Hai thiên tài

[nthach]

Hai thiên tài

Đã 100 trôi qua, kể từ khi hai danh nhân, một người là nhà phát minh nổi tiếng của nước Mỹ, và một người là nhà văn vĩ đại của nước Nga, đã trao đổi cho nhau những cái mà hiện nay chúng ta có thể gọi đó là ”Những sản phẩm trí tuệ”. Nhà văn, bá tước Lev Tolstoy đã đọc những tác phẩm văn học của mình bằng tiếng Anh, để ghi âm lại trên một chiếc máy quay đĩa do Thomas Edison gửi tặng ông.



Hai nhà thiên tài trao đổi văn hóa





Một trong những phát minh của Thomas Edison là chiếc máy quay đĩa, nó đã được cấp bằng sáng chế vào năm 1878. Chiếc máy có thể ghi và phát lại âm thanh bằng những xylanh sáp. Năm 1895, Lev Tolstoy lần đầu tiên cũng đã từng thử ghi âm và phát lại một trong những truyện ngắn của ông có tựa đề "Lời ăn năn của tên tội phạm".
Nhiều năm sau, vào tháng 5 năm 1907, Stephen Bonsal, một biên tập viên của tờ New York Times, đã sang thăm Lev Tolstoy tại một điền trang của ông ở Yasnaya Polyana (ở phía nam Moskva). Stephen Bonsal đã được Tolstoy đón tiếp rất nồng hậu, và Bonsal hứa sẽ gửi cho ông một chiếc máy quay đĩa đời mới nhất của Mỹ, hiện loại này đang được các ký giả của Mỹ sử dụng.

Sau đó, Bonsal đã nhờ Arthur Brisbane một người bạn và cùng là một đồng sự ở tạp chí New York Evening chuyển món quà này sang cho Tolstoy, vào tháng giêng năm 1908. Trước tiên, Brisbane đến công ty của Edison – Hãng máy quay đĩa Edison, để đặt một chiếc máy quay đĩa đời mới nhât. Khi đó nhà phát minh có hỏi , ai là người sẽ sử dụng chiếc máy quay đĩa này, sau khi biết được tên người nhận, Edison cương quyết không nhận bất kỳ một khoản chi phí nào, và tự ông đã gửi chiếc máy quay đĩa của mình đến Yasnaya Polyana với một dòng chữ khắc tặng trên chiếc máy: " Thomas Alva Edison xin kính tặng món quà này đến Bá tước Lev Tolstoy"

Ngày nay, chiếc máy quay đĩa này vẫn còn được trưng bày tại Yasnaya Polyana, ở đây còn có một nhà bảo tàng về Lev Tolstoy và điền trang của ông vẫn còn được bảo quản cho đến ngày nay
Vào mùa hè năm 1908, Edison đã yêu cầu Tolstoy ghi âm lại cho ông một số bản ghi âm bằng tiếng Anh và tiếng Pháp, Edison viết cho Tolstoy: "Ngài hãy ghi lại những thông điệp ngắn, để gửi tới mọi người trên thế giới những suy nghĩ rằng, mọi người hãy hướng tới sự tiến bộ trong xã hội của mình. Những chiếc máy quay đĩa của tôi, nay đã được phân phối trên khắp các quốc gia văn minh, và chỉ ở Mỹ, đã có hơn một triệu người sử dụng nó. Danh tiếng của ông nay đã nổi trên toàn thế giới, và tôi chắc chắn rằng, một thông điệp của ông ban ra sẽ được hàng triệu người đón nhận nhiệt thành, có thể những người đó chưa giúp được gì, nhưng những lời nói của chính ông sẽ khắc sâu trong tâm khảm của mỗi người, và nó sẽ được lưu giữ muôn đời."

Tolstoy bằng lòng, và vào tháng 12 năm 1908, vị bác sĩ riêng của ông là Dushan Makovitsky, đã làm một cuốn nhật ký để ghi chép về "Sự có mặt của hai người Anh với một chiếc máy quay đĩa thượng thặng", ông ta cũng chính là người ghi âm lại giọng nói của Lev Tolstoy.
Theo như vị bác sĩ riêng này đã ghi lại, Tolstoy "thường luyện tập trước khi đọc để ghi âm, đặc biệt là văn bản bằng tiếng Anh". Ông chuẩn bị rất kỹ để ghi âm, giọng đọc của ông thường rất khúc chiết, và với mong muốn trình bày chính xác từng từ một tới hàng triệu thính giả trên toàn thế giới.

Một người bạn và là người trợ tá đắc lực của nhà văn, ông Vladimir Chertkov, đã đề nghị ghi lại một đoạn trích trong chuyên luận "Trên cuộc sống" của Tolstoy viết vào năm 1887. Lev Tolstoy đã đồng ý với lời khuyên này. Theo các ghi chép của vị bác sĩ, Tolstoy đọc các bản bằng tiếng Nga và tiếng Pháp rất chuẩn ngay trong lần đọc thử đầu tiên. Tuy nhiên, đến khi đọc sang tiếng Anh, ông thường bị vấp từ và phải ghi lại các bản khác vào ngày hôm sau. Rốt cuộc thì những bản ghi âm cũng được trau chuốt một cách toàn mỹ. Sau đó, chúng đi theo một chuyến hành trình dài vượt đại dương, và đến tới tay Edison.

Vào tháng giêng năm 1909, một tờ báo của Moskva đã đưa tin về chuyến đến viếng thăm Tolstoy bởi những người phụ tá thân cận của Edison (các kỹ sư âm thanh của ông): " Lev Tolstoy đã đọc bốn đoạn trích bằng tiếng Nga, tiếng Anh, và tiếng Đức. Những chiếc đĩa ghi đã thu lại được giọng đọc của ông thật đáng kinh ngạc. Tuy nhiên theo nguồn tin của chúng tôi, những chiếc đĩa ghi âm này không được phát hành ra công chúng".

Năm 1911, sau khi Tolstoy từ trần, tờ New York Times đã đưa tin, con trai ông, bá tước Sergei Tolstoy, đến thăm Edison. Lúc này nhà phát minh đã phá lệ, cho phép bá tước được vào thăm quan căn phòng số 12 nổi tiếng của ông, ở trong căn phòng này là nơi lưu giữ các thiết bị bí mật và nhạy bén nhất của Edison. Bá tước nhớ lại, một tờ yết thị được gắn trên cánh cửa của căn phòng này với dòng chữ: " Căn phòng này không được mở cửa cho bất kỳ một khách thăm viếng nào, với bất kỳ một lý do gì"

Trong cuốn album của Edison, ông thường lưu giữ những dòng bình luận của những người nổi tiếng về các phát minh của ông, trong cuốn này có cả những dòng ghi chép của Tolstoy: "Sức mạnh vĩ đai nhất trên thế giới đó là tư duy. Nó luôn tìm kiếm những hình thức diễn đạt mới, những hình thức mới mẻ đó sẽ là sức mạnh để tự nó chứng minh. Việc phát minh ra kỹ thuật in ấn, là một cột mốc cực kỳ quan trọng cho lịch sử loài người. Sự xuất hiện của điện thoại, và đặc biệt là máy ghi âm, nó đã mang lại những ảnh hưởng mạnh mẽ nhất, và là một phương tiện truyền thông rất tiện ích để ghi lại và lưu giữ không chỉ những từ ngữ, mà còn là cả giọng nói của những người đã truyền đạt chúng, nó sẽ là những bằng chứng xác thực nhất cho các thế hệ khác”


Nhưng số phận như thế nào đối với những chiếc ống ghi âm về giọng nói của nhà văn đã gửi sang bên kia đại dương?
Theo như các chuyên gia tại nhà bảo tàng quốc gia Tolstoy, những chiếc ống ghi này hầu như đã bị phá hủy hoàn toàn, sau vụ hỏa hoạn ở văn phòng của Edison vào năm 1914.


Tuy nhiên, nhà sử học và chuyên viên lưu trữ âm thanh Lev Shilov, lại khẳng định trong cuốn sách ông mang tựa đề “Giọng nói của Nhà văn: Những ghi chép của một Chuyên viên Lưu trữ Âm thanh” là có một bản ghi âm vãn còn nguyên vẹn. Vấn đề này được xác nhận vào cuối những năm 1980 bởi tác giả người Mỹ tên là Bell Kaufman, và một nhân viên thư viện công cộng New York tên là Edward Kazinets, cùng với người phụ trách bảo tàng Edison tên là Mary B. Bowling. Tuy nhiên, những lời xác nhận này cho đến nay vẫn chưa được chứng minh.


Hầu hết những bản ghi âm giọng nói của nhà văn, sau này được ghi lại trên các chiếc đĩa Compact, và hiện nay chúng đang nằm tại nhà bảo tàng quốc gia Tolstoy. Còn về bản ghi âm thần kỳ ghi lại những lời phát biểu về “Văn minh loài người trên toàn thế giới” đã gửi sang Mỹ, thì số phận của nó đến nay vãn chưa biết rõ




http://www.rbth.rg.ru