Cánh buồm đỏ thắm

[BelayaZima]

Cuộc đời tác giả A-lếch-xan-đrơ Grin

Nhà văn Grin mất tháng 7/1932 ở Xta-rưi Crưm - thành phố nhỏ sum suê những hàng cây dẻ cổ thụ.

Grin đã sống qua một cuộc đời vất vả. Hoàn cảnh sống ấy dường như đã cố ý nhằm biến Grin thành kể tội phạm hoặc một gã phàm tục độc ác. Thật khó hiểu là bằng cách nào mà con người u uất ấy không những không bị hoen ố, mà còn có thể giữ gìn được trí tưởng tượng mạnh mẽ, sự trong trắng của tâm hồn, giữ được nụ cười ngượng ngùng qua suốt cả cuộc đời đầy dằn vặt của mình.

Tiểu sử của Grin là bản cáo trạng đầy nghiêm khắc đối với thể chế của những mối quan hệ giữa người với ngừơi trước cách mạng. Nước Nga ngày trước đã đối xử với Grin một cách tàn nhẫn - nó đã tước đi của ông từ tuổi ấu thơ tình yêu đối với thực tại. Thực tại quanh ông thật ghê sợ, còn cuộc sống thì quả là không thể chịu nổi. Nó giống như một thứ toàn án độc đoán đến man rợ: Grin đã sống được, những sự hoài nghi thì vẫn còn lưu mãi trong suốt cuộc đời ông. Ông luông luôn tìm cách thoát ra khỏi thực tại đó, và cho rằng , thà sống với những giấc mơ vô hình còn hơn là phải chịu đựng "những cặn bã và rác rưởi" hết ngày nọ sang ngày kia.

Grin bắt đầu viết và đã tạo ra trong sách của mình một thế giới của những con người biết vui vẻ và dũng cảm, tạo ra một miền đất đầy hoa thơm của lạ, tràn ngập ánh mặt trời, miền đất không hề có trên bản đồ, tạo ra những sự kiện đáng kinh ngạc khiến tâm trí ngất ngây như vừa nhấp những hớp rượu nồng.

"Tôi luôn luôn nhận thấy rằng. - Mắc-xim Goóc-ki viết cuốn "Trường đại học của tôi" , - con người ta ưa thích những truyện ngắn hấp dẫn chỉ vì chúng cho phép họ được lãng quên đi trong khoảnh khắc cuộc sống vốn nặng nề, nhưng đã quá ư quen thuộc".

Câu nói này hoàn toàn thích ứng với Grin.

Cuộc sống Nga đối với ông chỉ giới hạnh ở vùng Vi-át-ca nhàm tẻ với trường dạy nghề thủ công bẩn thủi và những quán trọ đêm, với công việc lao động quá sức chịu đựng , với nhà tù và nạn đói triền miên. Nhưng đâu đó sau cái đường chân trời màu xám ấy đang rạng ngời những miền đất tràn đấy ánh sáng, gió biển và cỏ hoa. Ở đó có những con người da nâu rám nắng đang sống - họ là những người đi tìm vàng, những thợ săn và họa sĩ, những kẻ giang hồ vui vẻ và những phụ nữ đầy đức hy sinh, yêu đời và hiền như con trẻ, nhưng trước tiên họ là những người đi biển.

Đối với Grin thì thật là quá ư nặng nề, có khi còn không thể chịu đựng nổi, nếu sống mà lại thiếu mất lòng tin rằng có những miền đất như vậy đang nở hoa rì rào đâu đó trên những hòn đảo giữa đại dương.

Cách mạng đến. Nó làm đảo lộn rất nhiều những gì đã đè nén Grin: thể chế thú dữ của những mối quan hệ cũ giữa người với người, sự bóc lột , sự ngăn cách - tất cả những gì đã làm Grin phải trốn chạy cuộc sống để đi vào thế giới của những giấc mơ và sách vở.

Grin chân thành vui đón cách mạng đến, nhưng những chân trời xa đẹp đẽ của tương lai mà cách mạng sẽ đem lại còn chưa hiện rõ, mà Grin thì lại thuộc số người luôn bị sự nôn nóng giày vò.

Cách mạng đến không phải trong tấm áo ngày hội, mà đến như một chiến binh đầy bụi đất, như một nhà phẫu thuật. Cách mạng lật xới những lớp đất nghìn năm của nếp sống cũ kỹ. Tương lai xán lạn hiện ra với Grin rất xa, mà ông thì lại muốn được sờ nó ngay lập tức, không chậm trể. Ông muốn được hít thở khí trời trong lành của những thành phố tương lai, rì rào cây xanh và ríu rít tiếng cười con trẻ, được đi vào những cuộc khảo sát đầy bí ẩn, sống bên họ trong một cuộc đời đầy ý nghĩa và vui tươi.

Thực tại đã không thể đem lại cho Grin điều đó ngay tức khắc. Chỉ có sự tưởng tượng mới có thể đưa ông đến với hoàn cảnh như mơ ước, đến với những hiện tượng và con người khác thường nhất.

Từ thuở nhỏ Grin đã có một trí tưởng tượng rất chính xác. Khi ông đã trở thành nhà văn, ông đã tự hình dung ra những miền đất không tồn tại thực, nơi diễn ra hành động các truyện ngắn của ông, không phải như những phong cảnh mờ áo, mà như những miền đất đã được nghiên cứu kỹ càng, đã trăm lần đi qua.

Ông đã có thể vẻ ra bản đồ chi tiết cảu những miền đất ấy, có thể đánh dấu từng chỗ ngoặt của con đường và đặc tính của loài thảo môc, từng đoạn dòng sống uốn khúc và sự bố trí của các ngôi nhà; cuối cùng, ông còn có thể liệt kê tất cả những con tàu đậu ở những bến cảng không tồn tại, với tất cả những đặc điểm hàng hải của chúng và những tính chất của đội tàu đầy vô tư và yêu đời.

Đây là thú dụ cho phong cảnh chính xác không tồn tại đó. Trong truyện "Miền đất Lanphiero" Grin viết:
" Phía bắc là một khu rừng bất động màu xanh sẫm, ôm gọn cho đến tận chân trời những vách đã trắng lộ những đường nứt nẻ và lác đác điểm xuyết những bụi cây gầy gò,
Phía đông , bên kia hồ là dải đường màu trắng dẫn ra ngoài thành phố. bên đường đôi chỗ có cây mọc trơ trọi nhỏ nhắn như những chồi rau non.
Phía tay, men theo đồng bằng nhấp nhô những lũng đất và ngọn đồi là biển xanh rực rỡ lấp loáng ánh bạc.
Còn về phía nam, từ trung tâm của miền đất trũng thoai thoải, nơi có những nếp nhà và trang trại sặc sỡ, ấn trong những lùm cây xanh bề bộn, là những vạt ruộng hình chữ nhật xiên xẹo của những đồn điền và những cánh đồng đã cày xới của miền Lanphiero".

Còn tiếp...