Nhà văn, liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý – ánh sao băng sáng mãi

[tuntin]

Nhân ngày 08/03/2009, Tuntin xin trân trọng giới thiệu với các bác thành viên NNN:

NHÀ VĂN, LIỆT SĨ DƯƠNG THỊ XUÂN QUÝ – ÁNH SAO BĂNG SÁNG MÃI

Ngày 6/3/2009. Cập nhật lúc 20h 29'

Nguồn: Báo Điện tử Đảng Công sản Việt Nam.
http://www.cpv.org.vn/print_preview.asp?id=BT630973630

(ĐCSVN) – Sáng 6-3 tại Hà Nội, Hội Nhà văn Việt Nam, Tạp chí Văn hiến và Đài phát thanh truyền hình Hà Nội đã tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm ngày hi sinh của nhà văn - liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý.

Sinh năm 1941 tại Hà Hội trong một gia đình trí thức yêu nước, ngay từ nhỏ, cô bé Dương Thị Xuân Quý đã tỏ ra có năng khiếu và say mê văn chương, đặc biệt là thích ghi nhật ký. Sau khi tốt nghiệp khoá học báo chí do Ban Tuyên huấn Trung ương tổ chức, Dương Thị Xuân Quý về công tác ở báo Phụ Nữ Việt Nam từ năm 1961 đến năm 1968, trở thành một phóng viên xông xáo và năng nổ. Năm 1968, chị tập hợp các sáng tác gồm bút ký và truyện ngắn của mình thành tập "Chỗ đứng" và gửi đến nhà xuất bản, chỉ ít ít ngày trước khi vào chiến trường miền Nam chiến đấu, rời xa đứa con thơ mới 16 tháng tuổi. Suốt 3 tháng hành quân ròng rã vượt Trường Sơn, tháng 7 năm 1968, chị có mặt tại chiến trường, nhận nhiệm vụ phóng viên tạp chí Văn Nghệ Giải Phóng trung Trung bộ (Khu 5). Tháng 12-1968 chị đi công tác xuống vùng khói lửa ác liệt Quảng Đà để viết và đã anh dũng hi sinh tại đây. Toàn bộ các truyện ngắn và bút ký chị viết trong thời gian này đã được tập hợp thành tập “Hoa rừng”.

Dương Thị Xuân Quý đã đi vào lịch sử chống Mỹ với văn phong chân chất mà trang nghiêm. Những trang viết của chị, từng chữ, từng dòng, giản dị mà sâu sắc gợi mở nơi cảm xúc người đọc những trăn trở, nghĩ suy để rồi có thể tìm ra cho mình lời giải đáp sâu sắc cho những câu hỏi: Thế nào là chiến tranh, thế nào là hy sinh, thế nào thử thách và thế nào là tình yêu và hy vọng…

Giải thưởng Nhà nước cho hai tác phẩm “Chỗ đứng” và “Hoa rừng” của chị chính là sự tri ân với người nghệ sĩ đã dâng hiến cả cuộc đời mình cho khát vọng sống và khát vọng sáng tạo cao đẹp, đó là lý tưởng độc lập tự do.

40 năm trôi qua từ ngày chị hi sinh trên chiến trường, nhưng hình ảnh của nhà văn, liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý luôn luôn hiện hữu trong đời sống văn học của chúng ta, lung linh như hình ảnh như một ánh sao băng – câu thơ của nhà thơ Tố Hữu đã được chị ghi lại trong nhật ký ngày đầu vượt Trường Sơn: “Ta đi làm ánh sao băng giữa đời”. Viết về chị, nhà báo Nguyễn Thế Khoa - một đồng đội thế hệ sau của chị ở chiến trường khu V đã khẳng định: “Cuộc đời của Dương Thị Xuân Quý rất ngắn ngủi, chỉ vỏn vẹn 28 năm. Tác phẩm của chị cũng ít, chỉ có hai tập Truyện ký “Chỗ đứng” và “Hoa rừng”. Nhưng di sản tinh thần mà chị để lại cho chúng ta thì thật lớn lao, vĩnh cửu. Đó là một trong những nhân cách nghệ sĩ lớn nhất, một trong những người phụ nữ Việt Nam đẹp nhất trong cuộc kháng chiến chống Mỹ vĩ đại của dân tộc”.

Thương Huyền


Ghi Chú:

Liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý sinh ngày 19 tháng 4 năm 1941 tại Hà Hội, quê quán thôn Phú Thị xã Mễ Sở huyện Văn Giang tỉnh Hưng Yên trong một dòng tộc trí thức, nghệ sĩ yêu nước chống thực dân Pháp, hy sinh ngày 08/03/1969tại chiến trường Duy Xuyên, Quảng Đà.
Ông nội Liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý, cụ Dương Trọng Phổ, từ rất sớm đã vận động cho Đông Kinh Nghĩa Thục, bị thực dân Pháp đày ra Côn Lôn.
Phụ thân Liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý, ông Dương Tụ Quán là một nhà giáo sau chuyển sang làm báo, chủ trương tờ Văn Học tạp chí, rồi tạp chí Tri Tân.
Bác ruột Liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý, ông cử Dương Bá Trạc vừa tham gia tích cực trong Đông Kinh Nghĩa Thục vừa viết báo viết văn.Sau khi đàn áp Đông Kinh Nghĩa Thục, thực dân Pháp mời ông làm tri huyện nhưng ông từ chối và tiếp tục hoạt động chống Pháp, bị chúng đày ra đảo Côn Lôn trước cụ Dương Trọng Phổ ít ngày.
Một người bác ruột nữa của Liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý là nhà nghiên cứu nổi tiếng Dương Quảng Hàm.
Anh ruột của Liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý là giáo sư tiến sĩ Dương Học Hải.
Những người anh chị khác con bác ruột của Liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý là các giáo sư Dương Thị Cương, Dương Trọng Bái, hoạ sĩ Dương Bích Liên, Dương Cẩm Chương…
Chồng của Liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý là nhà thơ Bùi Minh Quốc (Dương Hương Ly), đồng đội, đồng nghiệp trên chiến trường Khu V lúc đó.