Chiến hạm Rạng Đông (Аврора) 2 lần cập cảng Việt Nam!

[huongvenuocNga]

Hôm nay kỉ niệm 89 năm Cách mạng XHCN Tháng Mười Nga, trong không khí náo nức chuẩn bị cho Hội nghị thượng đỉnh APEC, đặc biệt là sự kiện Việt Nam gia nhập WTO tối nay, chúng ta vẫn không quên mốc lịch sử đáng nhớ nhất trong thế kỉ XX.
Báo nào cũng có bài kỉ niệm, lướt qua Lao Động thấy "Nhớ về đất nước bạch dương" (giới thiệu về cửa hàng bán đồ lưu niệm Nga) và "Nhà hàng Nga giữa lòng Hà Nội" (giới thiệu về các quán ăn Nga); Hà Nội Mới cũng có 2 bài : "Cách mạng Tháng Mười - sự kiện lịch sử mang tính thời đại sâu sắc" và "Gặp lại người lính tên lửa xô viết năm xưa" (về Phó chủ tịch Hội hữu nghị Nga - Việt tỉnh Xvec-lôp-xcơ)... Nhưng bài sau đây trên Tuổi Trẻ làm em thích hơn cả, nên chép lại đây để mọi người cùng xem.

Chiến hạm Rạng Đông từng đến Việt Nam

Trong số những con tàu hạm đội Nga, nổi tiếng nhất vẫn là tuần dương hạm Rạng Đông. Sau 300 năm tồn tại hạm đội Nga, không một con tàu nào được thế giới biết đến nhiều như Rạng Đông. Phát súng từ chiến hạm nã vào cung điện Mùa Đông ở Petrograd mở đầu cuộc Cách mạng XHCN Tháng Mười vĩ đại.
Hiện nay Rạng Đông đã neo lại vĩnh viễn trên sông Neva, cạnh bức tường Học viện Nakhimov ở Saint Petersburg. Mới đây nó đã trở thành bảo tàng và có hơn 28 triệu người từ 160 quốc gia tới tham quan, trong số này có cả công dân Việt Nam.



Ít ai biết một chi tiết trong lịch sử con tàu nổi tiếng này : nó từng 2 lần đến Việt Nam.
Lần thứ nhất là khi xảy ra chiến tranh Nga - Nhật. Con tàu mới được hạ thuỷ thử nghiệm năm 1903, từ biển Baltic được gửi về Viễn Đông để yểm trợ cho vị trí của Nga trong khu vực. Ngày 31/3/1905, chiến hạm thả neo ở vịnh Cam Ranh và ở đó gần 1 tháng để chờ các tàu chiến khác của Nga đến cùng nhau tham trận. Chiến tranh Nga - Nhật (kéo dài từ 8/2/1904 đến 27/7/1905 giữa Nga và Nhật để giành quyền kiểm soát Mãn Châu Lý và Triều Tiên) lúc đó đang vào cao điểm. Ngày 15/5 diễn ra trận chiến lịch sử Tsushima (tên một hòn đảo trên biển Nhật Bản, thuộc Nagasaki). Sau 2 ngày chiến đấu ác liệt, chiến hạm đã bắn trên 2000 quả đạn, trong khi bản thân nó cũng bị thiệt hại : 15 người chết, trong đó có có chỉ huy tàu - đại tá Egorov.



Nhờ Egorov mà người Nga có được một trong những mô tả đầu tiên bằng tiếng Nga về Cam Ranh và các vùng lân cận. Quyển nhật kí của đại tá - Vòng quanh Cựu thế giới - được các cộng sự của ông in lại 10 năm sau khi ông mất, trong đó có cả một chương kể về thời kì con tàu neo lại ở vịnh Cam Ranh.
Điều đầu tiên ấn tượng với Egorov chính là "kích thước khổng lồ" của vịnh đặc biệt quý đối với các tàu chiến lớn. Lính thuỷ Nga có dịp lên bờ, đi săn trong những cánh rừng địa phương và quan sát đời sống dân tình. Egorov cũng ghi chép về hệ thống động thực vật Việt Nam và về người dân miền Trung. Chỉ huy con tàu nhận xét "trong các ngôi làng là những túp lều xiêu vẹo và người dân ăn mặc rất đỗi nghèo nàn".



Sau trận Tsushima, Rạng Đông và một số con tàu chiến Nga khác, để tránh truy đuổi của tàu Nhật, chỉ có thể lánh về tu sửa ở Manila (Philippines) do cạn kiệt nhiên liệu. Chiến tranh Nga - Nhật kết thúc cũng là lúc Rạng Đông được sửa chữa xong. Nó cùng các tàu Nga khác tập kết ở cảng Sài Gòn, ngày 20/10/1905 trước khi nhổ neo ra Thái Bình Dương để trở về tổ quốc.
Như thế, trong một năm chiến hạm Rạng Đông lừng danh hai lần cập cảng Việt Nam.

Petr Tsvetov - PTS Sử học Nga (Tuổi Trẻ 7/11/2006)