Di dân lao động ở Nga thời khủng hoảng

[Đan Thi]

Di dân lao động ở Matxcơva thời khủng hỏang
Sergei Mizerkin (đài Tiếng nói nước Nga)

Cuộc khủng hoảng tài chính thế giới đang tác động tiêu cực đến thị trường lao động ở Matxcơva. Theo thống kê, qua mỗi tuần ở thủ đô Nga có thêm gần 2.000 người bị mất việc làm. Nếu vào thời điểm đầu năm trong đăng ký chính thức tại Matxcơva có khoảng 23.000 người thất nghiệp, thì chỉ sau một tháng con số này đã tăng lên đến 35.000 người.

Trong khi đó, con số di dân nhập cư lao động hay còn gọi là “thợ ngoại” (từ gốc tiếng Đức “gastarbeiter”) ở thủ đô Nga vẫn không ít đi. Từ nghịch lí này có những dự báo đáng ngại: ngay trong những tháng mùa Xuân, “đội quân” những người nước ngoài thất nghiệp ở Matxcơva có thể sẽ tăng thêm gấp 4 lần.

Công nhân bốc vác, thợ xây dựng, nhân viên vệ sinh, lái tàu điện ôtô buýt...Đó là những nghề được đòi hỏi nhiều hơn cả trong thành phố, mà biện pháp bù đắp chỗ thiếu hụt thường trông vào những người “vãng lai”. Dân thủ đô chẳng ai muốn làm những công việc nặng nhọc như vậy mà đồng lương lại thấp. Còn các “thợ ngoại” thì đồng ý với bất kỳ điều kiện nào, miễn là được nhận vào làm và trả lương đúng hạn.

Về cơ bản, đến Nga kiếm việc làm là những công dân “nước ngoài gần Nga” như người Ukrain, Moldavi, Tadjik, Belarus, Uzbek... Còn di dân lao động từ những “nước ngoài xa Nga” thì không đông lắm, chiếm khoảng 15-20% tổng số. Từ Tadjikistan đặc biệt nhiều người có nguyện vọng làm việc ở Nga – theo thống kê chính thức, có tới nửa triệu di dân lao động ở Nga là những người đến từ nước Cộng hòa Trung Á thuộc Liên Xô cũ này.

Anh Said là người thuộc lứa tuổi trung niên, đến Matxcơva từ thành phố Khorog trên cao nguyên Pamir. Anh kể rằng, ở quê nhà anh hoàn toàn không có công việc gì để làm, mà cần nuôi gia đình, vì thế anh tìm đường đến thủ đô Nga để cầu vận may. Said biết tiếng Nga tàm tạm, với anh điều chính yếu nhất bây giờ là được đăng ký chính thức vào danh sách để nhận thẻ “Quyền lao động”. Khi ấy, sẽ không lo gặp vấn đề với pháp luật nữa và dễ kiếm việc làm hơn.

Said kể: “Theo chuyên môn thì tôi là thợ chiếu phim. Còn thực tế tôi biết làm tất cả mọi việc. Tôi là công nhân, là thợ xây. Phương án tối ưu là được làm chính thức. Ở đây mà không chính thức thì sẽ gặp khó khăn. Những người quen của tôi đã được sắp xếp làm ở công trường từ lâu nay rồi, họ đang lao động và hài lòng vì có việc, người thì làm thợ hồ, cũng có người gặp gì làm nấy”.

Chị Galina đến từ Ukraina. Ở lại thành phố Gorlovka quê hương còn bà mẹ già, chồng chị và 2 đứa con nhỏ. Galina nói rằng chị không ngại những công việc vất vả hay bẩn thỉu, chị biết làm nghề thợ sơn. “Vạn bất đắc dĩ” mới phải xa chồng xa con thế này, lẽ ra sẽ chẳng đến Nga làm gì, nếu như không bị cảnh nghèo khó bắt buộc. Chị biết rằng cuộc sống ở Matxcơva không dễ dàng, nhưng cũng không nhụt chí.

Chị Galina cho biết: “Quan điểm của tôi là thế này: Những chốn ảo vọng xa xôi thì bao giờ cũng tươi đẹp. Còn trong đời thực thì có thể thu xếp ở mọi nơi, chỉ cần mình chịu khó làm lụng. Nếu một người không muốn làm việc, thì ngay ở nhà cũng không làm nổi cái gì. Mỗi gia đình đều cần được cai quản, con cái cần được chăm sóc. Vì thế người ta mới kéo đến Matxcơva. Nếu may thì được nhận việc làm. Giả như không thành, người ta lại trở về quê mình”.

Nói thế nhưng Galina không định sửa soạn quay về. Chị sẵn sàng làm việc, không cứ là ở Matxcơva, mà ở bất kỳ vùng nào của nước Nga rộng lớn, ở nơi đâu dùng đến sức lao động. Thợ sơn, thợ quét vôi là nghề luôn luôn cần, thế nhưng bây giờ những công trình xây dựng mới ở Matxcơva cứ càng ngày càng ít đi…

Thể thức giấy tờ với người nhập cư lao động cũng có khác trước. Bây giờ, để được chính thức nhận vào làm việc, không những cần phải đăng ký tạm trú, mà còn cần có hợp đồng thuê nhà, thuê chỗ ở trong thành phố. Xưa nay cơ may tìm được việc làm ở Matxcơva vẫn là cao hơn ở các địa phương. So với tỷ lệ trung bình của toàn Liên bang, mức độ thất nghiệp tại thủ đô Nga thấp hơn đến 10 lần.

Tuy vậy, dù thế nào chăng nữa các lao động nhập cư cũng sẽ gặp khó khăn. Do khủng hoảng, chỉ tiêu lao động giành cho người nước ngoài ở Matxcơva đã bị cắt giảm một nửa.

Đan Thi dịch

P.S. Bài này không nói gì đến người Việt, không phải vì nhà báo Nga S.Mizerkin không có tư liệu hay không xem truyền hình về những người gọi là "thợ may" và "công nhân xây dựng" đến từ một "nước ngoài xa Nga" tận phương Nam... Những ai đang ở Nga và biết tiếng chắc sẽ hiểu vì sao.