Bản dịch:Индокитай: Пепел четырех войн (1939-1979 гг.)

[Thao vietnam]

Khi tổng kết chiến tranh, trong cuộc gặp đoàn đại biểu Liên Xô và chỉ huy nhóm chuyên gia quân sự xô viết ngày 7 tháng 2 năm 1973 tại Hà Nội, Bộ trưởng quốc phòng VNDCCH, đại tướng Võ Nguyên Giáp đã nói thế này: “Nếu như binh chủng tên lửa phòng không không đánh thắng B-52 ở Hà Nội thì cuộc đàm phán ở Pa-ri sẽ vẫn tiếp tục kéo dài, và sẽ không ký được Hiệp định. Hay nói khác đi thì, thắng lợi của binh chủng tên lửa phòng không là thắng lợi chính trị”.

Và đây là những hồi ức của một người thực khác, sĩ quan chỉ huy tổ trung gian Anatoli Borisovich Zaika, giờ là đại tá nghỉ hưu.
- Trung đoàn 248 tên lửa phòng không Quân đội nhân dân Việt Nam. – ông kể tại hội thảo, - bước vào chiến đấu khi chưa hoàn thành chương trình huấn luyện. Huấn luyện cho đội tác chiến của trung đoàn là các chuyên gia phòng không của Quân khu Bacu. Hầu hết họ là sĩ quan và chiến sĩ tại ngũ, có hai ba sĩ quan là giảng viên Trường sĩ quan phòng không Ordzonikidze. Đáng lẽ phải huấn luyện theo chương trình một năm thì sau 3 tháng Trung đoàn đã nhận lệnh chiếm lĩnh trận địa chiến đấu với nhiệm vụ vừa chiến đấu vừa tiếp tục huấn luyện. Trung đoàn thành lập và trang bị khí tài xong thì vừa hết tháng 8. Đến tháng 9-1965 thì tất cả các tiểu đoàn đã ra trận địa. Họ lần lượt đi chiến đấu, ai huấn luyện trước thì đi trước. Họ lắp đặt bệ phóng tên lửa trong thời hạn cực kỳ gấp rút rồi tiến hành điều chỉnh.

Đại tá (từ tháng 9 năm 1965 là thiếu tướng) Bazhenov Nicolai Vasilievich – chỉ huy tổ chuyên gia Liên Xô chỉ đạo việc thành lập trung đoàn (khi ấy thiếu tá Zaika Anatoli Borisovich là kỹ sư trưởng của tổ).
Bazhenov N. V – người đã tham gia Chiến tranh giữ nước vĩ đại tỏ ra là một người rất có kinh nghiêm trong công tác tổ chức. Bên phía Việt Nam, chỉ huy trung đoàn là đại tá Hội, - người có lẽ đã tham gia tất cả các cuộc chiến tranh mà dân tộc Việt Nam đã tiến hành để giành độc lập, ông cũng đã tham gia cả cuộc chiến tranh Triều Tiên. Là một người thực tiễn, có học vấn cao, trước sau như một, ông không ngừng học hỏi để hoàn thiện kiến thức của mình. Đội ngũ sĩ quan được học hành đầy đủ. Nhiều người biết tiếng Nga vì học ở Liên Xô về, đã có kinh nghiệm chiến đấu trong giai đoạn cuộc chiến tranh thứ nhất là Kháng chiến chống Pháp.

– Thời gian đầu, chiến thuật sử dụng tổ hợp tên lửa phòng không đại khái thế này, - đại tá nói. - Sau mấy tháng huấn luyện đã định, các tiểu đoàn ra chiếm lĩnh trận địa dưới sự yểm trợ của pháo cao xạ. Chúng tôi thành lập các cụm hỗn hợp, khác nhau về quân số, tùy theo mục tiêu cần bảo vệ và tầm quan trọng của nhiệm vụ. Tất cả được làm bí mật. với các biện pháp đề phòng và ngụy trang có thể, chúng tôi giữ kín việc di chuyển và chiếm lĩnh trận địa. Chiến thuật này đã đem lại kết quả tích cực. Nó làm cho máy bay trinh sát Mỹ nhầm lẫn, tạo điều kiện để tung ra đòn đánh bất ngờ và có hiệu quả vào các tốp máy bay, làm cho chúng luôn luôn căng thẳng, bắt chúng phải tốn nhiều lực lượng và phương tiện để trinh sát và duy trì chiến đấu trên không, tức là tăng “sức đề kháng của phòng không Việt Nam”.