Cố lãnh tụ Liên Xô Yu. Andropov và một cơ hội bị bỏ lỡ

[Gấu Misa]

GM tình cờ đọc được trên mục An ninh thế giới cuối tháng của báo CAND một bài viết khá hay về cố chủ tịch LX Y.Andropov và những công lao của ông với đất nước Xô viết trong thời gian cầm quyền ngắn ngủi.Cũng có thể có bác đã đọc rồi,nhưng GM cứ post lên để bác nào chưa đọc thì xem qua cho biết.GM để tạm bài này trong box "Lịch sử nước Nga",nếu thấy không hợp thì các bác có thể chuyển đi.Tiêu đề bài viết GM giữ nguyên so với bài viết gốc trên ANTG.

Cố lãnh tụ Liên Xô Yu. Andropov và một cơ hội bị bỏ lỡ

Tuy nhiên, trong khoảng thời gian rất ngắn ngủi nắm quyền chèo lái con thuyền Xôviết (một năm hai tháng), Yu. Andropov đã kịp tạo nên một niềm hy vọng thăng hoa cho hàng trăm triệu công dân của siêu cường chiếm một phần sáu diện tích thế giới lúc đó. Thật đáng tiếc là cùng với sự ra đi của ông vào cõi vĩnh hằng, Moskva đã bị lỡ một cơ hội xây đắp tương lai tương xứng với tiềm năng của mình.
Cách đây một phần tư thế kỷ, ngày 12/11/1982, nguyên Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia Liên Xô (KGB) Yuri Andropov đã được bầu làm Tổng Bí thư mới của Đảng Cộng sản Liên Xô (KPSS). Chỉ hơn một năm sau, ngày 9/2/1984, ông đã qua đời vì bệnh tật.
Yu. Andropov đã lãnh đạo KGB từ năm 1967 tới năm 1982. Ông được cố Tổng Bí thư Leonid Brezhniev đánh giá cao về trí tuệ, sự hiểu biết rộng rãi, tính trung thực và khả năng nắm bắt tình hình một cách nhanh chóng trong cả những tình huống phức tạp nhất.
Chính ông đã giúp gia tăng những khả năng chiến thuật của ngành tình báo Xôviết trong các chiến dịch trà trộn vào hàng ngũ đối phương. Ông cũng đã giúp KGB trở nên gần gụi hơn với người dân bình thường trong xã hội Xôviết.
Mặc dù là lãnh đạo cao nhất của một tổ chức đầy quyền năng như KGB nhưng ông không hề dính dáng tới những hoạt động hậu trường chính trị trong Điện Kremli, luôn giữ một thái độ tôn trọng đúng mực với các cán bộ cao cấp khác.
Việc Yu. Andropov lên kế vị chức Tổng Bí thư KPSS sẽ không làm đảo lộn một cách vô cớ bàn cờ đã được sắp xếp khi L. Brezhniev còn sống. Còn nhớ, khi Yu. Andropov mới về nắm quyền lãnh đạo ở KGB, ông cũng không hề đụng chạm gì với các nhà chuyên môn có tay nghề cao mà chỉ tiến hành cải thiện chất lượng đội ngũ đối với những ai không giỏi về nghiệp vụ. Ông đánh giá cao không phải là lòng trung thành với cá nhân lãnh đạo cấp trên mà với sự nghiệp chung.
Ông cũng nổi tiếng là người vô tư, phúc hậu. Tiền lương dành cho quân hàm của ông trong KGB, ông không sử dụng mà gửi tới tài trợ cho trường nuôi dạy trẻ không nơi nương tựa. Ông luôn nói rằng ông sống đủ với căn hộ ba phòng trên đại lộ Kutuzov chứ không cần thêm bất cứ một ngôi nhà nào khác. Ông luôn có thái độ không khoan nhượng với các tệ nạn tham nhũng, quan liêu, các loại tội phạm...
Ông là người suốt đời tự học không mệt mỏi, yêu nghệ thuật, thích làm thơ, có hiểu biết sâu sắc về âm nhạc, hội họa và văn học. Ông có giọng hát khá hay và thích cầm ghi ta hát cho bạn bè gần gụi nghe...
Tuy nhiên, tư duy trên tầm chiến lược, Yu. Andropov hiểu hơn ai hết rằng siêu cường Xôviết ở đầu thập niên thứ 8 thế kỷ XX cần phải được biến cải theo những phương thức mới không chỉ ở quy mô đảng cầm quyền mà cả trên quy mô bộ máy quyền lực nói chung, cả nền kinh tế, cả các lĩnh vực xã hội...
Di sản mà ông buộc phải thừa kế từ những người tiền nhiệm là một nền công nghiệp và nông nghiệp suy thoái trên mọi phương diện, tình trạng trì trệ trong tư tưởng, đời sống xã hội ngưng đọng, bộ máy hành chính quan liêu ngấm nhiều tệ nạn, tình trạng nát rượu tràn lan trong nhiều tầng lớp nhân dân...
Theo hồi ký của những nhà cựu lãnh đạo trong bộ máy quyền lực cao nhất quốc gia lúc đó, thậm chí ở BCH TW Đảng Cộng sản Liên Xô hồi đó cũng không có được một vài ý tưởng hấp dẫn nào đó trên phương diện kế hoạch phát triển quốc gia.
Chính vì thế nên mọi người đều kỳ vọng vào những quyết sách mới của Yu. Andropov trên cương vị mới vì tất cả đều hiểu rằng, không thể có ai biết rõ thực trạng đất nước như ông.
Và Tổng Bí thư mới của KPSS đã bắt đầu bằng việc củng cố kỷ cương với phong cách cẩn trọng vốn có của mình. Tất nhiên, đã có những quan chức địa phương "bảo hoàng hơn vua" nên lắm khi quá tay trong việc này (thí dụ tại một số nơi, cảnh sát đã bất ngờ đi vây bắt những cán bộ viên chức nào trong giờ hành chính tranh thủ đi ra các cửa hàng mua bán hay giải trí, dẫn đến tình trạng căng thẳng không cần thiết trong xã hội).
Và hiệu quả nhỡn tiền đã xuất hiện: Ngay trong năm đầu dưới quyền lãnh đạo của Yu. Andropov, năng suất lao động ở Liên Xô đã gia tăng khá rõ rệt (lên tới 5%). Lượng hàng hóa sản xuất ra dồi dào hơn. Một loạt những vụ tiêu cực động trời đã được xử lý.
Ông cũng có những quyết định mạnh tay trong việc làm trong sạch đội ngũ cán bộ lãnh đạo: Chỉ tính riêng trong năm 1983, ông đã cho thay tới 20% số các Bí thư thứ nhất ở các địa phương; cứ năm Bộ trưởng thì có một người phải về hưu...