Trận chiến định mệnh của những chiếc tăng đổ bộ

[nthach]

Để chọc thủng một phòng tuyến trong Thế chiến thứ hai luôn là một vấn đề phức tạp cho phe tấn công. Các binh lực cùng phương tiện vũ khí ,thường được tích lũy và chuẩn bị rất cẩn thận; thời gian và địa điểm được lựa chọn kỹ càng. Hậu quả sẽ ra sao của một chiến dịch, mà trong đó các binh sĩ được tổ chức tấn công vào ban đêm hoặc trong các điều kiện thời tiết khắc nghiệt, mà hầu như không có pháo binh yểm trợ? Bạn sẽ nói vấn đề này là vô lý và chiến dịch đó sẽ bị thất bại. Nhưng đó lại là sự mô tả rất chính xác của một trong nhưng vô số chiến dịch đổ bộ của chúng tôi từ giai đoạn đầu đến giai đoạn kế tiếp của cuộc Chiến tranh Ái quốc Vĩ đại.

Chỉ cần nói rằng, trong 52 cuộc đổ bộ do hải quân Xô Viết thực hiện từ năm 1941 – 1945, chỉ có hai trường hợp là có lính xe tăng tham gia chiến đấu được tổ chức đổ bộ. Dưới đây là một bài miêu tả về một cuộc "Tăng đổ bộ" lớn nhất trong cuộc Chiến tranh Ái quốc Vĩ đại.


Một điều cực kỳ cần thiết để nhắc nhở với mọi người rằng, tổ quốc của chúng ta đã phải gặp vô vàn khó khăn vào năm 1942. Trong năm gian khó này, chúng ta cũng dần tin rằng quân Đức sẽ quị ngã cho dù chiến thắng vẫn còn ở mãi xa. Sau một chu kì mới đầy khó khăn và bất hạnh đã xảy ra với chiến thắng vĩ đại trên sông Volga. Kết quả của hàng loạt các chiến dịch tấn công nối tiếp, cánh phía nam trên mặt trận Đức đã bị vỡ vụn và các đơn vị thuộc đội quân " Wehrmacht chiến thắng" giống như năm đầu của cuộc chiến, chúng đã nhanh chóng phải cuốn lại về phía sau. Các lực lượng của chúng ta, chỉ mới ngày hôm qua phải liên tục rút lui hoặc phải tổ chức chiến đấu phòng thủ cực kỳ khốc liệt. Nay, chúng ta đã có thể tiến quân truy sát kẻ thù.



Xe tăng bị phá hủy. Phía bên cạch xác xe tăng ta có thể nhìn thấy biểu tượng của tiểu đoàn tăng độc lập 563

Một sự thay đổi rất kịch liệt trên Capcas. Quân địch đã phải vội vàng bỏ lại tất cả những vùng đất mà chúng đã chiếm đóng trước đây. Ngày 16/11/1942, ba ngày sau khi chúng ta đã hoàn toàn bao vây quân địch ở Stalingrad, một chỉ thị được ban cho mặt trận Capcas (do tướng I. V. Tyulenev chỉ huy) để tiến hành chuẩn bị kế hoạch tấn công địch trên một phạm vi rộng lớn. Kế hoạch này ngay lập tức được chỉ huy mặt trận thực hiện. Theo kế hoạch yêu cầu, cần phải cắt đường rút chạy của quân Đức ở cả hai phương diện chiến lược – Rostov và bán đảo Taman. Vấn đề này hoàn toàn hợp lý, các đơn vị của hạm đội Biển Đen (do phó đô đốc F. S. Oktyabrskiy chỉ huy) sẽ tham gia tấn công trên trục Taman. Tại thời điểm đó, hạm đội được trực tiếp dưới quyền chỉ huy của mặt trận. Sự tham gia của hạm đội đã được lên kế hoạch khá lớn là cần tổ chức một chiến dịch đổ bộ vào phía sau lưng kẻ địch.
Điều đáng lưu ý rằng, những tài liệu đối với công việc lập kế hoạch của cuộc đổ bộ đã được phát hành cho hạm đội ngay khi nhận được chỉ thị Stavka, tức là, cuộc đổ bộ này đã được lên kế hoạch trước khi có khái niệm tấn công địch được quyết định. Theo qui chuẩn của quân đội Xô Viết, cuộc đổ bộ này cần một nỗ lực rất đáng kể của toàn quân: hai lữ đoàn lính thủ đánh bộ, một lữ đoàn súng trường, một tiểu đoàn tăng độc lập 563 và các đơn vị tăng cường khác. Sự tập trung này của các lực lượng là để thực hiện một chiến dịch mang tên "Nam Ozereyka," thứ ba rất qui mô được thực hiện trong suốt cuộc Chiến tranh Ái quốc vĩ đại.

Thật đáng tiếc, chúng ta có rất ít thông tin về tiểu đoàn tăng 563. Trong các báo cáo đã ghi chép, tiểu đoàn được thành lập vào đầu mùa hè năm 1942 trong doanh trại tăng Sumgait. Tiểu đoàn nhận nhiệm vụ chuyển quân đến mặt trận Capcas vào ngày 31 tháng tám và tham gia chiến đấu cùng với quân đoàn 37 tại khu vực Mozdok và Nalchik. Thông tin chính xác về chủng loại xe tăng được phân bổ cho tiểu đoàn vào thời gian đó thì hoàn toàn không có, nhưng chắc chắn rằng tiểu đoàn có trang bị loại tăng Valentine của Anh và M3 "General Stuart" của Mỹ. Vào đầu tháng chạp, tiểu đoàn đã rút khỏi mặt trận và được lệnh chuyển quân về khu vực Tuapse, ở đây tiểu đoàn được chấn chỉnh lại đội hình và lập tức chuẩn bị cho chiến dịch. Vào thời điểm này, tiểu đoàn 563 được trang bị lại toàn bộ bằng những chiếc M3 của Mỹ.

Ngày tiến hành chiến dịch được ấn định vào 15/12 được thay đổi. Tháng chạp trôi qua, và khi đó là tháng giêng, mệnh lệnh tiến hành chiến dịch cũng vẫn chưa được ban hành. Trong lúc này, các đơn vị đổ bộ được huấn luyện triệt để. Các chủ đề luyện tập được phù hợp với nét đặc trưng của từng đơn vị, cộng thêm cả đổ bộ và chiến đấu trên bờ, lên tàu thủy…


Chiếc Bolinder bị đạn pháo của địch phá hủy.


Vài lời cần nói. Vai trò của những chiếc tàu đổ bộ được sử dụng trong chiến dịch, chúng được gọi là "Bolinder" . Chiếc tàu là một phiên bản sà lan tự hành, nó được chế tạo ở Nga trước Cách mạng (1917). Đến thời điểm này có một số sự việc lại xuất hiện, hạm đội Biển Đen có ba chiếc tàu như vậy, những chiếc mà vào khi đó đã từ lâu mất khả năng chạy độc lập. Chúng thường được sử dụng làm cầu tàu tạm hoặc là những chiếc sà lan phải được lai dắt. Hạm đội hoàn toàn không có phương tiện khác để thay thế trong vai trò làm tàu đổ bộ cho xe tăng.
Không quan tâm đến những chiếc xe tăng sẽ ra sao, chúng sẽ trở thành những chiếc tăng chiến đấu chỉ khi nào chúng được chạy trên đường. Cho đến thời điểm này, chúng đơn giản là những tấm giáp sắt với khả năng lội nước kém. Do đó, khả năng chiến đấu của chúng còn phải phụ thuộc là làm thế nào, để có thể chuyển chúng từ bong tàu và đổ bộ được lên bờ nhanh chóng. Theo kế hoạch đã dự định, cần đổ bộ 30 chiếc xe tăng của đội hình đầu tiên và những chiếc xe cộ khác cùng với khoảng 1.000 lính thủy đánh bộ. Sau cuộc đổ bộ, những chiếc sà lan sẽ lại được đưa về vai trò của nó làm những chiếc cầu tàu. Những chiếc tàu thủy sẽ hỗ trợ vận chuyển trang thiết bị và nhân lực từ tàu súng, tàu quét thủy lôi và tàu vận chuyển, những chiếc này không tự vào bờ được do mướn nước của chúng sâu hơn. Mặc dù những chiếc " Bolinder" đã được sửa chữa trước chiến dịch đổ bộ, nhưng cũng không cách nào để đem lại tốc độ và chất lượng vốn có của chúng, cả hai vấn đề cũng không đáng kể.

Bộ tư lệnh đã nhận định rằng, thắng lợi của chiến dịch là dựa vào khả năng của ba chiếc "thùng hạ thủy" để cập bờ tại các điểm đã được xác định. Đó là một loạt các vị trí làm mục tiêu nã đạn của quân địch, các vị trí này trinh sát Xô Viết đã hoàn toàn nắm rõ. Một kế hoạch được dự định để làm mất phương hướng quân địch là, sẽ có những chiếc tàu thủy khác sẽ tham gia các hoạt động thao diễn trên biển, để làm đảo lộn sự kiểm soát của trận đánh bằng cách cho lính nhảy dù nghi binh. Đợt đầu tiên sẽ đổ bộ lên bờ 300 lính thủy thuộc một biệt đội đột kích, chỉ khi nào có tín hiệu của biệt đội này thì những chiếc Bolinder mới bắt đầu cập bờ.
Trong hoàn cảnh này, " sự cải tổ lại hành động" (Các lực lượng chục thủng phòng tuyến mặt đất và lính thủy đổ bộ) đặc biệt ảnh hưởng đến hậu quả của chiến dịch. Trong sự thiếu thốn tàu đổ bộ chuyên dụng và các trang thiết bị, thậm trí các lực lượng đổ bộ tuy đã được huấn luyện kỹ lưỡng lại không được chuẩn bị chu đáo để có thể đẩy lui những cuộc công kích dữ dội của địch phía bờ bên kia.

Chiến dich tiến hành đưa người và trang thiết bị lên tàu vào ngày 2 tháng hai. Tiểu đoàn 563 đã được chuyển lên tàu tại Gelendzhik. Do thiếu sự trợ giúp của sĩ quan chỉ huy và nó đồng nghĩa với sự tổ chức bị lơi lỏng, nên vào lúc đó các đơn vị lính thủy đánh bộ khi được đưa lên tàu, thời gian đã bị kéo dài cho đến tận buổi chiều ngày hôm đó. Cuối cùng, vào hồi 19 giờ 40 phút (bị chậm mất 30 phút theo kế hoạch), đội hình đầu tiên thuộc lực lượng tấn công mới bắt đầu được vận chuyển ra ngoài eo biển. Ở đây họ đã gặp phải một đợt sóng biển với sức gió 2 hoặc 3, đợt sóng này vào thời điểm trong năm là rất nhỏ trên biển Đen. Tuy nhiên với một vài lý do, nó lại không thể đoán trước được một điều gì.
Lập tức điều này đã được rõ ràng, sự chịu đựng sóng gió của những chiếc Bolinder trở nên tồi tệ hơn so với những tin tưởng ban đầu, khi chúng đã được chất đầy trên bong xe tăng và xe tải. Những chiếc sà lan được chất đầy nặng nề khi gặp sóng gió, chúng đã tự giật đứt dây cáp lai dắt, để sửa chữa và nối lại những hư hỏng đó phải mất thêm 40 phút. Thời hạn của chiến dịch đã bị phá vỡ và đoàn tàu thủy hộ tống cùng đội hộ tống cũng bị ràng buộc theo. Điều này nhanh chóng được xác định, lực lượng tấn công sẽ đổ bộ lên các vị trí không sớm hơn so với 1.5 tiếng hành trình như đã dự định, đó là một thời gian đáng kể bị chậm lại so với sự chuẩn bị của pháo binh, không quân, và những cuộc đổ bộ thao diễn… Vấn đề này cũng có nghĩa là toàn bộ kế hoạch của chiến dịch bị phá vỡ. Sĩ quan chỉ huy các lực lượng đổ bộ, đại úy N. Ye. Basistyy đã yêu cầu chỉ huy chiến dịch (chỉ huy hạm đội Oktyabrskiy) hãy đẩy thời gian đổ bộ vào một khoảng thời gian thích hợp hơn. Nhưng chỉ huy hạm đội không đáp ứng yêu cầu này, do thiết lập thông tin không tốt, nên họ không nhận được chỉ thị của sở chỉ huy là cuộc đổ bộ sẽ được kéo dài thêm 45 phút sau giờ H như lịch trình cũ.
Do vậy, khi đó không còn cơ hội mang tính bất ngờ trong chiến dịch theo như kế hoạch nữa. Tình hình trở nên không ăn khớp, không quân tổ chức tấn công đầu tiên, tiếp theo là pháo hải quân dập thẳng lên bờ (số lượng thống kê chính xác là họ đã dập 2011 viên đạn, nhưng không có sự điều chỉnh thêm). Cuộc tấn công được mở màn, sáu chiếc ca nô tuần tiễu cùng với các lính thủy đánh bộ thuộc biệt đội đột kích mở hết tốc lực chạy thẳng vào bờ vào hồi 3 giờ 35 phút ngày 4 tháng hai. Đèn pha rọi sáng, rocket, khi đó còn có thêm vô số đạn lửa nữa, lập tức được phát triển ồ ạt và bùng lên sáng rực trên khắp bãi biển trong vòng 2.5 tiếng đồng hồ. Hỏa lực của địch đã trùm lên những chiếc canô của ta và đánh hỏng hai chiếc. Chiếc SKA-051 nhanh chóng bị thổi tung. Tổn thất này không chỉ làm suy yếu một phần ba biệt đội đột kích (chỉ có 200 người đổ bộ được lên bờ thay vì số lượng 300 người) mà còn làm tổn hại đến chỉ huy của biệt đội canô. Chỉ huy biệt đội, đại uý A. P. Ivanov, trên chiếc SKA-051 bị hy sinh trong đợt hỏa lực này.