Một trang dành cho Thụy Anh

[hongducanh]

Đêm qua xem truyền hình trên kênh Fanxifan Thấy nhà thơ Thụy Anh đang trao đổi kinh nghiệm nuôi dạy con trẻ với nhà đài ... mải xem quên cả trận bóng đá ngoại hạng Anh - Liverpool gặp Bolton. Chắc dạo này nhà thơ quá bận rộn với "trăm công, nghìn việc" nên ít có thời gian vào NNN. Bớt chút thời gian vào với NNN đi bạn Hoa Pion ơi.

[Hoa Pion]

Em cảm ơn bác hongducanh vẫn còn nhớ đến em, trong khi em là một thành viên không tốt của NNN. Lâu rồi em không tham gia gì cả, mà bình thường em cũng không đóng góp được gì để phát triển diễn đàn, hic. Mong bác và cả nhà thứ lỗi cho em.

Dạo này em rất đáng chán, không viết lách được gì nên hồn. Có khi càng xa nước Nga, con ngưởi em càng bắt đầu khô khan đi rồi, sắp cạn kiệt cảm xúc .

Em chỉ nhớ sắp đến 7/11. Mà năm xưa, khi vừa về VN, vào những ngày này, em có viết về bài hát Chiều ngoại ô Matxcơva. Không rõ em đã post lên đây chưa nữa, em đoán là chưa (nếu rồi thì em xin thứ lỗi vì vô tình spam^^). Em gửi lại bài viết đó để có cơ hội ngày nào đó cùng hát với các anh chị bài hát này.

Hình như tiếng đàn balalaica đang vang lên đâu đó


SỐ PHẬN KỲ LẠ CỦA BÀI HÁT "CHIỀU NGOẠI Ô MATXCƠVA"

Nước Nga trong trí nhớ của những người Việt từng sống và học tập ở Nga cách đây mấy chục năm rất khác với nước Nga đối với những sinh viên Việt Nam bây giờ. Những thế hệ khác nhau có cho riêng mình hình dung và tình cảm khác nhau về một miền đất mà họ cùng gắn bó một thời tuổi trẻ. Thế nhưng, lại có những điều dường như là “bất biến” trong cái “vạn biến” của thời thế, của lịch sử và xã hội.

Bài hát “Chiều ngoại ô Matxcơva” có lẽ là một trong những điều “bất biến” ấy. Còn nhớ, cách đây hơn 20 năm, khi lần đầu tiên nghe bố tôi hát bài hát này, tôi, khi ấy còn nhỏ, vẫn cảm thấy rất rõ sự xúc động của người. Người hát như thoát ra khỏi hiện thực, trở về một nước Nga riêng trong lòng mình với những chiều hè thanh vắng, nơi có dòng sông dường như đang trôi, dường như đang đứng lặng, nơi có những vườn cây im phắc suốt canh thâu, và tâm hồn có biết bao điều muốn nói.

Chiều thanh vắng là đây âm thầm gió rì rào
Rừng cây chim muông lắng suốt canh thâu
Hỡi em, thấu chăng tình anh bao trìu mến
Mátxcơva bên em trong chiều vắng êm đềm

Dòng sông nuớc nhẹ trôi xuôi về phía chân trời
Màn đêm lung linh sáng ánh trăng soi
Vời vợi xa thoáng đưa lời đây bài ca đầm ấm
Matxcơva chứa chan vui trong chiều vắng yêu đời

Kìa em ngước nhìn ai đôi màu mắt nâu huyền
Dường như bao lưu luyến mối tơ duyên
Sao không nói nên lời , trong lòng anh nàng hỡi
Muốn chia em chung ngàn nỗi tâm tình

Vừng đông chiếu tràn lan , mây dần sáng sương tàn
Cầm tay nhau em nhé ta vui lên
Hỡi em nhớ chăng mình đêm hè bao đầm ấm
Matxcơva nhớ tới em trong chiều vắng thanh bình

Sau này, khi lớn lên, sang Nga và may mắn được ở một thành phố ngoại ô Matxcơva, tôi mới hiểu sâu sắc những cảm xúc mà bài ca mang lại. Tôi mới hiểu vì sao những người Việt như bố tôi và những thanh niên thế hệ sau này nữa, biết bao người đã hát và yêu mến “Chiều ngoại ô Matxcơva”. Và đương nhiên không chỉ người Việt chúng ta, mà bài hát còn được phổ biến khá rộng ở nhiều nước khác. Tại Matxcơva, chúng tôi đã từng chung giọng hát bài này với bạn bè quốc tế. Cùng một giai điệu, nhưng lời hát lẫn lộn tiếng Việt, tiếng Trung, tiếng Nhật, tiếng Ấn, tiếng Anh… Tôi còn nhớ, các cô giáo người Nga đã kinh ngạc và cảm động như thế nào khi nghe tiết mục trình diễn đặc biệt ấy!

Những người Nga cũng yêu bài ca này. Một thời, vào cuối những năm 50 của thế kỷ trước, nó từng đứng top những ca khúc được đề nghị phát sóng nhiều nhất theo thư yêu cầu của thính giả. Trên làn sóng của đài phát thanh “Mayak” (Ngọn hải đăng), có một dạo, bài hát được phát đi phát lại, cứ 15 phút một lần, và suốt nửa thế kỷ qua, giai điệu “Chiều ngoại ô Matxcơva” đã trở thành nhạc hiệu của đài, hơn thế nữa, là một trong những biểu tượng âm nhạc của đất nước Nga Xô Viết.

Nhưng có lẽ không nhiều người biết rằng, xuất xứ của ca khúc kỳ diệu ấy lại rất… bình thường. Lạ hơn, người ta đã từng nói về nó như một tác phẩm thất bại!

Một ca khúc được “cứu” khỏi sọt rác!

Năm 1955, người ta quay một bộ phim tài liệu về thể thao, và, trong bối cảnh những năm ấy, khán giả thường rất vắng bóng trên các sân vận động để theo dõi thi đấu điền kinh, những nhà làm phim sợ rằng, bộ phim sẽ không được để ý nếu không lồng vào đó đôi chút lãng mạn với những bản tình ca. Chính vì thế, nhạc sĩ Vasily Soloviov-Sedoi (1907 – 1979) đã nhận được đơn đặt hàng: viết một số ca khúc cho bộ phim, trong đó có một bản tình ca êm dịu trên nền hình ảnh những vận động viên đang nghỉ ngơi tại một thành phố ngoại ô Matxcơva sau khi thi đấu. Bấy giờ, nhạc sĩ Soloviov-Sedoi đang ở Komarovo, ngoại ô Leningrad. Ông đã cùng nhà thơ Mikhail Matusovsky (1915 – 1990) nhận và “làm” ca khúc theo đơn đặt hàng. Matusovsky vốn là nhà thơ viết lời cho rất nhiều bài hát trong phim, người có sở trường “lãng mạn hóa” bất kỳ một đề tài thời sự nóng bỏng nào. Và cùng với 5 bài hát vui nhộn khác của bộ phim, “Chiều ngoại ô Matxcơva” đã ra đời với bốn khổ thơ nói về một buổi chiều hè yên tĩnh, một dòng sông đầy ắp ánh trăng bạc, một đôi trai gái tâm tình cho đến khi trời sáng. Cô gái ngước mắt nhìn người thương qua đôi bím tóc. Họ tâm tình bằng sự lặng im, chỉ có tâm hồn là nói với nhau nhiều điều.

Sau khi nghe bài hát, lãnh đạo xưởng phim tài liệu đã mời nhà thơ và nhạc sĩ đến Matxcơva dự họp. Họ bảo: “Thưa Vasily Pavlovich (Soloviov-Sedoi), đồng chí là tác giả rất nhiều ca khúc phim hay mà lần này lại viết một bài ẻo lả yếu đuối quá, nên chúng tôi không chắc là có nên đưa bài hát này vào phim hay không” (Trích hồi ký của nhà thơ Matusovsky).

Cuối cùng, người ta vẫn đưa bài hát vào phim, nhưng nó gần như bị quên lãng, không ai nhắc tới.

Có lẽ, một tác phẩm nghệ thuật cũng có số phận như một con người, cần gặp thời, gặp thế, và cần có một cơ duyên để có thể sống được. Và cơ duyên của “Chiều ngoại ô Matxcơva” chính là ca sĩ nổi tiếng – nghệ sĩ nhân dân Nga Vladimir Konstantinovich Troshin (1926-2008). Ông là người đã “cứu” bài hát này.

Theo lời kể của nhà nghiên cứu âm nhạc Iury Biryukov, tí nữa thì nhạc sĩ Soloviov-Sedoi, cha đẻ của ca khúc, đã “ném đứa con tinh thần của mình vào sọt rác” vì quá thất vọng. Nhưng khi ca sĩ Troshin nghe được bài hát, ông lập tức thuyết phục nhạc sĩ để ông thử hát bài này. Sau đó một thời gian, khi đài phát thanh đề nghị ghi âm một số ca khúc trong phim với sự trình bày của Troshin, ông đã đề nghị được hát “Chiều ngoại ô Matxcơva” bằng được. Và “Chiều ngoại ô…” đã gặp thêm một cơ may nữa, đó là sự ủng hộ của Viktor Knushevitsky (1906-1974), nhạc trưởng, chỉ đạo nghệ thuật dàn nhạc của đài phát thanh toàn liên bang.

Ca sĩ hồi tưởng lại:

“Sau khi hát thử hết bài, tôi hỏi Knushevitsky: - Bây giờ ta thu thật chứ?
- Đã thu âm rồi.
- Sao? Chúng ta mới hát thử thôi mà…
- Tốt cả rồi. Cậu hãy về đi, sáng mai nghe bài hát của mình. Rồi sẽ có nhiều người gọi điện cho cậu đấy.
Và đúng là, ngay sáng hôm sau ca khúc “Chiều ngoại ô… “ đã được phát… Rồi những cú điện thoại. Điện thoại của tôi bị nung bỏng cả lên.
- Bài hát kỳ diệu quá! Hay vô cùng!
Tất cả là nhờ Knushevitsky, người đã viết phối khí cho ca khúc, và điều khiển dàn đồng ca nữ kết hợp nhuần nhuyễn cùng giọng hát của tôi. Thật là thiên tài!”

Bài hát của tâm hồn giản dị

Những ai từng sống trên đất Nga, hoặc từng say mê văn hóa, văn học Nga, hẳn đều cảm nhận rõ điều này: hồn Nga, từ nếp nhà gỗ, bến sông, con đò… đến những cánh rừng bạt ngàn viền quanh các cánh đồng đất đen trải rộng… đều đẹp một vẻ đẹp giản dị, chân chất. Đó cũng là bí quyết làm rung động lòng người của bài hát “Chiều ngoại ô Matxcơva”. Troshin đã hát ca khúc ấy cùng sự giản dị trong tâm hồn Nga, vì thế mà ông đã thành công!

Sau khi đạt giải thưởng lớn tại liên hoan thanh niên thế giới Matxcơva năm 1957, bài hát được khán thính giả trong và ngoài nước, trên mọi châu lục, biết đến. Thậm chí, người ta bắt đầu thay “ngoại ô Matxcơva” bằng … tên những tỉnh thành quê hương của mình. Vì thế mà có những “Chiều ngoại ô Leningrad”, “Chiều Volgagrad”, “Chiều Krasnodar”..v.v… trên nền ca khúc quen thuộc. Đối với nhạc sĩ, nhà thơ và ca sĩ, những người đã sáng tác và hết lòng nâng niu bài hát, thì điều này là một niềm vui.

Còn một giai thoại khá ngộ nghĩnh nữa gắn liền với bài hát này, do nhà thơ Evgheny Dolmatovsky kể lại. Trong số hàng ngàn bức thư tác giả “Chiều ngoại ô…” nhận được, có những dòng tâm sự của một người lính phục viên trung tuổi. Ông ta kể về một buổi chiều đi trên tàu điện ra ngoại ô, phong cảnh hữu tình và êm dịu khiến lòng ông than thản, và ông đã cất tiếng hát về những điều “khó nói trong tim”. Một bài hát ngẫu hứng với giai điệu ngẫu hứng. Về sau, khi để ý xung quanh, ông nhận thấy có một người đàn ông cao gầy, đeo kính, đang chăm chú lắng nghe và ghi chép gì đó vào cuốn sổ. Sau khi nghe “Chiều ngoại ô Matxcơva” trên làn sóng phát thanh, ông ta hiểu rằng, đó chính là bài ca xúc động chợt đến với mình hôm nào, và viết bức thư không phải để … căn vặn về bản quyền, mà để cảm ơn nhà thơ cùng nhạc sĩ, người đã khiến cho những cảm xúc của ông sống được một cách sinh động và tinh tế như thế.

Tác giả không giận mà còn công bố bức thư ấy với bạn bè, coi đó như một sự đồng cảm lớn lao giữa ông và những người dân Nga giản dị.

Quả đúng, bài hát này thực sự gần gũi với người dân Nga, với cả những người yêu mến họ. Lời thơ của Matusovky lấy chất liệu từ dân ca Nga với những điệp khúc rất quen thuộc, như gần như xa, mơ màng: “Con thuyền trôi hay không trôi” “Người thương yêu hay không yêu”. Âm nhạc của Soloviov-Sedoi cũng trung thành với sự giản dị ấy. Tiết tấu chậm rãi, không thay đổi trong cả bốn đoạn nhạc, nghe có vẻ buồn buồn, đều đều, nhưng kỳ thực, người nghe và người hát vẫn cảm được những thanh âm réo rắt ngay từ khi mới cất lời. Đó là điều vẫn xảy ra với tôi. Mỗi lần hát bài hát này, dù không có nhạc đệm, tôi đều như nghe thấy tiếng balalaika vang lên đâu đó.

Nước Nga là một đất nước kỳ lạ. Trước đây, nó khiến người ta lưu luyến đã đành. Trong cuộc sống hiện đại xô bồ này, với nhiều người, nó chưa phải là một miền đất hiền hậu, nó mang trong mình nhiều bất trắc, nhưng nó vẫn để lại trong những người đến đây từ những miền quê khác một tình yêu trong sự gắn bó khó hiểu, không bao giờ lý giải được. Giống như tôi bây giờ. Ngồi nghe lại “Chiều ngoại ô Matxcơva”, tiếng đàn balalaika réo rắt lại đưa tôi về những chiều bên sông, bên rừng nơi đất bạn. Những chiều ấy, tôi có thể đoan chắc rằng, trăm năm nữa vẫn thanh vắng, tĩnh lặng, trăm năm nữa vẫn khắc vào lòng người nhiều điều thương mến khó quên.

Thụy Anh
11/2008

[hongducanh]

Hoa Pion viết

Em cảm ơn bác hongducanh vẫn còn nhớ đến em, trong khi em là một thành viên không tốt của NNN. Lâu rồi em không tham gia gì cả, mà bình thường em cũng không đóng góp được gì để phát triển diễn đàn, hic. Mong bác và cả nhà thứ lỗi cho em.

Xin đính chính lại: không phải riêng tôi nhớ đến em mà có rất nhiều người khác nhớ đến em thông qua các tác phẩm dịch, viết của một nhà thơ, nhà văn chuyên nghiệp!

Hồi còn là học sinh cấp ba, trong sổ lưu niệm của các bạn gái ghi chép lại rất nhiều các câu danh ngôn (lúc đó ghi chép theo dạng truyền khẩu-nên độ chính xác cần phải kiểm nghiệm) và tôi rất tâm đắc một câu: "Gió như tâm hồn người thiếu nữ - nó không có quy luật nào cả!"...trải nghiệm qua năm tháng, tôi vẫn thấy không sai, nay mượn câu nói đó để áp dụng vào trường hợp của nhà thơ: "Gió như tâm hồn người nghệ sĩ- nó không có quy luật nào cả!". Nguồn cảm hứng trong Hoa Pion có thể bị cằn cỗi - vì đã là hoa sẽ có lúc tàn! Nhưng nguồn cảm hứng của nhà thơ Thụy Anh chắc rằng: vơi lại đầy!!! Bởi đoạn kết của Thụy Anh viết:

Hoa Pion viết

Nước Nga là một đất nước kỳ lạ. Trước đây, nó khiến người ta lưu luyến đã đành. Trong cuộc sống hiện đại xô bồ này, với nhiều người, nó chưa phải là một miền đất hiền hậu, nó mang trong mình nhiều bất trắc, nhưng nó vẫn để lại trong những người đến đây từ những miền quê khác một tình yêu trong sự gắn bó khó hiểu, không bao giờ lý giải được. Giống như tôi bây giờ. Ngồi nghe lại “Chiều ngoại ô Matxcơva”, tiếng đàn balalaika réo rắt lại đưa tôi về những chiều bên sông, bên rừng nơi đất bạn. Những chiều ấy, tôi có thể đoan chắc rằng, trăm năm nữa vẫn thanh vắng, tĩnh lặng, trăm năm nữa vẫn khắc vào lòng người nhiều điều thương mến khó quên.
Thụy Anh
11/2008

[nqbinhdi]

hongducanh viết

Xin đính chính lại: không phải riêng tôi nhớ đến em mà có rất nhiều người khác nhớ đến em thông qua các tác phẩm dịch, viết của một nhà thơ, nhà văn chuyên nghiệp!

Hồi còn là học sinh cấp ba, trong sổ lưu niệm của các bạn gái ghi chép lại rất nhiều các câu danh ngôn (lúc đó ghi chép theo dạng truyền khẩu-nên độ chính xác cần phải kiểm nghiệm) và tôi rất tâm đắc một câu: "Gió như tâm hồn người thiếu nữ - nó không có quy luật nào cả!"...trải nghiệm qua năm tháng, tôi vẫn thấy không sai, nay mượn câu nói đó để áp dụng vào trường hợp của nhà thơ: "Gió như tâm hồn người nghệ sĩ- nó không có quy luật nào cả!". Nguồn cảm hứng trong Hoa Pion có thể bị cằn cỗi - vì đã là hoa sẽ có lúc tàn! Nhưng nguồn cảm hứng của nhà thơ Thụy Anh chắc rằng: vơi lại đầy!!! Bởi đoạn kết của Thụy Anh viết:

Hê hê,

Bác cả ui, có nhẽ cái câu bôi đậm trên kia là một dị bản của câu "Tình yêu như gió biển, ban ngày thổi từ biển vào, ban đêm lại từ đất liền thổi ra" trong Gió Biển của Constantin Paustovski chăng?

Hôm nọ, tự dưng vớ được trong nhà cuốn Tuyển tập các truyện ngắn hay 2000-2010 do sư tử đi hiệu sách mua về, thấy có truyện ngắn của Hoa Pion trong đó. Nó nằm cuối cùng trong một dây dài những truyện ngắn của những Nguyễn Khải, Ma văn Kháng, Nguyễn Huy Thiệp. Cơ mà nhà iêm có cái thói rất xấu là cầm đến sách rất hay đọc từ cuối lên - thường là để xem thử rút cục thì cái này nó nói gì, có đáng mất công đọc hay không chứ (hô hô, thế nên có lần đi dự hội nghị kỷ niệm 10 năm một tạp chí chuyên ngành, được phát tặng một số của tạp chí ấy, in bằng tiếng Anh, nhà iêm phát hiện ra và gọi ngay cô bạn thân mến là TS., trưởng ban biên tập tạp chí đó ra trỏ cho thấy cái dòng khoe thành viên thư ký ban biên tập ở cuối tạp chí: He is making Master - ý là anh này đang học lấy bằng thạc sĩ ạ, cô em đỏ cả mặt bảo Anh đúng là ông nỡm! - À, là do chuyên đọc lộn ngược đấy thôi). Và đã đọc cái truyện ngắn ấy của Hoa Pion rồi gọi phone chia sẻ cảm tưởng ngay. Là bằng chứng của việc không phải riêng tôi nhớ đến em mà có rất nhiều người khác nhớ đến em đấy nhé.

Hoa Pion viết được, có cái mới lạ chứ không nhàm. Đấy là cái mà em nên giữ. Bản sắc riêng của nhà văn là cái quý giá không khác gì danh dự của một con người, nó giữ cho ta tự do trong suy nghĩ và làm cho ta trở nên khác biệt. Chúc em vượt qua được cái khúc quanh này để viết tiếp, đằm thắm hơn nữa với những suy nghĩ đầy tính nhân bản vốn có của em. Chúng tôi vẫn chờ đọc em đấy.

[Hoa Pion]

Em cảm ơn hai bác.

Thật may mắn bác binhdi lại có thói quen như thế (sao giống em thế, em cũng hay đọc từ dưới lên, ko hiểu sao) vì truyện của em toàn xếp thứ bét thôi hihi.
Ngày xưa em cũng thích câu về gió biển (бриз) đó của Paustovsky lắm lắm. Mà ngày í chưa biết yêu. (mà cũng không chắc bây giờ đã biết,^^)

[hungmgmi]

Hóa ra không chỉ có mình mới có thói quen đó. Là khi cầm mỗi tờ báo hay tạp chí, rồi sách nữa, là lật béng trang cuối rồi lật trở lại xem dần. Thụy Anh đừng lo khi truyện mình in cuối sách nhé, hóa ra cũng có nhiều người có thói quen xem từ dưới lên. Như kiểu phát chẩn trong truyện cổ tích ấy mà, không phải hôm nào cũng phát chẩn từ đầu hàng xuống, đứng cuối hàng có khi lại ngon

[Hoa Pion]

Đã lâu rồi em không đóng góp bài vở dù vẫn nhận được tin nhắn từ diễn đàn. Em xin chuộc lỗi bằng một bài viết, và cũng là lời chúc mừng đầu năm gửi đến các anh chị và các bạn ở NNN.



Năm mới, nâng chén rượu, thấy những điều mới mẻ đang đợi mình, và thầm mong mỏi Hạnh Phúc. Nhưng thực ra ai cũng thầm biết, Hạnh Phúc chỉ có được sau những (ít hoặc nhiều) Khổ Đau. Nào cùng nâng cốc chúc cho năm 2012 đến với nhiều Hạnh Phúc và rất rất ít khổ đau.



RƯỢU VODKA NGA - 100 GRAM KHỔ ĐAU, HẠNH PHÚC



Một lần, khi tôi còn là sinh viên học ở Nga, anh bạn người Nga của tôi nửa đùa nửa thật hỏi tôi có biết vì sao người Nga lúc nào cũng trữ rượu vodka trong nhà không, thậm chí là chai uống dở? Tôi đoán là do trời quá lạnh, họ luôn cần được sưởi ấm. Anh bạn cười cười, bảo: "Đã bao giờ mày cảm thấy thất vọng với mình, với cuộc đời đến độ không muốn sống nữa chưa? Một khoảnh khắc, sẵn sàng chết! Lý trí tê liệt. Cho nên đừng có mắng mỏ người muốn chết rằng Anh ta đang ích kỷ, ngớ ngẩn, không biết nghĩ! Lúc đó còn gì để nghĩ mà cũng đã quá sợ nghĩ ngợi rồi mới đi đến quyết định tiêu cực ấy. Như một sự cứu rỗi. Thế rồi trước khi giã biệt với những gì từng quen thuộc với mình, Anh ta nhìn quanh một lượt và chạm mắt vào chai rượu vodka uống dở để góc nhà. Một tia sáng loé lên: phải rồi, một phút để uống nốt chai rượu - rượu này dành cho tử biệt sinh ly! Uống xong, đầu óc bỗng trở nên sáng rõ. Cái khoảnh khắc muốn chết cao độ nhất đã trôi qua. Anh ta khóc. Vì thương mình. Vì thương những người quanh mình. Và có can đảm sống tiếp..."



Thú thật là khi ấy tôi đã cười vì sự tếu táo của ông bạn mà không hiểu rằng trong đó cũng có phần lớn sự thật. Để hiểu được những triết lý nhân sinh ở đời xung quanh một sự vật, hay dù chỉ là một thứ đồ uống tưởng chừng thông dụng đến độ chẳng cần quá ngẫm ngợi về nó như vodka của người Nga, cũng cần một sự trải nghiệm nhất định bằng tuổi tác, vốn sống.



Những ngày cuối năm này, chúng tôi có dịp lên Đồng Văn, giao lưu với các chiến sĩ biên phòng. Những cái bắt tay thật chặt, những tấm tình ấm áp, những câu chuyện cảm động về đời lính... Và sau cùng là những chén rượu ngô Ha Ía trong vắt được cạn đến đáy cùng, để tỏ lòng thật bụng quý thương giữa chủ và khách. Tôi bỗng chạnh nhớ đến nước Nga với gần 17 mùa đông dằng dặc tôi đã gắn bó và thứ rượu vodka long lanh được rót ra đầy đặn trong những cốc có khía, lạnh toát hơi giá mùa đông. Nếu rượu ngô ở Đồng Văn cho chúng tôi bạn bè thì rượu vodka ở Nga cũng có ý nghĩa tương tự. Nó sưởi ấm lòng người, mỗi một chén cùng cạn mang một ý nghĩa riêng, không chén nào giống chén nào, như tâm tình đau khổ, sướng vui luôn rất khác nhau được trút cho nhau trọn vẹn vậy. Người nâng ly, rót cho tràn trề, trịnh trọng nói những lời đẹp mà không kém phần chân thành: "Ly rượu này tôi muốn uống vì tình bạn..." "ly này ta uống để chúc sức khoẻ mẹ già ta..." "Ly này uống vì tất cả những người phụ nữ quanh ta...". Nếu bạn uống rượu với người Nga, cũng hãy chuẩn bị sẵn cho mình một lời chúc tụng. Những lời chúc tụng được nói ra nhiều, chớ tưởng là sáo rỗng, chúng mang hơi ấm của sự thật lòng, gom góp năng lượng tốt để trao nhau, những năng lượng giúp con người đối mặt được với mọi khó khăn của đời sống. Tại sao chúng được nói lên khi trên tay là ly rượu vodka, hẳn cũng có lý do. Vodka không chỉ là thức uống kèm đồ ăn, vodka tạo mối giao cảm thần thánh giữa những tâm hồn đang tìm tiếng nói chung, một nốt nhạc chùng để giây phút sau cùng ngân nga ca hát.



Đêm dài, ngoài trời tuyết trắng, tiếng thở dài não ruột của bà vú nuôi đã khiến thi hào Nga Pushkin từng thốt lên:

"Hỡi bạn lòng tri kỷ

Những ngày thơ cơ hàn

Rượu đâu? Ta nâng cốc

Rượu vào - nỗi buồn tan!"

(Buổi tối mùa đông - Thúy Toàn dịch)



Rượu uống để đánh tan sầu khổ, để chia sẻ niềm vui, để chúc nhau sức khoẻ, để im lặng cùng ngồi bên nhau trong sự đồng cảm không lời. Rượu vodka Nga còn không thể thiếu trong nỗi niềm tưởng nhớ người xưa khuất. Lúc ấy, dù nam hay nữ, thân hay sơ, cũng cùng nhau nâng chén. Chén rượu trong veo bốc hơi giá bấy giờ có giá trị kết nối tâm linh, xoá nhoà ranh giới âm dương, sống chết. Tôi nhớ hình ảnh người lính trở về sau trận chiến trong bài Thơ của Isakovsky, có đoạn anh đứng trước mộ vợ mà tâm sự thế này:



Thở dài, dây lưng sửa lại

Mở tay nải đeo bên người

Chai rượu đắng cay anh để

Lên tảng đá xám giữa trời:



“Đừng trách anh, Praskovia,

Bên em trong bộ dạng này

Lẽ ra uống vì sức khỏe

Mà vì tử biệt phải say



Bạn bè rồi đây gặp lại

Mà ta mãi mãi xa lìa…”

Cầm chiếc ca đồng anh uống

Rượu sầu một nửa anh chia ...

(Giặc đã đốt nhà - Thụy Anh dịch)



Ca rượu ấy, người lính cùng chia với người vợ đã khuất, chấp nhận sự thật đau lòng, là sự giao biệt giữa hai cõi âm dương. Mới hiểu vì sao anh lính của Simonov trong bài Thơ "Đợi anh về" nổi tiếng đã dặn vợ chớ cạn chén rượu sầu chia biệt trước mộ, chớ tin vào cái chết của mình.



Rượu vodka Nga vì thế, đối với người Nga, hơn cả một thứ đồ uống có cồn. Cũng bởi vậy mà dùng nó, cần trân trọng Văn Hoá mà ta có thể nôm na gọi là Văn Hoá vodka! Người Nga giờ quen tính vodka theo đơn vị độc đáo: 100 gram. Ai đó rủ bạn "làm 100 gram đi", hãy hiểu rằng họ đang muốn chia sẻ với bạn 100 gram khổ đau, hạnh phúc của đời mình đấy.



Trước khi vào bữa độ một hoặc nửa tiếng, chủ nhà để chai vodka vào ngăn đá. Đồng thời những ly cốc nhỏ, bằng thuỷ tinh trong, dùng để uống vodka cũng được làm lạnh. Khi khách đến, trên chiếc bàn gỗ phủ khăn ren đã được dọn chút đồ nguội. Dưa chuột muối chua xanh xám, dưa chuột muối xổi xanh đậm lẫn vài cọng thìa là tươi, ăn ngai ngái mặn, mơ hồ chua, rất thú. Các loại xa-lát trộn mai-ô-ne ngầy ngậy. Một chút cà chua, táo giòn, cọng tỏi và cả tỏi muối đã được bóc từng tép trắng muốt, bắp cải muối cả cây thái lát, những cọng nấm nhỏ xíu tròn trịa ngâm chua ngọt - trăng trắng, xanh xanh, đo đỏ, vàng vàng, xam xám -hài hoà giản dị như bức vẽ cổ xưa, lại phảng phất hương chua thanh thoát... Cạnh đó là một đĩa thịt nguội thát lát mỏng. Đĩa giò mịn. Đĩa mỡ muối trắng rắc ít bột tiêu đen, cũng để kèm vài tép tỏi. Trứng cá đỏ đặt cạnh những viên bơ vàng và những lát pho-mai. Vài lát bánh mì đen bánh mì trắng được xếp vào giỏ mây. Thế thôi đã, nhưng đủ sức gợi khiến ta hiểu sắp được dự một buổi tiệc chu đáo, ngon miệng.









Khi khách khứa đã đủ mặt, chủ nhà mở tủ lạnh lấy chai vodka cùng bộ ly tách nhỏ đặt trên chiếc khay tròn nền đen hoa văn sặc sỡ bưng ra. Chủ nhà trịnh trọng đặt khay vào giữa bàn, khách ngắm làn hơi giá mờ mờ đang bốc lên, để lại những giọt nước trong bám vào vỏ chai, cho cảm giác mát lạnh. Bấy giờ, vodka đã xuống đến 8-10 độ C, một ngụm đầu tiên cho vị tê buốt bất ngờ, như báo hiệu một điều bất thường đang đến. Và đúng thế, ngay lập tức, ngực ấm sực lên, tim khe khẽ đập nhịp khác hơn, chuẩn bị đón nhận mọi cảm xúc.



Đó cũng là lúc bạn nhận thấy trên bàn đã đầy ắp thức ăn từ lúc nào. Âu khoai tây luộc đang kiên nhẫn bốc khói. Đĩa cá trích được dọn lên cùng những khoanh hành trắng mờ. Những đĩa sâu lòng đựng thịt cuốn bắp cải, cà tím nhồi thịt, bánh crape nhân thịt, thịt băm nhồi khoai tây xếp lớp. Âu đất đựng bánh bọc thịt nhóng nhánh mỡ...



Những món ăn Nga, nhà nghèo thì vài ba món, nhà khá giả hơn thì hàng chục món - có bao nhiêu mang ra bằng hết - nhưng không có vodka là mất đi nửa vị, mất đi cả sự đồng cảm, gắn kết. Và vodka cũng được người Nga nghĩ ra vì thế. Không phải để uống thùng uống vại. Không phải để say xỉn mà quên hết đời hết bạn. Không phải để uống một hơi cháy họng mà gây sự với nhau... Tất cả những sự đó nếu có xảy ra, người Nga nói, đó là con quỷ có sẵn trong mình đang thức dậy. Uống vodka sành điệu là uống từng ngụm khoan thai, lắng nghe cái lạnh của rượu trong chảy chầm chậm trong huyết quản, lắng nghe lòng ấm lên và thấy mình bay trên đôi cánh đại bàng. Vodka dành cho những tấm lòng quả cảm và phóng khoáng. Vodka dành cho những người nồng nhiệt ưa những lời nồng nhiệt.



Cũng vì lẽ đó, khi đã ngà ngà, người Nga thường cất tiếng hát. Già trẻ nam nữ... ai cũng sẵn sàng cất giọng. Về tình bạn. Về tình yêu. Về sự đợi chờ. Về những câu chuyện lính... Cũng phải thôi, vì mảnh đất này đã trải qua cái khốc liệt của chiến tranh. Và cũng chỉ có vodka mới khiến họ kể được hết cho nhau nghe tất cả "những điều trông thấy..." vẫn luôn nằm đâu đó đáy tim mình:



"Đồng chí quý mến ơi

Cùng hát với chúng tôi

Hát lên bài ca chiến thắng để biệt ly..."



Thụy Anh 1/12/2011

[Len90]

Em đọc được thông tin này qua FB một người bạn, gửi các bác cùng xem ạ:


http://tuoitre.vn/Van-hoa-Giai-tri/4...vinh-danh.html

Giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội 2011:


Hạng mục dịch thuật sau một năm bỏ trống nay đã tìm được tác phẩm trao giải là Olga Berggoltz của tôi (NXB Trẻ) của dịch giả Thụy Anh. Hội đồng bầu chọn cho rằng Olga Berggoltz của tôi là tập thơ đầu tiên của nữ thi sĩ có số phận lạ lùng Olga Berggolts được xuất bản ở Việt Nam một cách hệ thống và tương đối đầy đủ.

Tập thơ dịch còn là một công trình khảo cứu với bài viết dày dặn, sâu sắc của dịch giả Thụy Anh. Việc trao giải thưởng Hội nhà văn Hà Nội 2011 cho Olga Berggoltz của tôi cũng đánh dấu sự trở lại của văn học Nga sau một thời gian bị gián đoạn. Đây cũng là tác phẩm duy nhất giành được số phiếu tuyệt đối lần này.

Lễ trao giải thưởng và kết nạp hội viên của Hội Nhà văn Hà Nội sẽ được tổ chức tuần đầu tháng 3-2012.

[hungmgmi]

Sau khi đọc Thụy Anh trên mạng, cảm phục và trân trọng tác giả nên hungmgmi mở topic này để giới thiệu các sáng tác và thơ dịch của bạn. Sau đó thì mới làm quen và rất vui là Thụy Anh đã gắn bó với các thành viên và diễn đàn NNN khi đến dự gặp mặt offline, tặng sách và chia sẻ các sáng tác mới của mình trong topic này.
Xin chúc mừng Thụy Anh-Hoa Pion, chúc bạn có thêm những thành công mới!

[nqbinhdi]

Chúc mừng Hoa Pion (Thụy Anh) với thắng lợi lần này của em!

Vẫn luôn có rất nhiều người chờ đọc em.

[Russiana]

Chúc mừng chị Thụy Anh với thành công này.

Các bác cho em hỏi địa chỉ mua sách ở đâu ạ?

Chị Thụy Anh, em vừa mua được mấy cuốn sách rất hay cho các con: Bố ơi, vì sao mẹ hay nổi nóng? Có phải cuốn này cũng của chị không? Nhìn ảnh em nhận ra đã cùng con tham gia một chương trình do chị và CLB đọc sách tổ chức, em hát bài "nụ cười" trong chương trình đó ạ

[Hoa Pion]

Ôi, Russiana chắc có tham gia vụ đọc sách chủ đề Thiên Nhiên của CLB Đọc sách cùng con? Vui quá
Cuốn Vì sao mẹ hay nổi nóng là nằm trong bộ "Bố ơi, vì sao..." (9 cuốn) viết cho trẻ con của TA. Cảm ơn Russiana đã mua hi hi.

[Hoa Pion]

Em cảm ơn các anh chi nhiều. Lúc nào em cũng cảm thấy được sự ủng hộ và khuyến khích của cả nhà. Em xin gửi lại lên đây mấy dòng cảm ơn em đã viết trên blog nhé. Để xứng đáng với tình cảm này, em sẽ cố gắng học tập nhiều hơn, để làm sao có thể viết hay dịch một cách chuyên nghiệp hơn. Điều này có được không phải dễ và em chắc cũng còn lâu mới đạt được điều ấy.
Dịch văn học, mà lại dịch thơ nữa, là công việc có thể nói là "vô cùng". Ngay cả hiểu một văn bản cũng mỗi người có thể hiểu một cách. Nhiều khi không phải chẻ từ chẻ chữ ra mà hiểu được. Có những điều phụ thuộc vào cảm xúc của mình, vào những điều nằm sau, nằm giữa những câu chữ từ ngữ. Tuy nhiên, em vẫn và sẽ luôn cố gắng và trung thành với cảm xúc của mình khi dịch, khi viết, để ít nhất bản dịch hay bài viết phải chạm được vào trái tim người đọc. Còn không thì mình có thể bỏ đi và tiếp tục cố gắng.



"Nhận được tin "Olga Berggoltz của tôi" được nhận giải của Hội nhà văn Hà Nội 2011, nhiều anh chị bạn bè viết thư, gọi điện, nhắn tin tỏ ý vui mừng. Mình cũng mừng lắm. Mừng cho Olga được nhiều người quan tâm, yêu mến, nhiều người đọc và nhiều người dịch bà. Số phận kỳ lạ của người con gái nước Nga, nữ sĩ- người thơ Xô Viết và chứng nhân của một giai đoạn lịch sử vinh quang và thống khổ của đất nước Nga đã làm rung động trái tim người đọc Việt Nam.

Cảm ơn những người đầu tiên đã đưa Olga đến Việt Nam - dịch giả Bằng Việt, Ngân Xuyên.
Cảm ơn những người bạn thân thiết đã cổ vũ mình trong những tháng ngày sống với ký ức của Olga, lấy việc dịch Olga làm niềm vui, niềm hạnh phúc và sự chia sẻ với bạn bè.

Cảm ơn những người đọc âm thầm ở khắp nơi, đồng cảm cùng người dịch, rung động với lời thơ chân thật của Olga. Cảm ơn cả những lời phê phán phản biện, góp ý cho bản dịch của những người yêu nước Nga và giỏi tiếng Nga.

Cảm ơn Điệp luyến hoa, Biển nhớ, Cammy, chị Nguyệt Thu, bạn hiền Hoa Phong Lan, em Hồng Hà... và thivien.net yêu thương - nơi cho mình nguồn động lực đầu tiên để lao vào dịch Olga trong một sự rung cảm khó quên.

Xin cảm ơn nhóm biên tập sách của Nhà xuất bản Trẻ. Cảm ơn nhóm bạn bè thân yêu của mình - những người làm tất cả để Olga được hiện ra trang trọng trong một ấn phẩm mang đậm tình yêu - chị Hoàng Anh, chị Hà Việt Anh, anh Hải, Họa sĩ Lê Thế Minh, Nguyễn Trương Quý, Vũ Hiệp...

Xin cảm ơn những cô bác, anh chị, các bạn đã nồng nhiệt đón chờ và đón nhận cuốn sách "Olga Berggoltz của tôi"! Đặc biệt cảm ơn các anh chị ở nuocnga.net, những người đọc tuyệt vời - sắc sảo và công tâm - đã chân tình yêu quý và hiểu lao động của người dịch.

Cảm ơn những người bạn, người thân yêu của mình mà mình sẽ không kể tên ra, nhưng những người luôn vui mừng và trân trọng niềm say mê mình đã dành cho cho nữ sĩ Olga của nước Nga.

Lời cảm ơn nói hoài không đủ, không hết, và không trọn vẹn. Hic."

[hongducanh]

Tối qua lại được chiêm ngưỡng dịch giả Thụy Anh ngồi ngay cạnh nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, đương nhiên là ngồi đối diện với bác Lại V Sâm để trả lời phỏng vấn trong khuôn khổ của chương trình " MỘT THỜI TUỔI TRẺ " được VTV và TW Hội Hữu nghị Việt Nga tổ chức tại nhà hát Âu Cơ - Hà Nội. Tôi có cảm giác bạn trẻ ra hay vốn dĩ bạn vẫn trẻ như thế...

Chương trình " MỘT THỜI TUỔI TRẺ " và với cái tên của một bài hát Nga " Как молоды мы были" của Александр Градский đã xuyên suốt chương trình giao lưu âm nhạc Việt Nga. Chờ mãi mà chẳng thấy phóng sự của các bác trong TW Họi đưa tin bài và ảnh?.

Lời của bài hát Как молоды мы были như sau:

Оглянись, незнакомый прохожий
Мне твой взгляд, неподкупный знаком
Может я это, только моложе
Не всегда мы себя узнаем

Ничто на земле, не проходит бесследно!
И юность ушедше все же бессмертна!
Как молоды мы были,
Как молоды мы были
Как искренно любили
Как верили в себя!

Нас тогда без усмешек встречали!
Все цветы на дорогах земли!
Мы друзей за ошибки прощали,
Лишь изменя простить не могли!

Ничто на земле, не проходит бесследно!
И юность ушедше все же бессмертна!
Как молоды мы были,
Как молоды мы были
Как искренно любили
Как верили в себя!

Первый тайм мы уже отыграли,
И одно лишь сумели понять,
Чтоб тебя на земле не теряли
Посторайся себя не терять.

Ничто на земле, не проходит бесследно!
И юность ушедше все же бессмертна!
Как молоды мы были,
Как молоды мы были,
Как искренно любили
Как верили в себя!

В небесах отгорели зарници
И в сердцах утихает гроза
Не забыть нам любимые лица
не забыть нам родные глаза

Ничто на земле, не проходит бесследно!
И юность ушедше все же бессмертна!
Как молоды мы были,
Как молоды мы были,
Как искренно любили
Как верили в себя!