ANH EM NHÀ HIMMLER, Lịch sử một gia đình Đức

[danngoc]

Chưa đầy một năm sau, tháng Tám 1949, Ernst Himmler được chính thức xác nhận là đã chết; tờ giấy chứng thực chuyện đó cũng kẹp trong cặp giấy này. Nhiều năm sau, đâu đó khoảng thập niên 1970, bà Paula chắc đã có thêm một yêu cầu điều tra lại gửi văn phòng tìm người mất tích của Hội Chữ Thập Đỏ ở Munich. Mãi cho tới tháng Mười 1983, hai năm trước khi bà mất, mới có thư phản hồi rằng “khả năng rất cao là Ernst Himmler đã ngã xuống trong cuộc chiến quanh khu vực Berlin tháng Tư 1945”.

Dù vậy, cái chết của ông tôi vẫn là một bí ẩn. Vài năm sau khi chiến tranh kết thúc, theo lời kể của cha tôi, một người đàn ông đến gặp cả nhà và tuyên bố ông ta từng ở bên cạnh Ernst “tới tận lúc cuối cùng” và có mặt khi ông nội cắn vỡ viên nhộng thuốc độc (3). Đó là một kết cục tôi thấy rất khó chấp nhận. Tôi tự hỏi lúc ấy bà tôi thấy thế nào khi được cho hay rằng chồng mình đã tự sát, bỏ bà lại một mình nuôi nấng bốn con nhỏ.

Chiếc rương đựng ảnh của bà tôi quả là một mớ lộn xộn vô vọng. Tôi đã thuộc hầu hết những bức ảnh này, trước hết là các chân dung gia đình cố Himmler của tôi với các con trai Gebhard, Heinrich và Ernst. Bà cố tôi, người gốc Munich, từng là một thiếu nữ trẻ đẹp và về sau là một cụ bà như trong tranh với nụ cười dịu dàng, tóc bạc trắng và trên đầu mũi luôn đeo đôi mục kỉnh tròn hơi bị vẹo. Ông cố tôi, hiệu trưởng một trường cấp hai và mang chức hiệu Geheimrat (ủy viên hội đồng cơ mật), trông rất kỷ luật và đường bệ bất kể tuổi tác. Mọi người kể cả hai cụ đều có cảm tình với chủ nghĩa Quốc xã. Từ các bức ảnh ta có thể nhận thấy họ là những bậc phụ huynh nghiêm khắc nhưng cũng rất yêu thương con cái. Thậm chí cậu bé bảy tuổi Gebhard, anh cả, cũng có một ánh mắt đầy tự tin và quả quyết. Ernst, cậu em út, rõ ràng là đứa con cưng trong nhà. Duy những bức ảnh chụp Heinrich là gợi cho tôi một cảm giác ghê tởm mỗi lần nhìn thấy chúng, không chỉ vì tôi đã biết cậu bé trông có vẻ vô hại lớn lên trong gia đình đáng kính này về sau sẽ trở thành kẻ thế nào, mà đơn giản còn vì cậu ta có ở đấy, giữa tất cả những người khác trong chiếc rương này; họ là gia đình của tôi, mà cậu ta là một phần không thể chối bỏ được trong đó.

Tuy nhiên, sau những lần nghiên cứu đầu tiên thì tôi bắt đầu xem xét các bức ảnh ấy với một con mắt khác. Những bức ảnh cưới lãng mạn của ông bà tôi mà tôi thường thán phục vô cùng, nay đã mất hết vẻ trong sáng. Chỉ tới lúc này tôi mới nhận thấy chiếc huy hiệu Đảng trên ve áo của Ernst. Heinrich, người anh tốt nhất của ông, đứng làm kiểu trước văn phòng đăng ký kết hôn cùng đôi uyên ương. Ông ta mặc bộ quân phục SS có đeo băng tay chữ thập ngoặc, tay phải đặt lên hông, ngực ưỡn tới và trên miệng nở nụ cười. Ngoài ra, tôi nhìn thấy có nhiều bức ảnh khác rõ ràng đã bị lấy hoặc cắt bỏ từ các cuốn album. Một trong những bức đó chụp ông tôi; bên cạnh ông là một người nào đó đã bị cắt mất, có lẽ do tay bà Paula.

Cha tôi rõ ràng đã thực sự bất ngờ trước những gì tôi tìm được trong nhà của mình. Cha đã giữ chúng sau khi bà mất nhưng cha nói cha chưa bao giờ mở chúng ra. Khi tôi lộ vẻ ngạc nhiên và không tin, ông nói một cách hơi cộc cằn rằng tôi biết rất rõ tính “không thích dính dáng tới mọi loại công việc giấy tờ nào” của ông. Nhiều lần tôi đã chớm định hỏi cha tại sao nếu vậy cha lại nói tôi đến lục tìm ở Lưu trữ Liên bang. Ông chờ đợi nghiên cứu của tôi, thực hiện theo yêu cầu của ông, phát hiện ra điều gì? Tôi không bao giờ ép mình hỏi được câu hỏi đó, có lẽ bởi khi ấy tôi cảm thấy trong đó có hai mặt không thể tách rời: nỗi khao khát muốn phát hiện ra và nỗi sợ đối với những gì có thể bị phát hiện.

(3) Khi chiến tranh gần kết thúc, các Đảng viên Quốc xã cấp cao được phát viên con nhộng chứa cyanide để phòng trường hợp cần tự sát. - ND

Hết chương 1

[danngoc]

Katrin Himmler



Ba anh em, bên trái là Gebhard anh cả, kế tiếp là Himmler Hung thần, bên phải là Ernst



Bìa sách.

[danngoc]

Ông Gebhard Cha và cậu út Ernst



Đám cưới Ernst và Heinrich bên cạnh



Hai anh em Gebhard và Heinrich trong WW1



Nhà Himmler



Ba anh em trong quân phục SS



Thống lĩnh SS Heinrich

[danngoc]

2
Một gia đình trung lưu hoàn hảo:
Gebhard, Anna và các con trai



Nhiều năm trước cha tôi đã đề nghị tôi đọc một cuốn sách mà tôi chỉ chịu liếc mắt qua: cuốn tự truyện Cha của một kẻ sát nhân của Alfred Andersch. Hồi học cấp hai Andersch đi học tại trường trung học Wittelsbacher Gymnasium ở Munich mà tại đó Gebhard Himmler, cha của ba anh em trai, làm hiệu trưởng. Cuốn sách này viết về ông ta. Câu chuyện diễn ra vài năm trước khi Đệ tam Đế chế ra đời, vào một ngày tháng 5 năm 1928 khi Himmler Lớn thực hiện một cuộc kiểm tra bất ngờ ở lớp của Franz Kien (Andersch) để kiểm tra kiến thức của học sinh về Hy Lạp Cổ đại, nhưng trên hết là để chấn chỉnh kỷ luật trong lớp. “Tôi hy vọng một ngày nào đó mọi học sinh trong lớp sẽ được phục vụ trong quân ngũ”, ông nói với lớp. Ông răn dạy một cậu bé cứng đầu cứng cổ, “Tôi hy vọng Đế chế sẽ sớm trở lại hùng mạnh”, bởi trong quân đội “họ chắc chắn sẽ dạy các em giá trị của kỷ luật”.

Trong thời gian diễn ra bài giảng Franz nhớ lại rằng vào cái ngày cậu bước vào trường cấp hai cha cậu đã cảnh báo cậu về con người này, con người mà mọi thứ trên mình đều thật “nhợt nhạt, phẳng lặng, nhẵn nhụi, không tỳ vết hệt như chiếc áo sơ mi trắng ông ta mặc trên người”. “Già Himmler” rất đáng sợ, cha cậu nói, “Công giáo tới tận xương tủy”, và là một người ham địa vị khao khát được gia nhập tầng lớp thượng lưu của Munich”. Ông tóm lại, Già Himmler là một người cần hết sức cẩn trọng khi đối diện.

[danngoc]

Đó là một buổi học đáng nhớ, trong lúc giảng ông hiệu trưởng đã nhẫn tâm bắt Franz Kien phải đứng phạt trước cả lớp; lý do duy nhất chỉ vì vốn ngữ pháp Hy Lạp của Kien còn yếu. Ông hiệu trưởng nhiếc Kien là lười biếng, tiểu tư sản vô dụng. Giờ học kết thúc cũng là chấm dứt chuyện học của Franz Kien tức Alfred Andersch. Andersch bị đuổi khỏi trường.

Khi cha tôi lần đầu tiên đọc cuốn sách này năm 1980, ông đã bối rối sâu sắc trước nhân vật ông nội mình, người mà trong câu chuyện của Andersch là một kẻ chuyên quyền hãnh diện vì lối giáo dục cổ điển của mình, luôn tự cho mình là đúng và rất độc đoán, quân phiệt và dân tộc chủ nghĩa. Cha lập tức điện thoại cho chị họ mình ở Munich tức con gái của bác cả Gebhard anh trai của Ernst, và bà này đã tìm cách làm cha tôi yên tâm. Bà nói hình ảnh mà Andersch mô tả “không giống chút nào với thực tế” mà chỉ là sự vu khống ông nội. Bà gửi cho cha tôi một bài báo trên tờ Süddeutsche Zeitung của một luật sư, Tiến sĩ Otto Gritschneder, người từng là học trò trong cùng ngôi trường kể trên và đã đưa ra một số chi tiết để khôi phục uy tín của Geheimrat Himmler. Nhiều năm sau tôi cũng được nhận bài báo này từ cô tôi, con gái của Gebhard, gửi đến. Cô viết cho tôi, ông nội của cô đúng là có nghiêm khắc nhưng cũng rất tốt bụng. Bản thân cô chỉ biết về “mặt vui tươi nhất của ông”; mỗi khi ông và cô tôi đi dạo ông thường cho cô “một cái kẹo”.

Khi được xuất bản năm 1980, không lâu sau khi Andersch qua đời, cuốn sách đã gây nhiều tranh luận sôi nổi. Trước hết là các cựu học sinh của trường Wittelsbacher Gymnasium, một số là bạn cùng lớp với Alfred Andersch, đã mô tả trong thư gửi cho biên tập viên tờ Süddeutsche Zeitung về việc vị hiệu trưởng cũ của họ là người thực sự ra sao. Theo một số bọn họ, ông là “một người đầy nhiệt huyết, có văn hóa cao và rất hiểu biết, khiến mọi người phải kính trọng”, và được “cả học trò lẫn giáo viên vừa nể sợ lại vừa kính trọng và khâm phục”. Đối với một số người khác ông nổi tiếng vì “khao khát tột độ muốn được ngoi lên giới thượng lưu, là loại người đội trên đạp dưới”. Ngài Tiến sĩ Gritschneder không biết mệt mỏi đã tung tiếp một loạt nữa năm 2001: mọi thứ trong cuốn sách là “một mớ dối trá”, không gì khác ngoài “một kiểu thủ tiêu tên tuổi con người”, “vu khống ký ức về người đã khuất”.

[danngoc]

Hai mươi năm sau khi xuất bản, tôi đã đọc lại cuốn sách này lần nữa và cũng rối bời hệt như cha tôi khi đọc nó. Điều khiến tôi vô cùng khó nghĩ không phải là việc khắc họa tính cách về ông hiệu trưởng một cách khá thiếu thiện cảm mà là câu hỏi được tác giả gợi ra ở phần Lời bạt. Tác giả đã nêu rằng Heinrich Himmler, “kẻ hủy diệt cuộc đời con người khủng khiếp nhất lịch sử nhân loại”, không phải “xuất thân từ tầng lớp vô sản thô lỗ” mà “trong một gia đình trung lưu lâu đời, được giáo dục tốt về lòng nhân đạo”. Sau đó ông hỏi một cách tuyệt vọng, “Chẳng lẽ lòng nhân đạo không giúp đỡ được chút gì cho loài người sao?” Một số sử gia về Heinrich Himmler quy tính nghiêm khắc và mô phạm của cha ông ta phần nào chịu trách nhiệm trong việc gây ra những chuyện khủng khiếp sau này. Theo họ, tính nghiêm khắc, kỷ luật, tư cách đáng trọng – những đức tính quan trọng hàng thứ nhì của người Đức – đã được nâng tầm quan trọng quá mức trong việc nuôi dạy ba người con trai của nhà Himmler.

Trong các bức ảnh cũ ông cố trông cứng đơ, trang nghiêm và bệ vệ, vợ ông bên cạnh trông thật nhỏ bé và thanh tú. Đối với các cháu bà là “Bà yêu quý”. Có rất nhiều tấm ảnh chụp hai ông bà ở giữa đám đồ gỗ nặng nề cầu kỳ của căn phòng khách cuồi thế kỷ mười chín, xung quanh là vô số bức ảnh chụp tổ tiên nội ngoại. Cả hai trông có vẻ mãn nguyện vai trò của mình: một bên là sự nghiêm khắc cần thiết của người cha, bên kia là sự dịu dàng của người mẹ để cân bằng lại. Dĩ nhiên cũng có những bức ảnh chụp gia đình trong tư thế cứng đơ tại phông cảnh ở tiệm ảnh, cũng như các bức ảnh khác cho thấy sự vô tư lự của kỳ nghỉ hè trong đó cha mẹ và con cái thật âu yếm gắn bó với nhau. Nếu xét đến bối cảnh lịch sử và xã hội của thời ấy, tôi cảm thấy dường như về mọi mặt gia đình Himmler là một gia đình trung lưu hoàn hảo.

Nhưng Gebhard Himmler là ai? Ông đã quen với vợ mình Anna như thế nào? Xuất thân của hai ông bà ra sao?

[danngoc]

Ông cố của tôi, Joseph Gebhard Himmler, sinh năm 1865 tại Lindau bên Hồ Constance và được nuôi dưỡng trong điều kiện khá giản dị. Cha của ông, Johann Himmler, là một thợ dệt lành nghề nhưng mau chóng tìm được vận may khi đăng lính trong Trung đoàn Hoàng gia Bavarian. Tuy nhiên, tại đấy ông không đặc biệt nổi trội vì thành tích công tác, mà đúng hơn vì hay cãi nhau và “có hành vi vô đạo đức với một phụ nữ hạ lưu”, chắc hàm ý rằng ông đã đi lại với gái điếm và không tìm cách che giấu chuyện này. Dấu vết về ông biến mất trong năm năm liền, cho tới khi ông xuất hiện xuất hiện trở lại ở Munich năm 1844 trong Đại đội Cảnh sát Hoàng gia. Vào lúc ấy ông đang sống cùng, mặc dù không cưới hỏi, với một người nghèo tên là Katharina Schmid. Năm 1847 họ sinh được con trai Konrad, người sau này giành được quyền lấy họ mình là Himmler. Khi Konrad mười lăm tuổi, cha ông ruồng bỏ gia đình và giành được một chỗ làm quan chức hải quan ở Lindau bên Hồ Constance, tại đó vài tháng sau ông cưới Agathe Kien, con gái một quan chức ở Bregenz và trẻ hơn chồng đến hai mươi bốn tuổi.

Phải mất nhiều năm sau Konrad Himmler mới có được quan hệ với gia đình. Việc phát hiện được khởi động do cơn sốt nghiên cứu phả hệ bị Heinrich Himmler biến thành chuyện bắt buộc đối với lực lượng SS. Heinrich hẳn hài lòng với phát hiện họ hàng bất ngờ này và hỗ trợ thăng tiến cho Hans cháu nội của Konrad Himmler trong ngành SS. Trong cuốn The Theory and Practice of Hell: The German Concentration Camps and the System behind Them, tác giả Eugen Kogon, từng là tù trại Buchenwald từ năm 1939 tới 1945, tuyên bố rằng Heinrich Himmler “có một người cháu họ riêng, trong khi say rượu đã vô tình tiết lệ bí mật, bị giáng cấp và kết án tử hình, bản án được giảm xuống thành bị đưa ra mặt trận làm lính nhảy dù. Tay Himmler trẻ sau đó lại bị tống giam vì những lời bình phẩm gây xúc phạm nào đó và cuối cùng bị ‘thủ tiêu’ tại trại tập trung Dachau vì tội đồng tính”.

Việc rất lâu sau gia đình Himmler mới biết được mối quan hệ ngoài mong đợi này không hoàn toàn đồng nghĩa với việc Johann Himmler giữ đứa con ngoài giá thú của mình không cho bà vợ biết. Có lẽ ông xem Gebhard người con trai chính thức của mình là quá trẻ nên không nói cho biết về sự tồn tại của người anh cùng cha khác mẹ kia. Gebhard chỉ vừa tròn tám tuổi khi cha cậu mất ở tuổi sáu mươi ba và bà quả phụ có lẽ phải lo tới nhiều chuyện khác hơn là về quá khứ cuộc đời người chồng muộn mằn của mình. Tiền tuất quan chức hải quan của ông dường như không dư dả gì, và chật vật lắm người góa phụ mới lo đủ chi tiêu cho mình và con trai. Gia cảnh túng thiếu là điều mà ông cố tôi sẽ luôn nhớ mãi.

[Julia]

danngoc viết

Cám ơn các bác tham gia.

Tôi cũng không hy vọng có nhiều người đọc topic này, vì nhiều lý do.

Có lẽ anh danngoc nhận định nhầm!

[danngoc]

Do là học trò giỏi nhưng nhà nghèo vì sớm mồ côi cha, Gebhard được hỗ trợ tài chính khi học tiểu học, và nhận một học bổng cho phép cậu vào học trường Gymnasium kinh điển ở Neuburg an der Donau với tư cách học sinh nội trú của Trường dòng Hoàng gia tại đấy. Gebhard học xuất sắc đến nỗi ông được đề cử học bổng của Viện Maximilianeum (1) ở Munich, một tổ chức giáo dục danh giá chu cấp toàn bộ chi phí cho học viên. Đáp lại, các ứng cử viên phải qua lọt các kỳ thi khắt khe tổ chức định kỳ để chứng tỏ họ có tiến bộ trong học tập. Tháng 10 năm 1884, cậu Gebhard mười chín tuổi trúng tuyển Đại học Hoàng gia Bavarian Maximilian ở Munich.

Ông đăng ký học triết học. Thời ấy, cùng với thần học, đây là ngành học ưa thích của các sinh viên kém dư dả bởi nó nhận được nhiều học bổng hơn cả. Gebhard tập trung chủ yếu vào phần Cổ điển – Hy Lạp và Latin; ông cũng theo một số khóa học phụ không thông dụng như “Nhân chủng học kết hợp dân tộc học của các bộ lạc nguyên thủy”. Ông cũng học tốc ký và sử dụng kỹ năng này trong suốt cuộc đời mình để ghi chép. Ông cũng dạy lại các con trai kỹ năng này; cả ba đều nắm vững và sử dụng nó khi trưởng thành.

Trong học kỳ đầu tiên tại đấy Gebhard gia nhập hội sinh viên Apollo, một tổ chức mà sau này con trai ông Heinrich cũng là thành viên. Không như hội sinh viên Burschenschaften tự do của thế kỷ mười chín, các hội sinh viên Đức thời kỳ đế chế kiên quyết theo hướng bảo thủ và dân tộc chủ nghĩa. Những hội sinh viên độc đáo nhất là các hội quyết đấu, mệnh danh là Korps, chủ yếu tụ tập các thanh niên nhà giàu để tự tiêu khiển. Tại đấy người ta gây dựng các mối quan hệ rất cần thiết cho việc thành đạt sau này của người sinh viên và hình thành các tình bạn suốt đời, nhưng trên hết tất cả các hội ấy nhận định nghĩa vụ của mình là lấp đầy quá trình nghiên cứu khoa học và chuyên môn tại đại học bằng việc rèn giũa tính cách. Điều này bao gồm cả việc phục tùng cơ cấu quản trị của hội (“Anh phải tình nguyện phục vụ để có thể chỉ huy trong tương lai”), quy định phải giữ được nhịp trong các cuộc uống rượu chính thức, nghi thức quyết đấu bằng kiếm, trong đó người sinh viên Korps phải không chỉ thể hiện được sự dũng cảm và tính kỷ luật nội tâm, mà anh ta còn phải có thể và sẵn sàng hy sinh và bảo vệ “danh dự” của mình khi bị xúc phạm. Do bị cận thị nặng, ông cố tôi hẳn đã cảm thấy cái quy định không nao núng sau cùng này là thật khó khăn. Năm 1885 do khuyết tật trên ông bị xác định là vĩnh viễn không phù hợp để phục vụ trong quân đội. Không biết sau này ông cảm thấy ra sao khi nhiều thanh niên có cùng tư tưởng bảo thủ dân tộc chủ nghĩa như vậy vội vã đăng ngũ vào thời điểm Thế Chiến thứ I mở màn?


(1) Tổ chức phát triển giáo dục của Hoàng gia Bavarian do vua Maximilian II thành lập, trụ sở là tòa nhà phong cách kiến trúc Tân Phục hưng bên bờ sông Isar ở Munich. - ND

[danngoc]

Mặc dù vậy, Gebhard có vẻ đã rất được quý mến trong các hội nhóm ấy. Trong cáo phó đăng tháng 12 năm 1936 ta đọc thấy vị thành viên này của hội đã là “cây cột trụ chống đỡ cho ngôi nhà tráng lệ một thời từng là Hội Apollo”. Đối với ông tư cách thành viên trên tất cả là một cơ hội để bước chân vào xã hội, và chuyện này là rất quan trọng đối với ông. Ngay khi còn sinh viên ông đã đi làm gia sư, đôi khi cho nhiều nhà cùng một lúc. Một trong những người thuê ông là Geheimrat (ủy viên cơ mật) von Bacyen; một người khác là Freiherr (nam tước) von Bassus-Sanderdorf. Một sinh viên khác được ông dạy kèm tiếng Latin và Hy Lạp năm 1887 là Ernst Fischer, con trai một giáo sư tại Đại học Bách khoa sau này là bạn thành viên Hội Apollo và là cha đỡ đầu của ông nội tôi.

Mặc dù tham gia nhiều hoạt động, Gebhard vẫn đậu phần Cổ điển hạng xuất sắc vào tháng 8 năm 1888, cùng lúc với việc nhận bằng chứng nhận giáo viên đầu tiên của mình. Mùa thu năm ấy ông đến St Petersburg, tại đấy từ tháng 11 năm 1888 tới Phục sinh năm 1890 ông làm gia sư cho Albrecht và Ferdinand, hai con trai của lãnh sự danh dự Freiherr von Lamezan. Điều này không phải hoàn toàn bất ngờ, xét theo việc trước đấy ông từng làm gia sư cho các gia đình thượng lưu. Nhưng tôi vẫn ngạc nhiên khi thấy ông đi quá xa khỏi nhà, mặc dù thời ấy có nhiều người Đức đến sống ở St Petersburg: nhiều nhà khoa học, bác sĩ, dược sĩ, thương gia va thợ giỏi từng được tuyển dụng làm chuyên gia nước ngoài ngay từ thời Sa hoàng thành lập thành phố này. St Petersburg được dự định làm một “cửa sổ ra Châu Âu” cho Đế quốc Nga, qua đó Peter Đại đế hy vọng sẽ bắt kịp với đà phát triển của Phương Tây. Cộng đồng người Đức ở đây có trường học, báo chí, nhà hát và câu lạc bộ riêng; thế kỷ mười chín phát triển văn hóa và kinh tế là thời kỳ huy hoàng của cộng đồng Đức ở đây. Điều này đặc biệt hấp dẫn với những người di dân tiềm năng ở Đế quốc Đức. Nhiều thập kỷ sau thậm chí Heinrich Himmler vẫn còn tung hứng với ý tưởng di dân tới nước Nga.

Sau khi Đức đánh bại Pháp trong Chiến tranh Pháp-Đức 1870-1871, quan hệ giữa Đức và Nga nguội lạnh nhanh chóng, mặc cho mọi nỗ lực của Bismarck, người cố gắng hàn gắn tình bạn với nước Nga vì những lý do chiến lược. Trong nửa sau của thế kỷ nước Đức trở thành một sức mạnh kinh tế đang lên và tầng lớp trung lưu Đức lớn tiếng đòi hỏi vị trí tương xứng trong trật tự chính trị. Thái độ dân tộc chủ nghĩa ngày càng lấn tới cũng nhắm sang các mục tiêu thuộc địa, và nó đã đùa bỡn với ý tưởng một Lebensraum (2) mới ở phía đông. Năm 1888 Wilhelm II lên ngôi hoàng đế. Ông không mặn với “chính sách ngoại giao với ý thức cân bằng” của thủ tướng Bismarck, thay vào đó ông xem việc bành trướng đế quốc là tuyệt đối cần thiết cho dân tộc Đức nếu nó muốn giữ được chỗ đứng trên sân khấu quyền lực thế giới.


(2) Lebensraum: không gian sinh tồn của một dân tộc theo học thuyết Quốc xã Đức. - ND

[danngoc]

Giữa bầu không khí căng thẳng đó ông cố tôi đến nhận làm gia sư tại nhà của ngài lãnh sự Đức ở St Petersburg. Cân nhắc chủ yếu của ông có lẽ ở chỗ ông thấy vị trí này là cơ hội lớn để thăng tiến xã hội. Một vị trí gần cận ngài lãnh sự không chỉ đem lại lý lịch làm việc tốt – một ông chủ như Freiherr von Lamezan cũng có thể đem đến cho người thanh niên hãnh tiến có xuất thân khiêm tốn một cơ hội tuyệt vời được gặp gỡ những người quan trọng thuộc tầng lớp trên trung lưu và giới quý tộc. Lamezan là bạn của Luitpold công tước nhiếp chính xứ Bavarian, thông qua ông ông cố tôi đã liên hệ được với gia đình hoàng gia Bavarian, nhà Wittelsbach (3) – một mối quan hệ sẽ giữ nguyên tầm quan trọng đối với ông cho đến cuối đời. Gebhard Himmler hẳn đã gây ấn tượng với gia đình Lamezan; tận cuối năm 1936 một người bạn gia đình vẫn nhớ lại trên tờ báo tỉnh Bavaria việc ông cố được hai con trai của Lamezan kính trọng khi làm thầy dạy ra sao. Ngoài ra, nhiệm vụ của ông ở St Petersburg là “làm một gia sư Đức để gieo trồng tính cách và văn hóa Đức vững chắc hơn vào những người ông chịu trách nhiệm”.

Khi Gebhard quay về Munich dịp Phục Sinh năm 1890 ông được bổ nhiệm làm trợ lý giảng viên tại trường Ludwigsgymnasium. Nhưng ông muốn thăng tiến thêm. Ba năm sau – chắc chắn nhờ có lý lịch công tác tốt, nhưng có lẽ cũng thông qua các quan hệ của Lamezan với gia đình hoàng gia – ông nhận thêm việc làm gia sư cho Công tước Heinrich von Wittelsbach, một vị trí ông làm tròn trong bốn năm. Cha của cậu học trò của Gebhard là Công tước Arnulf, con trai thứ ba của Công tước Nhiếp chính Luitpold. Việc ông được bổ nhiệm thường trực làm giáo viên tại trường Wilhelmsgymnasium sau khi kết thúc thời hạn làm gia sư có lẽ phần lớn nhờ ảnh hưởng của vị bảo trợ hoàng gia.

Lúc này Gebhard đã ba mươi hai tuổi, điều kiện cá nhân của ông đã được bảo đảm, vậy nên ông bắt tay vào bước kế tiếp: cùng năm ấy ông cưới Anna Maria Heyder, trẻ hơn ông một tuổi và xuất thân trong một gia đình thương gia giàu có. Vợ đầu của cha bà là một góa phụ lớn hơn ông mười tám tuổi, khi qua đời đã để lại cho ông một gia tài kếch xù. Cũng như Gebhard, Anna mồ côi cha khi bà mới tám tuổi.


(3) Dòng họ Wittelsbach: dòng họ hoàng gia Bavaria từ thế kỷ 12, có nhiều người làm công tước, tuyển hầu và vua xứ Bavaria, có hai người làm hoàng đế Đế quốc La Mã thần thánh (1328/1742), một người làm vua La Mã (Rex Romanorum, 1400), hai ngụy-vua xứ Bohemia (1619/1742), một vua xứ Hungary (1305), một vua xứ Đan Mạch và Na Uy (1440), và một vua Hy Lạp (1832–1862).

[danngoc]

Vào lúc làm đám cưới bà cố của tôi Anna đã ba mươi hai tuổi, sắp sửa trở thành theo thời ấy gọi là “bà cô già” và đã qua tuổi lý tưởng để lập gia đình từ lâu. Do được bổ làm giáo viên tại Wilhelmsgymnasium, Gebhard đã khá vững về tài chính, có những mối quan hệ tốt và đầy triển vọng thăng tiến cả về nghề nghiệp lẫn địa vị xã hội. Về phần mình, Anna Heyder mang theo món hồi môn 300.000 mark vàng.

Họ làm đám cưới ngày 22 tháng 7 năm 1897 tại nhà thờ Kitô giáo St Anna ở trung tâm Munich. Tiệc cưới buổi sáng được tổ chức tại Phòng Bạc của tiệm Café Luitpold thanh nhã trên phố Briennerstrasse – một con phố nơi sau này Heinrich Himmler sống qua thời sinh viên và về sau nữa đã sửa thành nhà tù SS của mình, nơi những người bất đồng chính kiến với chế độ Quốc xã bị hỏi cung. Các thành viên của gia đình hoàng gia Bavaria được mời đến dự tiệc cưới, và thực đơn – in tiếng Pháp, theo truyền thống của giới quý tộc Đức thời ấy – là sự phản chiếu các bữa ăn mà Gebhard đã quen thuộc trong những năm ông làm gia sư cho tiểu công tước, với vô số lượt soạn đĩa và mời rượu vang.

Ban đầu đôi vợ chồng trẻ sống trong căn hộ của Anna tại quận trung tâm của Munich, số 14 phố Sternstrasse, nhưng mau chóng chuyển đến một căn hộ lớn hơn cùng ở khu vực đó, số 6 Hildegardstrasse. Hai tháng sau, ngày 29 tháng 7 năm 1898, con trai Gebhard Ludwig của họ chào đời (phụ danh của ông hàm ý kính trọng công tước Bavaria đang trị vì). Con thứ của họ, Heinrich Luitpold, ra đời hai năm sau, ngày 7 tháng 10 năm 1900, đặt tên theo hai vị công tước và được Công tước Heinrich làm cha đỡ đầu.

Ngày 17 tháng 6 năm 1901 Gebhard Himmler được mời dự “Tiệc tối Absolutorial”: tiểu công tước đã đậu kỳ thi tốt nghiệp, vào thời ấy được gọi là bằng Absolutorium. Đây rõ ràng là một dịp đáng nhớ đối với ông cố tôi – một dạ tiệc với tám lượt soạn đĩa chọn món và mời rượu; món tráng miệng là charlotte à la Prince Henri; ông đã giữ lại tờ thiệp mời đến cuối đời, cùng với một đoạn cắt trên báo tả lại sự kiện này. Mối quan hệ giữa Gebhard Himmler với Công tước Heinrich là hết sức thân tình. Người thầy trong nhiều bức thư của mình gọi người học trò cũ là “Công tước Heinrich thương mến”, trong khi ngài công tước, thường trả lời theo kiểu tốc ký và quan tâm sâu sắc đến mọi vấn đề dính tới gia đình Himmler, ký tên là “Heinrich quý mến chân thành của ngài”.

[danngoc]

Đôi khi các thành viên của gia đình hoàng gia Bavaria đến thăm gia đình Himmler khi họ đi nghỉ hè ở vùng núi, và hàng năm họ đều đến dịp Giáng Sinh. “Một phần truyền thống trong lễ Giáng Sinh của chúng tôi,” Gebhard Con sau này đã viết trong “Hồi ký” của mình, là chuyến thăm của bà vợ Công tước Arnulf và con trai của họ, Công tước Heinrich von Bayern. Vào thời ấy họ phải “cư xử hết sức cung kính”, mặc dù không lần nào hai thành viên hoàng gia này “mang được một món quà nhỏ nào” tặng họ.

Những chuyến đến thăm hoàng gia ấy làm tốn một khoản tiền lớn, nhưng cũng hết sức quan trọng đối với Gebhard Cha, như ta có thể thấy qua một mảnh giấy viết tháng 4 năm 1914, trên đó ông ghi lại chi tiết của một bữa tiệc như vậy: một bữa trưa Chủ nhật truyền thống với đủ lệ bộ, bao gồm rượu vang, cà phê, rượu mùi và xì gà. Sang hôm sau ông hãnh diện cắt hai bài tường thuật trên hai tờ báo địa phương có viết rằng vào Chủ nhật ngày 26 tháng 4 công tước và mẹ ngài đã “đi dạo bằng ôtô từ Altötting đến Landsberg”, tại đó họ vào thăm “ngài gia sư cũ của công tước, hiệu phó trường Gymnasium”, và dùng bữa trưa tại nhà ông. Ngài công tước qua đời khi còn trẻ, nhưng mẹ ông vẫn tiếp tục đến thăm nhà Himmler. Con gái cả của ông Gebhard vừa cười lớn vừa kể cho tôi lần bà được gặp nữ công tước: “Bà thật thất vọng cháu ạ. Bà ấy già lẩy bẩy, ăn mặc toàn màu đen, mặt mũi nhăn nhúm – trông thế mà cũng là công tước?!”

[danngoc]

Mùa hè năm 1902 gia đình chuyển tới Passau, nơi Gebhard được thăng chức “giáo sư” (một chức hiệu cho giáo viên cao cấp của trường phổ thông) tại trường Gymnasium. Họ sống hạnh phúc tại đấy – họ có nhiều bạn bè và người thân sống trong thị trấn. Tuy nhiên sáu tháng sau cậu bé Heinrich bị bệnh rất nặng – ngay từ hồi còn ở Munich cậu đã rất yếu ớt. Hai vị bác sĩ chữa trị cho cậu, gồm một bác sĩ ở Passau và vị bác sĩ gia đình từ Munich đóng vai trò tư vấn, lại không thể xác định đây là bệnh lao hay viêm phổi tái phát; dù vậy cả hai đều vội khuyên cậu phải thay đổi không khí thường xuyên. Kết quả là mùa xuân năm 1904 gia đình quay về Munich, sống tại một căn hộ ở số 68 Amalienstrasse. Heinrich hồi phục được, mặc dù cho đến cuối đời sức khỏe ông ta luôn kém và dễ nhiễm bệnh, khiến luôn gây lo lắng cho bà mẹ, người khi còn bé đã phải mất cha vì bệnh thương hàn và mất anh trai vì bệnh bạch hầu.

Gebhard Con bắt đầu đi học sau khi họ quay về Munich tháng 9 năm 1904. Ban đầu cậu cũng thường bị bệnh và phải nghỉ học nhiều ngày đến nỗi cha mẹ cậu dành trọn kỳ nghỉ hè sau năm học đầu tiên để chăm sóc sức khỏe cậu và tự dạy cậu học; vào lúc bắt đầu năm học thứ hai, cậu đã theo kịp được với lớp.

Anna Himmler mang thai một lần nữa và ngày 23 tháng 12 năm 1905 con trai út của họ, Ernst Himmler, tức ông nội tôi, chào đời tại Munich. Ra đời muộn mằn, nhỏ hơn hai anh người năm tuổi người bảy tuổi, cậu là cục cưng được nuông chiều trong nhà và là “tia nắng bé nhỏ” của cha mẹ cậu, cả hai đều đã trên bốn mươi khi cậu ra đời.

Căn hộ tại Amalienstrasse rất rộng. Đám trẻ con Đám trẻ có riêng một phòng trẻ sáng sủa, đẹp đẽ với bộ đồ chơi xây dựng Anker bằng gỗ, một bộ đường ray xe lửa đều tăm tắp với chiếc đầu máy hơi nước. Trong phòng khách chờ ở phía sau, nhìn thẳng ra sân trong, cậu anh cả Gebhard ngồi hàng giờ để chơi những căn nhà mô hình tinh xảo và các món đồ chơi khác. Cạnh đó là căn buồng nhỏ của cô vú em Thilde, trong buồng có chiếc bồn tắm bằng sắt tráng men tuyệt đẹp, vào thời ấy là của hiếm trong nhà ở Munich. Trong khi sở thích của Gebhard là đầu máy hơi nước và kỹ thuật xây dựng giống như tuyến đường sắt treo mà cậu tự làm lấy, thì “Heini”, như gia đình và các bạn thân hay gọi, lại sớm ưa thích rõ các chú lính chì. Trò cậu khoái nhất mỗi tối Chủ nhật là ghép các lâu đài gỗ trên chiếc bàn xếp trong phòng sinh hoạt chung để chuẩn bị chơi đánh trận giả với Gebhard. Cả hai có những khẩu thần công đồ chơi có thể bắn bằng đạn nút và mẩu cao su hay đậu hột.

Phần trước căn hộ là nơi nghiên cứu của người cha với những món đồ gỗ bằng gỗ sồi nặng nề theo phong cách Tân-Gothic và một thư viện liên tục được bổ sung thêm sách. Những dịp Giáng Sinh khu này được chuyển thành “phòng Chúa Hài đồng” đầy huyền bí cho lũ trẻ con, tại đấy các món quà được xếp sẵn trên chiếc ghế sofa. Chờ cho tới khi tất cả đã có mặt đầy đủ, đám trẻ tùy sức chơi đùa trong căn phòng, đến mức có thể làm chuyện vẫn bị cấm là nhòm qua lỗ khóa cửa sang ô cửa sổ nhỏ.

Trong một góc phòng khách trang trí bằng nhung đỏ và gấm kim tuyến, là nơi để tiếp khách đến thăm, có một cái giá tranh kiểu baroque mạ vàng lồng chân dung của tiểu Công tước Heinrich. Tại phòng này cũng trưng bày ảnh chụp và thánh tích của dòng họ mà theo thời gian có thêm các quà tặng và đồ lưu niệm của họ hàng và bạn thân. Gebhard Himmler Cha sưu tập tem, tiền xu và giấy tờ liên quan tới lịch sử nước Đức; mọi thứ đều được tỉ mỉ lập danh mục trên thẻ tra cứu.

Cả gia đình thường quây quần bên nhau mỗi buổi tối, bà mẹ bận rộn thêu thùa, người cha đọc một cuốn sách từ cái thư viện khá lớn. Những cuốn này chủ yếu là các tác phẩm về lịch sử Đức; ít nhất, các con của họ đều nắm rõ tên tuổi và ngày tháng mọi trận đánh lịch sử quan trọng ngay từ khi lên mười.

Hết chương 2

[danngoc]

Lời bình:

Cách viết của Katrin cho thấy bà có học kỹ về phân tâm học và phân tích sự việc dưới góc nhìn của người ngoài cuộc. Chi tiết nhận xét của bà nội họ của Katrin (con gái Gebhard Con) cho thấy tính hiếu danh và hãnh tiến ăn sâu trong ý thức dòng họ ra sao. TUy nhiên, sự việc cả gia đình dời nhà từ Pasau về lại Munich vì lo cho sức khỏe của anh con trai Heinrich cho thấy họ là những người hết sức tình cảm và yêu thương nhau.

[danngoc]

3
“Nuôi dưỡng bầy con trở thành người thấm đẫm tinh thần Đức”:
Thời niên thiếu ở Đế quốc Đức



Mỗi sáng hai người anh lớn đều cắp sách đến Trường Nhà thờ, đi củng với người cha vốn dạy học ở trường Gymnasium ngay cạnh. Gebhard Himmler Cha dùng chuyến đi bộ buổi sáng này để trò chuyện với các con trai. Việc giáo dục con là rất quan trọng đối với ông, và Gebhard cùng Heinrich là những cậu học trò giỏi. Chỉ có thể thao là Heinrich gặp phải rắc rối, vì thế cậu bù lại bằng việc vô cùng hăng hái tập luyện. Năm này qua năm khác, người cha tỉ mỉ ghi lại điểm học của bầy con và ghi nhận xét tóm tắt về những giáo viên, các bạn học và cha của các bạn học. Xét trên nghề nghiệp của những người cha, ông rút ra quyết định về việc người bạn nào là thích hợp hay có lợi cho con để chơi cùng.

Sau giờ học hai anh em chơi với nhau và nghĩ ra đủ trò nghịch ngợm, vì chuyện đó cả hai được cha mẹ “thưởng thoải mái”, như lời Gebhard đùa để kể về những hình phạt phải nhận, bao gồm cả những trận đòn roi thường xuyên. Theo Gebhard nhớ lại thì Ernst, cục cưng trong nhà và vẫn còn được bà mẹ, chị vú em và vị quản gia cẩn thận theo dõi, vẫn còn nhỏ chưa thể tham gia chơi cùng hai anh.

Gebhard và Heinrich được phép tự đi đến cửa hàng gần nhà nơi bán những món đồ chơi thủ công và các bộ phận của mô hình xe lửa, hai anh em thường xuyên ghé xem và thỉnh thoảng lại mua một vài món. Trên đường tới đó, ở góc đường Amalienstrasse và Theresienstrasse, theo như Gebhard nhớ lại trong cuốn “Hồi ký”, “chúng tôi đôi khi dán mắt nhìn qua cửa kính quán Café Stefanie, thường được các họa sĩ ở quận Schwabing tới đây gọi là “Café Megalomania”, và xem đám chơi cờ mặt mũi nghiêm trang đi các bước cờ, trước mặt thường đặt cốc nước trắng và ngậm que tăm ở kẽ răng”. Mấy năm sau cả hai anh em đều thành thạo môn cờ vua và Gebhard, giống như các họa sĩ mà ông vẫn khâm phục khi còn nhỏ, cũng thể hiện tài năng trong lĩnh vực âm nhạc và nghệ thuật. Vậy nhưng giữa đám lang thang Schwabing và hai cậu bé có gia cảnh sung túc đứng mê mẩn nhòm họ qua ô cửa sổ là hai thế giới hoàn toàn riêng biệt. Tiệm café này sẽ là nơi gặp gỡ của giới trí thức thành phố mà Gebhard vài năm sau, trong những tuần lễ vô chính phủ của cái gọi là Cuộc Cách mạng tháng Mười Một, sẽ xem đó là “lũ văn nghệ sĩ xoàng” tội phạm hoành hành Munich để thành phố này có may mắn được “giải phóng” nhờ Heinrich và các thành viên khác của Freikorps (những đơn vị bán vũ trang cực hữu).

Mùa hè nào cả gia đình cũng đi nghỉ ở vùng núi phía nam Munich. Năm 1910 họ đến nghỉ ở làng Lenggries trên rìa dãy Alps. Bố mẹ đưa bầy con đi chơi rất nhiều: ví dụ như đi chiêm ngưỡng những nghệ sĩ đi dây tại quảng trường làng, hay đến thăm nhà máy làm bột giấy. Hai anh lớn thường đi bộ cùng cha đến chơi một địa điểm gần đó, trong khi bà mẹ và Ernst đến sau bằng tàu hỏa. Do là em út, cậu không thể bước kịp hai anh còn bà mẹ thì không đủ sức đi bộ.

[danngoc]

Đó hẳn là một mùa hè rực rỡ; vào lúc họ kết thúc kỳ nghỉ ngày 2 tháng 9, Heinrich ghi lại trong nhật ký của mình rằng cả nhà đã đi bơi đến bốn mươi lần. Chính trong những tuần lễ ấy cậu bé chín tuổi này học được cách viết nhật ký. Đây rõ ràng không phải ý tưởng của riêng cậu – có lẽ cha cậu là người đã yêu cầu cậu làm, ông đã viết dòng đầu tiên để làm mẫu cho con trai xem viết nhật ký phải như thế nào. Suốt nhiều năm sau đó Heinrich ghi lại mọi điều xảy ra với gia đình: thời tiết, các bữa ăn, những chuyến đi chơi, các bài tập piano, những chuyến đi bơi. Các đoạn ghi chép của ông ta khô khan, thực tế, không có chút rung cảm tưởng tượng nào của trẻ thơ. Và mong muốn làm việc này cũng vậy, bởi cha cậu đều đặn kiểm tra cuốn nhật ký, thường viết thêm vào hay chỉnh sửa vài chỗ, chủ yếu liên quan tới cách nhớ lại cho đúng sự việc, thường là danh xưng chính xác của mỗi nhân vật. Cha cậu cũng phê bình lỗi viết chữ xấu của con trai, mặc dù ông không gây nhiều ảnh hưởng tới Heinrich, bởi cậu ta vẫn tiếp tục viết cẩu thả. Điều này cho thấy rằng, ít nhất là lúc ban đầu, việc viết nhật ký là một nhiệm vụ chán ngắt hơn là một chuyện tất nhiên như sau này xảy ra.

Từ tuần thứ ba của kỳ nghỉ hè, Heinrich phải hoàn tất một định mức hàng ngày về bài tập, do kỳ thi tuyển của trường Gymnasium đã gần kề. Đấy là một điểm mốc quan trọng trọng cuộc đời Heinrich và cậu phải chuẩn bị kỹ càng cho nó, đặc biệt bởi cha cậu sẽ không có ở đó để khai giảng năm học mới. Vào cuối kỳ nghỉ Gebhard Himmler Cha sẽ du lịch tới Hy Lạp, “chuyến du hành dài nhất ông từng thực hiện”, người cháu gái lớn nhất của ông nhớ lại. Và ông đã chuẩn bị rất kỹ càng và chi li – trong trường hợp ông chết giữa đường.

Ông đã sắp xếp mọi thứ từ nhiều tháng trước khi khởi hành; ba tuần trước khi đi ông viết những bức thư dài vĩnh biệt mọi thành viên của gia đình, nhồi đầy mọi loại chỉ dẫn cho cuộc sống tương lai của họ. Trong bức thư viết cho vợ ông giải thích các cách giữ an toàn tài chính trong trường hợp ông chết, kể cho vợ lần lượt từng người bạn nào có thể tới xin lời khuyên về những vấn đề khác nhau, tương ứng với mỗi chuyện nhà nhỏ nhặt nào đó cần phải giải quyết, liệt kê những khoản theo đó lương của người giúp việc có thể được tăng, đi vào chi tiết về việc phải làm gì với từng cuốn sách, thư từ và sổ tay của ông, và quy định ai có thể chấp nhận làm người bảo trợ cho lũ trẻ.

[danngoc]

Bức thư của ông cho Gebhard Con, khi ấy mới có mười hai tuổi, thể hiện rõ mối quan hệ đầy thương yêu giữa hai cha con và sự tôn trọng của người cha đối với con trai: “Con đem lại cho cha niềm vui khôn xiết, Gebhard yêu dấu ạ, cha vô cùng cám ơn con vì điều này”. Tuy nhiên, bức thư lập tức tiếp nối bằng những lời cổ vũ và chỉ dẫn cho người con trai cả. Nếu cha cậu không quay về, Gebhard phải liệu trước “mọi mong muốn của mẹ, làm mẹ vui lòng bằng sự siêng năng, hết lòng vì trách nhiệm, và đạo đức trong sáng của con (gạch dưới trong nguyên bản. Katrin Himmler), và, do con là con cả, phải mau chóng trở thành người biết hỗ trợ cho mẹ, đặc biệt trong việc nuôi dạy hai đứa em con”. Nhưng trên hết tất cả: “Phải trở thành người chăm chỉ lao động, sùng tín và thấm đẫm tinh thần Đức”. Ý ông muốn nói đến điều gì?

Chẳng may, bức thư vĩnh biệt gửi Heinrich không được giữ lại; tuy nhiên bức thư gửi Ernst mới bốn tuổi rưỡi có nội dung như sau:

Ernstimändi bé bỏng yêu dấu của cha,
Chỉ cần nghĩ tới việc cha có thể không bao giờ được ôm con nữa, không bao giờ được nhìn thấy cặp mắt đáng yêu nhỏ xíu đen láy của con cũng đủ làm tim cha thắt lại, và cha đã lặng lẽ khóc; mắt cha đỏ ướt lệ. Nụ cười rạng rỡ của con khiến con luôn là tia nắng nhỏ của Mẹ và Cha.

Nhưng mặc dù có đoạn mở đầu đầy trìu mến, ngay cả cậu con út cũng không tránh được cha chỉ dạy:

Con phải ngoan và biết vâng lời, luôn yêu thương Mẹ và các anh, làm theo mọi điều thầy cô yêu cầu, sao cho mọi người đều mến con và con luôn đem điểm tốt về nhà giống như anh con Beda (tức Gebhard Con, Katrin Himmler). Và tới khi con lớn, con có thể làm một bác sĩ tốt, hay đóng tàu, chế tạo động cơ, nhà cửa, hay những thứ tuyệt vời khác. Chỉ có đừng trở thành một thầy giáo giống như cha con; làm thầy giáo con sẽ chẳng làm ai hài lòng đâu. Nhưng thậm chí tới khi con đã là một người đàn ông to lớn khỏe mạnh, con vẫn phải yêu Mẹ bé nhỏ của con và cùng hai anh chăm sóc mẹ, đem niềm vui cho mẹ tới tận lúc mẹ nhắm mắt xuôi tay.

[danngoc]

Siêng năng, hết lòng vì trách nhiệm, có đạo đức trong sáng và biết vâng lời: đó là những lý tưởng tột đỉnh của Giáo sư Himmler. Dường như ông coi vợ mình là quá yếu ớt và không tự lực được (“Mẹ bé nhỏ của con”) đến nỗi ông bắt các con phải có trách nhiệm nâng đỡ mẹ dù vẫn còn là trẻ con. Trách nhiệm đối với mẹ mà ông áp đặt lên các con lại là điều mà ông thực hiện đối với bản thân mẹ mình chỉ ở mức có giới hạn. Trong bức thư vĩnh biệt gửi vợ ông, ông cho rằng mặc dù họ đã làm rất nhiều điều cho mẹ ông trong vài năm gần đây nhưng căng thẳng giữa họ cho tới lúc ấy đã trở nên quá mức đến nỗi Anna, ông nhấn mạnh, “trong bất cứ trường hợp nào cũng không thể” tiếp nhận mẹ chồng vào ở chung nhà và nếu cần thiết thì phải tìm một nhà dưỡng lão – “loại tốt nhất” – cho bà.

Thậm chí ông còn nghĩ trước về chuyện học đại học của các con: ngay từ đầu chúng phải “theo đuổi việc học dựa trên một kế hoạch được trù tính kỹ lưỡng và nhắm tới học hàm tiến sĩ”. Bản thân ông không làm được tiến sĩ, và ba con ông sau này cũng vậy. Tuy nhiên, các con được phép chọn nghề nghiệp cho mình: “Chúng không nhất thiết phải trở thành công chức nhà nước”. Nhưng ta có thể thấy rõ sự xung đột dữ dội giữa sự nuông chiều và nghiêm khắc, giữa mặt tự do và mặt gia trưởng trong lòng Gebhard Cha nằm ở thực tế rằng ông chỉ cho phép các con chọn nghề cho mình trong những giới hạn cụ thể: “Sẽ tốt hơn nếu chúng không trở thành các học giả kinh viện hay sĩ quan quân đội, và anh xin em đừng cho chúng học thần học”, ông vạch ra cho vợ mình. Đối với các vấn đề tôn giáo dường như ông cố tôi không phải lúc nào cũng muốn dính dáng tới. Anna Himmler là một con chiên Kitô ngoan đạo và việc nuôi dạy tín ngưỡng cho con cái là trách nhiệm của bà, nhưng rõ ràng chồng bà đôi khi có xen vào nếu ông cảm thấy sự ngoan đạo đã đi quá xa. Trong bức thư này cũng vậy, Gebhard nhắc nhở vợ mình rằng “đừng cho phép niềm tin Kitô can thiệp quá mức”.

Vào thời điểm thích hợp, khi con cái đã lớn và trưởng thành hơn, chúng phải được vị bác sĩ gia đình “nhẹ nhàng nói cho biết về những thực tế của cuộc sống”; và cuối cùng, ông yêu cầu vợ “tìm cách dẫn dắt việc chọn lựa bạn đời cho lũ trẻ, nhưng đừng quyết định thay chúng. Khiến chúng ý thức được những tiêu chuẩn lý tưởng, nhưng khi chúng đưa ra quyết định phải ngăn chúng lao đầu một cách quá vật chất vào đáy sâu của cuộc sống khắc nghiệt, điều này có thể bóp ngạt tất cả ngay từ đầu và chính là điều mà anh đã từng phải tự lôi mình ra”. Mặc dù Gebhard Himmler luôn hết sức quan tâm đến việc không làm hư con cái, ông còn quan tâm hơn đến việc ngăn chúng không phải trải qua những kinh nghiệm cay đắng về thiếu thốn vật chất mà bản thân ông từng trải qua. Ông hết sức chú trọng đến việc giáo dục tổng thể: “Không tiếc bất cứ hy sinh nào cho việc giáo dục tốt và toàn diện các con”. Đối với ông điều này bao gồm, ngoài những gì đám trẻ được học tại trường Gymnasium nệ cổ như “các ngôn ngữ hiện đại (hướng dẫn thực hành), âm nhạc, hội họa, tốc ký”, chúng còn phải tiếp tục có được một nhóm bạn bè “nhỏ nhưng có chọn lọc”.

[danngoc]

Việc nuôi dạy các con trai lớn lên trở thành “những người thấm đẫm tinh thần Đức” ắt hẳn rất quan trọng đối với ông: “Như những gì chúng ta đã làm được cho tới lúc này, hãy tiếp tục nuôi dạy các con yêu dấu của tôi theo đúng cách mà chúng ta suy nghĩ, nghiêm khắc nhưng đầy thương yêu, mộ đạo nhưng đừng quá khích, để chúng trở thành những người thực sự thấm đẫm tinh thần Đức”. Những nuôi dưỡng ông dành cho con được nối tiếp bằng các lý tưởng chính trị mà cả ba người con trai sau này đều theo đuổi; trong đó Heinrich, người đầu tiên làm vậy, đã thực hiện chúng thao cách quá khích nhất. Nhưng mặc dù đầy nghiêm khắc, mối quan hệ trong gia đình Himmler thật nồng ấm và đầy trìu mến. Tuy nhiên, đám trẻ càng lớn thì những kỳ vọng và yêu cầu về kỷ luật mà cha mẹ áp đặt lên cảm xúc của chúng càng nhiều. Và ba anh em trai rõ ràng đã hết sức cố gắng để làm họ vui lòng. Cả ba đều là những học sinh xuất sắc trong suốt tuổi đi học, thể hiện rõ kỷ luật mẫu mực mà cha của họ, vừa là một thầy giáo và sau này là hiệu trưởng, luôn đòi hỏi “với sự nghiêm khắc đầy yêu thương” đối với các học trò của mình.

Ngày 31 tháng 10 năm 1910, Gebhard Himmler thanh thản khởi hành sau khi ông đã sắp xếp trước cho mọi tình huống có thể xảy ra.

Đến tháng 9 Heinrich vào học trường Wilhelmsgymnasium ở Munich, nơi anh cậu đang học. Có những lúc cả hai đều học chung một đồng nghiệp của cha mình tên là Hudezeck. Tình thân giữa họ với ông này kéo dài suốt nhiều năm sau đó thông qua việc hỗ trợ lẫn nhau: Heinrich giúp đỡ Hudezeck trong sự nghiệp của ông về sau và Hudezeck đã giúp đỡ Gebhard Con trong thời kỳ thanh tẩy chủ nghĩa quốc xã sau chiến tranh.

Ernst bắt đầu đi học vào tháng 9 năm 1911. Cậu mới có năm tuổi, nhưng rất vui tươi và tự tin. Cậu học thuộc bài thật dễ dàng và giống như hai anh, luôn là một trong những học sinh đứng đầu lớp. Khó khăn duy nhất cậu gặp phải, giống như anh trai Heinrich, là trong thể thao bởi cậu bị cận thị nặng và do đó phối hợp vận động không được tốt lắm.