Nhật ký Leningrad

[nthach]

Ngày 2 tháng Giêng 1943

Ngày cuối cùng của năm cũ trôi qua không như tôi mong muốn. Tôi đã nghĩ là trong ngày ấy sẽ viết một bản kiểm điểm ngắn những thành công và thất bại của mình. Một bản ghi những ước mong của mình. Nhưng không làm kịp. Và hôm nay cũng chưa kịp viết những cái đó ra. Hôm kia máy bay địch đến đánh suốt đêm tôi cũng không ghi lại được. Gần đâu đây có một quả bom rơi: Mọi người đều rùng mình. Tôi chả làm xong được công việc gì.
Chúng tôi đến thăm cây thông ngày Tết ở phòng giải phẫu số 2. Tôi đọc sách cho bệnh nhân nghe, rồi bỗng nhiên cảm thấy chính mình cũng ốm. Tôi mệt lả đi.
Chương năm của bài thơ dằn vặt tôi. Người đọc không hiểu và không thích nó. Thế nghĩa là tôi không thể viết ra được những điều mà tôi muốn. Chả lẽ tôi làm hỏng cả bài thơ vì đoạn cuối không thành công này? Mà hay dở thì xem đoạn kết mới rõ!
Tôi nghĩ hay là viết lại hay là viết một cái gì lớn hơn, hoặc là nghỉ đi một thời gian. Đọc sách. Gần đây tôi đọc được ít sách quá.
Thôi được ! Đã ta thán nhiều rồi, đã khóc thầm nhiều rồi. Đủ rồi!

[nthach]

Ngày 6 tháng Giêng 1943

Khoảng 9 giờ tối.
Tôi vừa ở phòng y vụ quân đoàn mười một trở về. Ở đấy có cây thông của anh chị em y tế. Trong số nữ hộ lý có những cô gái rất xinh, tuổi trẻ như hoa đang nở, đã vượt qua tất cả, chịu đựng tất cả. Mà trong mùa đông vừa qua họ đã sống như thế nào!
Bữa chiêu đãi bên cây thông có cà-phê đen và bánh mật (giống như đường nhưng vị dịu hơn) lại có cả mấy miếng bánh mì phết mật nho. Cái này giống như cặn sữa. Tôi thấy ngon tuyệt.

Ngày 7 tháng Giêng 1943
Đêm qua báo động suốt đến sáng. Giặc Đức đến thả hàng tràng chất đốt. cách không xa chúng tôi, chúng thả một quả bom cháy rất lớn, cả một quả bom đầy dầu lửa và rất nhiều hỗn hợp cháy.
Ngoài mặt trận công việc của chúng ta thật tốt. Quân ta đã giải phóng Nan-xích.

[nthach]

Ngày 9 tháng Giêng 1943

Một câu chuyện ngộ nghĩnh với nhà tôi. Anh bảo rằng-bom rơi trúng đầu cũng như việc trúng số độc đắc hai vạn rúp là một chuyện hiếm. Vì thế anh không sợ gì cả.
Tôi cảm thấy anh nói đúng. Nhưng sau khi nghĩ suốt đêm, đến sáng ra tôi hỏi anh:
-Trúng số độc đắc thì rất hiếm, nhưng những số trúng nhỏ giống như những mảnh bom thì không hiếm.
Nhà tôi đồng ý với tôi.

[nthach]

Ngày 14 tháng Giêng 1943

Một ngày mỹ mãn, tôi đã viết xong bài thơ về Lê-nin. Tôi đến nhà in Vô-lô-đar-xki để dự quay phim thời sự. Trên đường đi hai lần bị pháo kích.
Ở nhà in, các đồng chí đã quay phim tôi bên cái máy đã sắp chữ bài thơ "Pun-cốp-xki" của tôi. Tôi hỏi một chị công nhân:
-Mùa đông vừa rồi các chị sống ra sao?
Chị đáp:
-Cũng giống như đồng chí đã tả trong chương hai bài thơ của đồng chí, đồng chí In-be ạ.
Mặt trận của chúng ta ở Côn-pin đã bắt đầu… Một lần nữa (lần này thì thực sự) thử chọc thủng vòng vây. Còn giặc Đức (chúng đang co rúm lại ở đó) thì vừa đánh phá chúng tôi bằng máy bay cùng một lúc bằng pháo lớn.
Bây giờ ( 11 giờ 30 phút đêm) đang có báo động, song rất yên tĩnh. Pháo cao xạ không bắn. Mà đạn địch rơi gần. Đài báo là chúng đang bắn đúng vào khu vực chúng tôi. Tôi không biết có quả đạn nào rơi vào đây không. Tôi rất mệt nhưng phấn khởi, sung sướng.
Chỉ cần tình hình ngoài mặt trận chúng ta thắng lợi. Chẳng lẽ cuộc bao vây chấm dứt rồi. Thật không tin được. Và thật là tiếc nếu bị chết vào lúc này.

[nthach]

Ngày 16 tháng Giêng 1943

Một ngày thật không bình thường. Nhân dân toàn thành phố đang chờ đợi. Quân ta đã chiếm Sơ-lit-sen-bua rồi. Đúng như vậy. Và còn một tin nữa là có hai mặt trận của chúng ta (Lê-nin-grát và Vôn-khốp) đã nối liền với nhau. Chưa có tin chính thức. Nhưng cả thành phố chờ đợi.
Ở phía nào đó lại đang có pháo bắn. Vừa rồi mới dứt còi báo động: Cuộc sống của thành phố bị bao vây vẫn tiếp tục. Nhưng mọi người đều chờ đợi. Chẳng ai nói gì, hình như mọi người sợ rằng lời nói không đúng chỗ sẽ truyền đến chỗ quyết định vận mệnh của chúng tôi và ở đó có thay đổi gì chăng. Mọi người làm việc. Chân tay vẫn hoạt động. Mồm chỉ nói những câu nào cần thiết. Thế nhưng người nào cũng giống như được truyền một luồng điện hy vọng.
Tôi cuống quýt không biết mình làm gì. Muốn viết nhưng không viết được. đến khu uỷ chụp ảnh để dán vào thẻ đảng viên.
Hôm nay liệu " bản tin giờ chót" có nói đến hcúng tôi không?
12 giờ 30 phút đêm.
Bản "tin giờ chót" làm mọi người không thể nghe một cách bình tĩnh được. Cuộc giải vây đang tiếp diễn.

[nthach]

Ngày 18 tháng Giêng 1943

Đêm khuya.
Bản " tin giờ chót"-vòng vây đã bị phá rồi
Lê-nin-grát tự do.

[nthach]

Ngày 19 tháng Giêng 1943

Đêm qua ngay sau bản " tin cuối cùng" bắt đầu có buổi phát thanh. Tôi cũng đi đến đài. Nhưng lại không có giấy thông hành đi đêm. Sau đó mới biết là đêm ấy người ta không kiểm soát giấy thông hành. Nhưng tôi lại sợ đến muộn. Vì trung tâm của đài ở cách xa chúng tôi. Tôi không biết trước rằng buổi phát thanh trên đài kéo dài cho đến tận ba giờ sáng.
Nhưng ngồi nhà, tôi đã ghi hầu hết những người phát biểu. Đồng chí công nhân nói.
-Tôi biết vào cái giây phút này không một người nào ngủ cả-(Đồng chí ấy nói đúng, còn ai có thể ngủ được vào cái giờ này nữa).
Ôn-ga béc-hôn nói:
-Vào tháng Giêng năm ngoái, lúc chôn những người đồng đội của mình xuống mảnh đất băng giá, chẳng có nghi thức quân nhân và lúc cúi mình trên mộ đồng chí thay vào lời vĩnh biệt, chúng tôi thề: " Vòng vây nhất định sẽ bị phá! Chúng ta nhất định thắng!"
Chị công nhân Mu-khi-na nói:
-Tôi vừa dự cuộc mít tinh ở phân xưởng hay nói đúng hơn là những cuộc mít tinh của các phân xưởng trong nhà máy chúng tôi. Thế này là thế nào các đồng chí ! Không nói được. Không nói lên lời. Chúng ta phải làm việc tốt hơn nữa. Nhưng ngay bây giờ chúng tôi đang xây dựng những công sự mới . Vì việc này chúng tôi đã được thưởng phần thưởng cao nhất của chính phủ.
Đồng chí Xu-vô-rôp, công trình sư của các nhà máy Ai-xcai-a nói:
-Hiện nay vào cái giờ này, lúc mà tôi đang nói chuyện trước các bạn đây thì anh em công nhân lò thép chúng tôi đang chuẩn bị chế tạo ra một loại máy hỗn hợp mới. Đồng chí Xta-lin muôn năm! Chúng ta hãy vì tên tuổi của Người mà chiến đấu, công tác và quyết giành lấy thắng lợi!
Đồng chí Gơ-ru-dơ-đép nói:
-Thưa các đồng chí! Thưa toàn thể đồng bào! đến hôm nay quân thù đang nghìn lần nguyền rủa đã thấy rõ lực lượng hùng mạnh của Hồng quân, đã thấy rõ sức mạnh phi thường của nhân dân Nga chúng ta. Chúng ta hãy nâng cốc chúc mừng Lê-nin, nhà chiến lược vĩ đại nhất trong lịch sử của chúng ta. Chúng ta hãy nâng cốc chúc mừng đồng chí Xta-lin, người kế thừa tinh thần của Lê-nin!
Er-lư-kin, chiến sĩ lái máy bay nói:
-Bọn phát xít đã chuẩn bị huy chương " đánh chiếm Lê-nin-grát" cho đám binh sĩ của chúng. Chúng đã nhiều lần đến thành phố của chúng ta trên những chiếc Gioonh-ke và Mét-séc-sơ-mít của chúng. nhưng bầu trời của lê-nin-grát trước kia, hiện nay, sau này mãi mãi vẫn là bầu trời của nhà nước Xô-viết. Đồng chí Xta-lin của chúng ta muôn năm!.
Chiến sĩ Xvét-côp nói:
-Cho phép tôi báo cáo tình hình chiến đấu của các chiến sĩ trong trung đội chúng tôi tham gia vào cuộc phá vây Lê-nin-grát. Cách đây hai hôm, chúng tôi tấn công vào xóm công nhân. Xe tăng của chúng tôi xông thẳng vào quân địch. Theo sau xe tăng là cả tiểu đoàn chúng tôi. Anh em hô to " Vì thành phố Lê-nin!" chúng tôi xông thẳng vào quân phát xít . Chúng tôi đánh tan chúng, bọn rắn độc trong một vị trí có lực lượng mạnh nhất, ở đó mỗi ngôi nhà là một pháo đài.
Lúc tiến công có một viên đạn địch rơi xuống đầu tôi, mặt tôi đầy máu. Tiểu đoàn trưởng ra lệnh tôi phải về trạm quân y ở tuyến sau. Tôi nói " đồng chí chỉ huy, cho phép tôi ở lại trận địa đến khi nào nhiệm vụ chiến đấu của chúng ta hoàn thành"
Sáng sớm ngày 17 tháng Giêng, chúng tôi đánh chiếm được xóm công nhân. Khi đó tôi mới về bệnh viện dã chiến. Trong cuộc chiến đấu giành lại thành phố Lê-nin này tôi bị thương ba lần. Tôi đã đổ máu ba lần để đồng bào được sống dễ dàng hơn . Để giành lấy thắng lợi cuối cùng của chúng ta, tôi xin sẵn sàng cống hiến cả đời mình cho đến giọt máu cuối cùng.
Ta-ni-a Xe-rô-va nữ công nhân của nhà máy X. Nói:
-Ôi! Cái đêm hôm nay sao mà vui sướng! Đã từ lâu chúng tôi chờ mong nó. Và cuối cùng nó đã đến rồi! Chúng ta đã chặt đứt cái thòng lọng đen tối mà quân thù muốn dùng bóp chết thành phố chúng ta.
Các đồng chí ! Chúng ta cũng là những người tham gia cuộc tiến công vĩ đại này. Công nhân chúng tôi trong nhà máy suốt mười ngày, mười đêm liên không ngủ, không nghỉ đã sửa chữa lại những xe cơ giới chiến đấu. Những xe máy đã ra mặt trận để chiến thắng !.
Tất cả những lời phát biểu đó được xen kẽ bằng những bài thơ và bài hát.
Tôi viết cho tờ báo nước ngoài một bài báo nhan đề:
" Các đội quân ta đã nối liền nhau"
Đoạn cuối cùng của bài báo tôi viết:
"Ngay cả những giờ phút hiểm nghèo nhất trong những cuộc oanh tạc và pháo kích ban đêm, các xí nghiệp Lê-nin-grát vẫn không ngừng hoạt động các ca đêm. Chỉ một nhà in thôi một đêm đã có đến bốn mươi bảy công nhân bị thương vì mảnh bóng đèn vỡ, kính cửa rơi và tường bị đổ.
Cả tuần này, trước khi phá vây, Lê-nin-grát vẫn sống như tất cả mười sáu tháng qua. Đêm nay có hai buổi hoà nhạc lớn, trình bày tác phẩm của Trai-cốp-xki và Scơ-rai-bin. Ở nhà hát quân đội diễn ra vở kịch "Người Nga" của Xi-mô-nốp. Ở nhà hát nhạc kịch trình diễn vở "Biển cả", lấy đề tài trong sinh hoạt của các thuỷ thủ biển Ban-tích. Trên tờ báo "Sự thật Lê-nin-grat" ngày 14 tháng Giêng chúng ta thấy có bảng tổng kết thành tích học tập học kỳ I năm nay trong cá trường học; 60 phần trăm học sinh đạt loại "ưu tú" và "giỏi". Tuy cách đây ít lâu một em nói với tôi là em bị một điểm hai môn toán vì bom.
"Trong những ngày này một nữ sinh lớp bốn trường tiểu học số 49 đọc một bản báo cáo trước học sinh tiểu học trên đài phát thanh với đề tài: "Chim bồ câu-nhà nhiếp ảnh quân sự". "Em Vô-va Ki-xê-lốp thuộc trường số 52 kể chuyện em dạy con chó hộ lý"
Ngày 17 tháng Giêng La-la một em gái lên bảy tuổi nói với mẹ rằng, ngày mai hoặc ngày kia, vòng vây nhất định bị phá dỡ. Em nói đó là tin do đơn vị bộ đội đã kết nghĩa với vườn trẻ nói cho các em biết "Các chú phá vỡ vòng vây sẽ đem bánh gừng đến cho chúng con ăn" bé La-la nói với mẹ như thế.
Và đêm 18 tháng Giêng khi trên đài phát thanh báo: "Vòng vây đã bị phá vỡ" thì La-la mặc quần áo ngủ nhảy từ trên giường xuống. Run lên vì lạnh và xúc động, em bé của Lê-nin-grát trèo lên ghế để đứng cao lên rồi lên tiếng đọc một bài thơ mà em đã học thuộc ở vườn trẻ: "Bọn Hit-le không thoát khỏi bị báo thù".
Các đêm trăng tuyết rơi ngày 18 rạng ngày 19 tháng Giêng 1943 ấy không khi nào phai trong trí tưởng tượng những ai đã sống qua đêm đó. Có người già hơn, có kẻ trẻ hơn. Tất cả chúng ta đều đã nếm đau thương và vui sướng, mỗi người một mức độ khác nhau.
Chúng ta còn hưởng niềm hạnh phúc đánh bại hoàn toàn nước Đức Hít-le, quét sạch quân thù ra khỏi đất nước. Nhưng còn niềm vui này, niềm vui giải phóng Lê-nin-grát chúng ta sẽ không bao giờ quên.
"Nhà máy, công trường, cơ quan uỷ ban phòng không, các khu nhà, khu phố, bệnh viện hộ sinh, trại thương binh… Cả thành phố đều truyền đi một tin ngắn ngủi: "Quân ta đã nối liền với nhau rồi!".
"Như vậy có nghĩa là binh đoàn mặt trận Lê-nin-grát từ phía ấy đã nối liền được với đội quân của mặt trận Vôn-khốp đang tiến về Lê-nin-grát. Như vậy có nghĩa là vòng vây đã bị phá".

[nthach]

Ngày 20 tháng Giêng 1943

Khoảng 10 giờ đêm
Báo động phòng không lần đầu tiên sau khi phá được vòng vây.


Ngày 23 tháng Giêng 1943

Ở mặt trận Xta-lin-grát quân ta ngày càng xiết chặt vòng vây. Ngày 8 tháng Giêng Rô-cốt-xốp-xki đã gửi tối hậu thư cho quân đoàn số 6 của Đức nói: "Mùa Đông băng giá của nước Nga chỉ mới bắt đầu. Bão tuyết gió rét băng giá ác liệt hơn còn đang sắp tới. Hoàn cảnh của các ngài "thật tuyệt vọng"…
Bọn Đức cự tuyệt tối hậu thư này. Ngày 10 tháng Giêng cuộc tổng tiến công của quân ta bắt đầu. Đợt tiến công này kéo dài cho đến ngày …
Giặc Đức không thể ra khỏi thành phố Xta-lin-grát được.

[nthach]

Ngày 24 tháng Giêng 1943

Tôi chả làm được việc gì thành công cả. Tôi làm việc rất tồi. Chẳng viết được cái gì hay nhân ngày giải vây. Từ lâu tôi đã chú ý rằng hễ cứ đến những ngày long trọng là ít khi tôi thành công. Tôi tắt đài 10 phút. Vừa mới mở là đã có lệnh: báo động.
Những ngày trước mắt sẽ có nhiều khó khăn. Giặc Đức sẽ quấy rối như những con ruồi trâu, chúng sẽ ra sức cho máy bay đến đánh trộm. Đêm qua hầu như báo động suốt đêm. Có một quả bom rơi vào vườn Bách thảo xuống hồ, còn hai quả nữa: Một quả rơi xuống phố-Pi-nô-ne, một quả trên phố Vơ-ne-đen-xki. Bây giờ chuyện này lại thường xảy ra. Bọn Đức trả đũa những thất bại trên khắp các chiến trường đặc biệt ở miền Bắc Cô-ca-dơ, nơi quân ta đã giải phóng Ar-ma-vi-a.
Ngoài sân lạnh vô cùng, trong nhà cũng chả ấm áp gì. Nhân dịp này như một chiến sĩ đã nói: "Càng thèm ăn".

[nthach]

Ngày 26 tháng Giêng 1943

Tôi đang nghe đài truyền đi bài thơ "Điểm cao N." của tôi. Nhạc khá hay.

Ngày 27 tháng Giêng 1943

Hôm nay bắn rơi 28 máy bay địch ở ngoại thành. Nhờ đó hôm nay tôi có thể yên tâm ngồi làm việc. Có thể ngồi lâu viết bài cho "TASS" được.
Ra-đi-ô lại hỏng rồi, và tôi chả biết gì. Đúng như chị I-va-nô-vna nói: "Không có đài, sống như trong hũ nút".

Ngày 28 tháng Giêng 1943
Việc tiêu diệt quân đoàn số 6 của Đức ở Xta-lin-grát về căn bản là xong.

[nthach]

Ngày 31 tháng Giêng 1943

Câu chuyện về bí thư đảng uỷ thư viện nhân dân Ph. Mùa đông năm ngoái Ph. và một người cùng công tác với chị ở thư viện đến một gian buồng của khu nhà tập thể, theo sự phỏng đoán của họ thì trong gian buồng này còn một em bé gái ở đây. Trong ngôi nhà vừa hoang vắng vừa lạnh lẽo: cảnh tượng khủng khiếp của căn phòng năm ngoái.
Ph. và người bạn chị định đi ra nhưng bỗng nhiên họ nghe như có tiếng thở. Ph. bảo: "Ở đây có ai thở?" Vừa nói chị vừa đi đến bên chiếc giường trùm đầy chăn:
-Tôi soi đèn, chị vào giường xem có ai không?
-Không, tôi soi đèn cho, chị vào xem đi.-Chị bạn trả lời. Cả hai người đều rất sợ.
Nhưng rồi chị Ph. quyết định vào xem. Chị dở hết các chăn lạnh giá ra. Trên giường có hai người chết nằm đó. Một cụ bà và một cụ ông. Nhưng trên cái gối ở giữa hai người chết ấy có một đôi mắt sáng của một đứa trẻ con. Đó là đứa cháu gái của hai cụ, một em gái khoảng ba bốn tuổi.
Chị Ph. bế em bé về nhà. Cả người em bị tê liệt. Sau khi tắm rửa sạch sẽ cháu đòi ăncho cháu ăn cháo". ăn xong, em bé đến nhà thương và người ta đã dùng hết cách để cứu chữa cho em. Nhưng được mười bảy ngày thì em chết. Đến nỗi ngay tên của em là gì em cũng chưa rõ. Ma-sen-ca hay là Ni-nốp-sơ-ca-Ma-sen-ca".

[nthach]

Ngày 1 tháng Hai 1943

Hôm qua Pha-đê-ép và Vi-sơ-nép-xki ngồi chỗ tôi đến một giờ sáng… Rất buồn cười và cảm động khi Pha-đê-ép đọc to chương hai bài thơ "Pun-cốp-xki" của tôi và sau đó chương bốn. Anh kêu lên thích thú" "Một con đại bàng! Tuyệt vời! Nào đưa tay cho tôi hôn".
Hôm nay anh lại gọi dậy nói đến: Buổi sáng đọc thơ với đôi mắt "tươi" hơn. Anh lại nói đi nói lại "Ve-ra, tuyệt hay, tuyệt hay". Cái này sống hàng trăm năm". Dù sao thì tôi cũng rất thích thú.
5 giờ chiều
Ra ngoài đi bách bộ. Tôi định đi trên con đường mà tôi thích nhất, dọc theo vườn Bách thảo. Từ cái ngày những chiếc xe vận tải hồ La-đô-ga rời khỏi nơi đây, chỗ này rộng rãi quá.
Nhưng tôi chưa kịp đến cổng vườn bách thảo thì một trận pháo kích của địch bắt đầu, rất gần. Đạn bắn dày, y như trước kia chúng bắn vào khu chợ Xít-nư.
Ngoài tôi ra trên đường phố còn một chị nữa với đứa bé. Chị nằm trên hè phố, lấy thân mình che đứa con gái. Tôi chạy qua cầu Ca-rơ-pốp-ca về nhà.
Tôi thấy mình đang chạy về phía đạn địch bắn tới nhưng không dám dừng lại. Chạy như bay đến sân tôi vào ngay phòng thuốc, ngôi nhà gần nhất.
Nhà tôi cũng đang ở đấy. Anh đến đây để lấy thuốc mê. Vừa nhìn thấy anh bao nhiêu nỗi sợ hãi đều biến hết. Chúng tôi cùng đi về phòng mình.
Khoảng mười phát đạn, không hơn. Hình như chúng bắn từ tàu chiến vào.

[nthach]

Ngày 4 tháng Hai 1943

Quân đoàn số 6 của Đức ở mặt trận Xta-lin-grát bị tiêu diệt hoàn toàn. Trong bản báo cáo chiến sự này theo mối tương quan dưới thời Phi-e ngày xưa: Ta bắt được một đại tướng tư lệnh, hai tên thượng tướng. Ngoài ra còn có nhiều trung tướng và thiếu tướng.
Tất cả hai mươi bốn tên tướng bị bắt làm tù binh. Tổng số là chín vạn một nghìn tên tù binh.
Cuộc chiến đấu ở Xta-lin-grat đã chấm dứt.

[nthach]

Ngày 5 tháng Hai 1943

Trích trong một bức thư: "Những người Lê-nin-grát đã mở ra một con đường bảo vệ thành phố, những người Xta-lin-grát đã hoàn thành công việc bảo vệ thành phố, rồi lại mở ra một con đường lớn, con đường đánh bại bọn Hít-le.
"Xin cảm ơn các bạn, nhưng người của thành phố Lê-nin đã lập nên những thành tích vĩ đại cho toàn nhân loại mà trước hết là cho nhân dân Xô-viết".

Ngày 8 tháng Hai 1943

Bệnh thần kinh giày vò tôi. Trước khi bị bệnh, tôi đã "bị rời tay" y như có lúc người ta "bị rời chân" vậy.
Tôi không rõ việc đi Mát-xcơ-va sẽ như thế nào.

[nthach]

Ngày 9 tháng Hai 1943

Một buổi sáng đẹp trời và giá lạnh.
Lúc tang tảng sáng thì bắt đầu đợt pháo kích vào khu phố chúng tôi và kéo dài đến bốn tiếng đồng hồ. Đạn nổ đủ mọi kiểu: từ trên không-hai tiếng nổ có thể là tên lửa. Có quả trên mặt đất, làm nẩy cả đất lên. Trong một thành phố đang ngủ vào lúc tang tảng sáng này, tiếng đạn nổ nghe rất vang, giống như trong một giảng đường bằng đá, mà tiếng vang cũng nối liền nhau.
I-va-nô-vna nói người ta khiêng đến bệnh viện chúng ta những người bị thương "mặc quần áo mà máu cứ chảy ra".
Nghĩa là họ bị thương ngoài đường phố. Một quả đạn nổ ngay cạnh nhà thờ.
Đấy là giặc Đức trả đũa về mọi thứ. Trước hết là Xta-lin-grát. Và hôm qua chúng bị thua ở Cua-xcơ và Ca-ra-sép.

[nthach]

Ngày 10 tháng Hai 1943

Buổi sáng
Tôi đã hoàn toàn rã rời, mất cả "nhịp", đối với tôi đó là một tai hoạ thực sự. Nếu viết từng đợt thì không được gì, phải cố gắng liên tục và phải kiên trì.
Bệnh thần kinh và thiếu máy điện thoại dằn vặt tôi: Mọi công việc ngưng trệ. Chuyến đi Mát-xcơ-va còn treo trên không. Còn tập văn xuôi phải viết khác đi không như tôi đã suy nghĩ trước đây.
Cái đau xót nhất là trong những phút như thế, ý chí lại bắt đầu yếu đi. Biết việc cần làm mà không có sức. Giương cung mà không bắn vì dây cung bị trùng mất rồi.
Cái gì cần làm hôm nay.
1. Dù mệt đến thế nào cũng không được nằm. Đi gọi điện thoại, giải quyết công việc.
2. Viết cho xong bài cho " TASS" ( sáng sớm tôi đã bắt đầu rồi)
3. Bớt than vãn, việc đó làm tổn nhiều sức lực.
Về việc " định màu" trong văn học. Chỉ cảm xúc thôi trong thơ hay văn xuôi thì chúng bay đi rất nhanh. Cần phải "củng cố" chúng bằng những chi tiết cụ thể. Đấy là những chất "giữ màu" tốt nhất.

[nthach]

Ngày 11 tháng Hai 1943

Bệnh của tôi có lẽ tốt ở chỗ là nó làm ranh giới chia đôi thơ và văn xuôi. Tôi cứ nghĩ mãi về tập văn xuôi. Vẫn chưa quyết định việc đi Mát-xcơ-va ( lại có báo động phòng không. Tôi cũng không biết là bao nhiêu lần báo động rồi).
Chúng ta đang đánh bọn Đức. Đã đến Khar-cốp rồi. Về sự hoảng hốt ở Đức " tôi đọc nhưng không thể đọc cho chán được" như Pu-skin đã nói. Nhưng lại về chuyện khác.

[nthach]

Ngày 12 tháng Hai 1943

Tuyết tan một cách day dứt ở trong sân. Không phải là mùa đông năm ngoái với "cái lạnh hiền hoà nữa" . Mọi thứ đều chảy tan, đêm ướt át và bùn lầy. Bệnh thần kinh đang hoành hành trong thân thể tôi, đùa với tôi như chuột vờn mèo.
Với khí hậu như thế này, tốt nhất là nên vùi đầu vào một chương thơ nào đó. Việc đi Mát-xcơ-va tạm hoãn. Sân bay ướt sũng và đường xe lửa đi thẳng đi thẳng Mát-xcơ-va chưa thông. Tóm lại dù sao thì cũng phải ngồi làm việc.

[nthach]

Ngày 14 tháng Hai 1943

8 giờ tối.
Vào bữa cơm trưa có một trận pháo kích dữ dội. Đạn pháo bắn sang vừa dày vừa gần. Cả toà nhà đều bị rung lên. Nó choáng váng như người bị đấm vào mang tai. Tôi khổ sở giữa hai sự thèm khát, khát uống nước chè và muốn xuống dưới nhà. Tôi đứng vừa uống quanh chén trà nóng không thể nào rời nó ra được . Và khi chúng tôi xuống dưới nhà thì đã yên tĩnh. Giờ đây im ắng. Nhưng rồi đêm đến sẽ ra sao? Một đêm trăng sáng, trăng quá sáng.

[nthach]

Ngày 15 tháng Hai 1943.

Giấc mơ của tôi: Trên một mẩu báo rách một máy con én cánh quạt kiểu mới. Phạm vị hoạt động của nó: Toàn bộ lục địa khổng lồ.
Tôi đang nghĩ đến giấc mơ: Một em bé hôm qua rất đẹp, nghiêm chỉnh, mặc chiếc quần đi tuyết dài, đội chiếc mũ lông thỏ. Em đang bước đi theo bà, vừa nhìn lên trời xem có máy bay Đức không. Mẹ đi ra, vẫy tay với nó và nói:
-Không sợ, Vô-vích con, con không sợ. Con đi với bà cơ mà!
Đấy mới thật là một sự bảo vệ hùng mạnh.
Quân ta đã giải phóng Rô-xtốp và thành phố Vô-rô-si-lốp-grát.
Đêm
Trăng sáng quá. Không có báo động, nhưng pháo kích đang tiếp tục. Pháo hạm cực nặng bắn ác liệt. Toàn thành phố mất điện. Có lẽ có đường dây điện chính nào đó bị đứt. Chúng tôi thắp ngọn đèn hoa kỳ vừa chùi sửa xong. Ma-ri-ét-ta chuẩn bị bài giảng ngày mai. Bài "Dấm thanh" và cái gì gì nữa. Nhà tôi đang cố gọi dậy nói cho ai đó.
Một cơn mệt mỏi đến với tất cả.
Không, những ngày khó khăn của Lê-nin-grát chưa chấm dứt. Mà đợt phá vây này … cũng chưa phải là hoàn tất. Không, bản anh hùng ca Lê-nin-grát không thể kết thúc như thế này được. Tất cả sẽ khác đi: khủng khiếp hơn và hùng vĩ hơn.