Đường đi A-man-tê (Truyện khoa học viễn tưởng)

[BelayaZima]

Chương 6

Ngày hôm sau, người mà tôi tiếp xúc lần đầu tỏ ra thân ái và thông minh. Khi người ta đưa tôi vào phòng ông ta, ông đi đến gặp tôi, giơ tay ra cùng với một nụ cười nở rộng trên môi.
- A, giáo sư Rốt, rất hân hạnh được gặp ông.
- Chào ông, tôi giữ ý trả lời. Tôi được hân hạnh nói chuyện với ai đây?
- Ông cứ gọi tôi một cách đơn giản là Bôn-xơ, Han-xơ Bôn-xơ. Ngài giám đốc của chúng tôi đã giao cho tôi một nhiệm vụ khá khó khăn là gửi lời xin lỗi ông.
- Xin lỗi ư? Thế ra ông ta còn biết hối hận sao?
- Tôi không biết gì về điều ấy. Thật ra, tôi không biết gì cả, ông Rốt ạ. Dù sao chăng nữa, ngài thành thật mong ông tha lỗi cho về tất cả những gì đã xảy ra! Ngài đã tức giận. Ngài không thích ai nhắc lại quá khứ của ngài.
Tôi nở một nụ cười mỉa mai.
- Nếu tôi đã đến, thì không phải là để nhắc lại quá khứ của ông ta. Điều mà tôi quan tâm là điều khác kia. Tôi muốn làm quen với những người đã giải một cách xuất sắc đến thế...
- Mời giáo sư ngồi. Đó chính là điều mà tôi muốn nói chuyện với ông.
Tôi ngồi xuống chiếc ghế dành cho tôi và quan sát ông Bôn-xơ đang ngồi ở bản giấy trước mặt tôi. Đó là một người Đức miền Bắc điển hình, mặt dài, tóc sáng, mắt to xanh. Tay ông ta xoay đi xoay lại chiếc hộp đựng thuốc lá.
- Ở đây, bên cạnh ngài giám đốc, tôi là người phụ trách bộ môn toán học, ông ta nói.
- Ông? Ông là nhà toán học?
- Vâng, đôi chút. Dù sao, tôi cũng hiểu biết đôi điều về mặt này.
- Qua ông làm trung gian, tôi có thể làm quen với những người...
- Ông đã biết họ rồi đấy ông Rốt ạ! Bôn-xơ nói.
Tôi chăm chú nhìn ông ra, không hiểu gì cả.
- Ông đã ở bên họ suốt ngày hôm qua và cả đêm rồi còn gì nữa. Tôi nhó lại căn buồng và những người ở đấy, nhớ lại những lời giải thích mê sảng của họ về các mã và các xung.
- Và ông muốn làm cho tôi tin rằng những kẻ điên rồ ấy là những nhà toán học thiên tài đã giải được các phương trình của tôi ư?
Không đợi trả lời, tôi phá lên cười.
- Thế mà lại là chính họ đấy. Bài toán cuối cùng của ông đã được anh chàng Đơ-ni nào đó giải. Chính anh ta, hình như thế, đã lên lớp cho ông một bài học về điều khiển học thần kinh chiều qua thì phải.
Sau một lúc suy nghĩ, tôi trả lời:
- Trong trường hợp ấy, tôi không cố tìm hiểu nữa. Ông có thể giải thích cho tôi được không?
- Sẵn lòng ông Rốt ạ. Nhưng trước hết ông hãy đọc cái này đi đã. Và Bôn-xơ đưa cho tôi một tờ báo buổi sáng.
Tôi chậm chạp giở tờ báo ra và bỗng nhiên tôi bật dậy khỏi ghế. Ngay trang đầu, chân dung của tôi được đóng khung đen đang nhìn tôi. Dưới bức ảnh, một dòng chữ lớn báo tin: "Cái chết bi thảm của tiến sĩ Rốt, giáo sư vật lý".
- Thế này nghĩa là thế nào, ông Bôn-xơ? Tấn kịch này nghĩa là gì?
- Xin ông hãy bình tĩnh. Rất đơn giản. Chiều hôm qua, khi ông đi dạo quanh hồ trở về, qua cầu, thì bị hai người điên trốn khỏi "nơi ẩn dật của các bận hiền triết" tấn công. Họ đã giết ông, và sau khi vằm nát mặt ông ra, đã vứt xác ông xuống sông. Sáng nay, người ta đã tìm thấy xác ông ở gần đập nước. Các đồ vật và giấy tờ tìm thấy trong người ông đã giúp người ta xác định được căn cước của ông. Hôm nay, cảnh sát đã lập biên bản ở nhà thương và tất cả mọi tình huống về cái chết bi thảm của ông đã rõ ràng.
Tôi liếc nhìn bộ quần áo đang mặc, nắn túi, và nhận ra rằng bộ quần áo này không phải của tôi và các vật dụng, giấy tờ mang theo đã biến mất.
- Nhưng đây là một lời nói dối vô liêm sỉ, một trò lừa bịp, một sự hèn nhát và...
- Đúng, đúng, đúng. Tôi hoàn toàn đồng ý với ông. Nhưng đành chịu, ông Rốt ạ! Không có ông, công ty Cơ-ráp-stút có thể bị thất bại nghiêm trọng; nói một cách khác, nó sẽ bị phá sản. Chúng tôi đã nhận được một loạt đơn đặt hàng, tất cả đều thuộc loại quân sự và trả rất hậu. Cần phải tính toán không ngừng. Sau khi giải các bài toán đầu tiên của Bộ Chiến Tranh chuyển đến, người ta đã làm cho chúng tôi thật sự bị ngập vì các bài toán.
- Và ông muốn rằng tôi sẽ trở thành như tên Đơ-ni và các người khác ư?
- Không. Chắc chắn là không, ông Rốt ạ.
- Thế tại sao các ông lại bịa ra toàn bộ câu chuyện về tôi bị mất tích?
- Chúng tôi cần ông làm giáo sư toán học.
- Làm giáo sư à?
Tôi lại đứng bật dậy, mở to mắt nhìn chằm chằm vào Bôn-xơ. Hắn châm một điếu thuốc lá và hất hàm chỉ ghế cho tôi. Tôi ngồi xuống, không còn hiểu tí gì cả.
- Chúng tôi cần các nhà toán học, giáo sư Rốt ạ. Không có họ, chúng tôi sẽ thất bại.
Tôi nhìn Bôn-xơ, không nói gì cả. Bây giờ hắn không còn có vẻ dễ thương như thế nữa. Tôi bắt đầu khám phá ra trên mặt hắn các dấu hiệu tàn ác khó thấy, càng ngày càng rõ hơn so với các nét khiến hắn có vẻ dễ thương.
- Và nếu tôi từ chối? tôi hòi.
- Điều ấy sẽ rất không hay cho ông. Khi ấy tôi e rằng ông sẽ chỉ trở thành một trong số các..."máy tính" của chúng tôi.
- Điều ấy không hay đến thế ư?
- Phải, Bôn-xơ trả lời một cách quả quyết và đứng dậy. Điều ấy có nghĩa là ông sẽ kết thúc cuộc đời ở "nơi ẩn dật của các bậc hiền triết".
Sau khi đi lại vài bước trong phòng, Bôn-xơ bắt đầu nói, với giọng của một báo cáo viên:
- Do các khả năng tính toán của mình, bộ óc người hơn hẳn bất kỳ một máy tính điện từ nào hàng trăm nghìn lần. Hàng tỷ tế bào toán học ở võ nào, cộng vào mọi phụ tùng: trí nhớ, đường ghi nhớ, logic, trực giác v.v... khiến cho đầu óc con người hơn hẳn bất kỳ một máy "suy nghĩ" nào khác. Tuy nhiên, các máy móc có một ưu điểm rõ rệt so với óc người.
- Ưu điểm gì? tôi hỏi, không hiểu hắn muốn đi đến đâu.
- Trong một máy điện tử, khi một tế bào hay cả một nhóm tế bào bị hỏng, người ta thay thế bằng một bóng đèn, một điện trở hay một tụ điện, và nó lại hoạt động tiếp tục. Ngược lại, nếu trong não người xảy ra một điều tương tự, thì than ôi, không sao làm gì được. Vậy mà, chúng ta buộc phải để các tế bào não làm việc căng thẳng. Vì thế, nếu có thể nói như vậy, chúng sẽ bị hỏng, nhanh hơn rất nhiều. Máy tính sống bị hao mòn rất nhanh và...
- Và khi ấy?
- Khi ấy, nó đã đến lúc vào "nơi ẩn dật của các bậc hiền triết".
- Nhưng thế là vô nhân đaọ, thế là giết người! tôi thét lên.
Bôn-xơ dừng lại trước mặt tôi, đặt tay lên vai tôi và nhếch rộng mép cười, nói.
- Ở đây, ông Rốt ạ, ông phải quên đi tất cả các từ ngữ và khái niệm ấy. Nếu không, chsung tôi sẽ xóa chúng đi bằng bạo lực khỏi trí nhớ của ông.
- Không bao giờ các ông thành công đâu! Tôi hất mạnh tay hắn ra và thét lên.
- Ông chưa hiểu kỹ bài lên lớp của Đơ-ni. Thật đáng tiếc. Hắn ta nói nghiêm chỉnh đấy. À này, ông có hiểu thế nào là trí nhớ không?
- Liệu có quan hệ gì với cuộc nói chuyện của chúng ta? Ở đây, tại sao cái gì ông cũng bình luận cả thế? Tại sao...
- Trí nhớ, thưa giáo sư Rốt, chính là tồn tại kéo dài của một kích thíhc trong một nhóm nơ-ron, nhờ một mối liên hệ ngược dương tính. Kích thích điện hóa tuần hoàn trong một nhóm tế bào nào đó ở đầu ông trong một thời gian kéo dài, đó chính là trí nhờ. Ông là nhà vật lý, ông quan tâm đến các quá trình điện tử trong các môi trường phức tạp, và ông sẽ hiểu rằng khi áp vào đầu ông một trường điện tử thích hợp, chúng tôi có thể làm ngừng sự tuần hoàn của các kích thích trong bất kỳ một nhóm tế nào nào. Không có gì dễ hơn! Chúng tôi có thể buộc ông không những phải quên tất cả những gì mà ông đã biết, mà còn phải nhớ những cái mà ông chưa hề biết bao giờ. Dù sao thì đối với chúng tôi, sử dụng các biện pháp... nói thế nào nhỉ... nhân tạo ấy, là không có lợi. Chúng tôi mong ông biết điều. Công ty sẽ chia cho ông một phần lợi tức đáng kể.
- Thế tôi sẽ phải làm gì?
- Tôi đã nói với ông rồi: dạy toán. Trong số những người thất nghiệp, may mắn là người ta không bao giờ thiếu, chúng ta sẽ tuyển những nhóm từ hai mươi đến ba mươi người, chọn trong số những người khá toán nhất. Trong vòng hai hay ba tháng, chúng ta sẽ dạy cho họ toán cao cấp và...
- Không thể được... tôi nói, hoàn toàn không thể được. Thời gian ngắn như vậy...
- Làm được, ông Rốt ạ. Chớ quên rằng trước mặt ông là một đám thính giả dễ tiếp nhận kiến thức, hiểu nhanh và có một trí nhớ kỳ lạ đối với toán học. Chúng tôi chịu trách nhiệm về việc này. Điều đó nằm trong khả năng của chúng tôi...
- Thế nào? Nhân tạo à? Với chiếc máy phát xung à? tôi hỏi. Bôn-xơ gật đầu.
- Vậy, ông đồng ý chứ?
Tôi nhắm mắt lại để suy nghĩ được kỹ hơn. Thế là, Đơ-ni và tất cả các bạn anh ở trong phòng đều là những con người bình thường, và tất cả mọi điều họ nói với tôi hôm qua đều đúng cả. Bọn này quả thật đã biết cách điều khiển tư tưởng, ý chí và tình cảm của con người nhờ các trường điện tử phát xung để thu lợi nhuận. Tôi cảm thấy Bôn-xơ đang chăm chú nhìn tôi. Cần có ngay một quyết định. Và thật là khó vô cùng. Nếu tôi nhận lời, tôi phải dạy toán cho những người mà sau đó chắc chắn họ sẽ phải vào "nơi ẩn dật của các bậc hiền triết". Nếu tôi từ chối, thì chính cái số phận đáng buồn đó cũng đang chờ tôi.
- Thế nào, ông đồng ý chứ? Bôn-xơ chạm vào vai tôi nhắc lại.
- Không, tôi kiên quyết trả lời. Tôi không thể a dua với hoạt động đáng phỉ nhổ của các ông.
- Tùy ông thôi, hắn thở dài nói. Tôi rất lấy làm tiếc.
Một phút sau, hắn đứng dậy vẻ quả quyết, bước ra mở cửa và gọi:
- Ai-de, Sơ-ran-cơ, lại đây!
- Các anh sắp làm gì tôi? tôi hỏi và đứng dậy.
- Để bắt đầu, chúng tôi sắp ghi lại phổ các xung được mã hóa ở hệ thần kinh của anh.
- Nghĩa là?
- Nghĩa là chúng tôi sắp lập một phiếu về hình dạng, cường độ và tấn số các xung ứng với từng trạng thái tâm hồn anh.
- Nhưng tôi sẽ không cho phép. Tôi sẽ phản đối, tôi...
- Hãy dẫn giáo sư đến phòng thí nghiệm, Bôn-xơ nói, giọng thản nhiên và hắn quay đầu ra cửa sổ.

(Còn tiếp)