Bản dịch:Индокитай: Пепел четырех войн (1939-1979 гг.)

[Mien trung]

CUỘC NỔI DẬY TẾT MẬU THÂN 1968

Việt Nam chưa từng biết đến một cuộc nổi dậy nào như thế. Vào dịp Tết âm lịch năm 1968 các trận chiến đã nổ ra tại 142 thị trấn và làng mạc. Ở cả Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế.

Mặt sân sở chỉ huy trung tâm của Mỹ tại Huế phủ đầy các vũng nước mưa. Dưới sức nặng của nước mưa, mái vải bạt các xe tải và xe gip cong võng xuống. Ngày thứ năm của cuộc chiến trôi qua, mọi người không hiểu tại sao Việt Cộng lại không tấn công ngôi nhà chỉ huy này trong đêm đầu tiên. Đêm đó, một con ngỗng trắng lớn đi lang thang vào sân. Đôi cánh của nó nặng nề do dính những lớp dầu mỡ nổi váng trên những vũng nước trong sân. Mỗi lần có chiếc xe nào tiến vào sân, con ngỗng lại bắt đầu làm ồn và đập cánh giận dữ, nhưng nó không có ý định rời khỏi sân. Như những gì được biết, người ta đã không ăn thịt nó.

Hai trăm người bị nhồi nhét vào hai căn phòng nhỏ, trước đây từng là phòng ăn. Những người Mỹ đã không vui vẻ gì khi phải sắp xếp từng đó lực lượng lính thuỷ đánh bộ được điều tới đây vào hai căn phòng, còn cánh nhà báo thì vung vẩy chân, họ đang chờ đợi cuộc chiến sẽ chuyển sang phía bờ sông đối diện, bên Thành Nội, việc chờ đợi này đơn giản đã làm họ nổi quạu. Quả là may mắn khi ai đó tìm được một chỗ trên sàn đủ để ngả lưng, thậm chí còn may hơn thế nữa - khi tìm thấy một chiếc cáng, và hoàn toàn tuyệt vời - nếu cáng còn mới và quan trọng nhất, là chưa có ai nằm ...

Suốt cả đêm dài, những tấm kính cửa sổ ít ỏi còn nguyên vẹn rung lên vì những tiếng bom nổ phía bên kia sông, còn ngay bên cạnh nhà là tiếng súng cối nổ liên tục. Khoảng hai hay ba giờ sáng nhóm lính thủy đánh bộ tuần tra trở về, nện bước quanh phòng, không để ý xem có dẵm lên chân ai không. Họ bật điện đài và gọi nhau vang vọng cả phòng. “ Này, các chàng trai, các anh không thể tôn trọng những người khác một chút à?” - Một nhà báo người Anh cất tiếng hỏi. Những lời của anh ta đã làm nổ ra một trận cười lớn đến nỗi đánh thức tất cả những người khác vẫn còn đang ngủ.

Phía bên kia đường là một trại giam các tù binh, và một buổi sáng ở đó đã có đám cháy. Tất cả nhìn thấy khói đen qua hàng rào dây thép gai, nghe tiếng súng tiểu liên bắn. Trại giam đã giam chật các tù binh và những người bị nghi ngờ là thân Việt Cộng. Lính canh giữ cho rằng đám cháy đã được tổ chức để che dấu cho một cuộc trốn trại. Binh lính Nam Việt Nam và một số lính Mỹ bắn hú hoạ vào đám lửa. Một số thân người rơi xuống đất và lập tức chìm trong khói lửa. Chỉ riêng trong một dãy phố, trên vỉa hè là những thi thể của cư dân địa phương. Họ nằm rải rác cả ở trong công viên cạnh bờ sông. Trời mưa lạnh, mặt trời bị mây che khuất, bóng tối ẩm ướt, tất cả như làm nền cho bối cảnh những gì đã xảy ra trong Thành nội Huế.

Đối phương đã lẩn trốn "ẩn sâu" trong các bức tường của Thành Nội, nên các máy bay phải phá hủy lần lượt từng mét tường thành, thả bom napal chỉ cách vị trí tiền tiêu khoảng một trăm mét. Có cậu bé khoảng mười tuổi đi tới một nhóm lính Mỹ. Nó cười và lắc đầu một cách khôi hài. Cơn giận dữ đang bùng cháy trong mắt cậu bé có thể đã giải thích cho tất cả điều gì đã xảy ra với nó, nhưng phần lớn các lính Mỹ đã không hiểu rằng cậu bé Việt Nam này có thể bị điên, và cuối cùng khi họ cũng hiểu ra điều đó thì đứa trẻ đã cố gắng cào vào mắt họ, nắm chặt lấy bộ áo liền quần của họ, cho đến khi nó bị túm chặt tay từ phía sau bởi một người lính bộ binh da đen.
- Đi đi, cậu bé, - anh ta nói - khi mà một trong những người này...chưa kịp bắn chết chú mày, - và anh ta đã đưa đứa trẻ tới chỗ các y tá.

Số người bị thương được chở tới các trạm y tế bằng xe tải loại nửa tấn. Một trong số những người lính trẻ đã khóc, anh đang nằm trên cáng, còn viên trung sĩ nắm lấy tay anh. Người lính tiếp tục lặp đi lặp lại:
- Tôi không sống được nữa, trung sĩ, tôi không sống được nữa. Tôi sắp chết, phải không? Sắp chết ấy?
- Trời ơi, không, tất nhiên không – viên trung sĩ trả lời.
- Tôi sẽ chết! Sẽ chết!
- Cậu không bị thương nặng lắm đâu, - trung sĩ trả lời - Cố chịu đựng đi, mẹ kiếp. Cậu có hiểu không ?
Bị thương ngay tại cổ họng. Xem chừng chàng trai này khó có thể sống được.

Tiểu đoàn lính thuỷ đánh bộ tấn công vào Thành Nội. Thiệt hại vào khoảng một người cho mỗi mét tường tái chiếm được, một phần tư quân số tiểu đoàn đã thiệt mạng. Tiểu đoàn này, sau đó được biết tới như "Tiểu đoàn Thành Nội", năm 1968 đã tham gia tất cả các trận đánh ác liệt nhất rơi vào số phận của đơn vị lính thuỷ đánh bộ này. Vào tháng Giêng, giữa đèo Hải Vân và Phú Lộc, tiểu đoàn đã chiến đấu với các đơn vị của đối phương, cũng chính là các đơn vị họ gặp lại tại đây, ở Huế vào tháng Hai. Quân số mỗi đại đội còn lại chưa bằng một trung đội. Rõ ràng ai cũng hiểu điều gì đã xảy ra. Tất cả chỉ mong muốn sẽ là một trong những người được di tản vì bị thương. Chỉ có hy vọng như vậy họ mới có thể thoát ra khỏi địa ngục u ám khủng khiếp này.

Trận chiến giành lại Huế kết thúc. Các đơn vị của sư đoàn kỵ binh trấn giữ các khu vực thành cổ phía đông bắc Thành Nội, còn các chi đội 101 (sư đoàn lính thuỷ đánh bộ) thì đóng chốt án ngữ con đường đối phương thường đưa thêm người vào tăng cường cho lực lượng của họ. Lính thuỷ đanh bộ Nam Việt Nam và các đơn vị của sư đoàn 1 dồn ép các đơn vị còn lại của đối phương vào tường. Lá cờ Việt Cộng, tung bay khá lâu trên tường thành phía nam Huế đã bị tháo xuống và treo thay vào đó là lá cờ Mỹ. Một hai ngày sau đó, quân lính Nam Việt Nam đã vượt qua các bức tường của Cung điện Hoàng gia, nhưng đối phương đã không còn ở đó. Ngoại trừ một vài tử thi trong đường hào. Tất cả các nạn nhân bị đốt cháy.

Khi quân Việt Cộng tấn công vào Huế, dân chúng còn đang ăn uống đón Tết. Trước khi Việt Cộng rút đi, những người dân đã buộc phải nấu cơm ăn trên bề mặt các hầm hào. Một trong những thành phố đẹp nhất Việt Nam đã bị phá hủy tới bảy mươi phần trăm.

Sau khi đối phương rút lui, một buổi lễ kéo cờ chính thức được tổ chức đánh dấu sự kiện này. Hàng trăm người tỵ nạn bị đẩy ra khỏi trại và đưa tới bờ sông phía phía nam; họ âm thầm và cau có đứng trong mưa, ngước nhìn lá cờ của miền Nam Việt Nam được kéo lên. Nhưng sợi dây thừng trên cột cờ đã bị đứt, cho rằng du kích đã bắn tỉa làm đứt dây thừng, đám đông trong cơn hoảng loạn đã giải tán. (Báo chí Sài Gòn đưa tin đã không đề cập đến trời mưa, không nói gì về sợi dây bị đứt, mà chỉ nói tới đám đông hân hoan hàng ngàn người).

Cuộc nổi dậy ở tất cả các thành phố miền Nam Việt Nam dịp Tết - năm mới 1968 theo âm lịch của những người yêu nước đã kết thúc mà chưa thành công. Nhưng đó là một cuộc "tổng diễn tập", một thử nghiệm sức mạnh chuẩn bị cho chiến thắng trong tương lai.