Thơ của Ivan Bunin

[Nina]

Hầu như ai cũng biết đến Ivan Bunin - tác giả văn xuôi nổi tiếng, nhà văn Nga đầu tiên được giải thưởng Nobel (bạn đọc có thể xem thêm ở http://www.nuocnga.net/forum/viewtopic.php?t=441 ). Tất nhiên là cái giải thưởng ấy cũng có phần chính trị rất nhiều, nhưng có lẽ ít ai phản đối sự độc đáo và chất thơ trong văn xuôi của Bunin. Do đó, cũng không có gì đáng ngạc nhiên khi ông còn viết thơ.

Nhân mùa thu đang đến mời các bạn thưởng thức và dịch một bài thơ của Bunin nhé. Nina thích bài thơ này ở chỗ nó vừa ngắn, vừa nhẹ nhàng, vừa tả cảnh nông thôn Nga rất đầm ấm và no đủ - mùa thu, mùa màng đã thu hoạch xong. Không dám nói nhiều, xin dẫn bài thơ ra đây

Иван Бунин

Уж подсыхает хмель на тыне
За хуторами, на бахчах,
В нежарких солнечных лучах
Краснеют бронзовые дыни.

Уж хлеб свезен, и вдалеке,
Над старою степною хатой,
Сверкает золотой заплатой
Крыло на сером ветряке

[tykva]

Hay quá Nina ơi... Nhưng mà bản dịch của Nina đâu rồi? Thôi thì tớ đã lỡ mở topic này ra xem, không cầm lòng được tớ hưởng ứng vậy, truờng phái 5' nhà ta bắt đầu làm việc với Bunin đê

Иван Бунин viết

Уж подсыхает хмель на тыне
За хуторами, на бахчах,
В нежарких солнечных лучах
Краснеют бронзовые дыни.

Уж хлеб свезен, и вдалеке,
Над старою степною хатой,
Сверкает золотой заплатой
Крыло на сером ветряке

Bờ rào nhành hoa bia dần héo
Sau làng trên những thửa ruộng dưa
Phơi mình trong nắng nhạt chiều tà
Lốc nhốc dưa vỏ màu đồng ửng đỏ.

Lúa mì gặt rồi, và phía xa kia
Nhà cũ lẻ loi trên đồng vắng
Mảnh vá ánh vàng trên nền xám
Vui vui cánh quạt cối xay quay.

[Nina]

Hihi, bản dịch của em đây

Hoa bia héo bên bờ dậu
Trên ruộng dưa, phía sau làng
Dưa đồng đang dần đỏ chín
Trong nắng trời không chói chang.

Lúa đã gặt về, xa xa
Phía thảo nguyên, trên nhà cũ
Cối xay xám quay vần vụ
Cánh rực rỡ tựa vá vàng

[hungmgmi]

Lâu lắm mới có bài ngắn, vậy thì cố dịch xem sao:

Bunin viết

Уж подсыхает хмель на тыне
За хуторами, на бахчах,
В нежарких солнечных лучах
Краснеют бронзовые дыни.

Уж хлеб свезен, и вдалеке,
Над старою степною хатой,
Сверкает золотой заплатой
Крыло на сером ветряке

Dưa đang dần chín đỏ
Ngoài thửa ruộng ven làng
Hoa bia lá úa tàn
Bên hàng rào nắng quái

Đồng gặt xong, xa ngái
Nhà cũ đứng buồn rầu
Cối xay gió xám màu
Nắng dát vàng cánh quạt

[rung_bach_duong]

Em cũng "máu" dịch thơ Nga lắm, những cứ mỗi lần dịch thơ là lại bị đau bụng nên vẫn hơi dè dặt với món này. Tuy nhiên hưởng ứng tinh thần dịch thơ, hơn nữa tiết thu đang đến, RBD dịch một bài thơ tả cảnh rừng thu Nga của cụ A. Bunhin nhé.

ЛИСТОПАД

Лес, точно терем расписной,
Лиловый, золотой, багряный,
Веселой, пестрою стеной
Стоит над светлою поляной.

Березы желтою резьбой
Блестят в лазури голубой,
Как вышки, елочки темнеют,
А между кленами синеют
То там, то здесь в листве сквозной
Просветы в небо, что оконца.
Лес пахнет дубом и сосной,
За лето высох он от солнца,
И Осень тихою вдовой
Вступает в пестрый терем свой...

Lá rụng
A.Bunhin

Khu rừng, giống như ngôi nhà gỗ nhỏ (* sửa lại theo gợi ý của Tykva)
Được trang hoàng lộng lẫy muôn màu
Dọc trên tường vàng, tím, đỏ au
Sặc sỡ, vui mắt trên khoảng rừng thưa sáng.

Bạch dương màu thiên thanh lấp loáng
Bức khắc vàng giữa khoảng rừng quen,
Những căn chòi cùng rặng thông tối đen,
Giữa hàng phong một màu xanh lá
Ánh sáng trời lách qua khe lá
Rọi xiên từng kẽ nhỏ vòm cây.
Hương sồi, thông phảng phất đâu đây,
Sau mùa hè rừng khô dần theo nắng,
Thu về tựa người goá bụa thầm lặng
Bước vào ngôi nhà gỗ sặc sỡ của mình…

P/S: Nhưng một điều khó hiểu là toàn bài thơ của cụ tả cảnh rừng thu với những cây đặc trưng của Nga như Bạch dương, cây phong, cây sồi, cây thông cùng căn nhà gỗ - một hình ảnh đặc trưng của Nga nữa. Vậy mà sao đầu đề bài thơ cụ Bunhin lại đặt tên là "Lá rụng" nhỉ ?

[tykva]

Rừng yêu quí ơi, đoạn thơ bà post lên đó là đoạn mở đầu trừơng ca Mùa Lá Rụng của Bunin, trong đó ông mô tả mùa thu như bà chủ của lâu đài rừng, một goá phụ cô đơn dừng chân tại đó trước khi mùa đông tới.
Bài dịch của bà có những câu thật chính xác, và rất gợi cảm, tôi rất thích, ví dụ như
Ánh sáng trời lách qua khe lá
Rọi xiên từng kẽ nhỏ vòm cây.
Hương sồi, thông phảng phất đâu đây,
Sau mùa hè rừng khô dần theo nắng,
....
tuy nhiên, ngay câu mở đầu bà đã hiểu sai ý tác giả (đừng giận tôi nhé, tôi góp ý thẳng thắn để bà chỉnh lý lại bản dịch). Bunin không tả cái nhà gỗ nào cả, mà ông so sánh trực tiếp rừng với một lâu đài lộng lẫy đấy thôi.

Nguyên bản đây, mời bà con thưởng thức:

ЛИСТОПАД



Лес, точно терем расписной,
Лиловый, золотой, багряный,
Веселой, пестрою стеной
Стоит над светлою поляной.

Березы желтою резьбой
Блестят в лазури голубой,
Как вышки, елочки темнеют,
А между кленами синеют
То там, то здесь в листве сквозной
Просветы в небо, что оконца.
Лес пахнет дубом и сосной,
За лето высох он от солнца,
И Осень тихою вдовой
Вступает в пестрый терем свой.

Сегодня на пустой поляне,
Среди широкого двора,
Воздушной паутины ткани
Блестят, как сеть из серебра.
Сегодня целый день играет
В дворе последний мотылек
И, точно белый лепесток,
На паутине замирает,
Пригретый солнечным теплом;
Сегодня так светло кругом,
Такое мертвое молчанье
В лесу и в синей вышине,
Что можно в этой тишине
Расслышать листика шуршанье.
Лес, точно терем расписной,
Лиловый, золотой, багряный,
Стоит над солнечной поляной,
Завороженный тишиной;
Заквохчет дрозд, перелетая
Среди подседа, где густая
Листва янтарный отблеск льет;
Играя, в небе промелькнет
Скворцов рассыпанная стая -
И снова все кругом замрет.

Последние мгновенья счастья!
Уж знает Осень, что такой
Глубокий и немой покой -
Предвестник долгого ненастья.
Глубоко, странно лес молчал
И на заре, когда с заката
Пурпурный блеск огня и злата
Пожаром терем освещал.
Потом угрюмо в нем стемнело.
Луна восходит, а в лесу
Ложатся тени на росу...
Вот стало холодно и бело
Среди полян, среди сквозной
Осенней чащи помертвелой,
И жутко Осени одной
В пустынной тишине ночной.

Теперь уж тишина другая:
Прислушайся - она растет,
А с нею, бледностью пугая,
И месяц медленно встает.
Все тени сделал он короче,
Прозрачный дым навел на лес
И вот уж смотрит прямо в очи
С туманной высоты небес.
0, мертвый сон осенней ночи!
0, жуткий час ночных чудес!
В сребристом и сыром тумане
Светло и пусто на поляне;
Лес, белым светом залитой,
Своей застывшей красотой
Как будто смерть себе пророчит;
Сова и та молчит: сидит
Да тупо из ветвей глядит,
Порою дико захохочет,
Сорвется с шумом с высоты,
Взмахнувши мягкими крылами,
И снова сядет на кусты
И смотрит круглыми глазами,
Водя ушастой головой
По сторонам, как в изумленье;
А лес стоит в оцепененье,
Наполнен бледной, легкой мглой
И листьев сыростью гнилой...

Не жди: наутро не проглянет
На небе солнце. Дождь и мгла
Холодным дымом лес туманят,-
Недаром эта ночь прошла!
Но Осень затаит глубоко
Все, что она пережила
В немую ночь, и одиноко
Запрется в тереме своем:
Пусть бор бушует под дождем,
Пусть мрачны и ненастны ночи
И на поляне волчьи очи
Зеленым светятся огнем!
Лес, точно терем без призора,
Весь потемнел и полинял,
Сентябрь, кружась по чащам бора,
С него местами крышу снял
И вход сырой листвой усыпал;
А там зазимок ночью выпал
И таять стал, все умертвив...

Трубят рога в полях далеких,
Звенит их медный перелив,
Как грустный вопль, среди широких
Ненастных и туманных нив.
Сквозь шум деревьев, за долиной,
Теряясь в глубине лесов,
Угрюмо воет рог туриный,
Скликая на добычу псов,
И звучный гам их голосов
Разносит бури шум пустынный.
Льет дождь, холодный, точно лед,
Кружатся листья по полянам,
И гуси длинным караваном
Над лесом держат перелет.
Но дни идут. И вот уж дымы
Встают столбами на заре,
Леса багряны, недвижимы,
Земля в морозном серебре,
И в горностаевом шугае,
Умывши бледное лицо,
Последний день в лесу встречая,
Выходит Осень на крыльцо.
Двор пуст и холоден. В ворота,
Среди двух высохших осин,
Видна ей синева долин
И ширь пустынного болота,
Дорога на далекий юг:
Туда от зимних бурь и вьюг,
От зимней стужи и метели
Давно уж птицы улетели;
Туда и Осень поутру
Свой одинокий путь направит
И навсегда в пустом бору
Раскрытый терем свой оставит.

Прости же, лес! Прости, прощай,
День будет ласковый, хороший,
И скоро мягкою порошей
Засеребрится мертвый край.
Как будут странны в этот белый,
Пустынный и холодный день
И бор, и терем опустелый,
И крыши тихих деревень,
И небеса, и без границы
В них уходящие поля!
Как будут рады соболя,
И горностаи, и куницы,
Резвясь и греясь на бегу
В сугробах мягких на лугу!
А там, как буйный пляс шамана,
Ворвутся в голую тайгу
Ветры из тундры, с океана,
Гудя в крутящемся снегу
И завывая в поле зверем.
Они разрушат старый терем,
Оставят колья и потом
На этом остове пустом
Повесят инеи сквозные,
И будут в небе голубом
Сиять чертоги ледяные
И хрусталем и серебром.
А в ночь, меж белых их разводов,
Взойдут огни небесных сводов,
Заблещет звездный щит Стожар -
В тот час, когда среди молчанья
Морозный светится пожар,
Расцвет полярного сиянья.

[tykva]

Rừng viết

Tôi lấy bài này của A. Bunhin ở link này này:

http://www.stihi-rus.ru/deti/osen.htm

Hóa ra trang này nó chỉ trích có mỗi đoạn của truờng ca thôi (chứ không phải tôi tự tiện xén nó đi, hihi... ). và đó chính là điều tôi băn khoăn mãi vì sao đầu đề lại đặt là ЛИСТОПАД. Bây giờ thì hiểu rồi. Nhưng nhìn thấy trường ca dài dằng dặc như thế này tôi chỉ muốn ngất xỉu thôi . Bà phải giúp tôi hoàn thành nốt đoạn sau đấy nhá (khi nào có time).

Usy viết

Rừng trút lá

Rừng đầu thu tựa căn nhà gỗ nhỏ,
Tô điểm bao màu rực rỡ giữa bình nguyên,
Nào thắm son, tim tím, ánh kim,
Sặc sỡ như tường hoa dưới nắng.

Bạch dương trắng như nét vàng chạm trổ
Lấp lóa cười giữa trời ngọc biếc trong,
Thông xanh thẫm vút cao như chòi canh,
Dáng nghiêm nghị giữa mấy hàng phong đỏ.

Giữa vòm lá vài khoảng trời nho nhỏ
Lấp ló sáng bừng như cửa sổ nhìn mây
Cả khu rừng thơm phức nhựa cây
Sau mùa hè rừng khô đi vì nắng.
Như góa phụ lẻ loi đơn lặng
Trong căn nhà sặc sỡ - Thu sang...

Bí ơi, nếu là trường ca thì tới đây xin kiếu nhé, chịu không nổi đâu

Dạ, nó là trường ca, nhưng vì em đã ...lỡ tay dịch mất rồi nên thôi thì em cũng trình các bác thưởng ngoạn và góp ý Lần sau em hứa sẽ tìm một bài ngắn đền các bác ạ.

Mùa lá rụng

Rừng đẹp như lâu đài lộng lẫy
Đỏ nâu, tím sẫm lẫn vàng ròng.
Sặc sỡ nhiều màu và vui mắt
Nối bật trên nền sáng cánh đồng
Bạch dương hình chạm màu cam nhạt
Toả sáng trên men trời xanh trong.
Thông non ngả thẫm như hình tháp.
Đó đây vương giữa những cành phong
Như những mảnh gương nằm rải rác,
Muôn mảnh trời xanh cây soi chung.
Rừng toả mùi sồi và mùi tùng
Suốt hè qua đã khô vì nắng.
Mùa Thu - goá phụ nào thầm lặng
Trở gót sen quay lại lầu hồng.

Hôm nay quang đãng ngoài bãi trống
Phất phơ giăng mạng nhện ngang trời
Giữa khoảng sân rộng long lanh phơi
Tấm lưới dệt từ muôn sợi bạc.
Suốt hôm nay một mình múa lượn
Bướm nhỏ cuối cùng của mùa hè
Lỡ vướng vào tấm lưới bạc kia
Lặng nằm như cánh hoa vương nắng.
Hôm nay là một ngày tươi sáng
Vạn vật ấm lên dưới mặt trời
Rừng và cả màu xanh cao vời
Trong thinh không hoàn toàn tĩnh lặng.
Đến mức ta nghe trong trống vắng
Thấy tiếng run lá nhỏ trên cây.
Rừng đẹp như lâu đài lộng lẫy
Đỏ nâu, tím sẫm lẫn vàng ròng
Nổi bật trên nền sáng cánh đồng
Tĩnh lặng đến mê say quyến rũ.
Hót ríu ran con sáo chuyền cành
Trên vòm lá vẫn còn dày đặc
Hắt lên ánh vàng màu hổ phách
Đàn sẻ bay vui đùa xao xác
Vụt qua trên nền trời rồi khuất,
Xung quanh lại tĩnh lặng như tờ

Chỉ Mùa Thu biết, Mùa Thu tỏ
Phút bình yên trước lúc xấu trời,
Tĩnh lặng êm đềm chờ đông tới
Những giây hạnh phúc cuối cùng thôi.
Rừng im phắc lạ lùng sâu thẳm,
Như chờ bình minh lên soi sáng
Bằng hoàng hôn sót lại ráng vàng,
Lâu đài thu tráng lệ, huy hoàng.
Rồi khi sẩm tối buồn ảm đạm,
Trăng lên chiếu sáng những lùm cây
Sương rơi trên những bóng đổ dài...
Không gian lành lạnh và sáng trắng.
Trên bãi rộng và trong rừng vắng
Quạnh hưu tàn héo lúc giao thời.
Và trong yên tĩnh đêm trống trải
Một mình Thu cũng thấy đơn côi.

Cái tĩnh lặng giờ đây đã khác
Sao càng lắng nghe càng im phắc
Vầng trăng non nhợt nhạt kia rồi
Khoan thai trăng dậy trên nền trời
Bóng đổ ngắn hơn trong ánh bạc.
Rừng mờ khuất sau làn khói mỏng
Và ánh trăng khuya giờ chiếu thẳng
Từ cao vời sau màn sương trắng
Ôi, đêm Thu say ngủ giấc nồng.
Thời khắc đẹp kỳ ảo mông lung.
Màn sương bạc đọng đầy hơi ẩm
Đồng cỏ sáng lên trong trống vắng
Rừng ngập tràn muôn ánh trăng ngời
Vẻ đẹp đọng trong ánh sáng trời
Báo giờ chết của chính mình sắp điểm.
Lặng lẽ con cú trên cành vắng
Ngây ngô nó ngắm ánh trăng suông
Bất chợt buông đôi tiếng rúc buồn
Và lao vút từ cành cao xuống.
Tiếng nó đập cánh nghe mềm lướt
Chọn chỗ đậu im trên cành cây.
Quay đầu với hai túm lông dày
Mắt to tròn ngó nghiêng bốn phía.
Rừng vẫn đó thôi, sao vẫn lạ.
Lặng im tưởng chừng như hóa đá
Ngập trong màn sương bạc nhạt nhoà
Trong ẩm ướt toả mùi lá mục...

Sáng ra mặt trời không ló dạng
Màn mưa và bóng tối vẫn dày,
Rừng mờ khuất sau màn khói lạnh,
Sau một đêm Thu đã đến đây!
Nhưng Thu còn ẩn mình giấu kín
Những gì đã từng trải đêm qua
Tĩnh lặng nơi đây, và cô độc
Khóa mình trong muôn nẻo rừng già.
Cứ để dưới mưa rừng thông hát
Trải mưa đêm ảm đạm đen dày
Đồng trống sói đàn về tụ họp
Mắt lét xanh loé như lửa cháy!
Rừng khác nào lâu đài bỏ vắng
Thẫm tối hết rồi muôn sắc phai,
Tháng chín xoay vòng trong rừng thẳm
Phá tung từng đám lá cây dày,
Rắc lá ẩm đầy muôn lối cũ,
Đêm chết cóng dưới làn băng vỡ
Uể oải tan trong ánh bình minh...

Đồng xa tiếng tù và văng vẳng
Giọng kim rền trong gió vang ngân
Như tiếng thở than trong sương sớm
Phủ trắng lâu nay những cánh đồng
Sau rừng thưa giữa tiếng cây rung
Lạc mất trong tiếng rừng xao xác
Tiếng còi mờ đục và ảm đạm
Giục chó săn theo vết con mồi.
Và tiếng chó sủa vang ồn ã
Như bão dậy ồn rừng vắng người.
Mưa xối xả, lạnh như băng giá
Đồng trống lá xoay vòng rơi rơi.
Ngỗng di cư nối nhau vội vã
Vẽ một vệt dài trên nền trời.
Ngày qua ngày, đến khi màn khói
Dựng như thành mỗi buổi bình minh.
Rừng sẫm đỏ đứng yên bất động,
Lấp lánh bạc ròng đất đóng băng.
Toàn thân trùm kín trong áo lông.
Rửa vội gương mặt buồn nhợt nhạt
Tiễn ngày cuối ngự trị trong rừng.
Rụt rè Thu bước ra thềm vắng.
Sân trống lạnh, giữa hai cánh cổng
Giữa hàng cây trút lá lâu rồi
Màu xanh trước mùa Thu bát ngát
Con đường lầy rộng dưới chân người.
Con đường đến phương nam xa thẳm
Nơi lũ chim tránh rét trú đông
Tránh mưa sa, gió táp bão bùng
Tránh bao lốc tuyết và băng giá.
Là nơi Thu sáng nay hối hả
Bắt đầu chuyến đi dài cô đơn
Bỏ lại nơi đây rừng bạt ngàn
Và lâu đài của mình rộng mở

Tạm biệt, rừng ơi! Xin lỗi nhé
Ngày mới sẽ dịu dàng sáng tươi
Sắp rồi miền chết sẽ rạng ngời,
Lấp lánh ngủ dưới làn tuyết bạc.
Ngày lạnh và như xưa trống vắng
Sẽ lạ kỳ thay trong ánh sáng
Lâu đài vô chủ với rừng thông
Những mái tranh lặng lẽ xóm làng
Trời xanh thẳm, rộng như vô hạn
Những cánh đồng chạy xa tít tắp.
Trên đồng giữa muôn đống tuyết mềm
Thú nhỏ không ngủ đông nhảy nhót,
Nào những chồn bạc, chồn nâu, sóc,
Vui đùa sưởi ấm với nắng mai.
Rồi cuồng phong đại dương thổi lại
Rừng trụi trơ trước những bão giông
Saman trong vũ điệu ngang tàng
Như con thú hoang trên đồng trống
Hú âm u trong tuyết xoáy vòng.
Lâu đài xưa than ôi, còn lại
Trụi trơ một bộ khung rỗng không,
Để sương giá băng qua đêm đọng
Mong manh những hình chạm suốt trong.
Rạng rỡ trên nền trời xanh thẳm
Lấp lánh những lâu đài tuyết băng
Pha lê, xen lẫn với bạc ròng.
Và trong đêm chơi vơi phản chiếu
Rực sáng như lửa trên vòm trời
Chòm sao xa lấp lánh ngời ngời,
Đúng thời khắc lặng không tiếng động
Bắc cực quang rực lên như cháy
Nở bừng trên nền xanh trời đông.

Hú hú, dài quá các bác ạ. Mong các bác xá tội khủng bố

[rung_bach_duong]

Đây là hình ảnh các terem trong rừng Nga

Ối giời ơi, bà Bí cho tôi hú lại một cái và снимать шляпу перед вами (ngả mũ xin chào bà). Tôi thực sự kinh ngạc trước sự lao động mãnh liệt của bà Nhất định tôi sẽ đền bà một chầu kem ngon nhất HN vào một ngày gần đây tùy bà chọn menu trước sự cứu nguy của bà cho tôi. Kem thực sự đấy chứ không phải kem ngó như của mụ FOR đâu

[USY]

Прелестно! Bí tuyệt vời quá, bội phục, bội phục!
Tớ thích nhất chỗ Bí tả con bướm nhỏ, nhẹ nằm "như cánh hoa vương nắng" - dịch thế này hay hơn đứt nguyên bản là "белый лепесток

Còn 2 câu này thì tớ thích vô cùng:
Và trong yên tĩnh đêm trống trải
Một mình Thu cũng thấy đơn côi.
Cám ơn Bí! Để khi nào rỗi sẽ đọc kỹ lại nữa.

[Nina]

Tykva viết

Dạ em thực lòng cám ơn các bác đã đọc ạ. Thực lòng khi post lên em chỉ hãi chẳng ai đọc vì dài quá thì em buồn lắm. Có người đọc là em rất vui rồi, các bác ạ.
@bà Rừng: Tôi chờ bà tuần sau đi ăn kem nhé? Hay lại đi bơi? Tuỳ bà chọn, gì cũng được, dạo này tôi hơi căng thẳng, nhiều khi dịch như nhập đồng...

Hết sức khâm phục khả năng dịch của các chị, nhất là chị Bí. Tiếc là mấy hôm nay em hơi bận và hơi mệt nên chưa góp vui với các chị được (hoặc là chưa đủ khả năng ). Các chị cứ ... đợi nhé

Em phải công nhận là các chị bày ra cái trò ... khiếp thật. Ai lại đem nguyên một cái trường ca gần 4 trang A4 ra mà dịch bao giờ! Em là lần sau em vái! Mất gần 1 tuần của trường phái 5 phút thì còn gì là ... trường phái nữa chứ! Thôi thì ... em đề nghị mọi người đọc hết, không được bỏ dở nửa chừng, thế mới đúng là trường ca của Bunin chứ

Mùa lá rụng
Ivan Bunin

Rừng tựa lâu đài lộng lẫy,
Tim tím, đỏ nâu, ánh vàng,
Như tường rực màu vui vẻ,
Đứng trên trảng cỏ nắng tràn.

Ánh giữa trời xanh rực rỡ
Nét chạm vàng của bạch dương
Những cây thông cao sẫm lại
Giữa đám phong bỗng xanh hơn
Đó đây giữa tán lá rậm
Những ô cửa sổ của trời
Rừng thơm mùi nhựa thông sồi
Khô ráo suốt hè vì nắng
Mùa Thu – quả phụ yên lặng
Vào ngôi nhà rực sắc màu.

Và trên trảng cỏ trống không
Hôm nay giữa sân rộng rãi
Mạng nhện – tấm vải trong suốt
Rực rỡ như lưới bạc ròng
Hôm nay con bướm cuối cùng
Trên sân cả ngày chơi suốt
Và chết lặng trên mạng nhện
Như cánh hoa trắng mong manh
Mặt trời dịu dàng sưởi ấm
Hôm nay sáng sủa ngập tràn
Sự yên lặng như nghĩa địa
Khắp rừng, trời xanh ngút ngàn
Đến nỗi trong yên lặng ấy
Nghe được lá rung mơ màng

Rừng tựa lâu đài lộng lẫy,
Tim tím, đỏ nâu, ánh vàng,
Đứng trên trảng cỏ nắng tràn,
Bị yên lặng làm mê hoặc;
Con chim hét kêu xớn xác
Bay qua lại giữa lá non
Hắt ánh hổ phách châp chờn
Đàn sáo tung tăng đùa nghịch
Thoáng qua trời rồi biến mất
Và xung quanh lại lặng yên.

Khoảnh khắc hạnh phúc cuối cùng!
Chỉ mùa thu là biết rõ
Bình yên lặng câm sâu thẳm
Báo trước khổ đau kéo dài
Rừng im lặng sâu kỳ lạ
Và khi trời ngả hôn hoàng
Ánh đỏ tía của lửa vàng
Soi lâu đài như đám cháy.
Rồi trời cau mày tối sẫm
Trăng đã lên, ở trong rừng
Chiếc bóng nằm lên giọt sương
Bỗng dưng trắng và lạnh lẽo
Giữa thảm cỏ rộng giữa cánh rừng
Gió thổi chết chóc mịt mùng
Mùa thu một mình lo sợ
Giữa cái yên lặng mông lung.

Bây giờ yên lặng cũng khác:
Lắng nghe – yên lặng lớn hơn
Mặt trăng lên cùng chậm rãi
Nhợt nhạt làm sợ điếng hồn
Trăng làm bóng đen ngắn lại
Phủ khói trong suốt lên rừng
Và rồi nhìn thằng vào mắt
Từ tít trời cao mông lung.
Ôi giấc mơ đêm thu chết!
Ôi giờ kỳ diệu lạnh lùng!
Trong màn sương bạc lạnh lẽo
Trảng cỏ sáng sủa trống không;
Rừng bỗng nhiên như sáng trưng
Sắc đẹp đông cứng kỳ lạ
Dường như tiên tri cái chết
Con cú cũng ngồi lặng yên
Trên cành mệt mỏi ngước nhìn
Đôi lúc cười như điên dại
Đến ngã ầm khỏi cành cây
Đôi cánh mềm mại tung bay
Và lại đậu lên bụi rậm
Mắt tròn xoe nhìn ngắm
Đôi tai liên tục ngó nghiêng
Nhìn quanh như rất ngạc nhiên
Khu rừng đứng sững lặng yên
Đầy làn sương mờ nhè nhẹ
Lớp lá mục ẩm ướt thêm…

Ngày mai không có mặt trời
Chỉ có sương mù mưa trút
Rừng mờ vì làn khói lạnh
Kết quả đêm nay ấy mà!
Nhưng Thu ẩn mình sâu lắm
Tất cả những gì trải qua,
trong đêm lặng câm, Thu nhốt
cô độc trong tận góc nhà:
Mặc rừng thông hát dưới mưa
Mặc đêm ảm đạm rỉ rả
Và mắt sói trên trảng cỏ
Rực lên như ngọn lửa xanh!
Rừng như nhà không người trông
Tối sạm đi, màu sắc chảy,
Trong rừng tháng chín bay lượn
Đôi chỗ giật hết lá cây
Lối vào lá khô rắc đầy;
Đêm qua mùa đông ngủ trọ
Giá lạnh mới tan sáng nay …

Tù và réo trên đồng xa
Giọng kim ngân vang khắp chốn,
Tiếng thét buồn giữa đồng ruộng
Mênh mông nhưng đẫm sương mù.
Giữa tiếng xào xạc rừng cây,
Tản mát vào trong rừng rậm,
Tù và sừng bò thúc giục,
Gọi đàn chó săn theo mồi,
Chó sủa râm ran khắp nơi
Làm ồn ã khu rừng vắng
Mưa xối xả, nước giá lạnh
Lá rơi bay khắp cánh đồng,
Đàn ngỗng trời bay trên rừng
Thành hàng dài đi tránh rét.
Ngày tháng dần qua. Rồi khói
Dựng thành cột lúc bình minh,
Rừng cháy đỏ, đứng lặng thinh
Đất phủ lớp băng ánh bạc
Mùa thu mặc chiếc áo khoác
Và rửa khuôn mặt tái xanh
Thu bước ra thềm cung điện
Đón một ngày cuối trong rừng.
Sân trống lạnh. Nhìn qua cổng,
Giữa hai cây dương lá rung
Thấy màu xanh những cánh đồng
Và những đầm lầy hoang vắng,
Đường về phía nam xa lắm:
Đàn chim bay đi lâu rồi
Tới đó tránh xa bão táp
Bão tuyết mùa đông trắng trời;
Thu sáng nay cũng cất bước
Về đó một mình lẻ loi
Để lại lâu đài mở cửa
Trong rừng thông vắng đơn côi.

Xin lỗi, rừng ơi! Tạm biệt,
Rồi ngày sẽ đẹp dịu dàng,
Và sắp tới, vùng đất chết
Sáng lên ánh bạc mơ màng.
Và vào cái ngày hôm ấy
Trắng xóa, lạnh lẽo, trống không
Lâu đài vắng với rừng thông
Và mái nhà làng lặng lẽ
Đồng mênh mông, trời quạnh quẽ
Hẳn là sẽ rất lạ lùng!
Những con thú sẽ rất mừng,
Chồn bạc, chồn nâu, với sóc
Chạy để chơi và sưởi ấm
Trên bao nhiêu đống tuyết mềm!
Gió từ đài nguyên, đại dương,
Tựa vũ điệu ai cuồng nhiệt
Xông vào tai ga trơ trụi
Réo lên trong tuyết xoáy vòng
Tru lên như sói ngoài đồng
Phá tan lâu đài cổ kính,
Chỉ để lại vài chiếc cọc
Và trên bộ xương đơn độc
Gió treo sương muối long lanh
Và lấp lánh trên trời xanh
Là những lâu đài băng tuyết
Ánh lên pha lê, sắc bạc
Giữa phiên gác trắng trong đêm
Vòm trời bỗng rực lửa lên
Chòm sao Thất tinh lấp lánh -
Giờ ấy, khi giữa yên lặng
Đám cháy băng giá rực trời,
Cực quang phương bắc rạng ngời.

[rung_bach_duong]

Mời các bác dịch một bài tả cảnh thu nữa của Bunhin. Bài này hiểu hết nghĩa nhưng dịch sang thơ em đầu hàng, khó quá. À, lạy giời bài này không phải của một trường ca nào đó

В полях сухие стебли кукурузы,
Следы колес и блеклая ботва.
В холодном море — бледные медузы
И красная подводная трава.

Поля и осень. Море и нагие
Обрывы скал. Вот ночь, и мы идем
На темный берег. В море — летаргия
Во всем великом таинстве своем.

«Ты видишь воду?» — «Вижу только ртутный
Туманный блеск...» Ни неба, ни земли.
Лишь звездный блеск висит под нами — в мутной
Бездонно-фосфорической пыли.

[tykva]

Rừng viết

Mời các bác dịch một bài tả cảnh thu nữa của Bunhin. Bài này hiểu hết nghĩa nhưng dịch sang thơ em đầu hàng, khó quá. À, lạy giời bài này không phải của một trường ca nào đó

Bà Rừng lo xa thật, may quá ông cụ Bunin chỉ có mỗi một trường ca thu thôi, chứ nếu không thì tớ lại kiếm chầu kem phạt nữa.

Bài thơ cứ để đó nhé, trường phái 5' đang bận ghép vần. Tớ post bài này trước đã...

Иван Бунин

Не видно птиц. Покорно чахнет
Лес, опустевший и больной.
Грибы сошли, но крепко пахнет
В оврагах сыростью грибной.

Глушь стала ниже и светлее,
В кустах свалялася трава,
И, под дождем осенним тлея,
Чернеет темная листва.

А в поле ветер. День холодный
Угрюм и свеж - и целый день
Скитаюсь я в степи свободной,
Вдали от сел и деревень.

И, убаюкан шагом конным,
С отрадной грустью внемлю я,
Как ветер звоном однотонным
Гудит-поет в стволы ружья.

Vắng bóng chim. Rừng đành chấp nhận
Ngày lại ngày trống vắng, yếu đi.
Hết nấm rồi, nhưng mùi nấm vẫn
Phảng phất nơi khe thấp ẩm xì

Rừng sâu sáng hơn, càng thẳm sâu
Cỏ lụi rạp dần trong bụi rậm.
Và úa tàn theo những giọt ngâu
Lá vàng ngày một ngả sẫm màu.

Trên đồng gió thổi. Ngày se lạnh.
Âm u dễ chịu - tôi lang thang
Suốt ngày nơi thảo nguyên bất tận
Tự do xa cách mọi xóm làng.

Và mơ màng lắc theo bước ngựa,
Trong niềm vui có lẫn nỗi sầu,
Tôi lặng nghe bài ca đơn điệu
Trong nòng súng săn tiếng gió reo..

1889

[tykva]

Bunin viết

В полях сухие стебли кукурузы,
Следы колес и блеклая ботва.
В холодном море — бледные медузы
И красная подводная трава.

Поля и осень. Море и нагие
Обрывы скал. Вот ночь, и мы идем
На темный берег. В море — летаргия
Во всем великом таинстве своем.

«Ты видишь воду?» — «Вижу только ртутный
Туманный блеск...» Ни неба, ни земли.
Лишь звездный блеск висит под нами — в мутной
Бездонно-фосфорической пыли.

Bà Rừng ơi, thì đây, mời bà thưởng thức bản dịch này. Tôi chỉ chiều một mình bà thôi đấy nhá. Lần này bà đền tôi cái gì nào?

Đồng ruộng ngổn ngang cây ngô khô xác
Vết bánh xe cùng với lá thân thừa.
Biển lạnh lẽo lềnh bềnh trôi sứa bạc
Ẻo lả múa mềm cỏ biển đỏ hoe.

Thu trên đồng. Bờ biển cao dựng đứng
Anh cùng em dạo bước dưới trời đêm.
Biển mơ màng quyến rũ vô bờ bến
Ngủ êm đềm bên bờ biển tối đen.

“Em thấy nước không?” – “Chỉ thấy ánh lên
Màn sương thuỷ ngân...”. Giữa trời và đất
Bụi phát quang mờ ảo giải sông Ngân
Và dưới chân ta một ánh sao duy nhất.

Mà bà dạo biển với ai mơ mộng thế?

[Nina]

Mấy ngày rồi mới vào được đây! Học tập anh hungmgmi post thử một bản dịch, noi gương bản dịch rất hay của chị Bí (noi gương chứ không có học hỏi gì đâu đấy )

Vắng bóng chim muông. Rừng vắng lặng
Phát ốm và cứ héo hắt mỏi mòn
Nấm đã hết rồi, nhưng trong khe suối
Vẫn sực mùi nấm ẩm ướt thôi

Rừng rậm thấp hơn, và cũng sáng hơn,
Cỏ nằm ngả nghiêng dưới những bụi cây
Tán lá tối sẫm ngày càng đen lại
Mục dần dưới mưa thu trút cả ngày.

Gió réo trên đồng. Ngày lạnh lẽo
Ảo đạm se người, và suốt cả ngày
Tôi lang thang trong thảo nguyên vô tận
Xa xóm xa làng, thật tự do thay.

Thiu thiu ngủ theo từng bước ngựa
Tôi lắng nghe nỗi buồn tủi ngọt ngào
Như tiếng gió khi đập vào nòng súng
Chỉ một âm thanh đơn điệu hát – gào

[tykva]

Bunin viết

Перед закатом набежало
Над лесом облако - и вдруг
На взгорье радуга упала,
И засверкало все вокругю

Стеклянный, редкий и ядренный,
С веселым шорохом спеша,
Промчался дождь, и лес зеленый
Затих, прохладом дыша.

Вот день! Уж это не впервые:
Прольется - и уйдет из глаз...
Как эти ливни золотые,
Пугая, радовали нас!

Едва лишь добежим до чащи -
Все стихнет... О, росистый куст!
О, взор, счастливый и блестящий,
И холодок покорных уст!

Trước hoàng hôn mây đen tụ lại
Tối sầm cả khoảng rừng thưa.
Và lóe sáng trên lưng đồi trống
Cầu vồng xuất hiện tự bao giờ.

Mưa thưa thớt, giòn như thuỷ tinh
Khe khẽ reo vui, rơi vội vã,
Mưa qua hối hả, rừng xanh lá,
Lặng trong hơi thở mát đất trời.

Ngày đẹp lạ! Chẳng phải lần đầu,
Mưa thoáng qua rồi tạnh rất mau...
Ôi những cơn mưa vàng mùa hạ
Dọa đuổi ta vui chạy cùng nhau!

Kịp đến quãng rừng thưa trước mặt -
Mưa tạnh rồi... cây lá ướt nhoà!
Ôi mắt em sáng ngời hạnh phúc
Và đôi môi mát lạnh ngoan chờ!

[Nina]

Đúng là Bunin có khác - rất trong sáng và nhẹ nhàng. Em xin tạm dịch bài thơ trên thế này nhé

Trước hoàng hôn chợt có một đám mây
Chạy lại đến trên rừng - và bỗng
Cầu vồng ngã xuống khu đồi trống
Và xung quanh tất cả rực sáng lên.

Từng giọt mưa giòn, thưa thớt tựa thủy tinh
Vui vẻ rộn ràng mưa vội vàng chạy đến
Khu rừng xanh bỗng lặng trong trìu mến
Để thở căng hơi lạnh mát đất trời

Ôi là cơn mưa! Nào có phải lần đầu
Trút ào xuống, rồi lẹ làng biến mất
Những cơn mưa vàng khiến ta ngây ngất
Vừa dọa ta, vừa khiến ta vui!

Ta mới kịp chạy tới bìa rừng thôi
Mưa đã tạnh ... ôi bụi cây sương đẫm!
Ôi ánh mắt lấp lánh và hạnh phúc
Và cái lạnh trên đôi môi rất ngoan hiền!

[tykva]

Bài thơ này của Bunin làm tớ nhớ đến truyện ngắn "Hơi thở nhẹ"...

Bunin viết

Свет незакатный

Там, в полях, на погосте,
В роще старых берез,
Не могилы, не кости –
Царство радостных грез.

Летний ветер мотает
Зелень длинных ветвей –
И ко мне долетает
Свет улыбки твоей.

Не плита, не распатье
Предо мной до сих пор
Институтское платье
И сияющий взор

Разве ты одинока
Разве ты не со мной
В нашем прошлом, далеком,
Где и я был иной?

В мире круга земного,
Настоящего дня,
Молодого, былого
Нет давно и меня!

Ánh sáng không tà

Đằng kia, nghĩa trang trên đồng vắng
Bên rừng với những gốc dương già
Không phải mộ chôn vùi xương trắng
Mà là miền mộng đẹp những ngày qua

Gió mát mùa hè lồng lộng đưa
Những cành dương dịu mềm xanh lá
Và đưa tới tôi – thân thương quá
Nụ cười em rạng rỡ sáng loà.

Đâu phải bia, không hề thánh giá
Dáng em trong trang phục sinh viên
Đến tận giờ trước mắt tôi còn thấy
Niềm vui lấp lánh mắt em hiền.


Lẽ nào em cô đơn nơi đó?
Em chưa từng bên tôi khi xưa
Trong những ngày êm đềm quá khứ
Khi tôi khác xa tôi-bây-giờ?

Trong thế giới trần gian ngày ấy
Lâu lắm rồi đã vắng bóng tôi
Tuổi trẻ và quá khứ vụt trôi
Cùng những ngày thật thà thơ dại.

[Nina]

Đúng là đọc bài "Свет незакатный" thấy rất rõ bóng dáng của "Hơi thở nhẹ"... chút gì cay đắng về một điều tuyệt diệu đã qua ... Em rất thích đoạn

Не могилы, не кости –
Царство радостных грез.

mà chị Bí đã dịch rất hay thành

Không phải mộ chôn vùi xương trắng
Mà là miền mơ mộng những ngày qua

Quả thật nếu trong đời đã từng có một ... hơi thở nhẹ ... rồi vĩnh viễn đánh mất nó, thì cũng buồn lắm. Em lại nhớ đến đoạn kết của "Ngày thứ ba trong trắng" với sự tuyệt vọng của nhân vật chính. Hơi thở nhẹ ấy như một giấc mơ tuyệt diệu nhưng xa vời, như một ám ảnh không bao giờ đạt tới...

Quả là em bị bài này quyến rũ, nhưng chưa chắc dịch ra đã ... ra gì


Ánh sáng không tà

Ở nơi đó, ngoài đồng, trong nghĩa địa
Giữa rừng bạch dương tuổi tác đã cao
Không phải những mồ mả cùng xương trắng
Mà đất nước của ước mơ vui vẻ dạt dào

Ngọn gió mùa hè nhẹ nhàng đưa đẩy
Những cành cây xanh dài tựa tháng ngày
Và nụ cười em dịu dàng rực sáng
Như bay đến cùng tôi tại nơi đây

Không phải mộ bia, không phải cây thập tự
Trước mắt tôi vẫn còn mãi đến giờ
Bộ đồng phục của trường em học
Và ánh mắt em rực sáng vần thơ.

Có lẽ nào bây giờ em đơn độc?
Có lẽ nào em không ở bên tôi
Khi tôi vẫn chưa trở thành người khác
Trong những ngày xưa giờ đã xa vời?

Trong vòng quay của thế gian trần tục
Trong cuộc đời bề bộn của hôm nay
Đã từ lâu chẳng còn tôi nữa -
Chàng trai trẻ trung hồi đó, những tháng ngày

[tykva]

Bunin viết

Мы рядом шли, но на меня
Уже взглянуть ты не решалась,
И в ветре мартовского дня
Пустая наша речь терялась.

Белели стужей облака
Сквозь сад, где падали капели,
Бледна была твоя щека
И как цветы глаза синели

Уже полураскрытых уст
Я избегал касаться взглядом.
Но был еще блажено пуст
Тот дивный мир, где шли мы рядом

Ta vẫn sóng đôi, nhưng em đã
Rụt rè ngần ngại chẳng nhìn anh
Gió còn lạnh tháng ba thổi mất
Lời trò chuyện trống rỗng mong manh.

Mây bạc trên nền trời mờ xám
Vườn trụi trơ, giọt tuyết rỏ nhanh.
Nhợt nhạt đôi má em trong gió
Và như hoa, cặp mắt biếc xanh.

Nhưng ánh mắt anh giờ lảng tránh
Môi em hé mở chẳng dám nhìn.
Nơi ta từng bước bên nhau ấy,
Vẫn như xưa, vắng vẻ êm đềm.

[Nina]

Chả hiểu sao đọc bài này của anh Bunin em lại muốn dịch theo kiểu ... Bút Tre một chút


Ta đang đi cạnh, nhưng mà
Nào em có dám dẫu là nhìn anh
Tháng ba gió thổi lạnh tanh
Những lời trống rỗng tan nhanh mất rồi

Trên trời mây bạc nhẹ trôi
Trong vườn từng giọt tuyết rơi lạnh lùng
Má em nhợt nhạt ngập ngừng
Mắt em xanh tựa hoa rừng hôm nao

Đôi môi hé đẹp mà sao
Anh nhìn chẳng dám? Lẽ nào em ơi!
Thế gian kia thật tuyệt vời
Trong niềm trống vắng - nơi tôi bên nàng

Hehe, còn bây giờ thì dịch nghiêm túc chị nhé Nhưng cũng phải tối mai em mới post lên NNN - vì mai thì phải đi dạy, sau đó chiều em lại phải đi họp

Bây giờ ta vẫn đang bước bên nhau
Nhưng em nào đâu dám nhìn anh nữa
Những câu chuyện tào lao hai đứa
Tan biến nhanh trong trời gió tháng ba

Trong vườn tuyết tan từng giọt lệ sa
Đám mây lạnh trắng nhòa qua kẽ lá
Đôi má em nhợt nhạt xanh xao quá
Và cặp mắt em tím biếc tựa hoa đồng.

Và tôi cũng chẳng dám dùng ánh mắt
Chạm đến đôi môi đang mở hé đấy thôi
Nhưng thế giới kia vẫn trống vắng trong kỳ diệu
Thế giới tuyệt vời, nơi ta bước sóng đôi