chiến sĩ biên phòng mà nàng mong chờ, thương nhớ...

Lời hát trong vút bay đi ngân qua màn sương mờ
Biết không chàng ơi! Rằng xa xôi em mong chờ.
Tiếp nối lời ca là bước trở lại của nhạc điệu khởi đầu với lời kể của người thiếu nữ về cuộc tiễn đưa, hò hẹn năm trước:

Ngày này năm qua chàng đi ra nơi miền biên thùy
Vì quê hương, dù mấy khó nguy không lùi
Với tiết tấu của toàn bộ ca khúc nhịp đi hơi nhanh và được viết bằng gam mi truyền thống Nga, hát lên vừa trầm hùng vừa tha thiết, làn nhạc lướt đi như những đợt sống nhấp nhô, dường như hồn nhạc Cachiusa rất gần gũi với Tình ca của Hoàng Việt. Tình ca là tiếng lòng nhớ thương da diết của người từ tiền tuyến gửi về quê nhà, trong hoàn cảnh chiến tranh, hai miền chia cách, thì trong Cachiusa lại là lời tin yêu của người hậu phương hướng ra tiền tuyến. Cả hai ca khúc đều mang lời nhắn nhủ, động viên người thân yêu hãy vững lòng chiến đấu giải phóng, bảo vệ quê hương và ước mơ hi vọng vào ngày mai tươi sáng.

Cachiusa đến VN từ bao giờ, và ai là tác giả của những lời hát được dịch sang tiếng Việt? Số là năm 1955, ca sĩ Nguyễn Anh Cường tham gia đoàn nghệ thuật quốc gia đi dự Đại hội liên hoan thanh niên và sinh viên thế giới lần 5 ở Warsava, thủ đô Ba Lan.

Sau đó trên đường từ châu Âu về Nga, trên chuyến tàu xuyên Siberia, ông đã nhờ tổ phiên dịch trên tàu dịch Cachiusa từ tiếng Nga sang tiếng Pháp, rồi ông tiếp tục chuyển sang tiếng Việt. Về nước ca khúc được gửi đăng ở tạp chí Điện Ảnh Hà Nội (số 10 hoặc 11 năm 1955) với cái tên Caterina gửi người chiến sĩ biên thùy. Trong các chương trình ca nhạc của Đài Tiếng nói VN, bài hát này được phát nhiều lần và phổ biến rộng rãi từ ấy...
(BG sưu tầm)

Đấy, các bác thấy không, cứ bài nào mà lời không sát, thì y như rằng là dịch qua bản tiếng Pháp. Cái 'thằng" Pháp này thâm hơn cả Tàu