Ba phút sự thật và các bài thơ khác của Evtushenko

[cây sồi]

NHỮNG CUỐN SÁCH Evghênhi Evtu shenkô Sách biết đọc những người đang đọc sách, thấy trong mắt ẩn sâu tiếng rên, tiếng thét của ta, sách nghe hết những gì không một ai trên đời nghe ra, trừ những kẻ hít thở bằng những trang sách đó. Chính là sách đã mối manh hai ta dạo đấy và Maria Ivanôvna cũng có lỗi ở đây ngay cả Anna Karênhina cũng là bà mối đã qua đời, bà nhỏm dậy từ đường ray, đẩy hai ta vào vòng tay ôm xiết. Sự lặng lẽ trở về của những cuốn sách không hoàn toàn giống сách phục vụ lẫn nhau, mà đúng hơn, nó giống сảnh xa cách nhau, đây là sự chia xa một lần là mãi mãi. Ta chỉ có thể trả lại nhau những cuốn sách, nhưng ta không thể trả lại nhau những giây phút lặng thầm, những phút giây còn lưu lại ở tầng thẳm sâu, sâu đến nỗi người ngoài đâu biết hết. Em vẫn đứng, vẻ thất thần, lúng túng không dám ngồi vào chiếc xe cũ kĩ của em trong tay em như có cái gì đó, nhưng đấy là Pasternac và Shalamôv, “Tục ngữ” của Đal đang đợi. Anh vốn thích đưa tay ôm em chặt, nhưng giờ đây, bận mang sách trên tay, cả Platônôv, cả Bôc, cả Evghênhia Glinzburg dường như chặn ta lại, không cho ta chết tiếp. Anh đã nhét cho em, ngay ngoài phố, những cuốn sách, quay mặt đi, như sợ nhìn thấy mắt nhau, thế còn em, từ đống đổ, khó khăn nhổm lên, như trong mộng, trả lại anh từng cuốn. Ơi cô bé, anh xin em, hai năm chẵn, em hãy yêu một người nào đó cho xong, chuyện được vậy, anh thở dài nhẹ nhõm trong lòng, nhưng sau đó, nghiến răng hoài chịu đựng. Anh không hỏi em, dù một lần, giọng cao đạo, đối thủ của anh bao nhiêu tuổi, làm gì. Anh không biết, mình nên khóc, hay nên cười, khi em nói:”Anh ta mười tám tuổi”. Em xinh đẹp, trắng trong, không tì vết, mắt nửa ngước nhìn lên, em bảo anh hãy lại gần để ta lại bên nhau, nhưng anh đáp em bằng ánh mắt nhìn xuống. Em nhìn anh, như thời gian qua mất. Tiến một bước, mọi sự tất không sửa được rồi, nhưng dù sao, anh không đi bước đó, em ơi. Cái gì không cho phép anh? Hèn nhát? Dũng cảm? Những trang sách đã đọc chợt sôi nổi hẳn, giọng thầm thì, yêu cầu anh phải tránh xa. Em lặng đi, - chỉ đôi khuyên tai run run! – em che đỡ trái tim mình bằng chồng sách đang ghì chặt… Tùng Cương dịch

КНИГИ Евгений Евтушенко Книги тоже читают читающих книги, видят в скрытных глазах наши стоны и крики, слышат всё, что на свете никто не услышит, кроме тех, кто такими книгами дышит. Нас друг другу сосватали книги когда-то, и Марина Ивановна в том виновата, Даже Анна Каренина – мёртвая сватья , с рельс привстав, нас толкнула друг другу в объятья. Мочаливое книг возвращенье друг другу не похоже совсем на взаймоуслугу, а скорее похоже на их раздиранье… Это бесповоротное расставанье. Мы могли возвратить друг другу лишь книги, но вернуть не могли наши тайные миги, те, которые так глубоко оставались, что другим не заслуженно не доставались. Ты стояла потерянно, неразрешимо, не садясь в свою старенькую машину, и в руках твоих словно чего-то, но ждали Пастернак и Шаламов, “Пословицы” Даля. Мои руки тебя обнимать так любили, но сейчас они книгами заняты были, будто нас ограждали, чтоб дальше не гибнуть, и Платонов, и Босх, и Евгения Глинзбург. Сунул я тебе книги на улице сразу, Отворачиваясь, как боящийся cглазу, ну а ты, еле выбравшись из-под обвала, книги, словно во сне, по одной отдавала. Я спросил тебя, девочка, целых два года, чтоб ты наконец по-любила кого-то, и когда так случилось, вздохнул облегченно, но зубами потом заскрипел обреченно. Никогда я не спрашивал менторским тоном сколько лет моему сопернику, кто он. И не знал, то ли плакать мне, то ли смеяться, когда ты мне сказала:” Ему восемнадцать лет.” Чистотой незапятнанной девы красива, полуподнятым взглядом меня ты просила подойти, чтобы вновь оказались рядом, но тебе я ответил опущенным взглядом. Ты смотрела в меня, будто времени мимо. Сделай шаг я, всё было бы непоправимо, но не сделал я всё-таки этого шага. Что же мне не позволило? Трусость? Отвага? Встрепенулись зачитанных книжек страницы, попросив меня шёпотом посторониться. Ты застыла – чуть вздрагивали лишь серьги!- и прикрыла прижатыми книжками сердце 1987-2003

[cây sồi]

ĐẾN BAO GIỜ NGA MỚI CÓ CON NGƯỜI Evghênhi Evtu shenkô Đến bao giờ Nga mới có con người họ không dám dối lừa nước Nga nữa? Trong chính phủ hiện chức danh này chưa có, nhưng biết đâu, mai mốt, có lần đầu… Một mình ông có thể làm gì đây? Sao biến được bao bất hoà thành đồng thuận? Ta không thể tha thứ cho ông được khi ông không làm ta thành tốt đẹp hơn… Ông làm gì để thành người tốt hơn xưa dù chai sạn, vẫn luôn mang trách nhiệm phải nghe hết những giọng nói nhớp nháp của đám quan giả dối và tay chân? Cần đầu óc chầm chậm, nhưng phải nhanh. Có cách gì để bom rơi, đạn nổ phải trúng đích là lũ giết người, cướp của, biết tìm đường tránh phụ nữ, trẻ thơ? Làm thế nào giữ được mãi tự do và chịu đựng cái tự do bất lịch sự? Hay dùng lại roi vọt thời nô lệ? Nhưng kẻ bị đòn làm thơ tệ lắm thay. Ôi ma trận lực đẩy, sao không thành thú dữ ngay, khi tìm kiếm kim cương trong xe nôi, hầm mộ? Phải xử tử hết trộm cắp to và nhỏ? Thì nước Nga hoá sa mạc Gôbi. Máu Uglich, Katưn, Kôlưma đã xoá mờ thanh danh. Mà không ai bị trị tội. Ta tự mất thanh danh, nhưng buồn nhớ đến thanh danh, nhưng là danh dự của người. Thôi đừng mang cho trẻ quà ngọt ngon, hãy cho chúng chút ít trí nhớ cay đắng, khi con cháu giễu cợt như phỉ báng điều ngốc cảnh nghèo nàn thanh bạch của cha ông. Thế bỗng nhiên nước Nga có con người đấy không phải Chúa cứu thế dởm với vòng hào quang hấp dẫn, chỉ là một người trong ta, một trong tất cả không dối lừa – ta sẽ vẫn lừa dối lại ông? Đến bao giờ, Nga mới có con người? Khi nào… khi ai cũng thành con người cả. Nhưng tuyết rơi ngày một bẩn đen quá cả chúng ta, sông suối đều ô nhiễm nặng hơn. Và cái tội lỗi nặng nề, tối đen thuộc về tôi và ngôi cao trong điện Kremli nữa và thậm chí, xin bà Matrena tha thứ, về cả chính bà là nhân vật truyện của Xôl gie nhi tsưn. Ở nước Nga, không mất mùa lúa, mà mất mùa người, nước Nga đã thôi không chờ ngày cứu thế. Biết đến bao giờ nước Nga mới có lớp người không dám lừa dối nước Nga? Tùng Cương dịch

КОГДА В РОССИЮ ПРИДЁТ ЧЕЛОВЕК Евгений Евтушенко Когда в Россию придёт человек, который бы не не обманул Росию? В правительстве такого чина нет, Но, может быть… когда –нибудь… впервые… А что cможешь сделать лишь один? Как столько злоб в согласие он сложит? Мы ни за что его не пощадим, когда он лучше cделать нас не cможет. А как он он сделается сам, когда обязан, как бы ни обрыдло, прислушиваться к липким голосам элиты нашей липовой и быдла? Здесь ум быть должен медленен, но быстр. Как сделать, чтобы бамбы или пули Прицельно попадали лишь в убийц, а всех детей и женщин обогнули? Как сохранить свободу и терпеть Нахальную невежливость свободы? Взять в руки крепостническую плеть? Но выпоротый пишет слабо оды. Как не звереть, матрасы распоров, ища брилъянты в кажой люльке, гробе? Казнить больших и маленьких воров? Росcия станет как пустыня Гоби. Кровь Углича, Катыни, Колымы размыла честь. Никто не наказуем. Собою обесчещенные, мы по честности, но лишь чужой, тоскуем Не раздавать бы детям леденцов, а дать бы горькой памяти последки, когда над чесной бедностью отцов смеются, как над глупостью, их детки А вдруг придёт в Роcсию человек не лжемессия с притворным сияньем , а лишь один из нас, один из всех и не обманет – мы его обманем? Когда в Россию придёт человек? Когда.. когда все будут человеки. Но все чернее и чернее снег, и все отвравленней и мы, и реки. И тёмная тяжёлая вина лежит на мне и на кремлевском троне, и даже – да простит она!- на нищей солженицынской Матрене. Не хлеба – человека недород в России, переставшей ждать мессию. Когда придёт в Россию тот народ, который бы не обманул Россию? 2000

[cây sồi]

CẦU CHÚA Evghênhi Evtu shenkô Cầu Chúa cho người mù tinh mắt lại cho lưng người gù được duỗi thẳng ra. Cầu Chúa cho ta làm Chúa trong phút giây, nhưng không phải đóng đinh câu rút trong giây phút. Cầu Chúa nhắc ta chớ ham quyền chức không phải làm anh hùng rơm nhố nhăng, và làm giầu mà không trộm cướp, quan tham, tất nhiên, nếu điều ước trên có thể. Cầu Chúa cho người gian truân từng trải không bị băng nhóm nào xơi tái, ra giun, chẳng là đao phủ, không phải nạn nhân, thoát cảnh ăn xin, không lên bá tước. Cầu Chúa, dù đánh nhau tàn khốc, ta được yên lành, dính ít chấn thương. Cầu Chúa cho có nhiều quốc gia hơn, nhưng không nước nào bị mất tên vĩnh viễn. Cầu Chúa để quê hương đất nước không chà đạp ta dưới gót giầy. cầu Chúa dù ta nghèo hèn, có đi ăn xin, vợ con vẫn yêu thương ta như trước. Cầu Chúa bắt kẻ dối lừa phải ngậm miệng khi nghe được giọng Chúa trong tiếng thét trẻ thơ Cầu Chúa cho người sống được diện kiến Người không ở khuôn mặt đàn ông, cũng trong hình hài phụ nữ. Ta chẳng mang thánh giá là ta vô tôn giáo sao ta phải khom lưng sống kiếp nghèo hèn. Để ta không mất đức tin trên đời, cầu Chúa cho ta dù một phần của Chúa! Cầu Chúa, cùng lúc, ban đều cho tất cả, để không ai phải tủi phận, ngậm ngùi… Cầu Chúa ban cho mọi thứ, nhưng chỉ cái gì, để con người nhận xong, không hề xấu hổ. Tùng Cương dịch

ДАЙ БОГ Евгений Евтушенко Дай Бог, слепцам глаза вернуть и спины выпрямить горбатым. Дай бог, быть Богом хоть чуть-чуть, но быть нельзя чуть-чуть распятым. Дай Бог, не вляпаться во власть и не геройствовать подложно, и быть богатым – но не красть, конечно, если так возможно. Дай Бог, быть тертым калачом, не сожранным ничьей шайкой, ни жертвой быть, ни палачом, ни барином, ни попрошайкой. Дай Бог, поменьше рваных ран, когда идёт большая драка. Дай Бог, побольше разных стран не потеряв своей, однако. Дай Бог, чтобы твоя страна тебя не пнула сапожишем. Дай Бог, чтобы твоя жена тебя любила даже нищим. Дай Бог, лжецам замкнуть уста глас божий слыша в детском крике. Дай Бог, живым узреть Христа, пусть не в мужском, так в женском лике. Не крест – бескрестье мы несём, а как сгибаемся убого. Чтоб не извериться во всём, дай Бог, ну хоть немного Бога! Дай Бог, всего, всего, всего, и сразу всем – чтоб не обидно.. Дай Бог, всего, но лишь того, за что потом не станет стыдно. 1989

[cây sồi]

KHÔNG, TÔI KHÔNG CẦN MỘT NỬA Evghênhi Evtu shenkô Không, không có gì tôi cần một nửa! Cho tôi nguyên quả đất! Đưa tôi cả bầu trời! Sông, suối, núi đồi và biển cả là của tôi, không ai được phá chia rồi! Không, cuộc đời chẳng làm tôi vui nhận phần nửa. Cái gì cũng cần tất cả! Thế mới thoả sức tôi! Một nửa nỗi khổ đau tôi không muốn nữa, càng không mong cái hạnh phúc nửa vời! Thứ tôi cần một nửa là chiếc gối phân đôi, em kê đầu nửa gối, nhẫn thu mình nép dưới má em, như sao rụng, mong manh, le lói, hơi sáng lên trên ngón tay mềm… Tùng Cương dịch

НЕТ МНЕ НИ В ЧЁМ НЕ НАДО ПОЛОВИНЫ Евгений Евтушенко Нет, мне ни в чём не надо половины! Мне – дай всё небо! Землю всю положь! Моря и реки, горные лавины мои – не соглашаюсь на дележ! Нет, жизнь, меня ты не заслатишь частью. Всё полностью! Мне это по плечу! Я не хочу ни половины счастья, ни половины горя не хочу! Хочу лишь половину той подушки, где, бережно прижатое к щеке, беспомощной звездой, звездой падучей, кольцо мерцает на твоей руке… 1963

[cây sồi]

BÊN KIA TƯỜNG CÓ TIẾNG ĐÙA CƯỜI Evghênhi Evtu shenkô Bên kia tường có tiếng đùa cười, tôi đưa mắt nhìn bức tường đó, với tâm hồn như con gái nhỏ đang ốm trong tay, tay tôi thấy mỗi ngày thêm nhẹ bẫng. Bên kia tường có tiếng đùa cười. Cứ như đám người đó đùa rỡn. Họ cợt đùa trên số phận của tôi, và tiếng cười thật khó coi, cà chớn. Thực ra họ đang tiếp đón bạn bè, mệt mỏi nhảy quay cuồng trên sàn gỗ, thì đùa cười cho vui vẻ, thế thôi – họ đâu có cười tôi hay người khác. Bên kia tường có tiếng đùa cười, họ nốc rượu cho người nóng đấy, còn tôi ôm con nhỏ đang ốm trong tay, họ ồn ã, tình cảnh tôi, đâu ngờ tới. Họ nói cười. Vì đã khối lần chính tôi cũng đùa làm ồn như vậy, bên kia tường ai đấy phải tắt đèn, đành cam phận mà lòng đau nhói. Họ nghĩ rằng đang nhức nhối trong lòng, nỗi buồn khiến họ gần đầu hàng, tan nát, vậy mà tôi nhảy nhót, cười hoài, và thậm chí có khi còn cười chê họ. Phải rồi, trái đất này là vậy thôi, và sẽ muôn đời còn như thế: Bên kia tường có người nức nở khôn nguôi, mà ta ở đây vô tư hát cười hí hớn. Nhưng trái đất này là vậy thôi và vì thế sẽ muôn đời không tàn héo: bên kia tường có tiếng đùa cười, còn ta sắp khóc rơi nước mắt. Xin bạn đừng thấy thế làm lòng, khi bạn tả tơi và sầu thảm, bên kia tường có tiếng đùa cười, đừng bực bội trong người vì ghen ghét. Cuộc đời là một thế cân bằng. Nó vừa tị ghen, vừa luôn tự sỉ. Vì khi bạn gặp bất hạnh rồi thì hạnh phúc của người khác là sự cân bằng lại. Hãy ước sao vào phút chót cuộc đời, khi đôi mắt bạn khép lại về nơi yên nghỉ, bên kia tường lại có tiếng đùa cười, cứ để họ đùa, họ cười mệt nghỉ. Tùng Cương dịch

CМЕЯЛИСЬ ЛЮДИ ЗА СТЕНОЙ Евгений Евтушенко Смеялись люди за стеной, а я глядел на эту стену с душой, как с девочкой больной в руках пустевших постепенно. Смеялись люди за стеной. Они как будто измывались. Они смеялись надо мной и как беcсовестно смеялись! На самом деле там, в гостях устав кружиться по паркету, они смеялись просто так, - не надо мной и не над кем-то. Смеялись люди за стеной, себя вином подогревали, и обо мне с моей больной смеясь, и не подозревали. Смеялись люди… Сколько раз я тоже, тоже так смеялся , а за стеною кто-то гас и с этим горестно смирялся! И думал он, бедой гоним и ей почти уже сдаваясь, что это я смеюсь над ним, и, может, даже издеваюсь Да так устроен шар земной и так устроен будет вечно: рыдает кто-то за стеной, когда смеемся мы беспечно. Но так устроен шар земной и тем вовек неувядаем: смеется кто-то за стеной, когда мы чуть ли не рыдаем. И не прими на душу грех, когда ты мрачный и разбитый, там за стеною чей-то смех cочесть завистливо обидой. Как равновесье – бытие. В нём зависть – самооскорбленье. Ведь за несчастье твоё чужое счастье – искупленье. Желай, чтоб в час последний твой, когда замрут глаза, смыкаясь, смеялись люди за стеной, смеялись, всё-таки смеялись! 1963

[Susu]

Các bác ơi...em mới nhận được một đoạn thơ...mà lần đầu nghe nên chẳng hiểu mô tê gì.Em có thử dịch qua rồi,dịch sát nghĩa thì nghe cũng hay hay nhưng khổ nỗi bác Bằng Việt dịch em không hiểu gì.Nhân đây đưa lên cho các bác tham khảo rồi giúp em mở mang thêm kiến thức.Nhờ các bác dịch hộ em với
tựa đề bài thơ là thế này ạ : " Нет, мне ни в чем не надо половины "
Нет, мне ни в чем не надо половины!
Мне – дай все небо! Землю всю положь!
Моря и реки, горные лавины
Мои – не соглашаюсь на дележ!

Нет, жизнь, меня ты не заластишь частью.
Все полностью! Мне это по плечу!
Я не хочу ни половины счастья,
Ни половины горя не хочу!

Хочу лишь половину той подушки,
Где, бережно прижатое к щеке,
Беспомощной звездой, звездой падучей
Кольцо мерцает на твоей руке.

[Nina]

Bài thơ của bạn Susu hỏi là của Evtushenko, nên mình đưa nó về đúng chủ đề nhé. Nhân tiện, đã có phương án dịch của bác Cây Sồi ở ngay trên. Bạn Susu đưa thử phương án của bạn cho mọi người cùng đọc nhé!

[Nina]

Nhân tiện sếp chưa đến cơ quan, mình dịch tạm bài thơ trên nhé

* * * Евгений Евтушенко Нет, мне ни в чём не надо половины! Мне – дай всё небо! Землю всю положь! Моря и реки, горные лавины мои – не соглашаюсь на дележ! Нет, жизнь, меня ты не заслатишь частью. Всё полностью! Мне это по плечу! Я не хочу ни половины счастья, ни половины горя не хочу! Хочу лишь половину той подушки, где, бережно прижатое к щеке, беспомощной звездой, звездой падучей, кольцо мерцает на твоей руке… 1963

* * * Evgeny Evtushenko Không, tôi không muốn cái gì một nửa Hãy cho tôi tất cả bầu trời! Cả Trái đất, biển sông, rừng núi Tôi không muốn chia, chỉ muốn tất cả thôi! Cuộc đời ơi, đừng dịu ngọt một phần Tôi muốn tất cả! Và tôi có thể Dẫu hạnh phúc - cũng không cần một nửa Dẫu khổ đau - cũng trọn vẹn cho tôi Chỉ có chiếc gối tôi mong một nửa Nơi chiếc nhẫn kia gượng nhẹ áp má em - Chiếc nhẫn trên ngón tay em lấp lánh Như ngôi sao rơi bất lực trong đêm 1963

[cây sồi]

Chào Nina
Cám ơn Nina đã giải quyết thông minh hai dòng 3-4 đoạn 2. Nina đã hiểu chính xác hơn đoạn này nên đọc thấy rõ ý tác giả.
Nối bước Nina, tôi có một biến thể khác, cho 2 dòng này:
Hạnh phúc cũng phải là tất cả,
Khổ đau cũng tất cả, không chia đôi

[cây sồi]

TÀU MATXCƠVA- IVANÔVÔ Evghênhi Evtu shenkô Tôi đi tàu về Ivanôvô suốt đêm không sao ngủ nổi như khách nửa được mời gọi gần như người chẳng được mong. Tôi đi bằng tàu thường tàu đông, hàng chật ních, chất đầy cam mịn xốp hoa quả của đất mẹ Mat xcơva. Bay qua bao nhiêu cánh rừng cùng tiếng phì phò, tiếng ngáy là bột giặt hàng nhập ngoại và tất nhiên, cả chả, giò. Trong ánh trăng sáng xanh khách ngủ say như chết, những giấc ngủ khó nhọc đưa khách đi cùng tàu. Bên đường dây thép vi vu giấc ngủ nào đi cùng khách, phải chăng chỉ có áo gối trên tàu Nga mới tỏ tường. Như toa tàu im lìm chở hàng không có giá được gắn theo tàu hoả giấc ngủ cả nước Nga. Cupê lơ mơ ngủ bốn người. Mai sống sao - còn chưa biết? Làm gì do đời định trước Có ai định đoạt được rồi?.. Tàu xuyên mưa rơi lâm tâm, đốt bóng đêm bằng ánh sáng, khách đi tàu đều nằm ngáy ôm vào ngực một thứ gì. Bà già trên ngực ôm ghì gói hàng toàn đồ quý giá có hộp cà phê tan hết. Bà lão thính ngủ lắm thay. Vị quan chức đi công tác xa nằm nhàu vải ga, chăn gối ghì chặt vào lòng rác rưởi đựng trong chiếc cặp vênh vang. Một cô áo len, ngực to mũi thở nhẹ như huýt sáo ghì vào lòng trang trọng quá ôm đứa con riêng của cô. Và cả miền quê thân thương, muốn ngả vào lòng trìu mến, miền trung nước Nga một dải tôi ôm chặt mãi trong lòng. Bao nhiêu cách mạng, chiến tranh, tro tàn xóm làng, thành phố, lê thê vang tiếng gào rú của bão tuyết và goá phụ Nga. Tôi đã tự hỏi chính tôi trong tiếng còi tàu và dây thép: “Ta biết quá nhiều khủng khiếp đã đủ đến hết đời chưa?” Chính tôi còn hỏi lại tôi: “Qua bao tháng năm cay đắng ta đáng hưởng cuộc đời tươi sáng? Ta đã xứng đáng hay chưa?” Chở cả kinh nghiệm nước Nga toa tàu vẹo nghiêng, mệt lử, miệng làu bàu, nói nho nhỏ, kêu rên cót két thành lời: “Những gì do tưởng tượng ra sẽ không bao giờ là hiện thực ngay sau nhịp cầu đầu tiên. Những gì không thành sự thật sẽ bị người đời lãng quên, dưới cây thánh gía gỗ bạch dương.” Tùng Cương dịch

МОСКВА-ИВАНОВО Евгений Евтушенко Ехал-ехал я в Иваново и не мог всю ночь уснуть, вроде гостя полузваного и незваного чуть-чуть. Ехал я в нескором поезде, где зажали, как в тиски, апельсины микропористые – фрукты матушки Москвы. Вместе с храпами и хрипами проплывали сквозь леса порошок стиральный импортный и, конечно, колбаса. Люди спали как убитые, в синих отсветах луны, и, с таким трудом добытые, их укачивали сны. А какие сны их нянчили вдоль поющих проводов, знают разве только наволочки наших русских поездов. И бесценные по ценности, как вагоны тишины, были к поезду подцеплены сразу всей России сны. Нас в купе дремало четверо. Как нам дальше было жить? Что нам было предначертано – кто бы мог предположить?.. Шёл нас поезд сквозь накрапыванье, ночь лучами прожигал, и к своей груди, похрапывая, каждый что-то прижимал. Прижимала к сердцу бабушка сверток ценный, где была с растворимым кофе баночка. Чутко бабушка спала. Прижимал командированный, истерзав свою постель, важный мусор, замурованный в замордованный портфель. И камвольщица грудастая, носом тоненько свистя, прижимала государственно своё личное дитя. B такую всю родимую, хоть ей в ноги упади, я Россию серединную прижимал к своей груди. С революциями, войнами, с пеплом сёл и городов, с неcкончаемыми воями русских вьюг и русских вдов. Самого себя я спрашивал под гудки и провода: “Мы узнали столько страшного – может, хватит навсегда?” И ещё мной было спрошено: “Мы за столько горьких лет заслужили жизнь хорошую? Заслужили или нет?” И всем руcским нашим опытом перекошен, изнурен, наборматывал, нашептывал, наскрипывал вагон: “То, что чудится, не сбудется за первым же мостом. Что не сбудется – забудется под берёзовым крестом.” 1976

[cây sồi]

KHI KHUÔN MẶT CỦA EM XUẤT HIỆN Evghênhi Evtu shenkô Khi khuôn mặt của em xuất hiện trước mảnh đời dặt dẹo của anh, thoạt ban đầu thì anh chỉ hiểu, thật nghèo nàn những gì mình có trong tay. Nhưng khuôn mặt của em đặc biệt chiếu lên biển hồ, sông suối, rừng cây, anh là kẻ dại ngây, ít hiểu biết, em giúp anh hiểu hết màu sắc thế giới này. Anh thật sợ, đúng là anh sợ thật, sợ rạng đông bất chợt đi qua, lo hết nước mắt, điều mở mang, mê hoặc, nhưng anh đâu chống lại nỗi sợ này. Anh đã hiểu: nỗi sợ này là tình yêu đấy. Trong lòng anh đang nhen cháy mối tình, tuy không biết cách vun trồng tình yêu ấy, vẫn lơ là, chẳng giữ lấy tình yêu. Nỗi sợ giam hãm anh trong vòng vây. Anh rất biết: khoảnh khắc này là ngắn và với anh – các sắc màu sẽ tắt đi ngay, khi khuôn mặt em hiện ra trước mắt… Tùng Cương dịch

КОГДА ВЗОШЛО ТВОЁ ЛИЦО ЕвгенийЕвтушенко Когда взошло твоё лицо над жизнью скомканной моей, вначале понял я лишь то, как скудно всё, что я имею. Но рощи реки и моря оно особо осветило и в краски мира посвятило непосвященного меня. Я так боюсь, я так боюсь конца нежданного восхода, конца открытий, слез, восторга но с этим страхом я не борюсь. Я понимаю – этот страх и есть любовь. Его лелею, хотя лелеять не умею, своей любви небрежный страж. Я страхом этим взят в кольцо. Мгновенья эти – знаю – кратки, и для меня исчезнуть краски, когда зайдёт твоё лицо. 1960

[cây sồi]

BÀI HÁT BÌNH DỊ CỦA BULAT Evghênhi Evtu shenkô Bài hát bình dị của Bulat luôn theo sát bên tôi. Bài hát không có lỗi gì trước non sông đất nước. Tôi bật máy nghe cuộn băng cũ kĩ và tôi cảm nhận ra thấy tị ghen với những hy vọng thời trẻ trai nghe lòng mình buồn mãi. Đâu rồi những chính uỷ đội mũ đầy bụi đường phủ? Chẳng có gì và trong ta có một cái gì đã bị chặt tận cùng gốc rễ. Tất mọi thứ đã đổi thay: con người và cuộc sống, ánh mắt của người thương Chỉ có vị chán ngấy của bao ảo tưởng là còn vương đọng lại trong miệng như thuốc độc. Bài hát này làm ta thức tỉnh, đã mở mắt ta ra. Bài hát đi trên sợi dây, và thậm chí đi ngay phía sau dây nữa. Thời đại chia nhỏ chúng ta ra để hát. Đẩy chúng ta lùi lại tít phía xa. Chỉ cần giọng ca phụ hoạ, hát theo, không cần người khởi xướng. Bao mảnh vụn hy vọng bị lừa dối giờ chịu vùi trong đáy đất bùn. Cuộn băng để lâu, đã khô ròn, dễ đứt luôn, như cắt đứt mối liên quan với quá khứ. Nhưng con ơi, trong bụi phủ lưu trữ, của nước Nga đã khác rồi, con hãy tìm giọng hát ấy, nghe khàn khàn và hãy khôi phục lại như ban đầu, con nhé. Giọng hát sẽ vang lên từ nơi xa thẳm vượt qua tầng tầng lớp lớp cách ngăn, con hãy hiểu, thế hệ cha chịu bao khổ đau và mong con hãy tha thứ. Tùng Cương dịch

ПРОСТАЯ ПЕСЕНКА БУЛАТА Евгений Евтушенко Простая песенка Булата всегда со мной. Она ни в чём не виновата перед страной. Поставлю старенькую запись и ощущу к надеждам юношеским зависть и загрущу. Где в пыльных шлемах комиссары? Нет ничего, и что-то в нас под корень самый подсечено. Всё изменилось: жизнь и люди, любимой взгляд, и лишь оскомина иллюзий во рту, как яд. Нас эта песенка будила, открыв глаза Она по проволоке ходила, и даже за. Эпоха петь нас подбивала. Толкает вспять. Не запевалы – подпевалы нужны опять. Надежд обманутых обломки всосала грязь. Пересыхая, рвётся плёнка, как с прошлым связь. Но ты, мой сын, в пыли архивов иной Руси, найди тот голос, чуть охриплый, и воскреси. Он зазвучит из дальней дали сквозь все пласты, и ты пойми, как мы страдали и нас прости. 1971

[cây sồi]

BẠCH DƯƠNG LÙN Evghênhi Evtu shenkô Chúng tôi là bạch dương lùn. Chúng tôi đứng vững như nêm đóng chặt, ơi bão tuyết, dưới móng vuốt của anh. Và xứ sở của băng giá ngàn năm giở đủ trăm trò tai ác, chèn ép chúng tôi mọc thấp hơn. Ơi cây dẻ ở Pari, các vị có thấy là lạ? Ơi loài cọ kiêu ngạo, các vị có thấy đau, dường như chúng tôi đã rơi xuống hàng thấp kém? Ơi các nhà giữ mốt, các vị có thấy buồn, tất cả chúng ta đều cùng giả mốt? Nhưng trong ấm áp, các vị thấy đáng yêu thái độ công dân của chúng tôi đầy dũng cảm, và các vị, vẻ quan trọng và buồn đau, tỏ lòng đoàn kết với chúng tôi nữa. Thưa các vị, các vị nghĩ rằng chúng tôi không thuộc loài cây mà là dị hình dị dạng, nhưng cây xanh, cho dù chẳng đẹp đẽ gì, giưã băng giá vẫn là đi lên, tiến bộ. Xin cám ơn. Chúng tôi tự có cách lo, biết đứng vững dưới bầu trời, trên mặt đất, khi chúng tôi bị đè nén dã man- không có sự hỗ trợ về tinh thần của quý vị. Tất nhiên, các vị tự do hơn chúng tôi, nhưng bù lại, chúng tôi có bộ rễ mạnh hơn hẳn. Tất nhiên, chúng tôi không sống ở Pari, nhưng giữa đài nguyên, chúng tôi luôn được coi trọng. Chúng tôi là bạch dương lùn. Chúng tôi khôn ngoan nghĩ ra muôn ngàn thế đứng, nhưng tất cả cái đó chỉ là giả vờ. Việc tự thu mình lại cũng là trò phản kháng. Chúng tôi tin tưởng, dù phải khom lưng suốt đời, rằng băng giá vĩnh viễn không phải là mãi mãi, rằng tình trạng xấu xí này sẽ có lúc bị đánh bật thôi, và chúng tôi sẽ đòi được quyền làm cây cân đối. Nhưng nếu như khí hậu đổi thay đi, bỗng nhiên cành bạch dương lùn sẽ không có những đường nét khác – những dáng vẻ tự do? Vì chúng tôi đã quen là loại cây quái hình, dị dạng. Và điều này đang dày vò, làm khổ chúng tôi, còn băng giá vẫn làm chúng tôi rét co rúm lại. Nhưng chúng tôi vẫn đứng vững như nêm, chúng tôi là bạch dương lùn tịt. Tùng Cương dịch

КАРЛИКОВЫЕ БЕРЁЗЫ Евгений Евтушенко Мы – карликовые берёзы. Мы крепко сидим, как занозы, у вас под ногтями, морозы. И вечномерзлотное ханство идёт на различные хамства, чтоб нас попригнуть ещё ниже. Вам странно, каштаны в Париже? Вам больно, надменные пальмы, как вроде бы низко мы пали? Вам грустно, блюстители моды, какие мы все квазимоды? В тепле вам приятна, однако, гражданская наша отвага, и шлёте скорбно и важно поддержку моральную вашу. Вы мыслите, наши коллеги, что мы не деревья – калеки, но зелень, пускай некрасива среди мерзлоты – прогрессивна. Спасибочки. Как –нибудь сами мы выстоим под небесами, когда нас корежит по-зверски – без вашей моральной поддержки. Конечно, вы нас повольнее, зато мы корнями сильнее. Конечно же, мы не в Париже, но в тундре нас ценят повыше. Мы карликовые берёзы. Мы хитро придумали позы, но всё это только притворство. Прижатось есть вид непокорства. Мы верим, сгибаясь увечно, что вечномерзлотность – не вечна, что ‘ту паскудину стронет, и вырвем мы право на стройность. Но если изменится климат, то вдруг наши ветви не примут иных очертаний – свободных? Ведь мы же привыкли – в уродах. И это нас мучит и мучит, а холод нас крючит крючит. Но крепко сидим как занозы мы – карликовые берёзы. 1967

[cây sồi]

THƯ GỬI ÊXÊNHIN Evghênhi Evtu shenkô Các thi sĩ người Nga rầy la nhau thả cửa. Parnac – đỉnh núi thi ca Nga quá lắm chuyện lình xình, nhưng chúng tôi, tất cả, đều gắn với nhau cùng một nét thân chung- Ai cũng có dù một phần Êxênhin nữa. Tôi cũng thế, tôi là Êxênhin, nhưng hoàn toàn khác. Ở nông trường, từ lúc ra đời, con ngựa của tôi đã khoác màu hồng. Giống nước Nga, giờ tôi nhiều sắt thép hơn, và tôi ít, như nước Nga, tiếng bạch dương hơn hẳn. Êxênhin quý mến, nước Nga ngày nay đổi khác lắm, nhưng than phiền, theo tôi nghĩ, chỉ mất công, muốn nói rằng, nước Nga đang tốt lên, tôi cũng e không, - còn bảo nó đang xấu đi, nghe nguy hiểm. Thì đất nước, bao nhiêu công trình, bao nhiêu con tàu sputnic! Nhưng chúng ta để mất đi trên con đường không bằng phẳng 20 triệu người trong Thế chiến thứ hai triệu người nữa trong cuộc đấu với dân mình đấy. Có xoá hết kí ức đi cũng không quên được? Nhưng kiếm đâu ra rìu bổ một nhát xoá sạch trí nhớ đây? Không một ai, cứu được nhiều người khác, như nước Nga, cũng không một dân tộc, giống người Nga, tự bắt giết người nhà nhiều thế. Nhưng tàu của ta vẫn tiến. Khi nước cạn, thì chúng ta, theo kiểu cạn, kéo nước Nga vượt hạn đi lên. Chuyện nước ta lắm người chó má, chưa quá đáng lo. Chuyện ta mất hết lương tâm mới là điều sợ nhất. Thật là tiếc, ông đã đi xa mất cùng cái người quen hét lác, hất ông. Với hai ông, tất nhiên, tôi không phải quan toà, nhưng sao đi nữa, các ông cũng đi xa sớm quá. Khi có vị thủ lĩnh Kômxômôn béo đỏ hướng về chúng tôi, các thi sĩ, đấm ầm ĩ nắm tay, vị muốn nghiền nát tâm hồn chúng tôi như nến ngay, và muốn nặn chúng tôi giống họ, lời vị ấy, thưa Êxênhin, chưa thật sợ, nhưng nghe xong, ta không thể vui lòng. Tôi không mong, xin nói thật lòng, tôi sẽ vén gọn phăng áo quần chạy theo bước đoàn Kôm xômôn nữa. Đôi lúc tôi thật buồn, và cũng đau đớn quá, chẳng sức đâu chống được trò nhảm nhí này, nó như đẩy ta vào gầm xe xin chết, y như chiếc khăn san đã cuốn mất Aixeđora. Nhưng ta vẫn phải sống. Cả đống rượu vốt ka, cả dây treo cổ, cả phụ nữ đều không cứu nổi ta nữa. Chỉ còn nước Nga mới là cứu cánh thôi, Chỉ bằng sự trung thực của ông, thưa Êxênhin, mới giải thoát được rồi. Và cả nền thi ca Nga lần hồi vẫn tiến vượt qua được bao ngờ vực và đòn quyết chiến, sẽ dùng miếng đánh của Êxênhin như võ sĩ Pôtđupnưi cho Châu Âu phải trắng bụng lấm lưng. Tùng Cương dịch

ПИСЬМО ЕСЕНИНУ Евгений Евтушенко Поэты русские друг друга мы браним. Парнас российский дрязгами заселен. но все мы чем-то связаны родным - любой из нас хоть чуточку Есенин. И я Есенин но совсем иной. В колхозе от рожденья конь мой розовый. Я как Россия более стальной и как Россия менее берёзовый. Есенин, милый, изменилась Русь, Но сетовать, по-моему, напрасно, И говорить, что к лучшему, – боюсь,- Ну а сказать, что к худшему – опасно Какие стройки, спутники в стране! Но потеряли мы в пути неровном и двадцать миллионов на войне, и миллионы – на войне с народом. Забыть об этом память отрубив? Никто, как русские, так не спасал других, никто, как русские, – так сам себя не губит. Но наш корабль плывёт. Когда мелка вода, мы посуху вперёд Россию тащим. Что сволочей хватает не беда. Нет совести – вот это очень тяжко. И жалко то, что нет ещё тебя и твоего соперника горлана. Я вам двоим, конечно, не судья, но всё-таки ушли вы слишком рано. Когда румяный комсомольский вождь На нас, поэтов, кулаком грохочет и хочет наши души мять, как воск, и вылепить своё подобье хочет, его слова, Есенин, не страшны, но тяжко быть от этого весёлым, и мне не хочется, поверь, задрав штаны, бежать вослед за этим комсомолом. Порою горько мне, и больно это всё, и силы нет сопротивляться вздору и втягивать смерть под колесо, как шарф втянул когда-то Айседору. Но – надо жить Ни водка, ни петля, ни женщины- всё это не спасенье. Спасенье ты, российская земля, спасенье – твоя искренность, Есенин. И русская поэзия идёт вперёд сквозь подозренья и нападки и хваткою есенинской кладёт Европу, Как Поддубный, на лопатки. 1965

[cây sồi]

SỰ MẤT MÁT EVGHÊNHI EVTU SHENKÔ Ở nước Nga nước Nga mất nước Nga. Nước Nga đi tìm lại bản thân như bới cỏ tìm kim như bà lão mù loà huơ tay hỗn loạn miệng than khóc lóc cóc tìm bò lạc ngoài đồng cỏ. Chúng ta lùng đốt tranh tượng thánh của ta. Chúng ta chẳng tin vào sách của người nhà viết. Chúng ta thường chỉ giỏi chiến đấu với ách nước ngoài. Không có lẽ chúng ta không thể sống sót chịu kìm kẹp dưới ách áp bức của người nhà, chính ta trở nên tồi tệ hơn, không bằng khi ra nước ngoài chiếm đóng. Vậy phải chăng số chúng ta phải sống đời đời khi thì mặc áo khoác ngoài của Manhilôp đầy rận dệp, khi thì mang áo rách lột từ vai Pugatrôp hoài? Không có lẽ bệnh sính phong trào lại là tính cách của ta nữa, - Khi thì nổi cơn tự hào quá đáng khi thì ta tự phỉ nhổ ta và mọi việc đều làm do nóng nảy. Hết chiến dịch đồng, sang chiến dịch muối, tới chiến dịch khoai tây – mọi thứ hệt cơn ngủ mê vô hại. Lúc nào cũng thấy phong trào làm náo động cả Kremli như triều dâng thác đổ. Không có lẽ sự lựa chọn duy nhất của người Nga ta đều là đen đủi – Hoặc là phân nhỏ chia ra, hoặc là cướp bóc luôn? Phong trào tự phong danh có ở khắp nơi đến đâu cũng thấy các ngài ataman cả. Chúng ta cứ rối tinh lên, không biết ta đang mang tên tuổi ai và cờ phướn của ai. Và trong óc người Nga rặt sương mù, dày đặc, đến mức mà tất cả đều không đúng ngay một lúc, và mọi người cùng có lỗi tất trong mọi điều, Chúng ta chìm trong sương tối đến nỗi mà đi trong máu ngập tràn đầu gối. Lạy Chúa, Người trừng phạt chúng con thế là đủ tốt hơn, xin Người hãy tha thứ, hãy rủ lòng thương. Không có lẽ chúng ta đã chết sạch? Hay chúng ta vẫn chưa ra đời? Chúng ta đang tái sinh rồi, mà tái sinh bao giờ cũng nặng nề hơn. Tùng Cương dịch

ПОТЕРЯ Евгений Евтущенко Потеряла Россия в России Россию. Она ищет себя , как иголку в стогу, как слепая старуха, бессмысленно руки раскинув, с причитаньями ищет буренку свою на лугу. Мы сжигали иконы свои. Мы не верили собственным книгам. Мы умели сражаться лишь с пришлой бедой. Неужели не выжили мы лишь под собственным игом, сами став для себя хуже, чем чужеземной ордой? Неужели нам жить суждено, то в маниловском, молью побитом, халате то в тулупчике драном с плеча Пугача? Неужели припадочность – это и есть наш характер – то припадки гордыни то самооплева – и всё сгоряча? Медный пункт соляной и картофельный – это как сон безопасный. Бунт сплошной – вот что Кремль сотрясает, Неужели единственный выбор наш русский злосчатный – Это или опричнина или разбой? Самозванство сплошное. сплошные вокруг атаманы. Мы запутались, чьи имена и знамена несём, и такие туманы в башках на Руси, растуманы, что не правы все сразу, и все виноваты во всём. Мы в туманах таких , по колено в крови набродились. Хватит, Боже, наказывать нас. Ты нас лучше прости, пожалей. Неужели мы вымерли? Или ещё не родились? Мы рождаемся снова, а снова рождаться – ещё тяжелей. 1991

[cây sồi]

BẠN LỪA DỐI ĐÀN BÀ EVGHÊNHI EVTU SHENKÔ Bạn lừa dối đàn bà thật là giỏi! Đẹp biết bao từng cử chỉ bạn khoe! Làm mọi việc bạn đều toan tính kỹ Rất quan tâm, với dáng vẻ ân cần! Bạn ngon ngọt nói những câu hơi kì lạ tạo khói sương làm phụ nữ say mê, Sự dịu dàng chính là đòn đáng sợ. Dùng miếng này, bạn buộc họ quy hàng. Không thô lỗ, càng không sống sượng. Chỉ mơn man, ve vuốt bờ vai, họ sẽ làm biết bao điều khờ dại và sẵn sàng làm nhiều việc ngốc hơn. Chẳng được nâng niu, không được đời chiều chuộng, họ bị lừa quá dễ bởi ma lực thành lời, như con nít, họ luôn nhảy bổ vào đôi mắt đàn ông xanh rực lửa đầm lầy. Nghe đọc thơ, họ đắm say, chăm chú với chuyện đời họ dễ để lệ rơi. Giỏi hoá thân nhập vào vai đã chọn, bạn yêu đương đúng giọng Xtanhi xlav xki. Vốn chân tình, họ đúng là phụ nữ, không diễn kịch mà sống quá chân thành đơn giản ôm anh, trong lòng thú nhận bao buồn đau đang chất nặng trong lòng. Trong mắt họ, mọi thứ trôi qua run rẩy chỉ có bạn thành người khác mất rồi. Với người diễn, đêm kịch vừa kết thúc, còn người xem vẫn lưu luyến không thôi. Bạn thật giỏi ăn nuốt tươi phụ nữ như chính mồm bạn khoe đủ thứ tài. Đó là cách yêu đời bạn theo đuổi - Khi gặp người thân cùng hội, bạn khoe. Vì sao bạn lắm khi nhăng cuội vào ống nghe điện thoaị, nói càn, bạn đang định xoay đổi cuộc đời, làm lại? Nghĩa là đang dằn vặt một điều gì? Lúc nằm mộng và khi tưởng tượng, đôi mắt buồn đau của họ hiện ra dù mờ tối đi do bị lừa phỉnh vẫn doạ đe có ngày đến trả thù. Với bản thân, bạn còn đang khinh bỉ. Bạn bị bao đôi mắt ấy bao vây. Sẽ hiện rõ ngay bóng hình tội lỗi thật dữ dằn trên mặt bạn cô đơn. Tùng Cương dịch

КАК ТЫ ЖЕНЩИНАМ ВРЁШЬ Евгений Евтушенко Как ты женщинам врёшь обаятельно! Сколько в жестах твоих красоты! Как внимательно и обнимательно, как расчётливо действуещь ты! Произносишь ты речи странные, напускаешь дурманящий дым. Нежность - это оружие страшное. Побеждаешь ты именно им. Ни малейшей вульгарности, грубости. Только нежно погладишь плечо, и они уже делают глупости, и готовы делать ещё. И вниманием не избалованные, заморочены магией фраз, как девчонки, идут на болотные – голубые огни твоих глаз. Они слушают стансы ласково, и выплакивая им боль, ты влюбляешься по Стани славскому- вдохновенно вживаешься в роль. Но ведь женщины, – женщины искренни не актёрски, а так, по-людски, и просты их объятья, как исповедь накопившейся женской тоски В их глазах всё плывёт и качается Ну, а ты - уже стал ты другим. Так спектакль для актёра кончается, Ну, а зритель живёт ещё им. Личность в общем до женщин ты лютая , как ты сыто бахвалишься сам Это часть твоего жизнелюбья – поясняешь интимным друзьям. Почему же порой запираешься, в телефонную трубку грубя, и по-новому жить собираешься? Значит, мучает что-то тебя? И в плывущих виденьях, как в мареве, возникают, расплатой грозя отуманенные обманами женщин горестные глаза. Ты к себе преисполнен презрения. Ты в осаде тех глаз. Ты в кольце. И угрюмая тень преступления на твоём одиноком лице.

[cây sồi]

Ở QUỐC GIA CÓ TÊN GỌI HÌNH NHƯ Evghênhi Evtu shenkô Tôi đang sống ở quốc gia có tên gọi “HÌNH NHƯ”, thật lạ lùng, nơi không có phố Kapka nơi mọi người, hình như có đọc Gôgôl, và tựa như cả Khazmx nữa, nơi đôi lúc, có vẻ như, họ có yêu, nhưng hình như, không thiếu sự thô lỗ. “Có thật là mọi người, hình như, сó uống rượu, trong quốc gia có tên gọi HÌNH NHƯ?" Có, có người, dường như, không uống tin tôi đi, có vẻ như không dính giọt nào… “Vậy đại khái, người tộc HÌNH NHƯ của anh ra sao nhỉ? Dường như họ cũng đáng yêu, nhưng đôi lúc, tựa như có trộm cắp và hình như có giết người đấy… Thế nhìn chung, tất cả chúng ta dường như đều khá ân cần và hình như cũng đáng kính thôi. Trong chúng ta, ai cũng thích hoà bình, nhưng đôi lúc, có vẻ như vẫn có chiến tranh Trong nhiều bếp, hệt như Tresnhia, nơi có chiến trận tựa như với thù ác, bằng dao bếp bằng bàn là và dao bếp. Cái”HÌNH NHƯ” của ta có ở khắp nơi, tệ ngớ ngẩn dường như là thường nhật rồi. Ở trên toà, hình như, có quan toà, trong Quốc hội Đuma, có người tựa như biết nghĩ suy. Một bà thuộc tộc HÌNH NHƯ hé lộ với tôi giống như một bí mật nhỏ: “Tôi mãi mãi, hình như, đã mê anh . Tôi đọc anh và người tôi tan ra ướt sũng…” Tôi muốn mình ra đứng trước Chúa như hiện hữu chứ không phải hình như, càng không phải kiểu như. tôi không mong ”hình như tôi hạnh phúc” trong cái “tựa như là cuộc sống” và “dường như có tự do” Tùng Cương dịch

В ГОСУДАРСТВЕ ПО ИМЕНИ КАК БЫ Евгений Евтушенко Я живу в государстве по имени КАК БЫ, Где, как это ни странно, нет улицы Кафки, где и Гоголя как бы читают а как бы и Хармса, где порой как бы любят, но как бы и не без хамства. “Это правда, что все как бы пьют, в государстве по имени КАК БЫ?” Есть, кто как бы не пьёт, и поверьте мне, как бы ни капли… “Что вообще за народ эти самые ваши КАКБЫЙЦЫ?” Как бы мылый вполне, но бывают порой как бы воры и как бы убийцы … В основном все мы как бы радушны и как бы достойны. Все у нас поголовно за мир, но бывают порой как бы войны. В стольких кухоньках – как бы Чечня, где побоища словно с врагами. утюгами ножами кухонными и утюгами. Наше КАК БЫ – везде словно будничное полоумье. Как бы судьи в суде, как бы думающие – в Думе. Мне раскрыла КАКБЫЙКА одна свою крошечную как бы тайну: “Я в вас как бы на век влюблена Вас читаю и как бы вся таю…” Я хочу перед Богом предстать как есть, а не как бы, не вроде – лишь бы “как бы счастливым” не стать в “как бы жизни” и “как бы свободе”. 2004

[cây sồi]

VỀ CÁI CHẾT CỦA NGƯỜI BẠN GRUDIA Evghênhi Evtu shenkô Tôi mất bạn mà anh nói với tôi về đất nước. Tôi mất bạn mà anh nói với tôi về nhân dân. Tôi cóc cần đất nước nơi chỉ có giá những gì có giá, tôi cóc cần nhân dân sống nô lệ ngay trong cảnh tự do. Tôi mất bạn và mất luôn bản thân tôi nữa. Ta đã mất một thứ lớn hơn cả quốc gia. Nay không dễ gặp nhau qua tiếng nói. Khi thì đạn bay ở góc phố, khi thì tên lửa rền vang. Tôi ít nhiều là anh ấy, anh ấy ít nhiều là tôi đấy. Tôi không bán đứng anh ấy, anh ấy không bán đứng tôi. Đất nước không phải là bạn mãi mãi. Anh ấy từng là đất nước tôi chứ. Nhân dân là bạn không thuỷ chung. Anh ấy từng là nhân dân tôi. Tôi – người Nga. Anh ấy - người Grudia. Vùng Kavkaz giờ như nhà xác. Nơi con người, thật vô nghĩa, chiến đấu với con người. Nếu bạn tôi chết, nhân dân tôi cũng chết. Và nếu anh ấy bị giết – đất nước tôi cũng bị giết thôi. Ta không thể hàn gắn lại đất nước đã tuột khỏi tay mất. Nhưng ngay trong đống xác người được chôn cất không mộ bia, bạn không bao giờ chết. Vì thế anh ấy mới là bạn. Và ta không thể đặt cây thánh giá lên người bạn và nhân dân. Tùng Cương dịch

НА СМЕРТЬ ГРУЗИНСКОГО ДРУГА Евгений Евтушенко Я друга потерял, а вы мне – о стране. Я потерял друга, а вы мне – о народе. На чёрта мне страна, где лишь цена в цене. На чёрта мне народ, где рабство и в свободе. Я друга потерял и потерялся сам. Мы потерял то, что больше государства. Нам нелегко теперь найтись по голосам. То выстрел за углом, то вой ракет раздастся. Я был немножко им, он был немножко мной. Его не продал я, и он меня не продал. Страна друг не всегда. Он был моей страной. Народ – неверный друг. Он был моим народом. Я –русcкий. Он –грузин. Кавказ теперь как морг. Идёт людей с людьми бессмысленная битва Если мёртв мой друг, народ мой тоже мёртв, и если он убит – страна моя убита. Не склеить нам страну что выпалfо из рук. Но даже в груде тел, зарытых без надгробья, друг никогда не мёртв. Он потому и друг. И ставить крест нельзя на друге и народе. 1995

[cây sồi]

LINH CẢM CÓ TỨ THƠ Evghênhi Evtu shenkô Khi nhà thơ chân chính linh cảm có tứ thơ, anh luôn cảm thấy tội lỗi diễn ra đâu đó, lúc nào đó trên đời… Dù nhà thơ không phạm tội anh vẫn nhận lỗi về mình, anh gắn liền với nhân loại bằng tình cảm là rốn cuộc đời. Nhà thơ hệt người dưng trên thế giới lẩn tránh sự ngưỡng mộ với vinh quang trong đầu thấy mình luôn có lỗi, nhưng vẫn ngẩng đầu thật cao. Những mất mát thời bình và thời chiến bất kỳ cành cây bị bẻ gẫy rời ra đều lớn lên trong anh thành lỗi – không phải của thế kỷ mà của chính nhà thơ. Nhà thơ nhìn đời mình thật hãi: thấy đời toàn lầm lỗi từ lâu. Bất cứ người đàn bà nào cũng là tội, là món quà không thể đền đáp đâu. Nhà thơ suốt đời thấy xấu hổ bị ném vào khoảng trống mênh mông, anh lấy xương cốt mình bắc cầu đi cho thiên hạ để trả cho món nợ không thể trả trên đời. Ở đó, ở đó cuối con đường luôn hiện hữu , dù có chạy trốn đi đâu, nhà thơ sẽ nói:” Lạy Chúa, xin Người tha thứ!...” dù làm vậy mà không hề hy vọng mảy may. Và linh hồn sẽ rời khỏi xương thịt rơi xuống Hoả lò, không được thiên đường mời chào, vẫn được Chúa tha thứ, chỉ có nhà thơ không tự tha lỗi cho mình. Tùng Cương dịch

“ПРЕДОЩУЩEНИЕ СТИХА” Евгений Евтушенко Предощущение стиха у настоящего поэта есть ощущение греха, что совершен когда-то, где-то… Пусть совершен тот грех не им, – себя считает он повинным, настолько с племенем земным он связан чувством пуповины. И он по свету сам не свой бежит от славы и восторга всегда с повинной головой, но только поднятой высоко. Потери миры и войны, любая сломанная ветка в нём вырастают до вины – его вины – не просто века. И жизнь своя ему страшна, – она грешным-грешна подавно. Любая женщина – вина, дар без возможности отдарка. Поэтом вечно движет стыд, его кидая в необъятность, и он костьми мосты мостит, оплачивая неоплатность. А там, а там – в конце пути , который есть, куда ни денься он скажет:” Господи, прости! ..“– на это даже не надеясь. И дух от плоти отойдёт и – в пекло, раем не прельщенный, прощенный Господом, да вот самим собою непрощенный. 1965

[cây sồi]

MẬT ONG Evghênhi Evtu shenkô Tôi kể anh nghe câu chuyện mật ong. Sẽ có người nghe hiểu ý chạnh lòng, sẽ có kẻ nghe dường như không hiểu chuyện kể về y đang được nói tới. Thì đây, tôi kể câu chuyện mật ong. Ở Trit xtô pôl, khủng khiếp là năm bốn mốt, nhiều người bị đói và bị rét, phiên chợ ngập tuyết, người ta bầy ra một thùng hai mươi xô mật ong! Kẻ bán hàng là quân chó má quen làm giầu trên đau khổ, đau khổ xếp thành hàng dài là dân thường, đắng cay, không mảnh vải che người. Kẻ bán mật không lấy tiền, mà đòi đổi áo, đổi đồng hồ hay các miếng vải lẻ. Bàn tay con buôn đeo đủ nhẫn, vòng làm vẻ khinh miệt đám áo quần cà tàng. Hắn săm soi từng thứ hàng trước ánh sáng. Ông hoạ sỹ già chân đi giày cao cổ một tay lần cởi dây giày, tay kia chìa ra một cái chai. Nhìn mật chảy khó khăn qua từng giọt, người còng xuống, dáng nín nhịn, lặng lẽ bước trong tuyết dầy, đi đôi tất vá thay giày vừa đưa, cầm chai mật - xưa nay là hàng quý. Bốn phía là vợ con sĩ quan, chiến sỹ, tay cầm cốc, cầm ống bơ, mắt nhìn lờ đờ đang đứng im lìm, căng thẳng. Một bé gái tay trong suốt, như nửa đang mơ ngủ lạ lùng, tay giơ ra chiếc ly con, dưới đáy ly là chiếc nhẫn xinh xinh của mẹ. Nhưng chợt có xe trượt tuyết rít phanh mạnh mẽ. Trên lưng xe có vẽ hoa hồng. Và chủ xe, nhăn vầng trán uy nghiêm vẻ cao sang, có vai vế trong đời thường ở Nga, bước xuống. Dáng to lớn, long trọng, như đóng trong khung ảnh không lộ bóng thương xót mảy may: “Tôi mua cả thùng. Trả bằng thảm ngay. Nào đưa đây, ông chủ hàng thân mến. Ta sẽ mặc cả, ngay ở chỗ kia nhé. Nào, anh em, giúp một tay …” Thế là họ cùng lăn thùng mật đi ngay. Họ suốt đời làm nghề mặc cả. Hàng người xếp đứng trông cau có, vẻ như không tham gia bất cứ việc gì. Chiếc nhẫn con từ ly rơi ra vụt bay mất theo bóng xe trượt tuyết… Đã xa rồi cái năm bốn mốt, năm của rút chạy với gian nan, nhưng gã mê mật ong còn sống đến hôm nay, y vẫn sống cuộc đời đầy mật ngọt. Khi lên lễ đài, y bước, mang chiếc bụng bự tự tin, khi nhìn đồng hồ xem giờ, đưa tay vuốt hàng ria no đủ làm tôi nhớ năm bốn mốt, tôi nhớ thùng mật ong kia. Dường như chính mật ong xưa chảy quanh đám ria người ấy. Y không bao giờ lau được sạch mật ong dính chặt vào ria! Tùng Cương dịch ( Nhân vật chính của bài thơ này là một nhà văn Xô viết lớn, một viện sỹ, người được giải thưởng quốc gia, anh hùng lao động XHCN, đại biểu Xô viết Tối cao Liên Xô v.v. và v.v. – cho đến nay, người ta không nhắc đến tên thật ông này, do có bài thơ trên. Evghênhi Evtushenkô tỏ ra không khoan nhượng và dũng cảm, khi vẫn chọn bài thơ vào các tuyển tập thơ của mình và nhiều lần trình diễn tác phẩm này trước công chúng.)

МЁД Евгений Евтушенко Я расскажу вам быль про мёд. Пусть кой-кого она проймёт, пусть кто-то вроде не поймёт, что разговор о нём идёт. И так я расскажу про мёд. В том страшном, в сорок первом, в Чистополе, где голодало всё и мерзло, на снег базарный бочку выставили – двадцативедерную! – мёда! Был продавец из этой сволочи, что наживается на горе, и горе выстроилось в очередь, простое, горькое, нагое. Он не деньгами брал, а кофтами часами или же отрезами. Рука купеческая с кольцами гнушалась явными отрепьями. Он вещи на свету рассматривал. Художник старый на ботинках одной рукой шнурки разматывал, другой – протягивал бутылку. Глядел, как мёд тягуче цедится, глядел согбенно и безропотно и с мёдом – с этой вечной ценностью – по снегу шёл в носках заштопанных. Вокруг со взглядами стеклянными солдат и офицеров жёны стояли с банками, стаканами, стояли немо, напряжённо. И девочка прозрачной ручкой в каком-то странном полусне тянула крохотную рюмочку с колечком маминым на дне. Но – сани заскрипели мощно. На спинке – расписные розы. И, важный лоб сановно морща сошёл с них столп российской прозы. Большой, торжественный, как в раме без тени жалости малейшей: “Всю бочку. Заплачу коврами. Давай сюда её, милейший. Договоримся там, на месте. А ну-ка пособите, братцы.. “ И укатили они вместе. Они всегда договорятся. Стояла очередь угрюмая, ни в чём как будто не участвуя. Колечко выпавши из рюмочки упало в след саней умчавшихся. Далёк тот сорок первый год, год отступлений и невзгод, но жив он, медолюбец тот и сладко до сих пор живёт. Когда к трибуне он несёт самоуверенный живот, когда он смотрит на часы и гладит сытые усы, я вспоминаю этот год, я вспоминаю этот мёд. Тот мёд тогда как будто сам по этим – этим – тёк усам. С них никогда он не сотрёт прилипший к ним навеки мёд!