Bản dịch:Индокитай: Пепел четырех войн (1939-1979 гг.)

[Мужик]

Chúng tôi qua mọi nẻo đường đất Việt,
Mây mù giăng trên rừng rậm đẫm sương.
Trái tim Nga mang vết thương sâu thẳm.
Việt Nam ơi, còn đó những đau thương.

Đó là lời bài ca của chúng tôi, do Valery Kuplevakhsky viết. Còn trung tướng Vladimir Nikitovich, nguyên Trưởng đoàn chuyên gia quân sự ở Việt Nam thập kỷ 60 kịp lập ”Bản thống kê cuộc đời và hoạt động” của tất cả những ”người Xô viết Việt Nam” trước khi vĩnh biệt chúng tôi năm 1998. Đại tướng Aleksei Ivanovich Lebedev, Anh hùng Liên Xô cũng đã qua đời. Các đồng nghiệp ghi nhớ mãi những chiến công của ông. Một trong số đó là trung tá (thời điểm tháng 2 năm 1967) Ivan Petrovich Shport. Bao nhiêu lần ông mạo hiểm tính mạng! Có lần ông vừa ra khỏi nhà thì mảnh pháo Mỹ rơi thẳng vào...giường ngủ... ”Nước Nga và Chúa che chở cho chúng tôi”. Và che chở cho cả Ivan cho chúng tôi... Ai cũng bảo: ”Shport sinh ra trên nhung lụa với mảnh đạn pháo trên giường”... (nguyên văn ”Shport sinh ra trong chiếc áo với mảnh đạn pháo trên giường” - thành ngữ ”sinh ra trong chiếc áo” chỉ người luôn gặp may mắn, số hên - người dịch).

Ba chục năm trôi qua... Nhưng tất cả bây giờ vẫn như ngay trước mắt. Tất cả bạn hữu trong những năm tháng ấy. Georgy Pesherikov, bạn đồng môn đại học và đồng nghiệp cùng nhóm MGIMO ở Đông Dương. Ông giải ngũ sớm, khó khăn lắm mới được nhận hưu và danh hiệu danh dự chiến binh quốc tế, mất ngày 7 tháng 8 năm 1996. Ông hoàn toàn có thể trở thành hình tượng một ”Rambo” Nga, ”Rambo” Liên Xô. Con người với sức mạnh, sự bền bỉ, lòng dũng cảm, trung thực và cởi mở phi thường. Ở Hà Nội mỗi ngày ông thực hiện 3-5 cuộc tiếp xúc theo kế hoạch và cũng ngần ấy cuộc ngoài kế hoạch. Không tính nổi số lượng rượu, bia cơ thể ông tiếp nhận hằng ngày. Khi có 3 phi công Mỹ đào ngũ được đưa đến khách sạn ”Metropol” (”Thống nhất”) dưới sự bảo vệ của bộ đội để chuẩn bị chuyển sang Thụy Điển, Georgy nghĩ ra cách dòng dây chuyển chai vodka lên tầng 3 cho họ để đổi lấy thông tin cần thiết. Georgy Sergeivich qua đời trong cô đơn tại bệnh viện của KGB, được hỏa táng và chôn tại nghĩa trang Peredelkino. Nghiêng mình trước nấm mộ nhỏ bé của ông chỉ có con gái Marina, người vợ cuối Tamara và... một nhúm bạn bè Đông Dương còn lại trên thế gian. Còn Anatoly Balashov, Efim Georgievich Ivanov, ”nạn nhân thời đại” Victor Dubograi... Vladimir Pospekhov, Aleksandr Petrov...
Cuộc đời của nhiều ”Rambo” Xô viết ở Đông Dương trôi qua không đơn giản trong và sau chiến tranh Việt Nam. Nhưng đây là những nhân cách lớn. Kolos Borisovich Tregubenko - đại tá, điệp viên, hoạt động tại Hà Nội khi quân đội yêu nước giải phóng miền Nam Việt Nam. Con người trong sạch, lạc quan, năng nổ, con rể đại tướng Epishev. Sau Việt Nam ông chuyển sang In-đô-nê-xi-a làm cố vấn. Ở đó nhân viên dưới quyền ông (đại tá Vladimir Piguzov) bị bắt và xử bắn do bị tình báo Mỹ chiêu nạp từ khi còn làm việc tại Lào. Kolos Borisovich giải ngũ và ít lâu sau qua đời trong một cơn đột quỵ.

***

...Tôi mở điểm thường trú đầu tiên của báo ”Tin tức” tại Đông Dương thời chiến, nhìn thấy chiến tranh bắt đầu và kết thúc như thế nào, là nhân chứng của tất cả các sự kiện chính, quen với nhiều nhân vật quân sự, chính trị cấp cao. Tôi hạnh phúc được gặp gỡ nhiều lần với Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tôn Đức Thắng, hàng chục lần phỏng vấn ông Phạm Văn Đồng, Lê Duẩn, Nguyễn Hữu Thọ, ở Lào được sống trong các hang động của ”hoàng thân đỏ” Xu-va-nu-vong, Cay-xỏn Phôm-vi-hản, Nu-khắc, gặp gỡ với Xu-van-na Phu-ma; ở Cam-pu-chia - với Xi-ha-núc, Lon-lon, Khiêu Xam-phon và với nhiều nhà cách mạng và phản động khơ-me khác. Tôi biết nhiều về Pol Pot.

Tôi viết cuốn sách này về tất cả Đông Dương trong các giai đoạn từ năm 1939 đến 1979. Về những bí mật và động cơ của 4 cuộc chiến tranh.

Người Việt gọi đất nước mình là ”quốc gia bách chiến bách thắng”. Thế kỷ XX ghi nhận 4 chiến thắng lịch sử của nhân dân Đông Dương. Câu chuyện của tôi về họ là của một nhà báo, nhà sử học, người làm chứng và người tham gia các sự kiện bị hùng đó.