Lịch sử nước Nga

[nthach]

Askold và Dir

Mộ phần của Askold ở Kiev

Askold và and Dir, theo như biên niên sử cổ đại, họ là người của Rurik, người mà đã trị vì ở Kiev trong những năm 870. Biên niên sử ký cũng có ngụ ý rằng, cả hai người này đều không phải là bà con thân thân thuộc với Rurik và cũng không thuộc dòng dói quý tộc. Một cuốn sử ký Xlavơ khác – Cuốn của Veles – thì tính xác thực còn phải bàn luận nhiều, cuốn này đã nêu ra rằng, hơn một thiên niên kỷ rưỡi trước, Dir người của thị tộc Schek đã đến dãy núi Carpathian, và đã cư ngụ ở đây một thời gian trước khi quay lại sông Dnieper. Cuốn biên niên sử cổ đại còn thuật lại rằng, Askold và Dir đã được Rurik cho phép sang Constantinople. Khi đang đi trên sông Dnieper, họ nhìn thấy một khu định cư nằm trên một ngọn núi và hỏi rằng, khu định cư này là của ai. Người ta nói đó là Kiev, do ba anh em tên là Kyi, Schek và Khoriv xây dựng lên, họ là những vị tổ tiên của người dân ở đây, và những người dân này hiện đang phải triều cống cho tộc người Khazars. Askold và Dir liền định cư lại thị trấn này, rồi tập hợp một số lượng lớn người dân Varangian lại với nhau, và bắt đầu đứng ra cai trị thị trấn, cùng với một vùng đất phía đông Balan.

Theo như cuốn Saga của Ragnar và những người con trai ông ta, Askold vốn là con trai của Hvitserk, và cũng là cháu nội của Ragnar Lodbrok, một vị vua huyền thoại của Thủy Điển (770-785). Hvitserk là người cùng thời với Rurik, ông ta đã từng nói là sẽ tiến hành một cuộc chinh chiến ở Đông Âu.
Chỉ có nguồn tài liệu ở nước ngoài mới đề cập đến một trong hai người đồng cai trị, đó là sử học người Arập tên là Al-Masudi. Theo như ông đã viết, "Vua al-Dir, vốn là một trong những vị vua đầu tiên của Saqaliba (tiếng Arập gọi về dân tộc Xlavơ)". Mặc dù có một số học giả đã cố gắng chứng minh "al-Dir" là người trị vì dân tộc Xlavơ, còn Dir là người đương đại. Suy đoán này là có vấn đề, và ít ra thì cả "al-Dir" và Dir chắc chắn chỉ là một người mà thôi. Và dường như ở Đông Xlavơ ngày xưa, thì từ nguyên thủy là "askold Dir" chứ không phải là "Askold i Dir" như đã được biết đến trong cuốn biên niên sử cổ đại. Từ askold hay oskold là được bắt nguồn từ tiếng Nauy cổ đại, óskyldr có nghĩa là – lạ kỳ, do đó hầu như chỉ có một người trị vì Kiev là Dir do người Xlavơ gọi, và người Varangian gọi tên ông theo một nghĩa nào đó như "óskyldr Dyri"— Dir Kỳ lạ. Người Varangian của Nga, sau này quên mất nghĩa của từ óskyldr, do vậy Nestor đã ghi lại là có hai người trị vì ở Kiev – là Askold và Dir.
Khi người Rus (Nga cổ) tấn công Constantinople, vào tháng 6 năm 860 làm cho Hy Lạp phải sửng sốt, như giáo trưởng Photios đã viết trong bài diễn văn nổi tiếng của mình nói về sự kiện đã xảy ra, "Nó giống như một tiếng sét từ trên trời giáng xuống". Mặc dù những cuốn biên niên sử của người Xlavơ, có xu hướng viết về cuộc viễn chinh này có liên quan đến những cái tên Askold và Dir (và ghi là xảy ra vào năm 866), nhưng những mối liên kết của nó vẫn còn quá mong manh. Cho dù giáo trưởng Photios đã tự xác nhận rằng, ông ta đã cử một giám mục sang bên lãnh thổ của người Rus, đất nước này khi đó đã theo đạo Cơ Đốc và có bang giao với Byzantium, nhưng hầu hết các nhà sử học vẫn loại bỏ khái niệm về sự cải đạo của Askold là chưa đáng tin cậy.
Khi Rurik băng hà, một người trong dòng họ của ông lên kế vị là Oleg (như một số nhà sử học đã viết như vậy). Oleg đã tấn công và chinh phục được Kiev vào khoảng năm 882. Theo như biên niên sử cổ đại, thì Oleg đã lừa và giết được Askold cùng với Dir, do đã dùng một âm mưu rất tinh vi. Vasily Tatischev, Boris Rybakov cùng với một số nhà sử học Nga và Ukraina đã đưa ra lời giải thích rằng, cuộc đảo chính năm 882 ở Kiev là của những người Varangian ngoại đạo phản ứng lại với lễ rửa tội của Askold. Ông Tatischev đã đi sâu vào phong cách của Askold là: "Một người Nga đầu tiên tử vì đạo".

Một truyền thuyết của người Nga Kiev đã xác định nấm mộ của Askold nằm trên đồi Uhorska, nơi đây Olga của Kiev sau này cho xây dựng hai nhà thờ thánh Nicholas và thánh Irene. Ngày nay, vịi trí này nằm trên bờ dốc của dòng sông Dnieper, và được đánh dấu bởi một tượng đài có tên gọi là – Mộ Phần của Askold