Ngày xưa ơi 2 - qua các ca khúc

[nqbinhdi]

Mấy ngày nghỉ Tết Độc Lập lang thang trên mạng tìm nghe các bài hát đi cùng năm tháng không phai mờ do các ca sĩ xưa (và nay) hát. Nhiều bài nghe vẫn thấy cảm động lắm, gợi nhớ vô cùng về những năm tháng đã qua, những năm tháng dẫu còn quá nhiều gò bó và trói buộc, vẫn còn vô cùng thiếu thốn song con người sống hồn nhiên hơn, thân tình hơn, thành thật hơn. Hơi thở cuộc sống những năm tháng gian khó mà đẹp đẽ ấy như vẫn toát ra từ những giọng ca giản dị, đầy tình cảm không chải chuốt.

Lại muốn lục lại bao ký ức cũ, thường chỉ chợt lóe lại như không chịu bị chôn vùi dưới bao nhiêu toan tính, lo lắng của cuộc sống đầy gượng gạo giả dối và mưu mô ngày hôm nay, dẫu bữa ăn đã có nhiều thịt hơn chứ không chỉ đạm bạc như những ngày xưa ơi ấy, áo mặc đã nhiều màu sắc hơn chứ không chỉ tối xám đơn điệu một màu.

Xin bắt đầu với Người Hà Nội của Nguyễn Đình Thi với giọng hát sang trọng không trộn lẫn của Mỹ Bình.

Link YouTube: http://www.youtube.com/watch?v=zrYDjhWepyk

Tôi biết bài hát này từ ngày còn rất bé, dường như chỉ mới chập chững biết đi và mới cất những từ non đớt đầu đời. Ấy là bởi vì ngày tôi mới sinh cùng Hải Phòng giải phóng thì nhà chúng tôi chuyển về gác 2 trong tòa nhà chính của ngõ 26 Cát Dài thuê của nhà nước - một ngôi nhà mà chủ của nó đã cuốn đồ đạc cùng bầu đoàn thê tử chạy vào Nam trên những con tàu của Pháp vào giai đoạn 300 ngày. Ngôi nhà ấy xây theo kiến trúc kiểu Pháp, đằng sau là những dãy nhà ngang cho người ở và nhà bếp, có cả một chỗ như yên ngựa xây gạch tráng men xi-măng trắng để giặt chiếu hay rửa xe ô tô cũng không rõ dưới gốc một cây bàng lớn mà sau này lũ trẻ con chúng tôi hay nút lỗ thoát nước lại, đổ đầy nước vào đó và vùng vẫy chơi đùa. Sàn tầng 2 và 3 thì lát gỗ lim đen bóng. Đầu ngõ, đè lên cả cái cổng gạch là một cây me cổ thụ (mãi năm 1970 hay 1971 mới bị bão quật đổ làm đổ tan luôn cả cái cổng gạch cũ), dưới gốc có một cái miếu thờ nhỏ xây bằng gạch. Lúc bấy giờ ngõ vẫn còn ít dân ở lắm như sau này mẹ tôi kể, mãi sau này khi tôi đã lớn xóm mới dần lấp đầy với những người lao động từ mọi miền quê duyên hải tới Hải Phòng lập nghiệp, họ làm việc trong các xưởng máy mới mở của công cuộc dựng xây ban đầu, góp phần làm xanh xám cả các con đường vào những giờ tan ca. Một dạo, tầng 3 của ngôi nhà vẫn để trống và lúc tôi đã bắt đầu biên biết - tức là đã biết đi và biết nói, thậm chí đã biết bi bô hát những câu hát học lỏm được của các anh chị - trên gác 3 có một đoàn văn công tới trú tạm chuẩn bị cho biểu diễn ở HP. Họ là đoàn văn công nào, bây giờ có lẽ không sao còn biết được. Nhưng khắc sâu vào tâm trí non nớt của tôi tự ngày ấy là những giai điệu lúc khoan thai tha thiết, lúc dập dồn thôi thúc của thanh âm bài hát họ tập - cả cái cầu thang dốc và hẹp lên tầng 3 như đầy ắp tiếng piano - mà mãi sau này lớn hẳn lên tôi mới biết là Người Hà Nội của Nguyễn Đình Thi.

Cùng với Cảm xúc tháng Mười, Người Hà Nội là một trong những ca khúc về Hà Nội mà tôi yêu thích nhất. Tận đến những ngày đã sang Hung làm NCS, nhiều buổi sáng thức giấc còn cuộn trong chăn ấm, trộn lẫn trong nỗi nhớ nhà, nhớ nước da diết, tôi vẫn còn mơ màng như thấy lại cái cảm giác thích thú mỗi sáng chủ nhật mùa đông từ đơn vị về thăm nhà nằm nướng trong chăn nghe đài, suốt từ lúc loa truyền thanh ngân nga những nốt nhạc dạo đầu tiên của bản Người Hà Nội - nghe như thấy cả được tiếng chuông xe điện leng keng, tiếng bánh sắt lạch xạch của chuyến xe điện đầu tiên từ phía Bưởi chạy lên Đồng Xuân giữa hơi sương từ Tây Hồ còn lan tỏa khắp đường Thụy Khuê - cho tới tận mục Kịch truyền thanh do anh hàng xóm Vũ Hà đạo diễn trên Tiếng nói Việt nam.

Người Hà Nội của Nguyễn Đình Thi có nhiều người đã hát, trong đó có cả Lê Dung, song với tôi, không ai hát tha thiết, truyền cảm và sang trọng được như Mỹ Bình. Tôi không sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, mãi gần 30 mới lập nghiệp ở Thủ Đô, song có lẽ từ những câu ca Hà nội vui sao/những cửa đầu ô/ríu rít gánh gồng/đây Ô Cầu Dền/kia Ô Chợ Dừa/làn áo xanh nâu Hà Nội tươi thắm với giọng hát quí phái của Mỹ Bình mà thấy yêu da diết Hà Nội như thể nơi chôn rau cắt rốn của mình vậy.

Ôi tha thiết lòng ta biết bao nhiêu!

[Nina]

Xin phép bác nqbinhdi cho em lanh chanh một tý - em không nói là bản hay nhất, nhưng bản độc đáo nhất đối với em thì có lẽ là bản thu của NSND Mai Khanh. Lý do là bài Người Hà Nội chủ yếu do các ca sĩ nữ trình bày, còn bản em đang nói ở đây là do một giọng nam thể hiện. Tiếc là file thu âm chất lượng rất không cao mà em download được đã ... tan vào hư vô cùng cái laptop cũ rồi...

[hungmgmi]

Hóa ra chú Vũ Hà, nghệ si ưu tú (nay đã thành người thiên cổ) là hàng xóm của cụ Dị ạ? Thèng cu Ph. con trai chú ấy một dạo làm chỗ em, bị bọn em trêu suốt hihi.
Sáng nay trong khi thiên hạ nô nức đi chơi thì em bị vợ sai ngồi nhặt rau, buồn quá bèn bật đài Tiếng nói Việt Nam lên nghe. Trên đài là tiếng của nghệ sĩ ghita Văn Vượng nói về những kỷ niệm gắn bó với Đài TNVN nhân dịp kỷ niệm 66 năm thành lập Đài. Ông Văn Vượng có nhắc đến Nguyễn Đình Thi với bài hát Diệt phát xít. Em vừa ngồi tỉ mẩn nhặt rau, vừa lẩn thẩn nghĩ đến cụ Nguyễn Đình Thi, sao mà có người xuất chúng và toàn năng đến thế. Chỉ cần 2 bài hát Diệt phát xít và Người Hà Nội mà đã thành bất hủ trong nền âm nhạc VN. Rồi tiểu thuyết, thơ, kịch...mảng nào cũng có thành tựu.
Thì khuya nay mất ngủ lọ mọ vào đây lại có người chong chong gõ bài về Người Hà Nội của Nguyễn Đình Thi. Đó là cụ Dị, hay thế chứ.
Em lại thích chị Lê Dung hát bài này.

[nqbinhdi]

hungmgmi viết

Hóa ra chú Vũ Hà, nghệ si ưu tú (nay đã thành người thiên cổ) là hàng xóm của cụ Dị ạ? Thèng cu Ph. con trai chú ấy một dạo làm chỗ em, bị bọn em trêu suốt hihi.
Sáng nay trong khi thiên hạ nô nức đi chơi thì em bị vợ sai ngồi nhặt rau, buồn quá bèn bật đài Tiếng nói Việt Nam lên nghe. Trên đài là tiếng của nghệ sĩ ghita Văn Vượng nói về những kỷ niệm gắn bó với Đài TNVN nhân dịp kỷ niệm 66 năm thành lập Đài. Ông Văn Vượng có nhắc đến Nguyễn Đình Thi với bài hát Diệt phát xít. Em vừa ngồi tỉ mẩn nhặt rau, vừa lẩn thẩn nghĩ đến cụ Nguyễn Đình Thi, sao mà có người xuất chúng và toàn năng đến thế. Chỉ cần 2 bài hát Diệt phát xít và Người Hà Nội mà đã thành bất hủ trong nền âm nhạc VN. Rồi tiểu thuyết, thơ, kịch...mảng nào cũng có thành tựu.
Thì khuya nay mất ngủ lọ mọ vào đây lại có người chong chong gõ bài về Người Hà Nội của Nguyễn Đình Thi. Đó là cụ Dị, hay thế chứ.
Em lại thích chị Lê Dung hát bài này.

Thằng cu Ph. ấy ngày bé còn làm thơ về chú bộ đội cạnh nhà là tôi nữa đấy ạ. Chỉ buồn là cu em Th. không được bằng thằng anh. Hai nhà xưa sát vách nhau, anh Vũ Hà thì thân với bà chị viết văn của tôi (bà chị có sách mà tôi tặng cho Hùng gà mờ hôm ăn tối cùng Thụy Anh ấy).

Văn Vượng chơi ghi-ta gỗ thì nhất hạng rồi song bài về Hà Nội mà ông ấy chơi thật hay - nghe lần đầu thì có lẽ thấy cũng thường thôi nhưng tôi rất thích, càng nghe càng thích - lại là bài Tiếng nói Hà Nội. Thể nào tôi cũng có bài về bài này bởi nó gắn với những hình ảnh không bao giờ tắt trong ký ức của mình.

Link đây:
http://mp3.zing.vn/bai-hat/Tieng-Noi.../IWZACDIU.html

[nqbinhdi]

hungmgmi viết

Hóa ra chú Vũ Hà, nghệ si ưu tú (nay đã thành người thiên cổ) là hàng xóm của cụ Dị ạ? Thèng cu Ph. con trai chú ấy một dạo làm chỗ em, bị bọn em trêu suốt hihi.
Sáng nay trong khi thiên hạ nô nức đi chơi thì em bị vợ sai ngồi nhặt rau, buồn quá bèn bật đài Tiếng nói Việt Nam lên nghe. Trên đài là tiếng của nghệ sĩ ghita Văn Vượng nói về những kỷ niệm gắn bó với Đài TNVN nhân dịp kỷ niệm 66 năm thành lập Đài. Ông Văn Vượng có nhắc đến Nguyễn Đình Thi với bài hát Diệt phát xít. Em vừa ngồi tỉ mẩn nhặt rau, vừa lẩn thẩn nghĩ đến cụ Nguyễn Đình Thi, sao mà có người xuất chúng và toàn năng đến thế. Chỉ cần 2 bài hát Diệt phát xít và Người Hà Nội mà đã thành bất hủ trong nền âm nhạc VN. Rồi tiểu thuyết, thơ, kịch...mảng nào cũng có thành tựu.
Thì khuya nay mất ngủ lọ mọ vào đây lại có người chong chong gõ bài về Người Hà Nội của Nguyễn Đình Thi. Đó là cụ Dị, hay thế chứ.
Em lại thích chị Lê Dung hát bài này.

Nguyễn Đình Thi thì tôi đã được gặp từ lúc còn bé, thời còn chiến tranh phá hoại. Ông đi Hải Phòng công cán chi đó ghé vào nhà tôi chơi vì chẳng hiểu có họ hàng thông gia chi đó với gia đình bên mẹ tôi. Ký ức của tôi chỉ lưu giữ được một chút về con người quá nổi tiếng và tài/đào hoa ấy (lúc ấy ông ấy cũng vừa mới viết xong Vỡ Bờ mà mẹ tôi xem và chê ông viết thảm hại dần từ trang đầu lùi về trang cuối). Lần đầu tôi nghe về chuyện của ông ấy với cô văn sĩ Pháp Madeleine Riffaud cũng vào dịp ấy, cũng chỉ là đồn đãi thôi song chắc là cũng nhiều phần đúng. Con người tài hoa và galant đến thế, giá có phải là mình thì cũng cứ mê hỉ?

Ngày xưa tôi cũng đã từng đọc Con nai đen, bản giấy mà mặc dù có lệnh cấm mẹ tôi vẫn cố giữ lại cho chúng tôi đọc. Tiếc là chiến tranh phá hoại, đi sơ tán tôi làm mất cuốn đó ở quê ngoại bên Quảng Yên mất.

[nqbinhdi]

Cũng chưa định viết ngay về Tiếng nói Hà Nội song chợt nhớ trên diễn đàn khác mình đã từng viết về nó bèn lục tìm mang về đây.

Tôi nghe Tiếng nói Hà nội đã từ rất lâu, từ ngày vẫn còn chưa thành người Hà nội. Mà rất yêu bài hát này bởi cứ nghe, lại xao xuyến nhớ những ngày chiến tranh phá hoại lần thứ nhất và da diết yêu Thủ đô.

Dạo 1966, mùa hè không học, cha tôi lên Hà nội họp ở Bộ Tổng tham mưu, cho tôi theo xe lên chơi với gia đình bà chị cả lúc đó sống ở 1A Hoàng Văn Thụ. Nhớ cảnh đã xế chiều, nắng ngả vàng mặt sông, lấp lánh trên những tấm thép mới trên cầu, xe chạy chầm chậm qua cầu Long Biên, các tấm sắt lát ngang những nhịp cầu bộ hành bị rocket Mỹ bắn hỏng kêu lạch cạch, ken két dưới bánh xe. Ngẩng đầu lên thấy sừng sững trên tít chóp ngọn những nhịp cầu là những người lính trên các khẩu 4 nòng 14ly5 đang xoay, một người đứng với ngọn cờ đỏ đuôi nheo nhỏ trên tay - dáng chừng là khẩu đội trưởng. Những năm tháng ấy cầu Long Biên bị đánh rất rát, ngoài các trận địa cao xạ bên hai bờ, bộ đội ta còn cẩu lên đỉnh những tháp cầu những khẩu đội 4 nòng và những người lính cảm tử luôn sẵn sàng trên đó nhằm bắn máy bay bổ nhào - sẵn sàng hy sinh cho cầu Long Biên trụ vững.

Lời bài hát Tiếng nói Hà nội chính là lời nhắn gửi tự trái tim của những người lính cảm tử ấy, dưới chân là Hồng Hà vẫn ngàn năm sóng vỗ, nghẹn ngào nói về tình yêu với Hà nội vẫn từng phố phường thân yêu đang vọng về đây tiếng nói sớm chiều, gửi gắm tin yêu vào những người con anh dũng của Thủ đô.

Từ Đống Đa gió gọi hồn dân tộc
Từ Ba Đình gió rung lời thề độc lập
Tiếng ngày nay vọng với tiếng ngày xưa...

Trong chiến tranh thế giới thứ II, lính cao xạ quân đội Nhật Hoàng phải xích chân vào bệ súng để chỉ có một con đường sống là nhắm bắn thẳng vào máy bay Mỹ đang bổ nhào cắt bom. Trên những đỉnh tháp cầu Long Biên ngày ấy, những người lính Việt Nam chỉ buộc mình với pháo bằng tình yêu Hà Nội, bằng niềm tự hào và tinh thần quyết tử cho Thủ đô sống mãi:

Hà Nội sắt son giữ vững một lời thề
Tôi đứng đây với bao niềm tự hào
Giữ Thủ đô, diệt tan quân cướp Mỹ
Nhắm quân thù, nòng súng vươn tới trời cao.

Gửi tặng các bác bản độc tấu guitar gỗ bài Tiếng nói Hà nội của Văn Vượng, người nghệ sĩ mù đất Thăng Long:

http://mp3.zing.vn/mp3/nghe-bai-hat/....IW6WE0CB.html

[nttt1211]

Cụ Dị ơi!

Đọc lời cụ viết tự dưng cháu nhớ đến hôm 2.9 nhà cháu có đi xem buổi hòa nhạc Điều còn mãi. Một buổi hòa nhạc chơi lại các tác phẩm, các bài ca đi cùng năm tháng với sự chỉ Huy của anh Lê Phi Phi. Ngày trước anh này cũng là sinh viên Việt Nam sang học và nghiên cứu sinh ở Hung, và giờ thì bác ý định cư lại Hung hay Bul với vợ con thì nhà cháu cũng chưa nhớ chính xác lắm. Dàn nhạc giao hưởng Việt Nam tuy không bằng các giàn nhạc giao hưởng của Nhật, Mỹ hay Đức Pháp, tuy nhiên theo cảm quan của cá nhân nhà cháu thì trong các chương trình như thế này dường như các thành viên dàn nhạc chơi có hồn hơn, có máu hơn chứ không như một số chương trình hòa nhạc biểu diễn nhạc cổ điển phương Tây khác.

Có rất nhiều ca sĩ thể hiện nhiều ca khúc gợi nhớ ký ức về Hà Nội, về những năm tháng hào hùng của dân tộc. Tuy nhiên về độ sâu lắng thì cá nhân nhà cháu cảm thích Hồng Nhung qua ca khúc "Hoa sữa". Nhân một ngày mua thu mưa gió, (đầu ngõ nhà cháu thoang thoảng mùi hoa sữa rồi cụ ạ, cụ đừng ghen tỵ với cháu nhá ) Cháu xin mời cụ thưởng thức và cho cháu xin ý kiến cụ nhá!



Em vẫn từng đợi anh.
Như hoa từng đợi nắng,
Như gió tìm rặng phi lao,
Như trời cao mong mây trắng.

Em vẫn từng đợi anh.
Trên những chặng đường quen,
Tiếng hát ai xao động,
Thoáng mùi hoa êm đềm.

Kỷ niệm ngày xưa vẫn còn đâu đó...
Những bạn bè chung,
Những con đường nhỏ...

Hoa sữa vẫn ngọt ngào đầu phố đêm đêm.
Có lẽ nào anh lại quên em?
Có lẽ nào anh lại quên em?

[nqbinhdi]

Cám ơn nttt1211,

Cám ơn bạn đã dẫn link tới chương trình Điều còn mãi vừa rồi. Tôi đã nghe suốt từ clip đầu cho tới clip cuối và dù tai tôi là tai trâu, có lẽ cảm nhận không hết được những gì mà các nghệ sĩ đã dày công thể hiện, vẫn thấy nhiều cái hay (chỉ tiếc là không được nghe trực tiếp và chất lượng thu âm của VTV3 lại kém, chọn chỗ đặt máy thu không khéo để lẫn nhiều tạp âm không nên có: tiếng buôn điện thoại léo nhéo, tiếng lào xào chuyện trò..., cũng có lẽ vì tôi nghe qua tai nghe nên những âm thanh sạn sỏi ấy nghe rõ mồn một chăng, lại nữa là thu âm không khéo để dàn nhạc nhiều lúc lấp chìm nghỉm ca sĩ).

Dẫu hát không hay, không tình cảm - hay không quen tai mình? - như Hồng Nhung, Nguyên Thảo đã hát tốt Họa mi hót trong mưa. Tôi thích cái cách thể hiện của Nguyên Thảo trên sân khấu. Mỹ Linh và Hồng Nhung thì nghe hát nhiều rồi, chủ yếu là qua tivi thôi, nên cũng không thấy gì mới lạ mà có chăng thì Mỹ Linh mất tiêu đâu cái chất man man trong Trên đỉnh Phù Vân, cái đã từng làm tôi gai cả người khi nghe cô ấy hát lần đầu bài này chừng 10 năm trước. Nay thì cô ấy đằm thắm hơn. Hồng Nhung cũng thế, cái trẻ trung ngọt ngào cũng đã hao mòn nhiều, hay tại cái gò bó khi biểu diễn với giàn nhạc giao hưởng nó làm ra như thế, cũng chẳng biết nữa bởi tôi không phải chuyên gia âm nhạc, nghe ca nhạc thì không hơn gì một anh lính thô lỗ, một lão nông mê chèo hơn ba-lê, ngay cho có là Hồ thiên nga của Tchaikovski.

Lê Phi Phi, theo như những gì tìm thấy trên Internet, thì chưa từng ở Hungary hành nghề bao giờ. Anh con trai nhạc sỹ Hoàng Vân học ĐH tại Nhạc viện HN và tại Nga, sau đó có lẽ là theo duyên phận trời định mà làm việc ở Nam Tư cũ là chủ yếu: Serbia, Macedonia, và ở Bulgary, Albania, loanh quanh vùng bán đảo Ban-căng.

PS: Hoa sữa Hà Nội thì tôi cũng từng có những kỷ niệm có thể nói là ngọt ngào, từ thời là lính còn gần như trẻ con, khi mà trong những lần tranh thủ hiếm hoi chủ yếu lội về Hải Phòng ăn chực bu lại có đôi lần về Hà Nội - tất nhiên là còn bởi gì hơn sức hút của một thiếu nữ phố cổ Hà Nội (hô hô, ngày đói kém ấy nếu có cái gì có thể hút ta hơn cơm ngon mẹ nấu, tất chỉ là những ánh nhìn mời gọi của thiếu nữ Hà Nội trong những đêm Hà nội mùa này mùa hoa sữa/hương bay tỏa ngát đường Nguyễn Du mà thôi).

[nqbinhdi]

Thêm về Tiếng nói Hà Nội, cho bác nào thích nghe rõ lời bài hát. Nói thêm rằng trong số những ca sĩ đã thể hiện bài này như Trọng Nghĩa, Trọng Tấn... tôi vẫn thích nhất nghe Quốc Hương hát với cái giọng đặc biệt của ông.

http://baicakhongquen.net/nghe-bai-h...oi-ha-noi.html

Còn đây là video clip:

http://www.youtube.com/watch?v=F_u7xYrOh8Y

Cái video clip của VTV4 thật hay, nó cho ta gặp lại cầu Long Biên ngày chiến tranh, gặp lại những dáng thiếu nữ sao vuông trên mũ, súng trường K44 trên vai trên nóc cao ốc bên Hồ Gươm, những bóng dáng có sức động viên người Hà Nội một thủa và không thể bảo là không đáng gờm với các phi công lão luyện của Không lực Hoa Kỳ. Thấy lại những chớp lửa kiên cường đáp trả của Hà Nội.

Chẳng cần phải là chuyên gia quân sự cũng có thể thấy được rằng các khẩu đội pháo nằm một chỗ, hỏa lực khá hạn chế, so với các máy bay siêu thanh trang bị bằng rocket và bom đủ loại từ bom phá tới bom bi... thì thất thế biết chừng nào, như thể con người chúng ta có thể tùy tiện giết chết những con kiến chậm chạp trên mặt đất vậy. Song lưới lửa phòng không Thủ Đô những ngày chống lại chiến tranh leo thang (escalation war) của quân đội Mỹ lại mãi mãi là nỗi khiếp đảm với tất cả các phi công dày dạn nhất của Không quân và hải quân Hoa Kỳ đã từng tiến hành các phi vụ trên bầu trời Hà Nội. Không chỉ bằng tên lửa SAM hay pháo cao xạ mà cả bằng lưới đạn súng trường cổ lỗ K44 hay tiểu liên K50 từ chính những cô gái Hà Nội mảnh mai. Để có được đêm pháo hoa rực sáng trên mặt Hồ Gươm ngày chiến thắng.

Ôi, Hà Nội thân thương biết mấy của ta.

[dubravka]

Nina viết

Xin phép bác nqbinhdi cho em lanh chanh một tý - em không nói là bản hay nhất, nhưng bản độc đáo nhất đối với em thì có lẽ là bản thu của NSND Mai Khanh. Lý do là bài Người Hà Nội chủ yếu do các ca sĩ nữ trình bày, còn bản em đang nói ở đây là do một giọng nam thể hiện. Tiếc là file thu âm chất lượng rất không cao mà em download được đã ... tan vào hư vô cùng cái laptop cũ rồi...

Bác Nina có thể lấy lại bài hát "Người Hà Nội" do NSND Mai Khanh trình bày theo nguồn dưới đây.
Rất mong Bác Nina được vui.

Tiếng hát Mai Khanh trên Đài TNVN

(VOV) - 66 năm trước đây, khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Mai Khanh và Thương Huyền là những giọng hát đầu tiên vang lên trên sóng Đài TNVN


“…Sau khi nhận được bài hát Ngọn đèn đứng gác Nhạc Hoàng Hiệp, phổ thơ Chính Hữu, anh Phạm Tuyên ký vào văn bản và nói với Phan Nhân cùng tôi: Các bạn đưa bài này đến nhờ Mai Khanh hát, chắc là hay. Tôi và Phan Nhân đi xe đạp đến nhà Mai Khanh ở phố Ngô Thì Nhậm. Anh cầm lấy bản nhạc và lướt nhanh mà rằng: Chất liệu bài này có vẻ gần với hát Chèo, nó mang dáng dấp điệu “Con gà rừng” ngày xưa tôi từng hát. Anh xướng âm một lần rồi lắp lời vào. Chúng tôi nghe đã thấy rất ngọt:

Trên đường ta đi đánh giặc
Dù về nam hay ta lên bắc
Ở đâu cũng gặp
Những ngọn đèn dầu chong mắt đêm thâu…

Sau đó một tuần tôi cùng với Triều Dâng đến để nhắc lại anh về ngày giờ thu thanh bài hát đó. Vốn là diễn viên của Đài Tiếng nói Việt Nam (TNVN) ngay từ những ngày đầu mới thành lập, nên Mai Khanh rất nhiệt tình, sẵn sàng nhận lời và đến trước giờ vào phòng thu ở 58 phố Quán Sứ… Kỷ niệm ấy với Mai Khanh, tôi nhớ mãi”. (Trích Nhật ký).

66 năm trước đây, khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Mai Khanh và Thương Huyền là những giọng hát đầu tiên vang lên trên sóng Đài TNVN chỉ với nhạc đệm rất thô sơ như đàn Banjoline, hay đàn Accordion,hoặc đàn guitare cũ kỹ. Họ cứ hát thẳng vào micro để phát thanh trực tiếp trong phòng truyền âm ở sau Nhà hát Lớn (đường Phạm Ngũ Lão bây giờ). Thuở ấy làm gì có ghi âm trước, nếu hát sai giọng, lỡ nhịp thì xin lỗi thính giả và hát lại. Hoàn cảnh ấy, bạn nghe đài rộng lượng mà thông cảm, tha thứ. Mai Khanh từng nói: Lúc đó sao mà thấy hạnh phúc thế, tiếng hát của mình được bà con cả nước nghe, sướng quá.

Nghe một số bài hát qua giọng hát của NSND Mai Khanh

Bình Trị Thiên khói lửa (Tác giả: Nguyễn Văn Thương)
Ngọn đèn đứng gác (Tác giả: Hoàng Hiệp-Chính Hữu)
Người Hà Nội (Tác giả: Nguyễn Đình Thi)
Nhớ về quê mẹ (Tác giả: Vân Đông)
Tấm áo chiến sĩ mẹ vá năm xưa (Tác giả: Nguyễn Văn Tý)
Tiếng hát giữa rừng Pác Bó (Tác giả: Nguyễn Tài Tuệ)

PGS, NSND Mai Khanh đã nhiều lần về thăm Đài TNVN và trò chuyện cùng anh chị em biên tập cũng như các nghệ sĩ. Ông tên thật là Mai Trung Ngọc (1923 – 2011), quê ở Hải Dương. Cái “gen” hát từ người mẹ, vốn hay hát Đúm, hát Ví nổi tiếng một vùng. Học hết Trung học, Mai Khanh lên Hà Nội và thi vào Trường Kỹ nghệ thực hành rồi làm nghề thợ điện. Sau đó vào làm ở xưởng Avia ở phố Phan Chu Trinh (khu đất của Bộ Tài chính hiện nay). Vừa đi làm vừa cùng bạn bè đi hát ở các hội Thể Thao Đông Dương cổ vũ cho phong trào thể thao yêu nước.

Năm 1944 khi các quán Tân Nghệ Sĩ (ở Bờ hồ), Thiên Thai (ở Hàng Bông) và Thăng Long (ở Hàng Gai) liên tiếp ra đời, đã trở thành những tụ điểm cà phê ca nhạc đầu tiên của trào lưu âm nhạc cải cách vào các tối thứ bảy, chủ nhật hàng tuần. Những nơi này không thể vắng tiếng hát của Mai Khanh, Thương Huyền với những bản nhạc: Trương Chi, Đàn chim Việt, Giọt mưa thu, Suối mơ, Con thuyền không bến… Họ đã để lại những dáu ấn đặc biệt trong lòng người nghe.

Năm 1946 Mai Khanh tham gia đoàn Kịch Giải Phóng. Ông đóng kịch hát Chèo trong vở “Chị Tấm anh Điền” và vở “Chị Trầm”. Năm 1949 Mai Khanh trở lại Đài TNVN khi đó ở Việt Bắc theo đề nghị của ông Trần Lâm và ông lại tiếp tục hát với Thương Huyền, Trần Thụ, Cầm Phong… Năm 1954 Mai Khanh cùng với các nghệ sĩ khác sang thu đĩa ở Trung Quốc. Sau khi về nước ông lại được cử đi Bắc Kinh học đại học thanh nhạc. Năm 1961 về làm chủ nhiệm khoa Thanh nhạc Trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia). Ít lâu sau Mai Khanh lại được cử đi học âm nhạc ở Kiev (Liên Xô cũ).

Tôi đã được dự một buổi biểu diễn của Mai Khanh gần 2 tiếng đồng hồ ở Câu lạc bộ Đoàn Kết (chếch phía bên cạnh Nhà hát Lớn hiện nay). Ông hát những bài “Tây” nhưng rất rõ lời. Rất giàu suy nghĩ, tìm tòi trong biểu diễn sau thời gian học ở nước ngoài về. Hôm ấy sau khi nghe, nhạc sĩ Tô Vũ đã nói “Mai Khanh là người có công đưa thanh nhạc phương Tây hòa vào âm nhạc dân tộc, rất Việt Nam mà rất hiện đại”. Năm 1983 nhạc sĩ Lưu Hữu Phước (Viện trưởng Âm nhạc) đã mời Mai Khanh vào TP Hồ Chí Minh và tham gia giảng dạy ở Đại học Thanh nhạc cho đến khi nghỉ hưu.

Một loạt nghệ sĩ mang ơn ông, vì Mai Khanh đã góp phần đào tạo các nghệ sĩ nhân dân và nghệ sĩ ưu tú như: Thanh Huyền, Tường Vi, Kim Ngọc, Vân Khánh, Trần Chất, Doãn Tần, Tô Lan Phương, v.v…

40 năm Mai Khanh hát và gần 30 năm ông giảng dạy, chung sức với các bạn nghề và góp phần đưa phong trào âm nhạc của nước nhà vươn lên. Ông từng hát bên ụ pháo, bên chiến hào với những bài hát như: Nhớ về quê mẹ (Vân Đông), Người Hà Nội (Nguyễn Đình Thi), Bình Trị Thiên khói lửa (Nguyễn Văn Thương, Những ánh sao đêm (Phan Huỳnh Điểu)… Ông từng có mặt trong đại hội liên hoan sinh viên thanh niên thế giới ở Viên (Áo) năm 1959, từng lưu diễn ở 15 nước bầu bạn gần xa. Một giọng hát bền bỉ và gắn liền với sự trưởng thành của Đài TNVN.

Chắc ít người biết rằng Mai Khanh còn là tác giả của ca khúc “Việt Miên Lào đoàn kết” và đặt lời mới cho bài dân ca quan họ “Nhất quế nhị lan” để trở thành bài “Thỏa nỗi nhớ mong” mà lâu nay ta thường nghe hát.

Nghệ sĩ nhân dân Mai Khanh từ trần hồi 11h30 ngày 19/8/2011 tại TP Hồ Chí Minh. Ngày đưa tiễn ông về nơi an nghỉ cuối cùng- 22/8/2011./.

Nhạc sĩ Dân Huyền


Chú dẫn:

Xin các bác theo link nguồn:
http://vov.vn/Home/Tieng-hat-Mai-Kha...118/184016.vov
để download các bài hát nêu trên của nghệ sỹ Mai Khanh.

[hongducanh]

Cám ơn bác Dị mở topic này, bởi những ký ức của những lời ca tiếng hát của các nghệ sĩ vang vọng mãi trong tôi…nếu đem so sánh một bài hát cụ thể như: XA KHƠI của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ thì cho tới nay có rất nhiều nghệ sĩ đã thệ hiện qua từng thời gian…Những lớp nghệ sĩ xa xưa như Tân Nhân, Tường Vi, Thanh Huyền. Kế đó là những Nghệ sĩ được ăn học ở nước ngoài như Lê Dung…Thế hệ trẻ ngày nay cũng rất tài năng như Như Quỳnh, Tân Nhàn, Anh Thơ… cũng thể hiện ca khúc trên rất mượt mà đằm thắm.

Khi tôi còn bé, tôi đã rất say mê những ca khúc viết về Hà Nội, song những ca khúc viết về biển vẫn luôn mạnh mẽ , ồn ào trong tôi, cũng có lúc mượt như nhung và da diết đến nao lòng. XA KHƠI đã cùng tôi trên ghế nhà trường phổ thông-hồi đó tôi chỉ có một cảm giác xa thẳm, mênh mang…Và XA KHƠI rong ruổi với tôi suốt quãng đường hơn 5 năm khoác áo lính.

Nghệ sĩ Tân Nhân thực ra là người hàng xóm với tôi khá nhiều năm mà tôi đâu biết, con gái thứ hai của bà học cùng trường phổ thông với tôi, cô ấy kém tôi hai lớp. tôi luôn yêu quý những người sinh ra trên mảnh đất miền Trung đầy nắng, đầy gió (mà là gió Lào). Nếu như ai đã sống ở Quảng trị hẳn sẽ không bao giờ quên được cái nóng khô và khó chịu của gió Lào.
Nếu so sánh Nghệ sĩ Tân Nhân với nghệ sĩ trẻ đồng hương của bà Như Quỳnh cùng thể hiện ca khúc XA KHƠI thì quả là rất khó…Thế nhưng tôi vẫn luôn mong muốn được nghe Bà hát bởi ấn tượng ấy là một lâu đài nghệ thuật đã hằn sâu trong tâm khảm cuả tôi. Ca khúc XA KHƠI ra đời năm 1962, nhanh chóng giành được sự yêu thích của công chúng trên sóng phát thanh sau này phổ biến rộng rãi. Đây là một trong những ca khúc kinh điển của thanh nhạc cách mạng Việt Nam và được các ca sĩ trẻ chọn làm đề tài thi Sao Mai. Xa khơi mang đậm chất dân ca Trung Bộ, trữ tình, mênh mang. Ca khúc được viết như lời tâm sự của một cô gái trong lúc xa khơi, gửi lời nhớ thương tới người "anh" đang ở bên kia vĩ tuyến. Bài hát thể hiện khát vọng thống nhất đất nước lúc bấy giờ…

Nắng tỏa chiều nay, chiều tỏa nắng đôi bời anh ơi!
Gió lộng buồm mây ướm chân trời
Biển lặng sóng, thuuyền em dong khơi
Khoan giọng hò, thương anh cách vời
Kìa biển rộng con nục con măng, lướt sóng liền đôi bờ tung tăng
Con chuồn còn bay nơi nơi
Con ráng chiều gọi bạn đường khơi
Nắng tỏa chiều nay, thuyền về mái động chiều nay
Nhìn phương nam con nước vơi đầy
Thương nhớ thương nhớ anh ơi

Ơi mênh mông sóng xô ru thuyền ta xa bờ
Âm vang tiếng hò nhịp chèo ta mong chờ
Thuyền ra xa khơi đưa nhịp chèo nối liền
Đường đi muôn khơi mái chèo chung đôi miền
Ơ mênh mông biển khôi câu hò thương nhớ
Vang về miền Nam quê ta, biển dập dìu, biển tâm tình
Biển nói lên lời sóng cả ta chung lứa đôi
Ơi phong ba lướt xô mái chèo ta xa bờ
Phong ba sóng cồn lòng ta luôn mong chờ
Kề vai bên nhau nắng biển cùng mưa nguồn
Kề vai bên nhau em kề vai bên anh thương
Ơi anh ơi lời ca câu hò thương nhớ, nhớ thương
Vang về cùng anh không xa
Biển rộng ơi, biển rộng chung tình,
Biển nói lên dùm bao ngày thương nhớ biển ơn
(nhớ thương cách vời, ơ biển chiều nay)

http://www.youtube.com/watch?v=KlWV6n-M7pY

[nqbinhdi]

Kính bác cả từ rày đã thành chị cả QKTĐ (đi ọp mà chỉ uống coca-cola thì chả phải chị em thì là cáy rì?),

Em cũng rất thích nghe Xa khơi của Nguyễn Tài Tuệ và cũng chỉ thích nghe Tân Nhân hát. Nghe nói khi NS Nguyễn Tài Tuệ nhờ bà Tân Nhân (hơn NTT 2 tuổi) hát bài này, bà đã phải hát đi hát lại mấy lần NTT mới ưng (bà vặc NTT rằng "tau có hát sai nốt nào đâu mà cứ bắt hát đi hát lại rứa"), bảo rằng mới thể hiện hết cái tình của bài hát.

Tuy nhiên, về cảm xúc với Xa Khơi thì em đã có bài viết từ trước rồi:

http://diendan.nuocnga.net/showthread.php?t=2846&page=4

Bác cũng đã đọc rồi mà (hơ hơ, thấy cả bác bấm thank đấy).

[daquen]

Đọc topic này làm em nhớ đến thời đi học. Ngày đó, học sáng thì cũng tầm 12h là về, học chiều thì 12h cũng mới đi nên em thường hay ăn cơm trưa vào tầm 11 - 12 h và chuyên nghe chương trình "Dân ca nhạc cổ truyền" trên đài phát thanh. Nghe nhiều bỗng thành quen, yêu thích dân ca nào Quan họ Bắc Ninh, Hò Huế, Dân ca Nghệ Tĩnh...

Chẳng hiểu sao em lại rất thích bài "Bèo Dạt Mây Trôi" và cũng chẳng hiểu sao nó cũng gắn với cuộc sống công chức bèo dạt của em bây giờ .

[hungmgmi]

daquen viết

Chẳng hiểu sao em lại rất thích bài "Bèo Dạt Mây Trôi" và cũng chẳng hiểu sao nó cũng gắn với cuộc sống công chức bèo dạt của em bây giờ .

Trời, có thế mà cũng không hiểu sao? Đó là mỗi tháng, dân công chức chúng ta khi nhận đồng lương bèo bọt là liền nhớ đến bài hát này liền hà.
Thay vì hát:
Bèo dạt, mây trôi
Anh ơi, em vẫn đợi
vẫn chờ....
Thì hãy ca:
Bèo bọt, lương ơi
Eo ôi, lương vẫn vậy
vẫn... bèo...

[nqbinhdi]

daquen viết

Đọc topic này làm em nhớ đến thời đi học. Ngày đó, học sáng thì cũng tầm 12h là về, học chiều thì 12h cũng mới đi nên em thường hay ăn cơm trưa vào tầm 11 - 12 h và chuyên nghe chương trình "Dân ca nhạc cổ truyền" trên đài phát thanh. Nghe nhiều bỗng thành quen, yêu thích dân ca nào Quan họ Bắc Ninh, Hò Huế, Dân ca Nghệ Tĩnh...

Chẳng hiểu sao em lại rất thích bài "Bèo Dạt Mây Trôi" và cũng chẳng hiểu sao nó cũng gắn với cuộc sống công chức bèo dạt của em bây giờ .

Dân ca quan họ thì hay nhất hạng rồi daquen à. Tôi cũng rất thích, mà không, phải nói là yêu dân ca quan họ mới đúng.

Yêu nhất là cái kiểu gì mà vừa mới ứ đấy, đã ừ ngay được ấy nhé.

Ngày trước em dạy tôi bài hát quê em, thấy em hát, cái miệng dẩu ra trông rất ngoa, mắt nhìn mơ mơ mà lòng ta mềm hẳn dù có đang bực bội điều gì. Giờ thì thi thoảng cũng ư ử hát một mình:

Trên rừng ba mươi sáu chim ối là thứ chim
Thứ chim là chim chèo bẻo
Thứ chim là chim chích chòe
Trong quan họ có người trồng tre

Người trồng tre cho tôi hỏi ơ là thứ tre
Thứ tre là tre chẻ lạt
Thứ tre tôi để làm nhà
Trong quan họ có người trồng cà

Người trồng cà cho tôi hỏi ơi là thứ cà
Thứ cà là cà tim tím
Thứ cà là cà xanh xanh
Trong quan họ có người trồng chanh

Người trồng chanh cho tôi hỏi ấy là thứ chanh
Thứ chanh là chanh ăn quả
Thứ chanh tôi để gội đầu
Trong quan họ có người trồng dâu

Người trồng dâu cho tôi hỏi ấy là thứ dâu
Thứ dâu là dâu ăn quả
Thứ dâu tôi để chăn tằm

Một nong tằm là năm nong kén
Một nong kén là chín nén tơ.

Cũng có nhiều bài hát VN lấy tứ lấy giai điệu từ các câu hát quan họ. Có một thời bọn lính chúng tôi rất thích (có lẽ ảnh hưởng bởi cái câu thơ của Phạm Tiến Duật: anh đã tìm em rất lâu rất lâu/một cô gái chưa hề rõ mặt) cái câu hát uốn lượn như gió, thấm đậm chất dân ca: Anh đi tìm em chứ em ở nơi đâu/phải qua, qua bao núi qua bao nhịp cầu/phải qua, qua bao suối qua bao dòng sông sâu/để anh đi tìm/em, em ở đâu?.

Em, em ở đâu giờ này?

[LyMisaD88]

Phải công nhận cụ Ong bò vẽ thật sự đa tài, cái gì gì gi...cái chi cũng biết...
Góp với bác lời của một bài dân ca quan họ mà em học được từ một cô bạn vùng 36 làng quan họ. Chả là hồi học ngoại ngữ ở Hà Nội, trong một buổi văn nghệ cây nhà lá vườn nghe cô ấy hát, sao mà em đâm mê cái luyến láy, í a của người quan họ gốc đến thế, nó tuyệt vời hơn các ca sỹ hát quan họ trên đài rất nhiều ở chổ luyến láy ấy. Thế là Chủ nhật nào em cũng xung phong guồng xe đạp gần 30 cây số đèo nàng về miền quê quan họ, khi thì giúp gặt mùa, làm đất, dỡ khoai...khi thì chỉ về chơi không nhưng được các phụ huynh tín nhiệm lắm...và em đã học được mấy bài quan họ từ cô ấy.
Chả là sau đợt gặp mặt tháng 4 vừa rồi dù không biết có ai ở miền quan họ không nhưng trong em nó cứ ngân lên khúc "Giã bạn". "Con nhện giăng mùng"...
Không phải là quan họ nhưng người về để lại cho tôi biết bao thương nhớ.
Xin chép tặng các bác bài "Con nhện giăng mùng" trong cuốn sổ tay ngày xưa nay đã ố vàng:
Người về mà để con nhện i...ơ...nó mới giăng...ừ...mùng là giăng...ư...mùng.
Đêm năm canh (a lính tình tang) là em luống chịu(ơ..ớ..)đôi ba người ơi (i hừ lá hôi hừ)...
Đêm năm canh (a lính tình tang) là em luống chịu(i..ơ...ơ) lạnh (a) lùng cả năm.
Quan họ trở ra (à) về.
Có nhớ i...ơ. Có nhớ chăng(ô...là) đến chúng em chăng.
Quan họ trở ra à về. Có nhớ i ơ. Có nhớ chăng ô là đến chúng em chăng?

Ai đem (a lính tình tang) là đem người ngọc, ớ đôi ba người ơi(i hừ lá hôi hừ).
Ai đem (a lính tình tang) là đem người ngọc thung a thăng nay a chốn à này.
Quan họ nghỉ chúng em ra à về.
Khăn áo i ơ ơ. Khăn áo đây ố là người gửi lại đây, quan họ trở ra à về.
Khăn áo i ơ ơ, khăn áo đây ô là người gửi lại đây í i i.

Chữ nhớ thương (a lính tình tang) là em xếp để ơ ơ đôi ba người ơi (i hừ lá hôi hừ).
Chữ nhớ thương (a lính tình tang) là em xếp để i ơ dạ này, bao quên.
Quan họ trở ra à về.
Đến í hẹn ơ ơ.
Đến í hẹn lên ô là đến hẹn lại lên.
Quan họ trở ra à về.
Đến hẹn í ơ ơ.
Đến ơ hẹn lại lên...ô là đến hẹn lại lên........

Nhớ quá các bác ạ. Mong ngày Đến hẹn lại lên.

[hungmgmi]

Trên kia các bác mới nhắc đến NSND Mai Khanh. Phải xấu hổ mà thú nhận rằng em hoàn toàn không biết gì đến NS này, dù rằng hồi nhỏ đã nghe ông hát trên đài nhiều lần, nhưng không để ý là ai hát.
Đêm qua nghe đài TNVN lúc hơn 19h, bỗng nghe được đoạn băng lưu trữ của đài, p/v NSND Mai Khanh ngày xa xưa và phát lại bài hát "Ngọn đèn đứng gác" nổi tiếng do ông trình bày. Hungmgmi xin mời các bác cùng nghe lại, tưởng nhớ đến một giọng ca vừa từ giã chúng ta gần 1 tháng trước:

[micha53]

nqbinhdi viết

Người Hà Nội của Nguyễn Đình Thi có nhiều người đã hát, trong đó có cả Lê Dung, song với tôi, không ai hát tha thiết, truyền cảm và sang trọng được như Mỹ Bình. Tôi không sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, mãi gần 30 mới lập nghiệp ở Thủ Đô, song có lẽ từ những câu ca Hà nội vui sao/những cửa đầu ô/ríu rít gánh gồng/đây Ô Cầu Dền/kia Ô Chợ Dừa/làn áo xanh nâu Hà Nội tươi thắm với giọng hát quí phái của Mỹ Bình mà thấy yêu da diết Hà Nội như thể nơi chôn rau cắt rốn của mình vậy.

Ôi tha thiết lòng ta biết bao nhiêu!

Như tên của trang này, có 4 ca khúc mà nghe nó Mì lại thấy như sống lại ngày xưa, đó là: NGƯỜI HÀ NỘI; HỒN TỬ SỸ; NHỚ VỀ HÀ NỘI và THÀNH PHỐ TÌNH YÊU VÀ NỖI NHƠ.

Từ 1965, xa Hà nội đi sơ tán, mỗi khi nghe giọng Mỹ Bình:
“Đây Hồ Gươm, Hồng Hà, Hồ Tây.
Đây lắng hồn núi sông ngàn năm.
Đây Thăng Long, đây Đông Đô, đây Hà Nội….”
Các cô, các trò đều ngước về phía Hà nội, đau đáu nỗi nhớ. Các cô nhớ người yêu, các trò nhớ cha, mẹ…và ai cũng mong chiến tranh sẽ qua mau.

Đến khi xa quê hương du học, ca khúc lại làm lòng lại quặn lên nỗi nhớ nhà, nhớ Bờ Hồ, kem Hàng Vôi, những hàng Sấu, Cơm nguội…con đường đi học, bạn bè thân quen…những ngôi trường bằng phên, lá, rơm và bùn, những hầm chữ A, mũ rơm ngày sơ tán…và nhiều nhiều nữa.

“Hà Nội đẹp sao! Ôi nước Hồ Gươm xanh thắm lòng.
Bóng Tháp Rùa thân mật êm ấm lòng .…”

1969, học lớp 10, lần đầu được nghe bản nhạc không lời “Hồn tử sỹ“ trong những ngày tang Bác, rồi những năm sau, mỗi lần giỗ Bác…cho đến giờ mỗi khi nghe nhạc điệu này, lại nhớ đến những ngày tháng 9 năm đó, đám học sinh cuối cấp dầm mưa đợi đến lượt vô viếng Bác, nhớ cái ngày 8/9 giữa Quảng trường nắng trang trang nghe giọng Quảng trị của Bác Lê Duẩn: “Vĩnh biệt người…”. Bao nhiều năm chỉ biết tác giả ca khúc là NS Lưu hữu Phước mà không hề rõ lai lịch và lời của nó, chỉ giờ đây, nhờ có Google mới biết bài ca đó được dùng chung cho liệt sỹ cả 2 phía.

Rồi cuộc sống mưu sinh đưa đẩy, khoảng 84-85, bỗng nghe giọng tốp nữ:
“Dù có đi bốn phương trời…”
Nỗi nhớ bỗng dâng trào mà có lẽ chỉ có những “người xưa” mới hiểu:
“Nhớ những cơn mưa dài cuối đông
Áo chăn chưa ấm thân mình….”

“Nhớ những con đê thành lối xe
Bước chân năm tháng đi về
Và nhớ tiếng leng keng tàu sớm khuya
Hướng ra Đống Đa Cầu Giấy…”

và:

“Ôi nhớ chiều 30 tết
Chen giữa đào hoa tươi thắm
Đường phố đông vui chờ đón Tân niên
Là phút thiêng liêng lắng nghe thơ Người..”

Thu – đông 1987, đêm cô quạnh ở CCCP trong giai đoạn khủng hoảng, thổn thức mà nhớ:

“Có tự bao giờ
Hàng me xanh ngắt
Mà nay đứng đó
Cho em làm thơ…”

Cho đến giờ, dù là ai ca, dù phổ nhạc kiểu gì, khi nghe 4 ca khúc đó Mì vẫn luôn thấy nhớ, nhớ những ngày xưa, ngày xưa ơi…

[hongducanh]

Những ngày xa bố, mẹ theo anh chị đi sơ tán là những ngày tháng lôi thôi, lếch thếch, ăn đói và mặc không đủ ấm...Đã vậy mọi thứ thiếu thốn đến khổ ở một nơi chỉ cách Hà Nội có hơn 50km. Chiều về, khói lam không bay khỏi mái bếp lợp rơm, hai chị em vào bếp nấu cơm-chị tôi không biết nấu bằng rạ nên khói um, mắt cay xè. Thức ăn thì duy nhất có bắp cải luộc mà không hiểu sao loay hoay nấu hết cả giờ đồng hồ? Vật chất đã vậy, các món ăn tinh thần thì sao? cũng đơn giản như vật chất thôi! Thông tin duy nhất của thôn tôi ở là chiếc loa phóng thanh-phát đi những bản tin thời sự về chiến sự xảy ra ở miền Nam, chiến sự leo thang của Mỹ xảy ra ở miền Bắc, thi thoảng được nghe những bài hát trong chương tình của đài tiếng nói Việt nam. Khi ấy, có lẽ đối với một cậu bé như tôi ấn tượng nhất là bài hát: Bài ca Hà Nội - Vũ Thanh và NSƯT Tuyết Thanh thể hiện. Khi đó, tôi chưa có cảm nhận về một Hà nội hào hùng chống lại và chiến thắng giặc Mỹ trong cuộc chiến tranh leo thang của người Mỹ đối với miền Bắc VN. Song, lúc đó trong tôi nỗi nhớ nhà, nhớ Hà Nội nhiều hơn tất cả...

Mỗi lần được nghe lại bài hát này, trong tôi lại hiện về đầy đủ những kỷ niêm, hồi ức đã qua...

Mời các bác nghe lại

http://www.youtube.com/watch?v=-SHVKjyznrY

Hồi đó tôi biết khi về khuya, đài tiếng nói Việt Nam còn có nhiều chương trình khác: Tiếng thơ, đọc truyện đêm khuya...Nhưng rất chán là sau 21giờ là đài truyền thanh của thôn bị tắt??? Ngày đó, anh tôi đã cho tôi một chiếc đài galen, khi đó nó là một kỷ vật của tôi, bởi chiếc loa được tạo từ cục nam châm quốn dây đồng và dặt vào trong một chiếc ống bơ (vỏ hộp sữa đặc có đường) chiếc đài bắt được sóng của đài truyền thanh-đài tiếng nói VN trong khi cả thôn không ai có! tuy rằng chất lượng lọc âm kém nên nghe tiếng lạo xạo còn rõ hợn tiếng nhạc đàn bầu trong chuyên mục "tiếng thơ"...

Đúng là "ngày xưa ơi" các bác ạ!

[nqbinhdi]

Cuối tuần được nghỉ, thơ thới lên mạng nghe ca nhạc. Vòng vèo thế nào Youtube lại dẫn đến chỗ có bài Bạch Long Vĩ đảo quê hương của Huy Du. Thấy bây giờ có nhiều cách thể hiện, thậm chí có đến mấy dị bản lời ca. Tuy vậy tôi vẫn thích nghe hơn cả cách thể hiện từ ngày trước - tốp nữ, đệm đàn tam thập lục. Tiếng hát nghe tình cảm, tha thiết, giai điệu dịu dàng, gợi nhớ biển trời mênh mông của quê hương.



Ký ức lại đưa tôi về hơn 40 năm trước. Tết năm 1970, cha tôi đưa mấy chị em chúng tôi đi chúc Tết bộ đội Trung đoàn 50 - đoàn Quyết Thắng - đóng quân ở Đồ Sơn. Cha tôi khi đó vừa mới được đề bạt lên Phó tư lệnh BTL 350 và cuối năm trước vừa mới được thăng quân hàm trước niên hạn lên thượng tá nhờ những thành tích trong thời kỳ chống chiến tranh phá hoại lần thứ nhất, 1965-1968. Tết năm ấy cụ thay mặt Bộ tư lệnh sư đoàn ra thăm và mang quà úy lạo cho lính trung đoàn trực chiến ngoài Đồ Sơn.

Tôi thì là con út trong nhà và có lẽ cha tôi vẫn kỳ vọng nhất tôi nối theo binh nghiệp của Người nên vẫn thường cho tôi đi theo cụ tới các đơn vị dưới quyền - để tôi làm quen với cuộc sống bộ đội - nên lần này cho bám theo là chuyện cũng bình thường. Các chị tôi thì cụ chỉ bảo: Ra hát cho bộ đội nghe.

Ngoài Đồ Sơn, các chị tôi (người thì đang học ĐHBKHN, người thì học ĐH Tổng hợp HN) hát Bạch Long Vĩ đảo quê hương - bài hát mà chúng tôi rất thích - cho lính nghe trên đỉnh cao điểm 70, nơi bao quát cả một vùng trời biển mênh mang. Không có nhạc đệm, chỉ có gió xuân từ biển mơn man trên các cành lá, nhẹ nhàng rì rào hòa theo. Hát có hay không, tôi không biết, chỉ thấy lính vỗ tay hoan hô ghê lắm (một chị tôi mấy năm sau về HP làm việc đã đoạt giải nhất đơn ca hội diễn thành phố, không chỉ một lần và vẫn hay hát trên đài HP).

Hát hò với lính xong thì mấy anh lính trung đoàn dẫn mấy chị em chúng tôi đi dạo chơi. Ấy là lần đầu tiên chúng tôi vào đến tận cùng bán đảo Đồ Sơn bởi trước đó chỉ quanh quẩn ngoài bãi khu I hay quá lắm là được ra đến khu Đồi Độc có cái sân bay dã chiến cũ của Pháp để lại là cùng (Khu II và khu III ngày ấy chỉ dành cho cán bộ từ TW về nghỉ và do quân đội kiểm soát). Ra đến tận mũi cuối cùng nơi có Lâu đài của vua Bảo Đại, bây giờ là chỗ Casino Đồ Sơn. Ở đấy, chỗ bây giờ là cái bãi rộng trước Casino, có một ụ pháo với một khẩu sơn pháo 75 ngạo nghễ giương nòng hướng ra biển, phía cuối hai càng pháo thúc vào thành ụ pháo có chèn 2 bó cành cây to để hoãn xung pháo giật mỗi khi nhả đạn. Cũng gần đó là cái hầm bê tông rất sâu đào cắm chếch xuống đồi, là nơi lính pháo, thông tin, công binh trú và chứa đạn cho pháo. Nhìn xuống phía dưới là đảo Hòn Dấu, cách chừng 1 km, với cái tháp đèn biển màu trắng mốc nhô lên.

Anh lính đẫn chúng tôi đi chơi đã kể cho chúng tôi chuyện khẩu pháo ấy đã lập công hạ trực thăng Mỹ mấy năm trước đó, dạo đâu là vào năm 1967 hay 1968 gì đó, giờ tôi cũng không còn nhớ rõ nữa.

Hôm đó máy bay Mỹ vào đánh HP, một chiếc trúng đạn lao ra tới đây thì phi công bật dù. Anh em đang trong hầm lao ra ngay, vẻn vẹn chỉ có 5 người đang trong hầm khi đó: một lính công binh, một thợ điện, một lính thông tin và hai pháo thủ. Ụ pháo này là chỗ gần nơi phi công nhảy dù nhất nên mọi người lao đến đây, song tên phi công lái dù hay gió thổi thế nào mà lúc anh em ra tới ụ pháo thì y lại rơi hơi khuất ra sau đảo Hòn Dấu, không ngắm thấy được. Anh em quyết định kéo pháo ra, đẩy dọc theo đường viền mũi bán đảo (dùng cho xe kéo pháo ra các trận địa pháo bố trí rải rác quanh mũi bán đảo) cho tới khi nhìn thấy điểm rơi của phi công Mỹ.

Pháo còn đang trên đường thì nhìn thấy phi công ở phía dưới biển và trực thăng Mỹ đã vào tới nơi đang thả thang dây. Trên trời thì phản lực cũng đã kéo đến bắn phá hỗ trợ bọn trực thăng cứu hộ song đang còn bị lính ta trên cao điểm 70 bắn trả dữ dội. Anh em quyết định dừng pháo vì không còn kịp đẩy tới ụ pháo kế tiếp. Một pháo thủ nhảy vào, quá gần và phải bắn góc âm nên họ quyết định ngắm bắn qua nòng. Ác cái là máy bay đang quay dọc theo hướng ngắm bắn nên mục tiêu khá nhỏ. Phát thứ nhất nổ tung phía dưới chiếc trực thăng đang treo còn tên phi công thì đang lóp ngóp leo trên thang dây. Cột nước vừa tan thì thấy gã phi công đã rơi lại xuống nước và đang cố bám thang dây leo lên lại. Không được kê chèn nên pháo giật rất mạnh, anh lính bắn quả đạn thứ nhất bị pháo giật lại đập vào ngã gục, máu tuôn đầm đìa trên mặt, ngất tại chỗ. Anh em bế đưa xuống rãnh thoát nước ven đường vì máy bay phản lực phát hiện ra đại bác bắn bắt đầu lao xuống bắn. Người thứ hai không ngần ngại nhảy vào ngắm bắn tiếp. Thật may vì đúng lúc đó gã phi công bị bắn hạ đã gần vào được trong trực thăng và máy bay đang quay ngang để chuẩn bị bay ra. Chậm 1-2 giây nữa thì chúng thoát. Phát đạn thứ hai bắn trúng phần đuôi chiếc trực thăng làm nó cháy đùng đùng và lao xuống biển, mang theo cả phi đội đi cứu lẫn tên giặc lái vừa được giải cứu. Cũng rất may là sau lần bắn trước, pháo giật lại trên mặt đường đã tỳ được một bên càng vào vách ta-luy nên phát bắn thứ hai giật không còn mạnh nữa, dù cũng đủ quật ngã người bắn thứ hai song anh ấy chỉ bị choáng nhẹ.

"Lần ấy đơn vị được huân chương chiến công!" - Anh lính kể chuyện hào hứng khoe - "Đại đội được khao thưởng một con bò theo đúng mệnh lệnh của Bộ Tổng đấy!".

Đã hơn 40 năm, chú nhóc trố mắt nghe chuyện năm đó giờ đầu cũng đã điểm bạc và cũng đã có gần 40 năm quân ngũ gian khó, vẫn còn nhớ cái gương mặt ngời sáng niềm tự hào không dấu giếm của anh lính kể chuyện năm nào, và vẫn nhớ như in cái dáng hùng dũng của khẩu sơn pháo - con voi vươn vòi canh chừng biển quê hương trên mũi đất Đồ Sơn ấy, chú voi trong các câu đồng dao học từ thủa bé voi là voi ơi/ta đi đánh nhé/voi gầm voi ré/voi xé tơi bời/ta bế ta bồng/voi lên ta vác/vai ta vai sắt/chân ta chân đồng...

Sau này, khi đã vào học trường sĩ quan, những đợt nghỉ hè về nhà tôi cũng còn nhiều dịp quay lại Đồ Sơn nghỉ tại Trạm Tiếp gia (đón tiếp gia đình bộ đội đến thăm) của Trung đoàn do một cô bạn gái và mẹ của cô ấy quản lý (Má Chử - bà là cấp dưỡng và là mẹ nuôi của tất cả bọn trẻ con chúng tôi ở nhà trẻ của Sư đoàn nơi chúng tôi sơ tán ngày còn bé, mà một trong số những đứa trẻ ngày ấy nay đã là Ủy viên TW, vừa mới rời Tỉnh ủy Quảng Ngữa nhà Hổ gừ về làm Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao). Còn được nghe nhiều câu chuyện (do chính những người trong cuộc kể) về những năm tháng chiến đấu anh dũng bảo vệ HP hồi chiến tranh phá hoại của Trung đoàn. Đến bây giờ tôi vẫn còn nhớ cái bài hát truyền thống trung đoàn mà đội văn nghệ Trung đoàn tập hát dạo ấy ở khu nhà Tiếp gia:

Đoàn Quyết Thắng là những người con từ bốn phương trời với súng phòng không tiến về biển khơi
Đoàn Quyết Thắng mang trong tim dòng máu anh hùng
Bao năm qua đã từng đánh quân giặc Pháp, chiến công lừng lẫy trên khắp chiến trường
Trận Thái Bình, Hưng Yên năm xưa, máu quân giặc còn loang trên sông
Bọn giặc Pháp khiếp vía trên đường 39, đường 5 chiến công còn vang
...

Truyền thống vinh quang của Quân đội nhân dân hình thành từ chính những chiến công của những người lính anh dũng, kiên quyết tiến công ấy.

PS: Bài này do Lê Dung hát cũng hay.