Con tầu trắng - Chingiz Aitmatov

[Siren]

- Đẹp thì làm gì. – Ôrôzơkun bực bội ngắt lời anh ta. – Thôi đừng đứng ngây ra nữa. Đẹp cũng không mài ra mà ăn được. Hãy đánh xe đi giật lùi tới bờ sông, cho thẳng xuống nước ngập sâu tới mấp mé rìa xe. Còn chú mày, Xâyđăcmat, cởi giầy ra, - Y ra lệnh, trong lòng khoái chá vì quyền lực của mình. – Còn cậu, - Y chỉ dẫn cho người lái xe. – cậu cho buộc dây cáp vào cây gỗ. Mà nhanh nhanh lên. Còn công việc khác nữa.
Xâyđăcmat bắt đầu tháo ủng ở chân. Ủng của anh hơi chật.
- Sao lại cứ đứng nhìn thế, giúp anh ta đi chứ. – Bà lão thúc ông già một cái, không để cho ai nhận thấy. – Ông cũng tháo ủng ra, lội xuống nước đi. – Bà nhắc bằng giọng thì thầm giận dữ.
Ông Mômun vội tới kéo đôi ủng ở chân Xâyđăcmat và chính ông cũng nhanh chóng tháo ủng.
Trong lúc đó Ôrôzơkun và Kôkêtai chỉ huy chiếc xe.
- Cho lại đây, cho lại đây.
- Sang bên trái một chút, sang bên trái. Thế.
- Chút nữa.
Nghe thấy tiếng ồn ào lạ tai phát ra từ chiếc ô-tô, hươu Maran rảo bước trên con đường mòn. Chúng lo lắng ngó quanh, nhảy lên bờ dốc và biến mất giữa những cây phong.
- Ôi, chúng biến mất rồi! – Kôkêtai chợt tỉnh. Gã kêu lên bằng giọng tiếc rẻ, như thế con thú săn đã vuột khỏi tay gã.
- Không sao, chúng không biến đi đâu được hết! – Đoàn được ý nghĩ của gã kia và hài lòng về điều đó, Ôrôzơkun huyênh hoang. – Từ giờ đến tối bác chưa đi được đâu, bác sẽ là khách của tôi. Chính thượng đế muốn như vậy. Tôi sẽ đãi bác một chầu thoả thích. – Và gã cười hô hố, vỗ vai bạn. Ôrôzơkun cũng có thể vui vẻ lắm chứ.
- Nếu vậy thì xin theo lệnh bác, bác là chủ, tôi là khách. – Gã Kôkêtai vạm vỡ phục tùng, mỉm cười phô ra những chiếc răng to khoẻ, vàng khè.
Chiếc ô-tô đã ở bờ sông, bánh sau ngập trong nước đến lưng chừng. Người lái không dám liều cho xe dẫn sâu hơn nữa. Bây giờ phải ròng dây cáp tới cây gỗ. Nếu dây cáp đủ dài thì kéo cây gỗ ra khỏi chỗ mắc đá ngầm không có gì là khó khăn lắm.
Dây cáp bằng thép, dài và nặng. Cần kéo sợi cáp trong nước, dòng tới tận cây gỗ. Người lái xe miễn cưỡng cởi giày, e ngại nhìn xuống nước. Anh ta vẫn chưa quyết: có nên đi cả ủng lội xuống nước hay nên cởi ra thì hơn. “Có lẽ nên đi chân không thì hơn – anh ta nghĩ, - Thế nào rồi nước cũng tràn vào ủng. Sâu thế cơ mà, gần đến háng. Rồi sau đó suốt ngày sẽ phải đi ủng ướt”. Nhưng anh ta cũng tưởng tượng được nước sông lúc này hẳn lạnh lắm. Ông Mômun nắm ngay lấy cơ hội ấy.
- Con đừng cởi ủng nữa, con ạ. – Ông nhảy bổ tới cạnh anh ta. – Ta với Xâyđăcmat sẽ xuống.
- Ấy chớ làm thế, ăcxakan. – Anh lái xe bối rối, lên tiếng cãi lại.
- Con là khách, còn chúng ta là người ở đây, con lên cầm tay lái đi. – Ông Mômun khuyên nhủ anh ta.
Sau khi đóng một cái cọc vào giữa cuộn dây cáp, ông cụ và Xâyđăcmat lội xuống nước kéo sợi dây đi. Xâyđăcmat kêu toáng lên:
- Ối-ối, băng chứ không phải là nước nữa!
Ôrôzơkun và Kôkêtai cười giễu cợt với thái độ khoan dung, khuyến khích anh ta:
- Chịu khó một chút, chịu khó một chút! Chúng tôi sẽ kiếm cái gì làm cho cậu ấm lên!

Còn ông Mômun không thốt lên một tiếng nào. Thậm chí ông không cảm thấy cái lạnh giá buốt. Rụt cổ lại để người ta bớt chú ý đến mình, ông đi chân không trên đá ngầm trơn chuội, vừa đi vừa cầu xin thượng đế có một điều: cầu sao cho Ôrôzơkun đừng bắt ông quay trở lại, đừng đuổi ông, đừng quát mắng ông trước mặt mọi người, cầu mong y tha thứ cho ông, lão già ngu ngốc, khốn khổ…

[Siren]

Còn Ôrôzơkun không nói năng gì. Y dường như không để ý đến sự sốt sắng của ông già, không coi ông là người. Nhưng trong bụng y lấy làm đắc ý, vì dù sao y cũng đã khuất phục được lão già nổi loạn. “Thế đấy. – Ôrôzơkun cười thầm một cách cay độc – Mi đã bò lết sụp dưới chân ta. Hừ, đáng tiếc là ta không có nhiều quyền hành, không thì ta sẽ bắt cả những kẻ gấp mười lần mi phải còng lưng lại như cái sừng cừu: Ta sẽ làm cho những kẻ gấp mười mi phải bò lê trong cát bụi. Giá như ta được giao phó một nông trường quốc doanh hay một nông trang tập thể thì ta sẽ đưa vào qui củ ngay. Người ta đã để cho dân chúng trở nên buông tuồng. Rồi bây giờ chính họ lại than phiền: chủ tịch không được kính trọng, giám đốc không được kính trọng. Một tên chăn cừu vớ vẩn nào đó cũng nói năng với cấp trên như người bằng vai. Một lũ ngốc, không xứng đáng được trao quyền hành vào tay. Với bọn tép riu cần gì phải cư xử như thế kia chứ? Đã có thời đầu người bị chém vô tội vạ, vậy mà chẳng kẻ nào dám ho he hóc hách. Đã từng có thời như thế, đúng vậy! Còn bây giờ thì sao? Một kẻ hèn kém nhất trong những kẻ hèn kém bỗng nhiên cũng định giở bướng. Ừ được, mi cứ bò đi, cứ bò dưới chân ta đi”, - Ôrôzơkun hí hửng trong lòng với ý nghĩ độc ác của y, chốc chốc lại nhìn về phía Mômun.

Ông già co cúm lội trong nước giá băng, kéo sợi dây cáp cùng với Xâyđăcmat và mãn nguyện vì Ôrôzơkun dường như đã tha thứ cho ông. “Con hãy thay thứ cho lão già này đã để xảy ra cơ sự như thế. – Bằng ý nghĩ, ông già nói với Ôrôzơkun. – Hôm qua ta không nén lòng được. Ta phóng ngựa đến trường đón cháu. Nó cỉ có mỗi một thân một mình, vì thế ta thương nó. Ấy thế mà hôm nay nó không đi học được. Nó hơi khó ở, không rõ vì sao. Hãy quên đi, tha thứ cho ta. Thì với ta, anh đâu có phải là người dưng. Anh tưởng ta không mong muốn cho anh và con gái ta được hạnh phúc sao? Nhờ trời phù hộ, ta mà nghe thấy tiếng kêu khóc của đứa bé mới sinh của vợ anh, con gái ta thì ta đến chết sững tại chỗ mất thôi. Khi ấy dù trời có bắt ta phải trút linh hồn ta cũng cam lòng. Thề có đất trời, lúc ấy ta sẽ khóc vì sung sướng. Có điều, anh đừng lăng nhục con gái ta, tha thứ cho ta. Còn làm việc thì chừng nào ta còn đi đứng được, ta sẽ làm lụng không tiếc sức. Ta sẽ làm hết mọi việc. Chỉ cần anh bảo ta một câu…”
Đứng riêng một chỗ trên bờ sông, bằng điệu bộ và toàn bộ vẻ mặt của mình, bà lão như muốn nói với ông già: “Gắng lên ông già! Ông thấy không, nó tha thứ cho ông rồi đó. Cứ làm như tôi bảo là ổn cả thôi mà.”

Thằng bé ngủ. Chỉ có một lần nó thức giấc khi có tiếng súng nổ vang ầm ở đâu đó. Rồi nó lại ngủ thiếp đi. Kiệt lực vì hôm qua mất ngủ và lại vừa qua một trận ốm, hôm nay nó ngủ một giấc ngon lành, say lì. Trong giấc ngủ, nó cảm thấy mình nằm khoan khoái trên giường, duỗi dài một cách thoải mái, người không nóng, cũng không ré. Chắc hẳn nó sẽ ngủ rất lâu nếu không có bà và già Bêkây. Hai người cố nói nhỏ, nhưng tiếng bát đĩa lanh canh làm thằng bé thức giấc.

- Cầm lấy cái bát to này. Lấy cái đĩa nữa. – Bà thì thầm một cách sôi nổi ở phòng ngoài. – Còn ta sẽ mang cái xô và cái nong. Ôi chao, lưng đau như giần. Chúgnt a đã làm xong bao nhiêu việc. Nhưng ơn trời, ta mừng quá đi mất.
- Ôi, còn phải nói, ênêkê, con cũng mừng lắm. Hôm qua con muốn chết đi cho rồi. Nếu không có Gungiaman thì con đã tự huỷ hoại thân con rồi.
- Thế mà còn nói. – Bà mắng át đi. – Lấy ớt rồi chứ? Ta đi đi. Chính thượng đế ban cho món qùa để cho vợ chồng chị làm lành với nhau. Ta đi đi, đi đi thôi.
- Nó vẫn ngủ à?
- Cứ để cho nó ngủ một lúc nữa. – Bà đáp. – Khi nào làm xong, ta sẽ mang súp thịt thật nóng cho nó.
Thằng bé không ngủ nữa. Ngoài sân có tiếng chân rậm rịch và tiếng người nó. Già Bêkây cười, cô Gungiaman và bà cũng cười đáp lại. Có cả tiếng nói của những người lạ. “Chắc là nhữgn người đến đêm hôm qua. – Thằng bé đoán chắc. – Như vậy là họ vẫn chưa đi”. Chỉ không nghe thấy tiếng ông Mômun, cũng không thấy ông. Ông đâu? Ông bận việc gì?

Thằng bé lắng tai nghe tiếng nói ở bên ngoài, chờ ông. Nó rất muốn nói chuyện với ông một lúc về những con hươu Maran nó trông thấy hôm qua. Mùa đông sắp đến rồi. Cần để lại nhiều cỏ khô hơn nữa trong rừng cho hươu. Để cho hươu ăn. Cần làm cho hươu quen đi, để nó hoàn toàn không sợ người, mà vượt qua sông đến thẳng đây, vào sân này. Hươu đến đây thì phải cho nó ăn thứ gì nó thích nhất. Không biết hươu thích gì nhất nhỉ? Giá mà tập được cho hươu Maran con quen đi để mình đi đâu nó cũng theo sau thì hay quá. Thế thì tuyệt vời. Có lẽ nó sẽ theo thằng bé đến trường chăng?...

[Siren]

Thằng bé chờ ông, nhưng chẳng thấy ông đâu. Chỉ có Xâyđăcmat độtnhiên xộc vào. Anh có điều gì rất vừa ý. Anh rất vui vẻ, lắc la lắc lư, mỉm cười một mình. Khi anh ta tới gần, mùi rượu xông lên nồng nặc. Thằng bé rất không ưa cái mùi gay gắt khó chịu ấy, nó khiến thằng bé nhớ tới thói độc đoán của Ôrôzơkun, những đau khổ của ông và của già Bêkây. Nhưng khác với Ôrôzơkun, Xâyđăcmat rượu vào thì lại trở nên hiền từ, vui vẻ, nói chung là nom hơi ngây ngô cù rù, mặc cù ngay lúc không say anh cũng chẳng có gì thông minh khác người. Những lúc như thế, giữa anh ta và ông Mômun thường diễn ra cuộc nói chuyện đại khái như sau:
- Có chuyện gì mà cứ mủm mỉm cười như thằng ngố thế, Xâyđăcmat? Cả anh mà cũng đâm ra đổ đốn rồi ư?
- Ăcxakan ơi, con yêu ông lắm! Thực đấy, ăcxakan ạ, yêu chẳng khác gì bố đẻ của con.
- Rõ chán, vào cái tuổi của anh mà lại như thế! Người khác thì lái ô-tô đi đây đi đó, còn anh thì không sai khiến được cái lưỡi của mình. Tôi mà ở tuổi anh thì ít nhất tôi cũng lái máy kéo.
- Ăcxankan ơi, ở trong quân đội ông chỉ huy bảo con rằng con không có khả năng về khoản đó. Nhưng con là bộ binh, ăcxankan ạ, mà không có bộ binh thì không làm ăn gì được.
- Bộ binh! Anh là thằng đại lãn chứ bộ binh gì. Vậy mà lấy được cô vợ… Trời không có mắt. Một trăm thằng như anh không đáng giá một mình Gungiaman…
- Chính bởi thế chúng con mới ở đây, ăcxandan ạ, chỉ có mỗi một mình với một mình cô ấy.
- Thôi chả bõ nói với anh. Người khoẻ như con bò mộng, vậy mà trí khôn thì… - Ông Mômun khoát tay, ra chiều thất vọng.
- Mu-u-u. – Xâyđăcmat làm tiếng bò kêu và cùng cười với ông cụ.
Rồi anh dừng lại ở giữa sân, cất tiếnghát bài ca kì lạ, nghe được ở đâu không biết:

Từ dãy núi màu hung, màu hung
Ta cưỡi con ngựa sắc hung đi tới.
Ơi hỡi thương nhân áo hung, mở cửa ra,
Chúng ta sẽ uống rượu vang màu hung.
Từ dãy núi màu nâu, màu nâu
Ta cưỡi con bò đực sắc hung đi tới.
Này hỡi thương nhân áo nâu, mở cửa ra
Chúng ta sẽ uống rượu vang màu nâu

Và cứ như thế có thể tiếp tục bất tận, bởi vì ở trên núi xuống, anh cưỡi lạc đà, cưỡi gà trống, cưỡi chuột, cưỡi rùa, tất cả những gì có thể di chuyển được. Lúc Xâyđăcmat say, thằng bé còn thích anh hơn là lúc anh tỉnh…
Vì thế, khi Xâyđăcmat chuếnh choáng say bước vào, thằng bé niềm nở mỉm cười với anh.
- Ơ kìa! – Xâyđăcmat kêu lên ngạc nhiên. – Thế mà nghe bảo cháu ốm. Nhưng cháu có ốm gì đâu. Tại sao cháu không ra sân chạy chơi? Thế này không được… - Anh ta nằm vật xuống giường cạnh thằng bé, người anh ta toả ra mùi rượu, có cả mùi thịt sống ở tay và quần áo. Anh ta vần vò và hôn thằng bé. Hai má anh ta tua tủa râu cứng đâm rát mặt nó.
- Này thôi đi, chú Xâyđăcmat, - Thằng bé van. – Thế ông cháu đâu, chú có thấy ông cháu đâu không?
- Ông cháu ở ngoài ấy, làm các món ấy, - Xâyđăcmat khoa hai tay một cách vu vơ trong không trung. – Chúng ta… chúng ta đã kéo cây gỗ dưới nước lên. Vì thế mọi người uống chút rượu cho ấm. Hiện giờ ông cháu đang nấu chính cái ấy, ở nấu thịt ấy mà. Cháu dậy đi. Mặt quần áo vào, rồi chú cháu ta ra ngoài ấy đi. Sao lại thế! Như thế không đúng. Mọi người đều ở ngoài ấy; vậy mà một mình cháu ở đây.
- Ông không cho phép cháu ra khỏi giường – Thằng bé nói.
- Đừng nói thế, không cho phép là thế nào? Ta ra xem đi. Hôm nay là ngày đặc biệt. Bát nhờn mỡ, thìa nhờn mỡ, miệng cũng nhờn mỡ…

[Siren]

Thằng bé loạng choạng theo Xâyđăcmat ra khỏi nhà. Ở trong núi hôm nay trời có gió, ít mây. Mây chuyển chỗ nhanh chóng trên bầu trời. Trong lúc thằng bé đi qua hiên, thời tiết thay đổi đột ngột hai lần: đang nắng chói chang trở thành u ám đến khó chịu. Thằng bé cảm thấy đầu nó nhức nhối vì thời tiết thay đổi đột ngột. Cơn gió mạnh thốc sau lưng, khói từ đống lửa tạt vào mặt. Mắt cay sè. “Hôm nay chắc là cả xóm giặt quần áo.” – thằng bé nghĩ bụng, đống lửa thường được nhóm lên ở sân trong ngày tổng vệ sinh quần áo, để đun nước cho cả ba nhà bằng cái chảo đồ sộ đen sì. Một người không nâng nổi cái chảo lớn đó. Già Bêkây cùng cô Gungiaman hợp sức khiêng nó lên.

Thằng bé thích dịp tổng vệ sinh quần áo. Thứ nhất, đống lửa ở bếp ngoài trời, có thể nghịch lửa được, không như ở trong nhà. Thứ hai, phơi phóng quần áo đã giặt cũng là chuyện rất thú vị. Vải trắng, xanh, đỏ phơi trên dây làm sàn đẹp hẳn lên. Thằng bé còn thích lên đến gần những quần áo giăng trên giây, áp má vào mặt vải ướt.
Lần này trong sân chẳng thấy có quần áo gì cả. Vậy mà lửa bốc đùng đùng dưới cái chảo lớn, hơi bốc nghi ngút từ cái chảo đang sôi, chất đầy ắp những tảng thịt lớn. Thịt đã chín: mùi thịt và mùi bếp lửa thơm lừng, làm ứa nước miếng. Già Bêkây mặc bộ áo váy mới màu đỏ, đi đôi ủng giả da mới, choàng chiếc khăn hoa trễ xuống vai, lúi húi trên đống lửa, hớt bọt váng bằng một cái muôi, còn ông Mômun quì gối cạnh già, lật giở những khúc củi đang cháy trong bếp.

- Đây kìa, ông cháu đấy. – Xâyđăcmat nói với thằng bé. – Ta ra đi.
Và anh cất tiếng ê a:
Từ dãy núi màu hung, màu hung
Ta cưỡi con ngựa sắt hung đi tới,
Vừa đúng lúc đó Ôrôzơkun từ nhà kho ló ra. Đầu y cạo nhẵn, tay cầm chiếc rìu, tay áo xắn cao.
- Chú mày lẩn đi đâu mất mặt thế? – Y gọi Xâyđăcmat giọng dậm doạ - Khách đang bổ củi kia kìa, - Y hất đầu về phía người lái xe đang bổ khúc củi. – Vậy mà chú mày lại hát với hổng.
- Vâng được, tôi làm nhoáy cái là xong thôi mà. – Xâyđăcmat nói cho Ôrôzơkun hài lòng và đi về phía người lái xe. – Nào, để tôi làm, người anh em.
Còn thằng bé tới gần ông nó đang quì gối cạnh bếp. Nó tới gần ông từ phía sau lưng.
-Ata.? – Nó gọi.
Ông không nghe thấy.
-Ata, - Thằng bé nhắc lại và chạm vào vai ông.

Ông già ngoảnh lại và thằng bé không nhận ra ông. Ông cũng say. Thằng bé không thể nhớ được có lần nào nó đã thấy ông dù chỉ là hơi chuếch choáng hơi men. Nếu có xảy ra chuyện như thế thì chỉ là ở nơi nào khác, trong đám tang các ông già Ixxưc-kun, tại đó người ta mời rượu vôtka tất cả mọi người, ngay cả đàn bà. Nhưng bỗng dưng như thế này thì đấy là chuyện chưa từng xảy ra với ông.

[Siren]

Ông già nhìn thằng bé chằm chằm, cái nhìn xa vắng, kì dị, ngây dại. Mặt ông nóng bừng và đỏ gay, và khi nhận ra cháu, mặt ông càng đỏ hơn. Mặt đỏ bừng lên rồi tái nhợt đi ngay. Ông vội vã đứng lên.
- Cháo bảo gì, hả? – Ông nói bừng giọng khàn khàn và ôm ghì cháu vào người. – Cháu bảo gì, hả? Cháu bảo gì? – Ngoài mấy tiếng đó, ông không thốt lên được câu gì khác, dường như đã mất tiếng nói.
Sự xúc động của ông truyền sang thằng bé.
- Ông ốm ư, ata? – Thằng bé hỏi, giọng lo lắng.
- Không, không. Ông chẳng làm sao cả, thế thôi. – Ông Mômun nói lí nhí. – Cháu đi đi, đi dạo đi một lúc. Còn ông phải trông bếp củi ở đây, chính cái ấy...

Ông gần như đẩy cháu ra và dường như quay lưng lại với toàn thế giới, lại quay mặt vào bếp. Ông quỳ gối và không ngoái lại, không nhìn đi đâu, chỉ bận bịu với ý nghĩ riêng của mình và với đống lửa. Ông già không thấy thằng cháu đứng tại chỗ một lúc, rồi đi trong sân, tới chỗ Xâyđăcmat đang bổ củi.
Thằng bé không hiểu có chuyện gì xảy đến với ông và có chuyện gì xảy ra trong sân. Mãi tới lúc đến gần nhà kho nói mới để ý thấy một đống thịt tươi đỏ lòm to lù lù chất trên tấm da trải trên đất, mặt lông xuống dưới. Ở mép tấm da còn rỉ ra những dòng máu nhợt nhạt. Cách đấy một quãng, chỗ người ta vứt những thứ bỏ đi, một con chó đang gầm gừ lôi cỗ lòng. Cạnh đống thịt, một người lạ, thân hình to lớn, ngồi xổm, nom lù lù như một khối đá tảng, mặt gã đen nhẻm. Đấy là Kôkêtai. Gã và Ôrôzơkun cầm dao chia thịt. Điềm tĩnh, thong thả, họ quẳng những khúc xương to dính thịt ra những chỗ khác nhau trên tấm da căng rộng.
- Khoái thật! Mùi thơm tuyệt! – Gã mugich vạm vỡ, mặt đen ngửi mùi thịt, nói bằng giọng trầm.
- Lấy đi, lấy đi, vứt vào đống của bác đi. – Ôrôzơkun nói với ông khách, tỏ ra rộng rãi. – Thượng đế ban cho chúng ta con này trong đàn của Ngài, nhân dịp bác tới đây. Không phải ngày nào cũng có dịp may thế này.

Ôrôzơkun vừa làm vừa thở phì phò, chốc chốc lại đứng lên, vuốt cái bụng căng tròn, như thể đã ních đầy một món gì đó. Có thể thấy ngay là y đã nốc nhiều rượu. Y khó thở, hơi thở khò khè, và ngật đầu ra sau để lấy hơi. Khuôn mặt bự thịt như cái vú bò của y bóng nhẫy lên vì đắc ý và no nê.

[Siren]

Thằng bé sững sờ, lạnh toát cả người khi nó thấy cái đầu hươu Maran có sừng dưới chân tường nhà kho. Cái đầu bị chặt rời ra lăn lóc trong đám bụi thấm những vệt máu giọt thẫm đen. Nom nó từa tựa như một gốc cây cong queo bị hất sang bên đường. Nằm lăn lóc cạnh cái đầu là bốn cái chân có móng bị chặt đứt ở khớp đầu gối.

Thằng bé kinh hãi nhìn cảnh tượng khủng khiếp ấy. Nó không tin vào mắt mình nữa. Trước mặt nó là cái đầu Mẹ Hươu Sừng… Nó muốn chạy khỏi đây, nhưng đôi chân không tuân theo ý nó. Nó đứng nhìn cái đầu chết,đã biến dạng hẳn đi của con hươu Maran cái lông trắng. Chính con hươu hôm qua còn là mẹ Hươu Sừng, hôm qua còn nhìn nó từ bờ bên kia bằng cái nhìn hiền từ chăm chú, hôm qua thằng bé đã tưởng tượng mình nói chuyện với chính hươu mẹ này, đã cầu khẩn hươu mẹ dùng sừng đem đến cho già Bêkây chiếc nôi thần có chuông treo. Tất cả những cái đó bỗng nhiên biến thành đống thịt không có hình thù, tấm da lột, những cẳng chân bị chặt và cái đầu bị vứt ra kia.
Nó nên bỏ đi là phải, nhưng nó vẫn đứng ngây ra như hoá đá, không hiểu được tất cả những chuyện đó đã xảy ra như thế nào và tại sao lại như thế. Gã mugich lực lưỡng mặt đen ngồi chia thịt dùng mũi dao nhọn thọc lấy quả bầu dục trong đống thịt và đưa cho thằng bé.
- Cầm lấy, chú bé, đem mà nướng than, ngon lắm nhé! – gã nói.
Thằng bé không động đậy.
- Cầm lấy! – Ôrôzơkun ra lệnh.
Thằng bé giơ tay ra mà không hề cảm thấy tay mình đang làm gì, và bây giờ nó đứng thẫn ra, bàn tay lạnh giá nắm chặt quả bầu dục mềm mại còn ấm của Mẹ Hươu Sừng. Lúc đó, Ôrôzơkun cầm sừng nhấc đầu con hươu trắng lên.
- Ôi, nặng quá! – Y xách bổng lên, đưa đi đưa lại. – Chỉ riêng cỗ sừng cũng bao nhiêu kí rồi.
Y đặt cái đầu ghế nghiêng lên khúc gỗ, cầm lấy rìu và bắt đầu chặt để tách cỗ sừng ra khỏi sọ.
- Cỗ sừng chúa quá! – Y vừa nói vừa chém phập lưỡi rìu vào gốc sừng, tiếng lắc rắc nghe rõ mồn một. – Chúng tao kiếm cái này cho ông mày đấy. – Y nháy mắt với thằng bé. – Khi nào ông già qua đời, chúng ta sẽ đặt cỗ sừng lên mộ ông. Bấy giờ thử xem kẻ nào dám bảo chúng ta không kính trọng ông cụ. Kính trọng quá đi chứ! Được cỗ sừng như thế này thì dẫu có chết ngay hôm nay cũng hả dạ! – Y vừa cười hô hố vừa nhắm chỗ bổ rìu.
Cỗ sừng không chịu thua. Thì ra chặt được nó không phải dễ. Say rượu, Ôrôzơkun, chặt không đúng chỗ, vì thế y nổi khùng. Cái đầu trật khỏi khúc gỗ, rơi xuống. Thế là Ôrôzơkun vung rìu bổ vào cái đầu trên mặt đất. Cái đầu bắn văng đi, y cầm rìu đuổi theo.

Thằng bé run rẩy, mỗi lần như thế nó lùi lại một bước, nhưng nó không đủ sức bắt mình rời khỏi chống này. Như trong cơn ác mộng, một sức mạnh khủng khiếp và khó hiểu khiến nó bị chôn chân tại chỗ, nó đứng ngây ra và ngạc nhiên vì con mắt lờ đờ, không chớp của Mẹ Hươu Sừng chẳng hề tránh né chiếc rìu. Con mắt không chớp, không nheo lại vì sợ hãi. Cái đầu đã bê bến bùn đất từ lâu, nhưng con mắt vẫn trong trẻo, và dường như vẫn nhìn thế giới với vẻ ngạc nhiên câm lặng, ngưng đọng như lúc cái chết chợt đến với nó. Thằng bé sợ Ôrôzơkun say rượu sẽ bổ trúng con mắt.
Sừng vẫn không rời ra. Ôrôzơkun mỗi lúc một mất bình tĩnh, trở nên hung hãn, và không còn phân biệt gì nữa, cứ chém bừa vào cái đầu, bổ cả bằng sống và lưỡi rìu.
- Như thế thì làm gãy sừng mất. Đưa tôi nào. – Xâyđăcmat tới gần.
- Xê ra! Ta tự làm lấy! Gãy thế nào được, nói láo! – Ôrôzơkun thở hổn hển, vung rìu.
- Thôi thì tuỳ ông, - Xâyđăcmat nhổ bọt, rồi đi về nhà mình.
Gã mugich vạm vỡ mặt đen đi theo anh ta, lễ mễ tiếp tục tùng xẻo cái đầu Mẹ Hươu Sừng ở sau nhà kho. Có thể cho rằng y đang làm một việc trả thù mà y hằng mong đợi từ lâu.
- À, mày! Đồ khốn kiếp! – miệng sùi bọt mép, y dùng mũi ủng đá cái đầu, tuồng như cái đầu chết có thể nghe được tiếng nói của y. - Ồ không, láo khoét! – Y cầm rìu xông tới liên tiếp. – Tao mà không trị được mày thì tao không đáng sống nữa! Cho mày biết tay này! Cho mày biết tay này – Y ra sức vung rìu chém lấy chém để.
Cái sọ nứt răng rắc, mảnh xương văng tứ tung.

Thằng bé kêu lên một tiếng thất thanh khi lưỡi rìu bất ngờ chém ngang con mắt. Từ ổ mắt vỡ toác, một chất nước đặc sệt, thẫm màu ứa ra. Con mắt đã chết, biến mất, chỉ còn là một lỗ hổng trống rỗng…
- Đầu rắn gấp mười thế này ta cũng bổ vỡ được! Sừng cứng gấp mười lần thế này ta cũng bẻ gãy như thường! – Ôrôzơkun gầm gừ trong cơn tức tối và căm thù man rợ đối với cái đầu vô tội này.
Cuối cùng y đã bổ vỡ được cái sọ ở đỉnh và ở trán. Thế là y quẳng rìu đi, hay tay chộp lấy cỗ sừng, dùng chân đạp gí cái đầu xuống đất, hung hãn ra sức vặn cỗ sừng. Y vặn cho nó bật ra, và cỗ sừng kêu răng rắc như đám rễ cây bị vặn đứt. Đấy chính là cỗ sừng mà thể theo lời cầu khẩn của thằng bé, lẽ ra Mẹ Hươu Sừng sẽ treo chiếc nôi thần lên đó để đem tới cho Ôrôzơkun và già Bêkây…

Thằng bé choáng váng. Nó quay đi, bỏ rơi quả bầu dục xuống đất và chậm chạp lê bước dời khỏi nơi này. Nó rất sợ là nó sẽ ngã hay ói mửa ngay tại đây, trước mắt mọi người. Mặt tái mét, mồ hôi lạnh nhơm nhớp trên trán, nó đi qua cạnh cái bếp đang bùng bùng ngọn lửa, ở đó hơi nóng đang cuồn cuộn bốc lên từ chiếc chảo và ông Mômun khốn khổ của nó vẫn như trước, ngồi quay lưng lại với cả thế giới, quay mặt vào bếp. Thằng bé không muốn làm phiền ông. Nó muốn mau mau lần về tới giường, đi nằm, trùm chăn kín đầu. Không nhìn, không nghe gì hết. Quên đi…

[Siren]

Không dè nó lại gặp già Bêkây từ phía trước đi tới. Mặc diện một cách lố lăng, nhưng mặt vẫn đầy những vết thâm tím do trận đòn của Ôrôzơkun để lại, thân hình gầy nhom và vui vẻ không đúng lúc, hôm nay già tất tưởi lo liệu cho “bữa thịt trọng đại”.
- Cháu làm sao thế? – Bêkây giữ thằng bé lại.
- Cháu nhức đầu. – Thằng bé nói.
- Cháu yêu quí của già, cháu ốm đây mà. – đột nhiên cảm thấy lòng dạt dào trìu mến, già Bêkây nói và hôn thằng bé tới tấp.
Bêkây cũng say rượu. Người chị ta cũng sặc sụa mùi vôtka đáng ghét.
- Thằng bé đau đầu. – Chị ta lầm bầm với giọng cảm động. – Cháu thân thương của già? Chắc cháu muốn ăn phải không?
- Không, cháu không muốn. Cháu muốn đi nằm.
- Thế thì ta đi đi, ta đi đi, già sẽ thu xếp chỗ cho cháu nằm. Tội gì cháu đi nằm một thân một mình. Mọi ngưi sẽ có mặt đầy đủ ở nhà già. Cả khách, cả người nhà. Thịt cũng xông rồi mà. – Và Bêkây lôi thằng bé theo.
Khi Bêkây và thằng bé đi qua bếp, Ôrôzơkun ló ra từ sau nhà kho, mặt nhễ nhại mồ hôi và đỏ như cái vú bị viêm. Y đắc chí quẳng xuống cạnh ông Mômun cỗ sừng hươu Maran đã chặ rời ra. Ông già nhỏm dậy.
Không nhìn ông già, Ôrôzơkun nhất xô nước lên và dốc ngược cái xô trên đầu, vừa dội nước vừa uống.
- Bây giờ ông có thể chết được rồi đấy. – Gã nói nhát gừng, ngừng uống, rồi lại áp mặt vào xô nước.
Thằng bé nghe thấy ông nó lắp bắp:
- Cám ơn con, cảm ơn. Bây giờ dẫu có chết cũng không đáng sợ. Đúng thế, như vậy là ta được trọng vọng, được tôn kính…
- Cháu về nhà đây. – Thằng bé nói, cảm thấy toàn thân bủn rủn.
Già Bêkây không nghe.
- Chẳng tội gì cháu lại nằm nhà một mình. – và già gần như lôi thằng bé vào nhà, đặt nó nằm trên chiếc giường trong góc nhà.
Trong nhà Ôrôzơkun, tất cả đã sẵn sàng cho bữa ăn. Mọi món đã nấu nướng xong cả. Bà và Gungiaman sôi nổi làm tất cả những việc đó. Già Bêkây chạy đi chạy lại ở sân, giữa nhà và bếp. Trong lúc chờ đợi bữa thịt long trọng, Ôrôzơkun và gã Kôkêtai vạm vỡ mặt đen dùng tạm chút trà tiêu khiển. Họ nửa nằm nửa ngồi trên những tấm chăn màu, khuỷu tay tì lên những chiếc gối. Cả hai lập tức đều ra bộ oai vệ và cảm thấy mình như những ông hoàng. Xâyđăcmat rót trà ít một vào bát cho họ.

Còn thằng bé nằm im thít trên giường, toàn thân tê dại trong trạng thái căng thẳng. Nó lại ớn rét. Nó muốn trở dậy và lánh ra chỗ khác, nhưng nó sợ rằng chỉ cần dời khỏi giường là nó ói mửa liền. Vì thế nó quằn quại cố giữ cái cục mắc trong họng. Nó không dám động đậy lần nữa.
Lát sau, mấy người đàn bà gọi Xâyđăcmat ra sân. Rồi anh ta xuất hiện ở cửa với một cái bát tráng men cực to đầy tú hụ thịt bốc khói. Anh ta bê cái bát thịt đó một cách khó nhọc và đem đến đặt trước mặt Ôrôzơkun và Kôkêtai. Mấy người đàn bà theo sau bưng vào những món ăn khác nữa.
Mọi người bắt đầu ngồi vào chỗ, chuẩn bị dao và đĩa. Trong lúc đó, Xâyđăcmat rót vôtka. – Anh ta cười hô hố, nghiêng đầu chỉ mấy cái chai trong góc nhà.

Ông Mômun tới sau cùng. Hôm nay ông già có một bộ dạng kì lạ, thảm hại khác thường. Ông muốn ngồi ghế vào một chỗ nào bên cạnh, nhưng gã Kôkêtai vạm vỡ mặt đen dỏ ra rộng rãi, bảo ông cụ ngồi cạnh gã.
- Cụ đến đây, ăcxakan.
- Cảm ơn, chúng tôi ngồi đây, chúng tôi là người nhà mà. – ông Mômun toan từ chối.
- Nhưng cụ là người cao tuổi nhất, - Kôkêtai nài và kéo ông cụ ngồi giữa hắn với Xâyđăcmat. – Acxakan ạ, chúng ta sẽ uống rượu mừng sự thành công này của cụ. Mời cụ lên tiếng trước tiên.
Ông Mômun ngập ngừng hắng giọng.
- Chúc cho sự hoà thuận trong nhà này. – Ông nói một cách gượng gạo. - Ở đâu có hoà thuận thì ở đấy có hạnh phúc, các con ạ.
- Đúng thế, đúng thế! – Mọi người hùa theo, dốc ngược cốc rượu vào miệng.
- Sao lại thế, cụ? Không, như thế không ổn! Cụ chúng mừng hạnh phúc cho rể và con gái, vậy mà chính cụ lại không uống. – Kôkêtai trách ông Mômun, còn ông cụ có vẻ bối rối.
- À vâng, nếu là để chúc mừng hạnh phúc thì tôi uống cũng được. – Ông già vội nói.
Trước con mắt ngạc nhiên của mọi người, ông tợp một hơi gần hết cốc vôtka đầy, và choáng váng, ông lúc lắc mái đầu già nua.
- Giỏi lắm!
- Ông già của chúng ta thật khác người!
- Ông già của chúng ta cừ khôi lắm!
Tất cả đều cười, tất cả đều hài lòng, tất cả đều khen ngợi ông già.