Đỗ Phượng Như - cây violin trên đất Nga

[Apomethe]

Tự dưng hôm nay đọc được bài này trên BBC, nhớ lại bài của mình, bác Nguyễn Hùng chắc cũng ít biết về nhạc nên hỏi nhiều câu với riêng em thì thấy hơi buồn cười, nhưng chắc với người bình thường thì nó cũng có giá trị

http://www.bbc.co.uk/vietnamese/viet...iolinist.shtml

Đỗ Phượng Như– cây vĩ cầm vàng Việt Nam trên đất Nga

Nhạc cổ điển không phải là một thể loại phát triển mạnh ở Việt Nam nhưng chúng ta đã góp mặt với thế giới không ít tên tuổi nổi bật. Thế nhưng có một người dù tài năng rất nổi bật nhưng lại hiếm người Việt Nam biết được, đó là Đỗ Phượng Như thành viên của tứ tấu Dominant nổi tiếng ở Nga.

Phượng Như lớn lên trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật lâu đời. Cô có hai bác ruột là nhà văn Nguyễn Đình Thi và nhạc sĩ Đỗ Nhuận. Bố cô cũng là nghệ sĩ vĩ cầm từng học tập tại Nga còn mẹ là một diễn viên ballet. Ngay khi mới 12 tuổi cô đã đoạt giải đặc biệt của Ban giám khảo và cúp phalê tại cuộc thi quốc tế Wieniawski năm 1985 và hai năm sau cô được cử đi sang Nga học tại nhạc viện Tchaikovsky. Trong quá trình học tập cô còn đạt được nhiều giải thưởng quốc tế khác như Giải nhì cuộc thi Violon "Internationalle wettbewerb" (Tây Đức) 1990, Giải nhì cuộc thi quốc tế Kamo (Paris) 1991, Giải nhì cuộc thi Shato de Courcion (Pháp) 1993 và cô cũng từng được chọn tham gia cuộc thi lừng danh Tchaikovsky năm 1994. Vào năm 1999, cô tốt nghiệp xuất sắc với bằng đỏ tại nhạc viện Tchaikovsky với điểm tốt nghiệp 5+ đồng thời được chọn để biểu diễn trong ngày kỷ niệm khóa tốt nghiệp thứ 130 của nhạc viện Tchaikovsky, một vinh dự mà sinh viên nào cũng mơ ước. Sau đó cô thi đỗ vào hệ nghiên cứu sinh với số điểm tuyệt đối, điều đặc biệt là cô thi vào theo tiêu chuẩn của người Nga, vốn khó và nhiều môn hơn so với tiêu chuẩn cho người nước ngoài.

Cô đến với tứ tấu Dominant cũng khá tình cờ. Năm 1995 ông Berlinsky thành lập một tứ tấu từ những sinh viên được chọn tại nhạc viện Tchaikovsky và Gnessin. Berlinsky cũng chính là thành viên và người thành lập ra Borodin Quartet – một trong những tứ tấu lâu đời và nổi tiếng nhất thế giới hiện nay. Khi ấy vị trí violon số 1 đã có một người đảm nhiệm, nhưng cô lại không chơi phối hợp được với những người khác, do vậy Berlinsky phải tìm gấp một người khác vào vị trí này. Lúc đó một thành viên của ban nhạc vốn chơi thân với Như đã giới thiệu cô vào.

Ngay ngày đầu tiên chơi thử với nhau tất cả mọi người đã đồng ý cho Như vào vị trí quan trọng này. Sau đó tứ tấu Dominant tập luyện với nhau chỉ trong vòng 2 - 3 tháng trước khi tham gia cuộc thi tứ tấu quốc tế mang tên Shostakovich tại Saint-Peterburgs. Dù chỉ chơi với nhau trong một thời gian ngắn nhưng ban nhạc bất ngờ dành được giải cao nhất và đó là một bước đệm quan trọng đưa tứ tấu Dominant trở thành một trong những tứ tấu nổi tiếng nhất của Nga.

Theo nhiều người đánh giá, nếu không tính đến tứ tấu Borodin có truyền thống lâu đời thì Dominant hiện nay là tứ tấu chơi hay nhất tại Nga. Mỗi năm ban nhạc có khoảng 3 tour lưu diễn khắp các nước Châu Âu. Một trong những yếu tố mang đến thành công của họ là sự đoàn kết và gắn bó của các thành viên. Để có thể biểu diễn thành công một tác phẩm thì các thành viên phải hiểu nhau và có sự phối hợp ăn ý. Các thành viên của Dominant đã tập luyện và biểu diễn với nhau trong suốt 11 năm mà chưa hề thay đổi nhân sự lần nào, một điều rất hiếm với các ban nhạc khác. Một khoảng thời gian dài như vậy đủ để tạo ra một sự gắn kết lớn về tinh thần giữa các nhạc công, tạo cho họ sự đồng cảm khi biểu diễn chung một tác phẩm.

Tuy đã đạt được nhiều thành công nhưng công việc hiện nay của Phượng Như không phải là đơn giản. Vì cô chơi ở vị trí violin số 1, vị trí chơi bè chính và quan trọng nhất nên cô là người đứng đầu trong tứ tấu, nhiệm vụ của cô là phải điều khiển tất cả chơi theo mình. Cô tâm sự: “Người Việt Nam rất giỏi chơi nhạc do ngôn ngữ tiếng Việt có rất nhiều dấu và thanh âm, nên tai của chúng ta có khả năng nhận biết tốt âm thanh và âm nhạc. Nhưng người Nga vốn có niềm tự hào rất lớn về văn hóa của họ và trong tư tưởng họ coi Việt Nam là một nước nhỏ. Vì thế một người Việt như tôi ở vị trí đứng đầu một tứ tấu là điều rất khó khăn. Mặc dù chúng tôi chơi với nhau 11 năm, tất cả đã trở thành thân thiết nên không có sự đố kị và hiềm khích. Nhưng tôi vẫn phải khẳng định vị trí trong ban nhạc bằng tài năng của chính mình”.

Môi trường hoạt động âm nhạc tại Nga cạnh tranh rất gay gắt. Hàng năm có rất nhiều sinh viên tốt nghiệp tại nhạc viện, và phải có tài năng và trình độ cao mới có thể chơi được trong các dàn nhạc lớn. Rất nhiều nhạc công Nga đã sang các nước Châu Âu để chơi trong các dàn nhạc của các nước như Tây Ban Nha, Italia…
Vì nghệ sĩ đàn dây và piano của Nga vẫn được đánh giá là hàng đầu thế giới nên các dàn nhạc phương Tây rất thích mời các nhạc công Nga đến chơi cho họ. Tuy nhiên tại Nga không phải ai cũng có được vị trí chắc chắn và vững vàng trong nghề nghiệp như Phượng Như. Để được như hiện nay cô luôn phải khẳng định mình cũng như trau dồi không ngừng.

Điều đáng tiếc nhất là ở Việt Nam hiện nay có rất ít người biết tên cô, kể cả người trong ngành. Nguyên nhân vì cô chưa từng có một buổi biểu diễn nào ở Việt Nam, dù hàng năm cô vẫn về nước nhưng chỉ để thăm gia đình. Cô cũng mong muốn một ngày nào đó được biểu diễn trên chính quê hương mình nhưng hoàn cảnh hiện nay không cho phép. Những buổi biểu diễn của tứ tấu Dominant đã được lên lịch từ trước 2 năm và không có đủ thời gian để cho cô về nước tập luyện và biểu diễn. Nếu như ở Nga mùa diễn kết thúc vào tháng 6 và mùa hè các nhạc công không phải biểu diễn thì ban nhạc của cô vẫn phải hàng ngày tập luyện để đi lưu diễn ở các nước Châu Âu theo các hợp đồng đã ký trước đó.

Hiện nay Đỗ Phượng Như vẫn đang tiếp tục tập luyện để chuẩn bị cho chuyến lưu diễn sắp tới. Tên của cô ngày càng được nhiều thính giả Nga nhắc đến như một nốt Đô trong trẻo vang lên trên xứ sở của cây bạch dương.