Dãy Trường Sơn trong Wikipedia tiếng Nga

[Saomai]

@ bác minminixi:

Xin gửi phần gạo đóng góp của SM cho chủ đề của bác.
Tất nhiên về Trường Sơn còn nhiều điều cần nói, kể cả Đà Lạt, Liang Biang, bác sĩ Yersin… SM còn phân vân về mặt địa lý, Tây Nguyên có thuộc Trường Sơn không (xem http://www.tinmoi.vn/Cuu-day-Truong-...-04132094.html )? Và dành cho Tây Nguyên chắc cũng nên có một đề tài?
Bác có thể tùy ý gọt rũa và nấu nướng tiếp. Riêng những chỗ về địa chất, SM nghĩ mình đã cập nhật được những thông tin mới (xin lưu ý: GS Lê Bá Thảo mất đã lâu, và ông là nhà địa lý nổi tiếng chứ không phải nhà địa chất).
Chúc bác hoàn thành sớm đề tài “Dãy Trường Sơn”.

Dãy Trường Sơn

Dãy núi Trường Sơn là dãy núi dài nhất Việt Nam và Lào, dài khoảng 1.100 km. Tiếng Lào gọi nó là Phu Luông.

Mục lục

• 1 Đặc điểm
• 2 Trường Sơn Bắc
• 3 Trường Sơn Nam
• 4 Tham khảo
• 5 Xem thêm

Đặc điểm

Trường Sơn là dãy núi dài nhất bán đảo Đông Dương (cần kiểm tra - SM), bắt đầu từ thượng nguồn sông Cả trên đất Lào giáp Nghệ An tới cực nam của Trung Bộ. Có thể coi dãy Trường Sơn là xương sống của cấu trúc địa chất Việt Nam. Nó bao gồm toàn bộ các dãy núi nhỏ hơn ở Bắc Trung Bộ và các khối núi cùng cao nguyên Nam Trung Bộ, xếp thành hình cánh cung lớn mà mặt lồi quay ra Biển Đông.
Trường Sơn được chia thành Trường Sơn Bắc và Trường Sơn Nam, ngăn cách nhau bởi núi Bạch Mã.

Trường Sơn Bắc

Trường Sơn Bắc gồm nhiều dãy núi song song, theo hướng tây bắc - đông nam. Vào đại Cổ sinh (В Палеозойской эре), nơi ngày nay là Trường Sơn Bắc còn là một biển hẹp ngăn cách các địa khối Kon Tum và Hoa Nam (расделяет массив Кон Тум от Южного Китайского массива). Chỉ sau hoạt động tạo núi Đông Dương, vào Trias muộn, (Только после Индосинйского орогенеза, в позднем Триасе), cách nay 170 triệu năm, chế độ biển ở đây mới chấm dứt, đáy biển nâng lên thành đất liền với những dãy núi cao thấp khác nhau, tồn tại đến ngày nay.

Trường Sơn Bắc chạy từ thượng nguồn sông Cả đến Quảng Nam, theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, càng về phía nam nó càng tiến sát bờ biển, có nhiều dãy núi đâm ngang thẳng ra biển như Hoành Sơn (giữa Hà Tĩnh và Quảng Bình, nơi quốc lộ số 1 cắt qua đèo Ngang - một thắng cảnh ngoạn mục), và Bạch Mã (giữa Thừa Thiên - Huế và Quảng Nam, nơi quốc lộ số 1 cắt qua đèo Hải Vân, cũng là một thắng cảnh ngoạn mục). Dãy Trường Sơn có địa hình bất đối xứng, sườn phía đông dốc, còn sườn phía tây thoải hơn.

Cao độ trung bình đỉnh núi thuộc Trường Sơn Bắc khoảng 2.000 m, có vài đỉnh cao trên 2.500 m. Các đỉnh núi cao nhất là: Phu/Pu Xai Lai Leng (biên giới Việt-Lào, Nghệ An) 2711 m, Phu/Pu Ma (Nghệ An) 2194 m, Phu/Pu Đen Đin (Nghệ An) 1540 m, Rào Cỏ (biên giới Việt-Lào, Hà Tĩnh) 2235 m, Động Ngài (Thừa Thiên-Huế) 1774 m, Bạch Mã (ranh giới Thừa Thiên - Huế và Đà Nẵng) 1444 m.

Các dãy núi con hợp thành của Trường Sơn Bắc là dãy Pu/Phu Lai Leng, dãy Giăng Màn và Bạch Mã.

Khối núi đá vôi Phong Nha - Kẻ Bàng ở phía tây Quảng Bình có đỉnh cao tới 1.178 m. Hệ thống hang động trong khối núi này thật kỳ vĩ và ngoạn mục với tổng chiều dài trên 80km, có nhiều hang động đẹp nổi tiếng, như động Phong Nha, hang Vòm v.v.. Đặc biệt gần đây tại khu vực này đã phát hiện hang Sơn Toòng, được các nhà nghiên cứu thuộc hội Hang động Hoàng Gia Anh đánh giá là hang lớn nhất thế giới ("hội trường" của hang rộng 200m, cao tới 150m). Tháng 7 năm 2003 Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đã được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới.

Trường Sơn Bắc là nơi gặp gỡ của hai luồng thực vật di cư từ Himalaya xuống và từ Malaysia lên. Thảm thực vật ở đây, vì vậy, rất phong phú. Động vật cũng theo hai luồng thực vật di cư và hội tụ ở Trường Sơn Bắc. Nơi đây có đa dạng sinh học cao, đặc biệt là nơi sinh sống của Sao La (Pseudoryx nghetinhensis) và Mang Lớn (Megamuntiacus vuquangensis), là hai loài thú lớn mới được phát hiện trong thế kỷ 20.

Trường Sơn Nam

Trường Sơn Nam là hệ thống các dãy núi và khối núi bao bọc phía đông của Tây Nguyên, kéo dài từ khối núi Ngọc Linh đến mũi Dinh. Các dãy núi và khối núi chính thuộc Trường Sơn Nam là khối núi Ngọc Linh, dãy núi An Khê, Chư Đju, Tây Khánh Hòa, Chư Yang Sin. Sườn của các dãy núi và khối núi này đổ dốc xuống các đồng bằng duyên hải từ Quảng Nam đến Nha Trang.

Các đỉnh núi cao thuộc Trường Sơn Nam gồm: Ngọc Linh (2598 m) cao nhất Trường Sơn và hơn mười ngọn khác cao trên 1200 m cùng thuộc khối núi Ngọc Linh, Ngọc Krinh (2025 m), Kon Ka Kinh (1761 m), Vọng Phu (2051 m), Chư Yang Sin (2405 m), Bon Non (1692 m), Chư Braian (1865 m), M'non Lanlen (1623 m), M'non Pantar (1644 m), và nhiều đỉnh khác.

Phần địa hình cao từ Kon Tum trở vào phía tây là địa khối Kon Tum (массив Кон Тум) hay Tây Nguyên, cũng có khi được gọi là Cao nguyên Trung Bộ (Плато Центрального Bьетнама). Trên cao nguyên chủ yếu là đất đỏ – sản phẩm phong hóa từ đá núi lửa bazan. Những núi lửa này đã hoạt động mãnh liệt trong đại Tân Sinh (в Кайнозое), và hiện nay trên Tây Nguyên còn lại di tích nhiều nón núi lửa đẹp. Có miệng núi lửa đã trở thành hồ nước, như hồ Lăk ở Đăk Lăk, là hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất Việt Nam. Trong quá trình phong hóa từ đá bazan ở Tây Nguyên cũng đã tạo ra những mỏ bauxit lớn, hiện đang được khai thác.

Do địa hình phức tạp, nên chế độ nhiệt độ, mưa, thủy văn, đất và lớp phủ thực vật ở Nam Trường Sơn rất đa dạng.

Tham khảo

1) Lê Bá Thảo, 2001. Việt Nam - Lãnh thổ và Địa lý, Nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội.
2) Lê Bá Thảo, 2009. Thiên nhiên Việt Nam (tái bản thứ sáu). Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội.
3) Trần Nghi (chủ biên), 2003. Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ bàng, Quảng Bình – Việt Nam. Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam xuất bản.