Sân khấu Nga

[Nina]

Hình như forum NNN còn bỏ trống một mảng văn hóa rất quan trọng - đó là nghệ thuật sân khấu. Mặc dù trên trang chủ có khá nhiều bài, nhưng forum thì đúng là ít ai đả động. Tuy nhiên, Nina thấy rằng có lẽ nên chia làm 2 chủ đề - sân khấu cổ điển và sân khấu hiện đại thì hợp lý hơn, để trong phần cổ điển thì ta sẽ giới thiệu các vở kịch cổ điển, còn ở đây thì các vở hiện đại. Hy vọng được mọi người ủng hộ

[Nina]

Kirill Serebrennikov giới thiệu "Câu chuyện giao hưởng "Kizhe"

Lưu Hải Hà (NuocNga.net)
Theo RIA Novosti (http://www.rian.ru/culture/20090228/163439253.html)

Ngày thứ bảy 28/2, trên sân khấu nhỏ của Nhà hát Nghệ thuật (МХТ) mang tên Chekhov sẽ diễn ra lần công diễn đầu tiên vở kịch "Kizhe" của Kirill Serebrennikov. Trong vở diễn này một mình Kirill Serebrennikov đóng 3 vai trò – tác giả vở kịch, đạo diễn và họa sĩ.


Kirill Serebrennikov

"Mọi chuyện không hề đơn giản, nhưng rất thú vị - Kirill Serebrennikov nói với phóng viên của RIA Novosti, - và mọi chuyện thực hiện được là do bầu không khí thân thiện và sáng tạo của Nhà hát nghệ thuật, và nhờ những con người tài năng – các nghệ sĩ, nhạc sĩ, bộ phận dàn dựng và các nghệ nhân trong các xưởng của Nhà hát Nghệ thuật, những người đã đưa những ý tưởng của tôi vào cuộc sống".

Vở kịch được dựng theo truyện ngắn "Thiếu úy Kizhe" ("Подпоручик Киже") của Yuri Tynianov – nhà văn, nhà phê bình, nhà lịch sử văn học, người đã viết truyện ngắn này năm 1927.

Hành động diễn ra trong thời trị vì của Sa hoàng Pavel I. Trong một tờ trình lên Sa hoàng, thì người chép lại tờ trình đã sơ ý làm một chỗ sai trong văn bản, kết quả là Siniujkhaiev - một người còn đang sống thì bị biến thành người chết, còn Kizhe, một người không hề tồn tại thì bị xử đi đày ở Siberi, rồi sau đó thì được ân xá, được thăng chức, rồi "phục vụ" đến tận hàm tướng, và được chôn cất với đầy đủ mọi vinh dự.


Minh họa truyện ngắn "Thiếu úy Kizhe" ("Подпоручик Киже") của Yuri Tynianov

"Đó là một tác phẩm văn học tuyệt vời, cho phép người ta suy nghĩ. Mà suy nghĩ, cảm nhận, phân tích trong những vấn đề phức tạp, đặt cho mình những câu hỏi – cả thú vị lẫn không thú vị - là việc cần làm, cả hôm qua, lẫn hôm nay và ngày mai – mỗi ngày trong cuộc sống của mình", - đạo diễn giải thích sự lựa chọn tác phẩm dàn dựng của mình.

Trong vở kịch, ngoài truyện ngắn của Tynianov ra thì Serebrennikov còn sử dụng các tác phẩm của Nikolai Karamzin, Kant, những bản dịch đầu tiên của vở kịch "Hamlet" của Shakespeare – vở kịch này bị cấm dưới thời Pavel I, vốn được gọi là Hamlet Nga, các nhật ký, các tư liệu lịch sử và lưu trữ.

"Kizhe – đó là một câu chuyện giao hưởng nào đấy, chứ không phải một vở kịch sân khấu thuần túy – Serebrennikov nói tiếp. – Trong vở kịch này chỉ có hai – ba cảnh được giải quyết trong khuôn khổ thoại sân khấu, còn lại – đó là chuyển động, hành động. Những vai diễn hình thể này rất không đơn giản đối với các nghệ sĩ, nhưng họ đã rất cố gắng chinh phục vai diễn này. Nhiều điều được sinh ra trong quá trình diễn tập, đôi khi xuất phát từ các nghệ sĩ.


Âm nhạc nối kết chúng ta

Đặc biệt Serebrennikov lưu ý đến vai trò âm nhạc của nhạc sĩ Aleksei Siumak trong vở kịch này.

"Đây không phải lần đầu tôi làm việc với nhạc sĩ tài năng này. Và tôi luôn luôn vui mừng với mỗi cơ hội mới được cộng tác với anh ấy. Tôi cảm thấy rằng đó là một nhạc sĩ rất quan trọng cho những thập kỷ sau, tác giả sẽ còn khiến chúng ta kinh ngạc và kinh ngạc" – đạo diễn nói.

Serebrennikov cho biết, nhạc sĩ thiên về các dạng lớn, và viết nhạc phức tạp, nhưng rất giàu cảm xúc.

"Chúng tôi rất vui vì anh ấy đến nhà hát, và không lo ngại đưa nhạc của mình không phải cho các ca sĩ chuyên nghiệp, mà cho các nghệ sĩ sân khấu kịch, những người đã rất cố gắng học", - Serebrennikov nhấn mạnh. Theo quan điểm của ông, âm nhạc của Siumak tuyệt đối hiện đại, và trong vở kịch này âm nhạc tạo nên thêm một lớp thời gian nữa.


Nhẹ nhàng và không lớn

Vở kịch mới xuất hiện khi quá trình làm việc với vở "Vở opera ba xu" của Brecht với sự tham gia của Konstantin Khabensky có một khoảng dừng.

Và Oleg Tabakov đề nghị Serebrennikov dựng "một cái gì đó nhẹ nhàng và không lớn".

"Tôi và Siumak đã có dự định dàn dựng vở kịch theo truyện ngắn này của Tynianov từ lâu, - Serebrennikov nói. – Nhưng trong quá trình làm việc, ý đồ bắt đầu phát triển sâu rộng hơn, và biến thành một vở kịch lớn, mà hiện tại chúng tôi vẫn chưa giải quyết xong".

Tuy nhiên, đạo diễn cho rằng việc tạo nên vở kịch sẽ xảy ra trong cuộc sống sân khấu của nó cùng với khán giả, và với sự trợ giúp của khán giả.
--------------

Truyện ngắn "Thiếu úy Kizhe" ("Подпоручик Киже") của Yuri Tynianov có thể đọc được tại đây:
http://az.lib.ru/t/tynjanow_j_n/text_0040.shtml

[hungmgmi]

Jan viết

Tôi rất muốn tìm lại bài hát "Những con ngựa xanh trên thảm cỏ đỏ" - Một bài hát đã được dịch ra tiếng Việt từ lâu, nội dung cũng khá giống "Nơi ấy bên kia sông", hay "Thời thanh niên sôi nổi", nhưng được sáng tác từ những năm tháng nội chiến và sử dụng khá nhuần nhuyễn trong vở kịch "Một ngày của Lenin"........................

Tôi nhớ trên NNN, bạn Jan đã 2 lần muốn nghe lại bài hát Những con ngựa xanh trên thảm cỏ đỏ. Lần trước đâu năm ngoái thì phải. Còn làn mới nhất là hôm nay, trong topic Tuyển tập những bài hát Nga đã được dịch ra tiếng Việt. Một bạn còn khá trẻ (sinh viên) mà biết và nhớ được vở kịch này, thật là đáng ngạc nhiên.
Nhưng hình như bạn hơi nhầm một chút chăng. Bài hát đó vang lên trong một vở kịch cùng tên của Shatrov, viết năm 1979 và chỉ vài năm sau đó được dịch và dựng tại Việt Nam.
Sau khi Liên xô tan rã (1991), kịch Liên xô hào sảng một thời cũng bị biến mất khỏi kịch mục các đoàn nghệ thuật. Nhưng vào những năm 93-95 gì đó, tôi không nhớ chính xác nữa, "Những con ngựa xanh..." lại có dịp tung vó trên sân khấu thủ đô. Tôi nhớ đó là sân khấu của Rạp Khăn quàng đỏ trong Cung thiếu nhi Hà Nội. Đêm diễn vãn chật ních người xem. Vở do Đạo diễn Tạ Xuyên dựng cho Đoàn kịch quân đội. Bác Tạ Xuyênhọc đạo diễn ở Liên xô về, trước lúc về hưu là Đại tá, NSUT.
Tìm trên mạng thì chưa thấy bài hát đó, nhưng tôi vẫn ấn tượng với ca sĩ nào đó hát bài này. Có lẽ phải tìm cách liên hệ qua một ông anh quen là em của bác Tạ Xuyên chăng. Hy vọng là đạo diễn vẫn còn giữ được băng từ. Nếu có, mình sẽ báo cho Jan.
Đây là áp-phích quảng cáo cho vở diễn:

Một cảnh trong vở diễn:

Và đây là lời bài hát:
Синие кони на красной траве
Небо
Крылом
Провело
по земле —
Синие кони
На красной траве.


Долгие гривы —
Как водопад,
А под копытами
Травы кипят,

Алые травы,
Багряные,
рдяных корней,
Буйные травы
Российских
лесов и степей.

Ветер объял
Облака и траву,
Синие кони
Летят наяву!

Гордо и вольно
Рвутся вперед...
Вдруг замирают...
Ветер поет.

Свет

Революции,
Веры

дыханье моей —

Синие кони
Пронзительно будущих дней!

[hungmgmi]

Tác giả kịch bản Shatrov của Những con ngựa xanh trên thảm cỏ đỏ đã đưa ra một ý tưởng khá độc đáo: Các diễn viên, kể cả diễn viên đóng vai Lenin không cần phải hoá trang. Và có lẽ tất cả chúng ta đều ngạc nhiên khi ngắm bức ảnh này:

Người đứng là Yankovsky, diễn viên đã quá quen thuộc với khán giả VN. Ông đóng Lê-nin đấy, không cần hoá trang!

[hungmgmi]

Hì hục đào bới cũng chỉ ra tên nhạc sĩ sáng tác ra bài hát Синие кони на красной траве trong vở kịch cùng tên là Симакин Юрий Александрович.
Chưa tìm đuợc chỗ dowload. Bác nào biết chỗ xin mách giúp với.

[Hồ Trương]

Rất đúng đấy, nếu mình biết up load lên diễn đàn này, mình sẽ free cho mọi người 1 loạt DVD các chương trình liên quan đến tiếng Nga, nước Nag mà tụi mình làm nhé. Mình ở VTV quân khu Đà Nẵng.

[Nina]

Nữ diễn viên sân khấu Nga vĩ đại Maria Ermolova (1853 – 1928)
Biểu tượng của nữ tính và sắc đẹp

Nữ diễn viên sân khấu Nga Maria Ermolova sinh ngày 3(15) tháng 7 năm 1853 tại Moskva trong gia đình người nhắc vở của Nhà hát Maly N.A.Ermolov

Năm l862, Maria tham gia lớp múa ballet của Trường Sân khấu Moskva. Tuy nhiên, cô bé Masha không tìm thấy tài năng ballet của mình. Cùng lúc đó, khi tham gia các cảnh quần chúng trong ballet, opera và các vở kịch sân khấu, Ermolova trở thành người chứng kiến hoạt động nghệ thuật của các diễn viên xuất sắc nhất thời bấy giờ.

Trong những buổi chiều rảnh rỗi, các nữ học sinh Trường Sân khấu tổ chức diễn kịch, và trong các vở kịch này tài năng sân khấu lớn của Ermolova đã bộc lộ.

Tuy nhiên, sau vài giờ học thì diễn viên nổi tiếng Samarin đã … đưa Ermolova trở lại lớp ballet. Ông nói rằng – cô thì chỉ có đi nhảy múa, chứ làm sao thành diễn viên được, cử chỉ của cô quá góc cạnh, giọng nói thì thô...

Sau này Ermolova sẽ nói “Dù mọi chuyện xảy ra, trong tôi luôn có một niềm tin vững chắc không lay chuyển được, rằng tôi sẽ trở thành một nữ diễn viên hàng đầu. Niềm tin ấy không bao giờ rời khỏi tôi”.

(còn tiếp)

[Nina]

Năm 1866, cha của Ermolova, vốn biết cô con gái đam mê sân khấu, bèn cho phép cô tham gia một vai diễn nhỏ trong vở “trong ngày benefice của mình. Đó là vai diễn đầu tiên của Ermolova, nhưng vai này không đem lại thành công cho cô.

Vận may đến với Ermolova mấy năm sau, vào năm 1870, Nadezhda Medvedeva, prima của Nhà hát Maly quyết định dựng vở “Emilia Galotti” của nhà soạn kịch Lessing trong ngày benefice của mình, nhưng diễn viên đóng vai chính N.G.Fedotova bất ngờ bị ốm. Và lúc đó ai đó chợt nhớ rằng, trong lớp ballet có một cô bé cũng có khả năng diễn xuất.

Medvedeva đích thân đến quan sát nữ diễn viên múa trẻ - Ermolova không gây được ấn tượng gì đối với nữ diễn viên lừng danh này. Và Medvedeva có lẽ chỉ vì lịch sự mà đề nghị Ermolova thử vai Emilia. Tuy nhiên chỉ sau màn độc thoại đầu tiên thì Medvedeva đã quyết định “Bạn sẽ đóng vai Emilia!”

Và trong lần công diễn đầu tiên của vở kịch này ngày 30/1/1870, Ermolova đã cho thấy cả tính sân khấu lẫn sự chân thực đáng kinh ngạc.

Sau những lời đầu tiên của Ermolova trên sân khấu, trong nhà hát đã vang lên những tràng vỗ tay vang dội, tất cả đều kinh ngạc bởi giọng nói mạnh mẽ “đi ra từ ngực và đi thẳng vào tim” của Ermolova.

“Ai đó đẩy tôi từ phía sau… và tôi có mặt trên sân khấu, - sau này Ermolova hồi tưởng lại. – Tôi có cảm giác như là bị ngã vào lỗ hổng nào đó, tôi sợ kinh khủng. Trước mắt tôi, thay vì khán phòng là một vệt đen to tướng, và trên đó có hai đốm lửa nào đó… Chính tôi cũng không biết, bằng cách nào mà tôi thốt ra được những lời đầu tiên… Những tràng vỗ tay vang lên…Điều này làm tôi vừa kinh ngạc vừa sợ hãi. Tôi không hiểu có chuyện gì”.
Vở kịch đã thành công rực rỡ, và báo chí thời bấy giờ đã không quên nhận xét về diễn xuất thành công của nữ diễn viên trẻ ("Русская Летопись" 1870 г., № 6, и "Московские Ведомости" 1870 г., № 26)

Còn trong nhật ký của mình thì Ermolova viết: “Đã xảy ra chuyện mà chừng năm ngày trước thì tôi còn chẳng dám mơ. Tôi chỉ nghĩ rằng khán giả sẽ gọi tôi ra chào lại một lần. Nhưng họ gọi tôi ra mười hai lần”.

(còn tiếp)

[Nina]

Năm 1871 Ermolova tốt nghiệp trường sân khấu và được nhận vào đoàn kịch của Nhà hát Maly.

Nhưng mặc dù thành tích ra mắt rất ấn tượng, ban giám đốc nhà hát vẫn tiếp tục cho rằng Ermolova không phải là diễn viên sân khấu kịch nói dram, và phận sự của Ermolova thuộc về các vaudeville.

Trong những năm đầu tham gia đoàn kịch Ermolova không được giao đóng những vai diễn đáng kể, chỉ được đóng vai các cô tiểu thư nhẹ dạ trong các vở hài kịch và vaudeville
Mặc dù vậy, Ermolova vẫn kiên trì làm việc – luyện tập giọng nói, đài từ, biểu hiện của nét mặt, cử chỉ và cuối cùng đã thành công. Tới năm 1890 Ermolova được biết đến như một trong những nữ diễn viên hàng đầu nước Nga, và nổi tiếng khắp châu Âu.

Từ những năm 1870 Ermolova bắt đầu đóng những vai diễn thật sự, những vai diễn khiến nữ diễn viên quan tâm và cảm thấy hứng thú. Năm 1873 – vai Katerina trong vở kịch “Giông tố” của A.Ostrovsky. Quá trình xây dựng vai diễn này kéo dài đến vài năm. Katerina của Ermolova bước lên cao hơn cuộc sống thường nhật, sống trong thế giới tình yêu và mơ mộng của mình, đó là một người phụ nữ Nga, đầy sức mạnh bên trong và sẵn sàng tự hy sinh anh dũng…


Chân dung Maria Ermolova. Họa sĩ Valentin Serov

Ba năm sau (1876) trong buổi benefice của mình Ermolova đóng vai Laurencia trong vở kịch “Nguồn cừu” (Fuente Ovejuna) của Lope de Vega. Nhà phê bình N.I.Storozhenko đã viết về vai diễn đó như sau: “Những khán giả của vở kịch đó đến giờ vẫn còn nhớ ấn tượng sâu sắc mà vở kịch cùng với diễn xuất của Maria Ermolova trong vai Laurencia đem lại… Khi Laurencia mặt mũi nhợt nhạt, tóc xõa rối tung, run rẩy vì xấu hổ và căm phẫn, chạy ra quảng trường và diễn thuyết mạnh mẽ kêu gọi dân chúng nổi dậy chống lại quan thống đốc, thì sự phấn khích của công chúng đạt đến đỉnh điểm… Trong vai diễn này đã thể hiện tình yêu tự do cháy bỏng, và sự căm thù cũng cháy bỏng đối với ách thống trị bạo ngược, trong tâm hồn nữ diễn viên trẻ. Dường như một mạch điện đã liên kết trái tim của nữ nghệ sĩ với trái tim của hàng ngàn khán giả, và họ cùng cảm nhận điều này với cô”.

Trước hết Ermolova là một nữ diễn viên bi kịch mạnh; cảm xúc nỗi buồn và bi kịch, có thể ảnh hưởng từ tuổi thơ của mình, được Ermolova thể hiện rất thuyết phục. Đặc điểm chính tài năng của Ermolova – chủ nghĩa anh hùng. Giọng nói mạnh mẽ, nét mặt biểu cảm, cộng với vẻ ngoài cao thượng đã làm Ermolova trở thành người thể hiện xuất sắc vai diễn Jeanne d'Arc trong vở “Nàng trinh nữ xứ Orlean” (1884)

Trong mỗi một hình ảnh nhân vật của mình, trước hết Ermolova nhấn mạnh khía cạnh tích cực của nhân vật, còn những nét tiêu cực trong thể hiện của Ermolova như được mềm hơn, không đột ngột. Ví dụ, vai diễn Messalina của Ermolova không khiến người ta khiếp hãi, mà thương hại (vở “Aria và Messalina” của Villebrandt)

Ermolova cũng là một nghệ sĩ lớn cả trong các vai diễn “tính cách”. Khi cần thiết, Ermolova biết cách quên bản thân mình, và truyền đạt tính cách khác lạ, sống cuộc đời khác với sự chân thực sân khấu trong từng chi tiết nhỏ.

Khi còn trẻ, Ermolova thường bị phê phán vì các cử chỉ hơi có góc cạnh, và vì Ermolova bỏ qua những tạo hình ước lệ sân khấu. Nhưng sau đó, cả trong những điểm này diễn xuất của Ermolova cũng được hoàn thiện rất nhiều. Ermolova hiểu biết cuộc sống và con người, và với tài năng lớn của mình vẫn không ngừng làm việc và suy ngẫm. Ermolova đóng vai trong các vở kịch của Lope de Vega, Rasin, Shakespeare, Schiller, Hugo, Pisemsky, Ostrovsky, Hauptmann, Ibsen, Gorky, tổng cộng trên 200 vai diễn.
------
(còn một đoạn ngắn nữa là hết!)

[Nina]

Cùng với công việc ở nhà hát, Ermolova còn thường trình diễn với vai trò người đọc thơ – những bài thơ trữ tình của A.S.Pushkin, M.Yu. Lermontov, N.A.Nekrasov, N.P.Ogarev, I.S.Nikitin, Ya.P.Polonsky và các nhà thơ khác.

Đóng góp nghệ thuật của Ermolova được nhân dân Nga đánh giá rất cao. Lễ kỷ niệm 50 năm hoạt động sân khấu của bà năm 1920 mang tính chất sự kiện toàn quốc; tại vở kịch kỷ niệm của Ermolova có sự hiện diện của chính V.I.Lenin. Sau Cách mạng Tháng Mười, dù tuổi đã cao, nhưng Ermolova vẫn tham gia diễn xuất khá nhiều tại các khu công nhân của Moskva. Năm 1920, Ermolova được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân của nước cộng hòa – bà là người đầu tiên được nhận danh hiệu này trong lịch sử sân khấu.

Năm 1923 Ermolova từ giã sân khấu. Bà giảng dạy khá nhiều ở trường sân khấu với các diễn viên trẻ. Năm 1928 bà qua đời trong giấc ngủ. Theo di chúc bà được chôn ở Vladykino. Sau đó bà được cải táng ở nghĩa trang Novodevichi. Tên của Ermolova được đặt cho một nhà hát ở Moskva.

---------------
Chú thích - một số thuật ngữ sân khấu

• Benefice – vở kịch, tiền thu được từ vở diễn này được dành cho nghệ sĩ – bénéficiaire. Benefice cho phép các nghệ sĩ có ảnh hưởng tới danh mục vai diễn của mình, được quyền tự chọn vở diễn và vai diễn.
  
• Vaudeville – một loại hình hài kịch nhẹ nhàng, trong đó các đoạn đối thoại và hành động kịch được xây dựng trên cốt truyện nhẹ nhàng, cuốn hút xen kẽ với âm nhạc, hát và múa. Diễn xuất của các nghệ sĩ trong vaudeville thường tự nhiên, với sự nhẹ nhàng phóng tác của các lời thoại, óc quan sát sắc sảo và hài hước.
  
• Diễn viên ưu tú Nhà hát Hoàng gia (Заслуженный артист Императорских театров) – danh hiệu danh dự cho các diễn viên sân khấu, nghệ sĩ opera và ballet làm việc trong các nhà hát hoàng gia ở Đế quốc Nga. Danh hiệu này được đặt ra từ năm 1896.

[Nina]

Aleksandr Shirvindt

Nguồn http://rian.ru/culture/20090719/177670505.html

Ngày 19/7/2009 Aleksandr Shirvindt, chỉ đạo nghệ thuật và đạo diễn chính của Nhà hát trào phúng Moskva tròn 75 tuổi.

Aleksandr Anatolievich Shirvindt sinh ngày 19/7/1934 ở Moskva. Mẹ ông, Raisa Samoilovna, thời trẻ là diễn viên Nhà hát Nghệ thuật Moskva, sau đó làm biên tập viên ở Phòng hòa nhạc Moskva. Cha ông là một nhạc công vĩ cầm trong dàn nhạc Nhà hát Lớn, sau đó giảng dạy ở trường nhạc.

Năm 1956 Aleksandr Shirvindt tốt nghiệp Trường sân khấu mang tên B.V.Schukin

Sau khi tốt nghiệp, Shirvindt được nhận vào đoàn kịch Nhà hát mang tên Komsomol Lenin (ngày nay là Nhà hát Lenkom). Tại đây Shirvindt đã tham gia các vở kịch “Quân đoàn kỵ binh thứ nhất” (Первая Конная) của Vsevolod Vishnevsky, “Tạm biệt, các cậu bé!” (До свидания, мальчики!) của Boris Balter, “Nữ thánh Joan” (Saint Joan) của Bernard Shaw, “Hải âu” (Чайка) của Anton Chekhov, “Molier” của Mikhail Bulgakov, “Ai có phận nấy” (Каждому свое) của Samuil Aleshinl “104 trang về tình yêu” (104 страницы про любовь) và “Làm phim” (Снимается кино) của Eduard Radzinsky và các vở kịch khác.

----
(còn tiếp)

[Nina]

Năm 1968 Aleksandr Shirvindt chuyển sang làm việc Nhà hát Kịch Moskva ở phố Malaya Bronnaya trong vòng hai năm. Trong thời gian này Shirvindt tham gia các vở kịch “Những ngày hạnh phúc của một người không hạnh phúc” (Счастливые дни несчастливого человека) của Aleksei Arbuzov, “Romeo và Juliet” và các vở khác.

Từ những năm sinh viên Aleksandr Shirvindt đã tham gia các buổi văn nghệ cây nhà lá vườn. Vào những năm 1960, Shirvindt cùng các đồng nghiệp của mình – cả trẻ lẫn già đã tạo nên một nhóm “cây nhà lá vườn”, nhóm này tổ chức các buổi “cây nhà lá vườn” nổi tiếng tại Nhà Văn hóa Sân khấu. Shirvindt cũng tham gia tổ chức và tiến hành các buổi diễn kỷ niệm của Rostislav Pliatt, Leonid Utesov.

Từ năm 1970 cho đến ngày nay Aleksandr Shirvindt làm việc tại Nhà hát trào phúng Moskva. Từ tháng12/2000 ông trở thành lãnh đạo nghệ thuật của nhà hát

Tại nhà hát này Shirvindt đã đóng hơn 30 vai diễn. Vai diễn đầu tiên của Shirvindt trong nhà hát này là bá tước Almaviva trong vở “Một ngày điên rồ, hay Đám cưới Figaro” của Beaumarchais (1970). Và vai diễn này là một trong những vai thành công nhất của Shirvindt.

Trong số các vở kịch khác có thể kể đến –“Điều kỳ diệu bình thường” của Evgeny Shvarts, “Quan thanh tra” của Nikolai Gogol, “Con rận” của Vladimir Mayakovsky, “Khổ vì trí tuệ” của Aleksandr Griboedov, “Vở opera ba xu” của Bertolt Brecht, “Schastlivcev - Neschastlivcev" của Grigory Gorin, "Lời chào từ Cjurupa"của Fazil Iskander, "Andrjusha" của Arkady Arkanov, Aleksandr Shirvindt và những người khác.

Aleksandr Shirvindt cũng được biết đến như một đạo diễn sân khấu. Cùng với Andrei Mironov ông ra mắt khán giả với tư cách đạo diễn dàn dựng vở kịch “Những hài kịch nhỏ của một ngôi nhà lớn” của các tác giả Grigory Gorin và Arkady Arkanov trên sân khấu Nhà hát Trào phúng, cùng với Mark Zakharov dựng vở “Hãy tỉnh giấc và hãy hát”.

----
(còn tiếp)

[Nina]

Shirvindt cũng được biết đến như tác giả, đồng tác giả kịch bản. Trong số các kịch bản này có những vở kịch viết cùng với Grigory Gorin: “Chúng tôi – 50” và “Concerto cho nhà hát và dàn nhạc” và các vở kịch của Shirvindt: “Hãy im lặng, nỗi buồn, hãy im lặng…”, “Spartak” (Mishulin) – “Khán giả”.

Aleksandr Shirvindt cũng là tác giả và đạo diễn dàn dựng các buổi diễn kỷ niệm các nghệ sĩ của Nhà hát Trào phúng, và các buổi biểu diễn kỷ niệm 60, 70, 75 và 80 năm thành lập Nhà hát Trào phúng Moskva

Trên sân khấu tạp kỹ Aleksandr Shirvindt có mặt trong vài vai trò: đạo diễn, người dẫn chương trình, tác giả và diễn viên. Shirvindt là tác giả của tiết mục nổi tiếng – duet của Avdotia Nikitichna (diễn viên Boris Vladimirov) và Veronika Mavrikievna (diễn viên Vadim Tonkov). Shirvindt cũng làm việc với nhiều nghệ sĩ khác như Tarapunka và Shtepsel, Mirov và Novitsky, Lev Shimelov, Vladimir Vinokur và các nghệ sĩ khác. Shirvindt viết các màn độc thoại cho nhiều nghệ sĩ (Vera Maretskaya, Mikhail Pugovkin, Vsevolod Sanaev và các nghệ sĩ khác), các màn độc thoại này được họ trình diễn trên sân khấu tạp kỹ. Trong nhiều năm, chính Shirvindt cũng trình diễn trên sân khấu tạp kỹ, và nổi tiếng cùng với người bạn diễn ăn ý Mikhail Derzhavin.

Aleksandr Shirvindt bắt đầu đóng phim từ năm 1957 trong bộ phim “Cô ấy yêu anh” (Она вас любит). Tuy nhiên Shirvindt thực sự được biết đến rộng rãi nhờ các vai diễn trong các bộ phim “Hãy tới vào ngày mai” (Приходите завтра, 1963), "Thêm một lần nữa về tình yêu” (Еще раз про любовь, 1968), "Số phận trớ trêu” (Ирония судьбы, или С легким паром!, 1975), "Những con én của trời” (Небесные ласточки, 1976), "Ba người trong một chiếc thuyền, không kể con chó” (Трое в лодке, не считая собаки, 1979), “Người bệnh tưởng” (Мнимый больной, 1980), “Buổi chiều mùa đông ở Gagry” (Зимний вечер в Гаграх, 1985), “Người phụ nữ quyến rũ và đáng yêu nhất” (Самая обаятельная и привлекательная, 1985), “Triệu bạc trong giỏ cưới” (Миллион в брачной корзине, 1986), “Giai điệu bị quên lãng cho sáo flute” (Забытая мелодия для флейты, 1987), “Anh chàng lăng nhăng” (Бабник, 1990), “Xin chào, những gã ngốc” (Привет, дуралеи!, 1996). Trong năm 2007 Shirvindt đóng trong phim “Số phận trớ trêu. Phần tiếp theo”.

Từ năm 1958 đến nay Shirvindt giảng dạy nghệ thuật diễn xuất tại Trường sân khấu mang tên B.V.Schukin. Từ năm 1995 ông nhận học hàm giáo sư.

Shirvindt cũng là tác giả của các cuốn sách “Điều đã qua không nghĩ ngợi” (Былое без дум) cùng viết với nhà phê bình nghệ thuật B.Poiurovsky và “Schirwindt bị xóa khỏi mặt đất”.

Aleksandr Shirvindt – nghệ sĩ nhân dân LB Nga, thành viên Hội các nhà hoạt động sân khấu, Hội điện ảnh, thành viên Viện Hàn lâm điện ảnh Nga và nhiều hiệp hội khác.

Ông đã được tặng huy chương Hữu nghị các dân tộc (1994), huy chương “Vì các đóng góp với Tổ quốc” hạng IV (2004).

[Nina]

Bài này Nina dịch đã lâu rồi, đăng trên trang chủ cũng khá lâu, nhưng hình như chưa bao giờ giới thiệu ở forum...

http://www.nuocnga.net/default.aspx?...054&CateID=220

Olga Leonardovna Knipper - Chekhova “Ngôi đền yêu quý”
Tác giả: Vitaly Vulf (http://www.v-vulf.ru/officiel/officiel-38-1.htm)

Olga Leonardovna Knipper - Chekhova năm 1904

Tên của Olga Leonardovna Knipper luôn gắn với hai sự kiện quan trọng bậc nhất của văn hóa Nga: Nhà hát Nghệ thuật Matxcơva và Anton Pavlovich Chekhov. Bà đã gắn bó với Nhà hát Nghệ thuật gần như cả cuộc đời dài của mình, từ lúc nhà hát thành lập cho đến lúc gần qua đời. Còn với Chekhov thì chỉ gắn bó có 6 năm thôi – nhưng bà gọi đó là “quãng thời gian tươi sáng nhất” của đời mình. Đó là những năm cuối cùng của Chekhov cho tới khi ông qua đời trên tay bà.

Cuộc đời dài và đầy sôi động của bà kéo dài 91 năm. Olga Leonardovna sinh năm 1868 ở vùng Viatskaya. Bố của Olga Leonardovna là một kỹ sư công nghệ người Đức vùng Aldass, khi đó ông làm quản đốc của nhà máy. Người mẹ, Anna Ivanovna Zalts là một nhạc công rất có tài, bà chơi piano rất hay và có một giọng hát xuất sắc. Nhưng chồng bà không cho phép bà đi theo con đường sân khấu, cũng như đi học nhạc viện. Và khi đó thì cuộc đời của Anna Ivanovna được dâng hiến hoàn toàn cho gia đình – hai cậu con trai Konstantin và Vladimir và cô con gái Olga. Năm 1870 thì gia đình chuyển đến sống tại Matxcơva, và Olga Leonardovna đã sống cả đời mình tại thành phố này.

Cô bé Olga luôn luôn muốn trở thành nghệ sĩ. Khi mà những đứa trẻ còn bé, thì hàng năm gia đình Knipper luôn luôn tổ chức biểu diễn những vở kịch cho những khán giả là gia đình và những người quen. Họ tự may trang phục biểu diễn, tự vẽ cảnh dàn dựng… Nhưng bây giờ, khi cô con gái đã lớn lên và mong muốn gắn bó cuộc đời mình với sàn diễn một cách nghiêm túc thì ông bố cấm tuyệt không cho nghĩ đến chuyện đó. Ông muốn con gái trở thành một nữ họa sĩ (thậm chí người bố còn cho họa sĩ nổi tiếng Vladimir Makovsky, gia đình họ quen thân nhau), hoặc là một nữ phiên dịch – từ nhỏ Olga đã học ngoại ngữ và dịch nhiều. Olga sử dụng thông thạo tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Đức.

Nhưng tình hình đã thay đổi sau cái chết của người cha. Điều kiện vật chất của gia đình xấu đi rất nhanh, cần phải kiếm tiền. Để tiết kiệm họ chuyển đến sống chung với anh em của bà Anna Ivanovna - Karl và Alekxandr (một người là bác sĩ, người kia là quân nhân) và kiếm sống bằng nghề dạy học. Bà Anna Ivanovna thì dạy hát (sau này bà trở thành giáo sư thanh nhạc tại trường học của trung cấp âm nhạc). Vladimir lúc đó là sinh viên thì kiếm thêm bằng nghề gia sư, còn Olga thì dạy nhạc. Konstantin, cậu con trai lớn, lúc đó đang làm kỹ sư và phục vụ ở Kavkaz.

Nhưng Olga vẫn luôn luôn mơ về sân khấu. Sau cái chết của người cha thì gia đình Knipper sống hai mùa hè ở vùng Zavod Polotnhannưi – điền trang của dòng họ Gontrarov. Một trong những thành viên của dòng họ này là bà vợ của A.S.Pushkin – bà Natalia Nhicolaevna. Những thanh niên trẻ tuổi tụ họp ở Zavod Polotnhannưi đã được hình bóng của nhà thơ vĩ đại truyền cảm hứng, và họ đề nghị những chủ nhân ở đây cho phép họ sử dụng không gian của một quán rượu cũ – tương truyền là xưa kia Pushkin hay tới đó. Trong ngôi nhà này họ đã tổ chức một nhà hát ngẫu hứng – họ dựng những vở kịch của Ostroevsky, những vở vodevil, tổ chức những buổi hòa nhạc… Tất cả những thứ đó đã thuyết phục Olga rằng con đường nàng chọn là đúng đắn. Và khi quay trở lại Matxcơva, Olga đã bí mật chuẩn bị thi vào trường đào tạo sân khấu thuộc nhà hát Malưi. Olga trúng tuyển và học ở đó một tháng rồi bị đuổi. Lý do chính thức là do không thi đạt một kỳ “kiểm tra”. Tuy nhiên sau đó thì hóa ra mọi chuyện đơn giản hơn nhiều. Trong số 4 nữ sinh của trường thì Olga Knipper là người duy nhất trúng tuyển mà không có ô dù che chở nào cả, và bây giờ thì chỗ của nàng lại cần cho một nữ sinh khác có một ô dù lớn.

New York, 1923

Đối với Olga đó là một cú sốc. Nàng khóc mấy ngày liền. Và bà Anna Ivanovna, mặc dù trước đó vẫn phản đối lựa chọn sân khấu của con gái, nhưng khi thấy sự tuyệt vọng của Olga đã cố gắng nhờ người quen giúp đỡ để Olga được nhập học ở trường sân khấu ở Phiharmony, dẫu ở đó những kỳ thi tuyển đã chấm dứt trước đó cả tháng. Olga vào học lớp của Vladimir Ivanovich Nhemirovich-Đanchenko – điều này đã quyết định hết thảy số phận sau đó của nàng.

Nhemirovich-Đanchenko đã đánh giá được ngay tài năng của nữ nghệ sĩ tương lai, dành nhiều thời gian cho Olga. Có tin đồn là ông phải lòng Olga, nhưng nàng chỉ quan tâm đến sân khấu, còn sau giờ học thì lại hối hả chạy đi dạy để có tiền đóng học phí.

Cuối năm 1897 thì bắt đầu có những tin đồn mơ hồ về chuyện sắp tới sẽ thành lập một nhà hát kiểu mới khác thường nào đó. Người sẽ thành lập nhà hát này, Konstantin Sergeevich Stanislavsky, đến dự một buổi tập vở kịch “Cô chủ quán” của Carlo Goldoni – và tất cả các diễn viên đều biết rằng ông đang xem xem họ có phù hợp với nhà hát mới hay không. Trong vở này, Olga Knipper đóng vai Mirandolina – đầy nghị lực tuổi trẻ, năng động, rực rỡ… Một thời gian sau Nhemirovich-Đanchenko thông báo với Olga Knipper, Margarita Georghievna Savitskaya và Vsevolod Meierkhold rằng họ được nhận vào đoàn diễn viên của nhà hát mới.

Nhà hát Nghệ thuật chính thức được khai sinh ngày 14 lịch cũ, tức 26 tháng 7 năm 1898 tại vùng Pushkino ngoại ô Matxcơva, khi các thành viên của Hội nghệ thuật và văn học do K.S. Stanislavsky lãnh đạo liên kết với những diễn viên mới ra trường của trường sân khấu ở Phiharmony với người thầy của họ là V.I.Nhemirovich-Đanchenko. Những buổi tập đầu tiên của nhà hát cũng diễn ra ở Pushkino – những người quen của Stanislavsky cho họ mượn một nhà hát mùa hè vốn chỉ có sân khấu và một hàng ghế. Knipper tập vai sa hậu Irina trong vở kịch “Sa hoàng Fedor Ioannovich” của A.K.Tolstoi. Sau đó thì Nhà hát Nghệ thuật bắt đầu dựng vở “Hải âu” của A.P.Chekhov.

Tới khi đó thì Chekhov đã trở thành thần tượng của giới trí thức Nga. Những truyện ngắn của ông được biết đến ở khắp nước Nga. Hồi đó các sinh viên luôn luôn đem theo tập truyện ngắn của Chekhov. Nhưng tài năng soạn kịch của ông thì vẫn còn đang bị ngờ vực. Vở kịch đầu tiên của ông “Ivanov” khi dàn dựng ở Matxcơva đã gây nên một xì căng đan, rồi sau đó thì lần trình diễn đầu tiên vở “Hải âu” ở nhà hát Alekxandrinsky ở Peterburg cũng thất bại thảm hại.

Tại nhà hát Alekxandrinsky người ta dàn dựng vở “Hải âu” vào benefice của nữ nghệ sĩ hài kịch nổi tiếng Elizaveta Ivanovna Levkeeva, và mọi người cho rằng đó sẽ là một hài kịch. Những cố gắng của Chekhov giải thích ý nghĩa của vở kịch cho các diễn viên chẳng đem lại kết quả gì – chẳng ai muốn nghe ông cả. Do đó xì căng đan đã phát sinh từ ngay đầu vở kịch và tiếp tục đến tận cuối vở kịch. Chekhov trốn khỏi nhà hát, và đến sáng không ai tìm gặp được ông cả.

Khi được tin là Stanislavsky định dựng vở “Hải âu” thì Maria Pavlovna, em của A.P.Chekhov đến Pushkino để tìm hiểu những ai định sắm vai trong vở kịch này. Maria Pavlovna rất sợ rằng lần dàn dựng mới này sẽ chỉ đem lại những đau khổ mới cho ông anh trai mà bà rất yêu quý và đã dành trọn cuộc đời cho anh.

1886-1887

Và rồi chính Chekhov cũng đến xem những buổi diễn tập “Hải âu”. Olga Leonardovna nhớ mãi ngày hôm đó – ngày 9 tháng 9 năm 1898, ngày mà lần đầu tiên nàng gặp Anton Pavlovich. Hôm trước Nhemirovich-Đanchenko đã cho nàng biết là Chekhov sẽ có mặt tại buổi tập này. Olga gần như bay tới Câu lạc bộ Okhotnhichi, nơi họ diễn tập, do tòa nhà chính của nhà hát vẫn chưa xây xong vì biết rằng chỉ ít phút nữa nàng sẽ gặp một nhà văn được cả nước Nga yêu mến. Chekhov xem họ diễn tập và nói chuyện với các diễn viên… Và ông rất băn khoăn khi ra về - Stanislavsky không hiểu vở kịch, các diễn viên không nghe những lời giải thích của tác giả, và họ tập tành vẫn chưa ăn ý với nhau. May mà có Nhemirovich-Đanchenko, người rất yêu mến và am hiểu nghệ thuật kịch của Chekhov, và các diễn viên rất nhiệt tình, nhờ đó mà vở kịch đã được trình diễn.

Chekhov để ý đến Olga Knipper tại buổi trình diễn đầu tiên của vở kịch đầu tiên của Nhà hát Nghệ thuật – vở kịch “Sa hoàng Fedor Ioannovich”, trong đó nàng đóng vai sa hậu Irina. Ông rất thích khuôn mặt, giọng nói và vẻ uy nghi đường bệ của nàng trong vai này, và thông báo với tất cả mọi người về điều đó. Ngày hôm sau Chekhov quay về Yanta.

Theo những người cùng thời, điều có thể nhận thấy đầu tiên trong diễn xuất của Knipper là sự quyến rũ sân khấu không thể cưỡng nổi và sự chân thành của nàng. Dường như không phải là nàng diễn trên sân khấu mà là nàng sống trên đó – Stanislavsky đã dạy các học trò của mình như thế. Một người phụ nữ có học thức, trí thức, khiêm tốn và có óc hài hước rất tinh tế và vẻ ngoài quyến rũ – nàng luôn luôn được mọi người chú ý đến. Tuy nhiên cũng như tất cả các nữ diễn viên của Nhà hát Nghệ thuật, nàng không giống như các nữ diễn viên khác của thời đó. Khi mà Nhà hát Nghệ thuật đi lưu diễn ở Saint-Peterburg, suýt nữa thì những người đi đón đã không nhận ra họ – vì các diễn viên này chẳng giống gì với khuôn mẫu diễn viên thời đó. Các nữ diễn viên của Nhà hát Nghệ thuật luôn luôn ăn mặc rất nghiêm túc, thanh lịch và khiêm tốn – những bộ váy dài đơn giản, áo đầm kín đáo, những bộ đồ “kiểu Ăng lê” nghiêm túc, không bao giờ họ mặc những trang phục mốt của Paris, son phấn lòe loẹt…Olga Leonardovna có óc thẩm mỹ và cảm giác bố cục tuyệt vời, nội tâm sâu sắc và xử sự rất trí thức. Vadim Vasilievich Sverubovich, con trai của nghệ sĩ Nhà hát Nghệ thuật Vasily Ivanovich Kachalov, bạn tốt nhất của Olga hồi tưởng lại rằng vào tháng 2 năm 1920 thì Olga Knipper cùng Kachalov và các diễn viên đi lưu diễn ở Novorossisk. Chuyến đi rất mệt nhọc: gió, lạnh, tất cả đều chán nản và nhăn nhó… Nhưng Olga Leonardovna ngồi trên một chiếc va li ở giữa toa tàu – ngồi rất thẳng, bên cạnh là một chiếc khăn trải bàn trắng muốt trải trên một chiếc va li khác, còn trên khăn là một cái giá cắm nến bằng sứ và nến cùng một quyển sách đóng bìa lụa. Xung quanh là sự nhơ bẩn, tiếng súng nổ cùng những tiếng chửi rủa, nhưng Olga khoác một chiếc khăn choàng Orenburg trắng như tuyết, y như trong một khách sạn sang trọng, và ngồi đọc …

Tại biệt thự đầu những năm 1900

Buổi diễn ra mắt của “Hải âu” tại Nhà hát Nghệ thuật là vào ngày 17 tháng 12 năm 1898. Hai hồi đầu diễn ra trong sự im lặng tuyệt đối của khán phòng – khán giả đang băn khoăn cao độ. Tất cả đều không quen thuộc – cả vở kịch lẫn diễn xuất và bài trí sân khấu. Nhưng khi hồi ba kết thúc thì khán phòng hoàn toàn bị thuyết phục. Cả vở kịch lẫn tài soạn kịch của Chekhov đều được phục hồi thanh danh.

Trong vở kịch “Hải âu” Knipper đóng vai Arkadina, một nữ nghệ sĩ đang trở về già nhưng vẫn không muốn nhận thấy sự đến gần của tuổi già. Mà lúc đó Olga Knipper mới có 30 tuổi! Nhưng những gì mà Knipper đã diễn xuất – không phải tuổi già, mà chính là sự già đi – làm cho khán giả không thể quên được. Trong buổi công diễn ra mắt thì Knipper bị ốm, nhưng nàng đã diễn với thân nhiệt 39°C, và sau hôm đó thì phải nghỉ mấy ngày mới đi lại được.

Còn Chekhov lúc đó ở Yanta. Đầu tiên ông nhận được những bức điện chúc mừng, sau đó thì là tin hoãn vở kịch. Ông đã nghĩ rằng trận ốm của Knipper chỉ là cái cớ để không làm ông buồn về thất bại mới của “Hải âu”.

Mùa xuân năm 1899 Chekhov đến Matxcơva và đến Nhà hát Nghệ thuật xem trình diễn “Hải âu”. Đã lâu các diễn viên không trình diễn – trong thời kỳ Ăn chay lớn không thể trình diễn vở kịch nào, - sân khấu lạ, bài trí sân khấu cũng thế… Chekhov hoảng sợ. Stanislavsky cố gắng lắm mới làm cho ông bình tĩnh lại. Nhưng sau một thời gian Chekhov không những chấp nhận sự dàn dựng “Hải âu” này, mà còn đồng ý để Nhà hát Nghệ thuật dàn dựng “Chú Vanhia” – vở kịch mới của ông.

Có một lần sau vở kịch thì một người bạn của Olga ghé thăm nàng sau cánh gà. Đó là diễn viên Nhà hát Nghệ thuật Alekxandr Leonhidovich Vishnhevsky, và dẫn theo Maria Pavlovna, em gái của Chekhov. Maria mời Knipper tới thăm Melikhovo, nơi gia đình Chekhov đang sống lúc đó, và Olga đã ở đó ba ngày. Sau đó thì chính Anton Pavlovich cũng tới thăm Olga – mặc dù ông là một người rất ít khi đi thăm người khác. Sau đó họ cùng đi xem triển lãm của Levitan – bạn của Anton Chekhov và gần như là chồng chưa cưới của Maria Pavlovna, em gái Chekhov (Maria từ chối lấy Levitan mặc dù họ rất yêu nhau, vì không muốn bỏ rơi anh trai). Mùa hè, khi Olga đi nghỉ ở Kavkaz thì họ bắt đầu viết thư trao đổi. Và họ còn tiếp tục viết thư cho nhau đến tận khi Chekhov qua đời.

Tới lúc bấy giờ thì bệnh lao của Chekhov đã có những dấu hiệu rõ ràng, và ông buộc phải sống một thời gian dài ở Yanta – và không thể ở lại Matxcơva lâu được. Còn Olga Leonardovna thì phải luôn luôn ở tại Matxcơva – nàng không thể rời bỏ Nhà hát Nghệ thuật được. Và mối tình của họ, cũng như cuộc sống gia đình của họ chủ yếu là những bức thư.

Tháng 7 năm 1899 nàng đến thăm ông ở Yanta, rồi tháng 8 thì họ cùng đi từ Yanta đến Matxcơva. Sau đó ít lâu thì ông lại quay trở về Yanta, và họ lại tiếp tục viết thư…

Cuối tháng ba năm 1900 đoàn diễn viên của Nhà hát đi lưu diễn ở Crưm, và họ có thể ở bên nhau được mấy ngày. Sau đó là cuộc gặp gỡ tình cờ trên chuyến tàu Tiphlis – Matxcơva: Olga Leonardovna cùng mẹ đi Bergiôm, còn Chekhov thì đi cùng với bạn bè – Gorky, Vasnhetxov và bác sĩ Alekxin đến Batum. Tháng bảy – lại là chuyến đi đến Yanta, rồi sau đó lại là những bức thư.

Mùa thu năm ấy Chekhov tới Matxcơva để giới thiệu với đoàn diễn viên vở kịch mới của mình – “Ba chị em”. Các diễn viên không chấp nhận vở kịch. Đâu đó có những tiếng nói: “Đó không phải là vở kịch, mà chỉ là sơ đồ…” “Không thể diễn trong cái này được!” “Chẳng có vai diễn gì cả, mà chỉ là những sơ đồ nào đó”. Chekhov lúng túng ngồi bên bàn. May mà có Nhemirovich-Đanchenko, ông đứng dậy và nói lớn “Anton Pavlovich, cám ơn ông, chúng tôi sẽ diễn vở này”. Tình hình đã được cứu vãn.

1910 - 1911

Knipper đóng vai Masa. Bạn diễn của nàng là Stanislavsky đóng vai Vershinin. Nói chung Konstantin Sergeievich rất thích đóng cặp với Knipper. Trước cảnh Masa và Vershinin chia tay, Olga ngồi một lúc lâu trong phòng hóa trang, và khi bước ra sân khấu, nàng cầu nguyện mong sao không gặp ai trước khi ra sân khấu, để cho không ai có thể làm đổ tình yêu và nỗi buồn mà nàng mang trong mình. Khán giả khóc cùng với nàng, họ không hiểu là nàng không diễn, mà sống trên sân khấu, cảm thấy trong mình tình yêu đối với một người mà không thể bên nhau – như Masa và Vershinin.

Olga suy nghĩ rất lâu, nàng có thể gắn bó cuộc đời mình với Chekhov hay không, nàng có quyền làm thế hay không. Nàng – một nữ diễn viên, không thể hình dung cuộc sống của mình thiếu sân khấu, và ông, một nhà văn vĩ đại, nhưng buộc phải sống xa nàng, xa Matxcơva mà ông yêu quý vì bệnh tật. Nhưng cuối cùng thì nàng cũng quyết định.

Giữa tháng 5 năm 1901 Anton Pavlovich đến Matxcơva, và ngày 25 tháng 5 họ kết hôn. Gia đình ông chỉ biết chuyện từ những trang báo. Thậm chí Ivan, em của Chekhov, mặc dù gặp ông chỉ 1 giờ trước đám cưới, cũng chỉ biết về điều đã xảy ra khi mọi chuyện đã xong. Chỉ có Maria Pavlovna, Stanislavsky và Nhemirovich-Đanchenko là biết rõ mọi chuyện từ trước.

Ngay sau đám cưới thì hai vợ chồng đến nhà nghỉ Andreev ở gần Upha, rồi sau đó tới Yanta. Đến 20 tháng 8 thì Olga quay về Matxcơva.

Người ta thường kết tội Olga rằng nàng không chú ý đến Chekhov, bỏ ông một mình ở Yanta, rằng nàng không phải là người vợ mà ông, một nhà văn vĩ đại cần có. Nhưng khi đó nàng đã luôn luôn đau khổ vì điều này, luôn luôn trăn trở giữa ý muốn ở bên cạnh chồng và ý muốn được diễn xuất. Nàng hiểu, và Chekhov cũng nhiều lần viết cho nàng về điều này – rằng ông không muốn có một người vợ đơn giản là một bà nội trợ, không tham gia gì vào cuộc sống xã hội. Ông yêu nàng chính vì nàng là một người trung thành với nhà hát, và không thể chấp nhận sự hy sinh của nàng, nếu nàng bỏ rơi công việc của đời mình. Trước khi cưới, ngày 27 tháng 9 năm 1900 ông viết cho nàng “… anh không biết nói gì với em, ngoại trừ một điều thôi, điều mà anh đã nói với em 10000 lần rồi, và chắc là sẽ còn nói rất lâu, rằng anh yêu em – và chỉ có thế thôi. Nếu như bây giờ chúng ta không thể ở bên nhau, thì không phải lỗi của anh, cũng không phải lỗi của em, mà là của con quỷ đã để vi trùng lao cho anh và tình yêu nghệ thuật cho em”.

1919

Thậm chí ngay cả khi luôn luôn cách xa nhau, họ vẫn cảm thấy đang sống một cuộc sống một cuộc sống gia đình thật sự. Họ rất muốn có con. Nhưng năm 1901 Olga Bị sẩy thai… Năm 1902 Knipper lại có thai, rất thận trọng và hồi hộp, muốn sinh cho Chekhov một đứa con “một nửa người Đức”, như ông vẫn đề nghị một cách đùa nghịch trong thư... Nhưng tai họa xảy đến. Trong một vở kịch các nhân viên không mở … đúng lúc, và nàng bị ngã từ độ cao vài mét. Nàng không thể có con được nữa. Nàng lại thử đi khỏi nhà hát, nhưng các giám đốc và Anton Pavlovich đều phản đối kịch liệt. Và cuộc sống của họ cứ tiếp tục như thế – những khoảng thời gian bên nhau ngắn ngủi, những bức thư tới tấp những lúc xa nhau. Chỉ có mùa đông 1903-1904 các bác sĩ có thể cho phép Chekhov sống ở Matxcơva., và ông rất sung sướng vì được sống trong thành phố mà ông xiết bao yêu mến, cùng với vợ, và tự mình tham gia vào quá trình dàn dựng vở kịch mới của ông “Vườn anh đào”…

Vở kịch được công diễn lần đầu tiên vào ngày 17 tháng 1 năm 1904, vào ngày sinh nhật của ông. Vì thế, tất cả mọi người đều chờ đợi rằng khán giả sẽ đến rất đông, dư luận báo chí sẽ chú ý đến vở kịch. Chekhov rất hồi hộp, mãi người ta mới thuyết phục được ông đến nhà hát. Buổi biểu diễn thành công rực rỡ, nhưng tất cả đều cảm thấy có điều gì đó không ổn, có cái gì đó đang lơ lửng trong không khí.

Trong vở kịch này Olga Leonardovna Knipper đóng vai Ranhevskaya – và nàng sẽ còn đóng vai này cho tới gần lúc rời sân khấu. Đó không chỉ là vai diễn yêu thích nhất, mà còn là vai diễn thân thuộc nhất của nàng. Trong vai diễn này nàng chia tay vĩnh viễn với tuổi trẻ của mình, với cuộc đời đi ngang bên cạnh, với tình yêu đã mãi mãi đi vào quá khứ…Đã từ lâu nàng không còn cần phải tương xứng với tuổi tác mà Chekhov vẽ cho Ranhevskaya, nhưng tâm hồn nàng, tâm hồn nữ nghệ sĩ của Chekhov vẫn còn tiếp tục sống trong nàng, và thoát ra ngoài trong mỗi lời nói của vai diễn tuyệt vời ấy.

Sau buổi trình diễn đầu tiên ấy Chekhov lại quay về Yanta, và mãi đến cuối tháng 4 ông mới quay lại Matxcơva. Và ngay lập tức bệnh ông nặng lên. Các bác sĩ khuyên ông đi tới Badenweiler, nơi an dưỡng chữa bệnh phổi. Tháng 6 năm đó Anton Pavlovich và Olga Leonardovna đi tới Berlin rồi tới Badenweiler. Nhưng đêm mùng một rạng ngày mùng 2 tháng 7 bỗng dưng bệnh ông nặng lên đột ngột. Ông yêu cầu gọi bác sĩ, điều mà trước đây chưa bao giờ làm. Khi bác sĩ đến Chekhov ngồi dậy và bỗng dưng nói với bác sĩ “Ich sterbe” - “Tôi đang chết đây”. Bác sĩ cố gắng an ủi ông, yêu cầu đem đến một chai sâm panh. Chekhov cầm lấy ly, cười với Olga và nói “Lâu lắm rồi anh không uống sâm panh”. Ông uống cạn ly, nằm nghiêng xuống, và Olga chỉ kịp chạy đến cúi người xuống gần ông, – thì ông đã ngừng thở.

(còn tiếp)

[Nina]

Olga Leonardovna Knipper - Chekhova “Ngôi đền yêu quý” (tiếp theo và hết)

1900

Nhờ có Vladimir Eikhler, Bộ trưởng – đại sứ Nga ở triều đình Baden mà thi thể Chekhov được đưa về Matxcơva không gặp trở ngại gì. Nhưng để có thể vận chuyển thì Olga phải sử dụng một toa lạnh mà trước đó thường sử dụng để vận chuyển sò tươi. Giới phê bình văn học khi đó đã không ngần ngại gán cho chuyện đó một ý nghĩa biểu tượng – cả đời Chekhov đấu tranh chống lại sự thô lỗ, còn sau khi chết thì trở thành nạn nhân của sự thô lỗ … Và tất cả đều kết tội Olga trong mọi chuyện.

Còn chính bản thân Olga, thì rất lâu sau vẫn chưa bình tĩnh lại được. Vẫn tiếp tục viết thư cho Anton Pavlovich – người đã chết – những bức thư, trong đó kể lại, nàng đã thử sống không có ông như thế nào, rằng mọi nơi nàng đều thấy hình bóng của ông, rằng những hồi tưởng luôn quẩn quanh bên nàng …

Họ chôn Anton Pavlovich Chekhov ở nghĩa địa Novodevichee ở Matxcơva, bên cạnh cha của ông. Hàng ngàn người đến dự lễ an táng, cả những người em trai của ông cũng vất vả lắm mới đến được bên quan tài. Trên mộ của ông là đài kỷ niệm – công trình của Fedor Shekhtel – người đã tạo biểu tượng Hải âu cho Nhà hát Nghệ thuật, mà đến bây giờ cũng vẫn còn là biểu tượng của nhà hát

Năm 1946 Olga viết thư cho Ada Konstantinovna, cháu gái của mình ở Berlin: “Cháu viết về quan hệ giữa cô và Anton Pavlovich. Đúng thế, sáu năm mà cô biết đến ông, là sáu năm đau khổ, đầy …. Vì cuộc sống như thế. Nhưng dù sao, thì sáu năm ấy cũng đầy ý nghĩa, đầy thú vị tràn trề, đến nỗi tưởng như đó là sắc đẹp của cuộc sống. Cô đâu phải là một đứa bé mê say ông, còn ông đối với cô cũng đâu chỉ là một người đàn ông bình thường – cô say đắm con người kỳ lạ ấy, bản sắc của ông, nội tâm của ông – ôi, thật khó mà viết tất cả những điều đó… Sáu năm khổ sở ấy còn lại đối với cô là ánh sáng và sự thật và cái đẹp của cuộc đời…”

Và nhà hát trở thành tình yêu chân chính duy nhất của Olga sau cái chết của Chekhov. Olga đã đóng tất cả những vai tuyệt nhất của mình – Sarra trong “Ivanov” (đây là vở kịch duy nhất của Chekhov mà không được dàn dựng ở Nhà hát Nghệ thuật khi tác giả còn sống, vở kịch được trình diễn gần như sau cái chết của ông), Anna Andreevna trong “Quan thanh tra” của Gogol, Natalia Pavlovna trong “Một tháng ở nông thôn” của Turghenhev, Gertruda trong “Hamlet” của Shakespeare, vai Naxchia nổi tiếng của mình trong vở “Dưới đáy” của Gorky, frau Gile trong vở kịch “Trong móng vuốt cuộc đời” của K.Gamsun… Olga đã truyền bá tình yêu sân khấu, tình yêu nghệ thuật đến những người thân của mình – người cháu Lev Konstantinovich Knipper trở thành một nhạc sĩ nổi tiếng (người ta vẫn còn nhớ bài hát “Poliusko – Pole”, một phần trong bản Symphony số 5 của ông). Cậu em trai Vladimir thì lấy nghệ danh Nard và trở thành ca sĩ trên sân khấu Nhà hát lớn, rồi sau đó trở thành đạo diễn. Cháu của Chekhov, Mikhail Alekxandrovich nhờ sự giới thiệt của Olga đã trúng tuyển vào Nhà hát Nghệ thuật, người mà sau này được thế giới biết đến như một nghệ sĩ sân khấu Nga thiên tài. Năm 1928 Mikhail Alekxandrovich Chekhov sang phương tây, và vào những năm 40 thì thành lập trường nghệ thuật sân khấu của riêng mình. Ngày nay vẫn còn nhiều diễn viên ngôi sao của phương tây học diễn “theo Mikhail Chekhov”. Mikhail phải lòng cô cháu gái của Olga Leonardovna – Olga Konstantinovna, một cô gái nhan sắc hiếm có, lúc đó đang học vẽ và nặn tượng ở họa sĩ Konstantin Juon, - và năm 1914 họ đã bí mật kết hôn. Lúc đó cô dâu mới 17 tuổi, còn chú rể thì 23. Một năm sau họ có một cô con gái, cũng tên là Olga. Vài năm sau thì họ ly dị, và Olga Konstantinovna tới Đức sống. Ở đó cô đã trở thành một ngôi sao điện ảnh nổi tiếng nhất, báo chí gọi cô là diễn viên yêu quý của Hitler. Có những tư liệu rằng cô là điệp viên của tình báo Nga và đã chuẩn bị tham gia ám sát Hitler. Trước chiến tranh cô lấy một triệu phú Bỉ, nhưng sau đó lại chia tay – cô chán khi ở bên chồng. Tới những năm 50, khi từ giã điện ảnh thì cô bắt tay thành lập hãng “Mỹ phẩm Olga Chekhova”.

1911

Olga Leonardovna giữ cái họ Knipper – họ thời con gái của mình rất lâu. Phần thứ hai tiếp sau của họ xuất hiện khá là tình cờ. Sau Cách mạng tháng Mười một nhóm các nghệ sĩ của Nhà hát Nghệ thuật do Vasily Ivanovich Kachalov chỉ đạo rời Matxcơva đói khát đi lưu diễn ở phía nam. Knipper cũng ở trong nhóm này. Họ mắc kẹt ở Grudia, đến Kharkov rồi lên tàu đi ra nước ngoài. Họ trình diễn ở Bungari, Nam Tư… Nhưng ở Zagreb thì tình trạng của cả nhóm rất tồi tệ. Trong lúc ấy không hiểu ai đã khuyên Kachalov đề lên tấm áp phích – trong nhóm có Knipper-Chekhova trình diễn, vì tên của Chekhov sẽ kéo khán giả đến xem kịch. Và thế là Knipper trở thành Knipper-Chekhova.

Nhưng Olga Leonardovna không bao giờ nhấn mạnh rằng mình là người vợ góa của Chekhov. Olga không cho rằng đó là công lao của mình, và không muốn người ta quá chú ý đến bản thân mình. Olga Leonardovna là một người rất tế nhị và có óc thẩm mỹ tinh tế, một người lịch lãm và rất thu hút, quyến rũ – Olga có thể tạo ra quanh mình một bầu không khí đặc biệt – bầu không khí của thanh lịch, tinh tế, chân thực và điềm tĩnh. Thậm chí trong những năm tháng nặng nề nhất – cách mạng, loạn lạc, chiến tranh thì trong nhà của Olga lúc nào cũng rất tươm tất và đầm ấm. Trong Nhà hát Nghệ thuật người ta thường gọi sau lưng Olga là “Quận chúa của chúng ta”. Olga Leonardovna kết bạn với Blok, Rakhmanhinov, người rất yêu quý Olga, quen biết với tất cả những người xuất chúng trong thời đại mình.

Khi đã không còn trẻ nữa thì Olga Leonardovna lại yêu một thanh niên trẻ tuổi đẹp trai – nhà văn Nhicolai Đmitrievich Volkov, tác giả của bộ tiểu sử Meierkhold đầu tiên và chuyển thể tiểu thuyết “Anna Karenina” của Lev Tolstoi trên sân khấu của Nhà hát Nghệ thuật với lần trình diễn đầu tiên năm 1937 đã trở thành truyền thuyết. Chàng trẻ hơn Olga tới ba mươi tuổi. Họ cùng sống với nhau ở biệt thự Gurzuf, biệt thự nhỏ mà Chekhov đã cho Olga thừa kế. Natalia Aleksandrovna, con gái của diễn viên Nhà hát Nghệ thuật A.L.Vishnhevsky, trong một cuộc nói chuyện riêng tại đám tang của Olga Leonardovna có thừa nhận rằng trước khi gặp Chekhov thì có một thời gian Knipper và A.L.Vishnhevsky yêu nhau. Nhưng dù sao đi nữa thì Chekhov vẫn là tình yêu lớn nhất trong cuộc đời của Olga. Khi đã về già, có lần được hỏi, tại sao bà không lấy chồng sau khi Chekhov qua đời, thì Olga Leonardovna trả lời: “Tôi không thể hình dung được ai khác ở vị trí của Anton”.

1905

Olga Leonardovna luôn luôn làm mọi người ngạc nhiên vì cách ăn mặc của mình, bà luôn luôn thanh lịch đến kinh ngạc. Thường thì bà thợ may nổi tiếng Nadezda Lamanova may trang phục cho Olga – đó là thợ may trang phục cho những người phụ nữ nổi tiếng nhất và thanh lịch nhất Matxcơva, là người cung cấp trang phục cho các vở kịch của Nhà hát Nghệ thuật. Trong thời gian Nhà hát Nghệ thuật lưu diễn hai năm ở Mỹ vào đầu những năm 20 Knipper diễn rất nhiều, làm phiên dịch cho Stanislavsky – ông không biết tiếng Anh, và trong các buổi biểu diễn còn đọc “Chuyện đùa” của Chekhov bằng tiếng Anh. Các nhà phê bình viết trên báo rằng bà quả phụ của Chekhov vĩ đại xứng đáng được gọi là người phụ nữ thanh lịch nhất thời đó.

Olga Chekhova trên đi văng ở nhà. 1911 - 1912

[Nguyễn Nguyên Hải]

93 năm Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng 10 vĩ đại
HẢI PHÒNG VỚI NGHỆ THUẬT SÂN KHẤU NGA-XÔ VIẾT


Nhân dịp kỷ niệm 93 năm Cách mạng Xã hội chủ nghĩa tháng 10 vĩ đại ,chúng ta nhớ tới những thành tựu tốt đẹp và những ảnh hưởng ở nhiều lĩnh vực từ cuộc Cách mạng vô sản đó. Nghệ thuật sân khấu Nga-XôViết đã đến,đã tác động tới tư tưởng,tình cảm,tâm hồn, thẩm mỹ của nhiều lớp người Hải Phòng suốt hơn nửa thế kỷ qua .
Ngay khi Hải Phòng được giải phóng (13-5-1955),chúng ta vẫn còn âm hưởng tốt đẹp từ “Tháng Hữu nghị Việt-Trung-Xô” khi còn bom đạn .Từ các góc phố các Đội Thiếu nhi HP học hát mí đồ đồ..,các khúc ca “Thắm thiết tình Việt -Trung -Xô,Đế quốc càng ngày mỗi lo,đó là tình người lao động,mối tình tràn ngập núi sông,cố công xây đắp tình Việt-Trung-Xô”,hoặc”Dân LiênXô vui hát trên đồng hoa,đây,bao la khoe sắc hoa chan hoà …”.Các điểm diễn nghệ thuật là sân Bonnal (trước Thành Đoàn hiện nay) ,sân Pháo thủ ( nhà máy đóng tầu Bạch Đằng hiện nay),Ao than Lạc Viên(cạnh sân thể thao Quận Ngô Quyền hiện nay) .Vở kịch Xô-Viết đầu tiên diễn tại HP giữa 1955 là vở”Hàng ngũ Hoà bình”-nhà thơ Thế Lữ đóng vai tên chủ hãng tàu,nghệ sỹ Đào Mộng Long vai thuyền trưởng Piter Har.Tiếp đó là các buổi diễn Ca Múa Nhac Tạp kỹ Xiếc Xô -Viết.Một sự kiện lớn với Sân khấu Việt Nam và Hải Phòng là việc dàn dựng,tập huấn,biểu diễn vở “Luba” cuả Trinhiep, Đạo diễn-chuyên gia Vasilyep,kịch bản do Bùi Viên(một chàng trai Hải Phòng)chỉ qua 6 đêm bên quầy café vỉa hè đường Nguyễn Du HN chuyển ngữ,Vở diễn quy mô vói hàng chục Đạo diễn(thực tập),hàng trăm diễn viên,vở đã công diễn tại Nhà hát lớn HP tháng 12-1958.Vở “Luba”(“Lubov Iaravaia) được coi là sự kiện lớn đối với người xem và sân khấu HP,nó còn là sự kiện lớn với sân khấu Việt Nam không chỉ ở tính quy mô , hoành tráng mà nó còn là cơ hội đầu tiên Thực nghiệm cho mọi người làm sân khấu VN(lúc đó),vở diễn cho chúng ta bài học về nền Xô Viết non trẻ thù trong,giặc ngoài,hình ảnh Chính uỷ Koskin cho ta hiểu sâu sắc hơn về lòng kiên định, đức hy sinh ,phẩm chất người lãnh đạo và thế nào là bạo lực cách mạng.Vở diễn được coi là sự kiện rất lớn bởi nó chứng minh cho sự hợp tác,giúp đỡ chí tình của Liên Xô với Việt Nam và đây là lần đâu tiên sân khấu VN được tiếp thu một học thuyết lớn về sân khấu cuả Nga và Thế giới – “Thể hệ sân khấu Stanhislavsky”-Phương pháp biểu diễn“Hiện thực tâm lý”.Suốt những năm 60 của TK20,Sân khấu HP nối tiếp liên tục có những tác phẩm của sân khâu Xô Viết hoặc theo phong cách của sân khấu Xô Viết. Đầu tháng 2-1961, Đội Kịch trong Đoàn Văn công tổng hợp của thành phố và lớp tập huấn sân khấu của HP đã phục vụ Đại hội Đảng thành phố vở “Gia đình cách mạng” (dàn dựng theo phương pháp sân khấu Stanhislavsky),tiếp đó Đoàn Kịch nói TW(nay là Nhà hát Kịch VN) lần lượt diễn tại HP các vở LUBA của Trinhiep, MỘT CÂU CHUYỆN Ở IECKUT của Acbuzov, PLATON KREST của Koneytsuc , Đội Kịchrồi trở thành Đoàn Kịch HP đã dàn dựng và biểu diễn các vở CẢNH GIÁC và CỬA SỔ CUỐI CÙNG . Mở đầu thập niên 70 một sự kiện sân khấu lớn của HP và của cả Miền Bắc đó là cuối năm 70 đầu 71, Đoàn Kịch HP dàn dựng&công diễn vở MASA của Aphinaghenov ,Đạo diễn Dương Ngọc Đức (người đã tốt nghiệp tại Kịch viện Leningrad ,1962 Ông thực tập,cuối 1964 chính thức vè làm Đạo diễn rồi làm Trưởng Đoàn Kịch HP).Vơí MASA , Đoàn Kịch HP đã là niềm tự hào của sân khấu HP,của Thành phố Cảng.
Vở đã diễn nhiều buổi,nhiều năm tại HP, đã diễn nhiều tháng tại Ha Nội , Quảng Ninh,Uông Bí,Nam Định,LàoCai,Sapa,Cam Đường,Hải Dương.Vở diễn được các vị lãnh đạo Đảng&Nhà nước tới xem (Thủ tướng Phạm văn Đồng xem 2 lần-13&16/3/1971),nhiều Đ/c trong Chính phủ Cộng hoà Miền Nam VN và Liên minh
Dân tộc Dân chủ và Hoà bình xem cùng với 3800 người xem tại Nhà hát nhân dân HN(Cung VH Hữu nghị hiện nay)tối 22/4/1971 .Phái đoàn Chính phủ Lào&Đ/c Xuphanuvông xem tối 3/8/71, Đoàn Văn hoá Liên Xô đã yêu cầu Bộ Ngoại giao điều chỉnh chương trình để được về xem MASA tại Nam Định tối 31/3/1972. Th¸ng 5/1971 Đoàn MASA đang diễn tại Quảng Ninh đã phải kết thúc sớm đợt diễn để trở về biểu diễn tại HN theo điện yêu cầu của Chủ tịch Tôn Đức Thắng (với vị trí Chủ tịch Uỷ ban Thiếu niên Nhi đồng TW).Sự thành công quá lớn của Đoàn Kịch HP qua vở MASA đã tạo sự thúc đẩy cho hàng loạt vở diễn mới nối tiếp xuất
hiện và sự ra đời của Đoàn Kịch Nam Hà.Cuối thập niên 70 , Đoàn Kịch HP còn dựng các vở “Biên bản một cuộc họp Đảng uỷ” và “Một mình và tất cả “ của Alecxan Ghenman,cả hai vở trên đều ghi được tiếng vang lớn.”Biên bản một cuộc họp Đảng uỷ”còn được thu thanh , phát trên sóng Đài TNVN nhiều lần.Kết cấu của
vở kịch và hình tượng nhân vật đội trưởng Potapop đã tác động tới người xem,lãnh
đạo và người làm nghề nhiều tư tưởng,tình cảm , tư duy,thẩm mỹ ,kỹ thuật biên kịch và biểu diễn mới mẻ.Những năm nối tiếp sân khấu và người xem HP còn đươc tiếp xúc với nhiều tác phẩm sân khấu Xô Viết như :Kịch HP với các vở-“ Những con hươu xanh”của Kolomiet,” Đêm Hoạ my” của Valentin Ezov và vở” Điều bí ẩn trong cô gái”(Quan hệ giao lưu với nhà hát Kommiazevskaya).Khoa Sân khấu Trường Văn hoá Nghệ thuật HP với các vở :”Tiễn đưa những đêm trắng” của Vera Panova,”Cầu hôn”,”Con gấu”,”Cậu Vanhia”của Anton Paplovik Tchekhov,”Nơi đây bình minh yên tĩnh” của Vasiliev ,Liubimov,“Thánh của các vị Thánh hay Điều thiêng liêng nhất: của Ion Druse , Đoàn Kịch Ha Nội với vở “Người đàn bà sau bức màn xanh”Nhà hát Kịch với vở “Người cha thô bạo”,Nhà hát Tuổi trẻ với vở “Cuộc chia tay tháng sắu”,Nhà hát Nhạc Vũ kịch với vở “Spartak”.Năm 1985 nhiều diễn viên sân khấu HP tham gia với phim hợp tác Xô-Việt “Toạ độ chết”.Tháng 10/2000 trong chương trình biểu diễn giao lưu & Hội tháo sân khấu Việt - Mỹ tại HP, các Bạn Mỹ đã biểu diễn vở”Những con giống thuỷ tinh”,người xem đã thấy và chính Giáo sư Lorelle Browning (Đại học Pacific Hoa Kỳ) trong buổi hội thảo tại TrườngTrung hoc Văn hoá Nghệ thuật HP đã giới thiệu và khảng định những vở như vậy đều viết theo phong cách sân khấu của Anton Tchekhov và biểu diễn vẫn như phương pháp của Stanhislapsky. Như vậy , sân khấu Nga-Xô Viết không chỉ lan tỏa tới chúng ta mà những người làm sân khấu của Mỹ và nhiều nơi khác vẫn phải chịu tác động . Khi nói tới Hải Phòng với Nghệ thuật Sân khấu Nga-Xô Viết không chỉ là những vở diễn dựng ở HP hay các Đoàn Nghệ thuật đến HP biểu diễn mà còn phải nói tới tác động của các vở diễn và phương pháp biểu diễn thông qua Nghệ thuật Điện ảnh như các phim chuyển thể :”Bi kịch lạc quan” của Lavrennhiep,”Tiền thương”của Ghenman, ”Epghenhi Onheghin” của Tchaikovsky-Puskin v v…
Không gian văn hoá không chỉ phụ thuộc vào không gian địa lý.Sự lan toả ,tiếp biến Văn hoá sân khấu Nga-Xô viết với chúng ta làm phong phú hơn đời sống ,tâm hồn của mỗi con người mà ở đó mỗi chúng ta đã thấm đượm nền Văn hoá Việt,Sân khấu Việt.Sự tác động của Văn hoá Nga-Xô Viết không chỉ là Nghệ thuật sân khấu ,tuy vậy phải nhận rằng nền sân khấu Nga-Xô Viết đã tác động đáng kể tới người xem và người làm sân khấu HP .

HP 3-11-2010
Nguyễn Nguyên Hải

[Nina]

Bác Vitaly Vulf, một trong các tác giả viết về sân khấu Nga mà Nina thích đã qua đời ngày 13/3 vừa qua. Nina xin đăng bài viết của tác giả Đào Hùng về ông, vốn đã được giới thiệu trên trang chủ.

http://www.nuocnga.net/default.aspx?...698&CateID=220

Vitaly Wulf, cuộc đời và sự nghiệp
(09:37, 28/03/2011)
Đào Hùng



Giới phát thanh-truyền hình và văn học nghệ thuật Việt Nam vừa mất đi một đồng nghiệp Nga nổi tiếng Vitaly Wulf qua đời ngày 13-3 ở tuổi 81. Ông không chỉ là nhà phê bình sân khấu, nghiên cứu văn học-nghệ thuật và dịch giả, mà còn là người dẫn chương trinh truyền hinh xuất sắc. Ở Nga đánh giá cao vẻ đẹp tinh thần và nghệ thuật Nga mà ông khắc hoạ trên các trang sách ông viết và trên các chương trình phát thanh tuyền hình ông dàn dựng và dẫn.

Sinh năm 1930 tại Bacu trong môt gia đình gốc Do thái, ngay từ nhỏ cậu bé Vitaly đã rất thích xem kịch. Hầu như ngày nào cậu bé cũng xin tiền bố mẹ đi xem các vở diễn tại nhà hát. Tuy nhiên, cha ông, một luật sư nổi tiếng lại muốn con trai nối nghiệp mình. Nghe lời bố, sau khi tốt nghiêp PTTH anh thi vào khoa luật trường ĐHTH quốc gia Moskva mang tên Lômônôsôv. Tuy học luật nhưng trong tim ông luôn bừng cháy ngọi lửa tình yêu sân khấu.

Tốt nghiệp năm 1952, do sự khắt khe của thời Stalin kì thị với những ai gốc Do Thái Vitaly đã không được làm việc đúng ngành nghề. 5 năm sau ông thi nghiên cứu sinh và mặc dù thi đạt loại xuất sắc, nhưng mãi ông mới được nhập học. Năm 1961 ông bảo vệ thành công luận án phó tiến sĩ luật. Suốt 30 năm kể từ 1967 ông làm việc tại Viện Phong trào Công nhân Quốc tế thuộc Viện HLKH Liên Xô, sau này là Viện Chính trị học So sánh thuộc Viện HLKH Nga. Tại đây ông chuyên nghiên cứu các vấn đề giáo dục thanh niên, đặc biệt là mảng nhận thức của thanh niên phương Tây.

Do cần đọc nhiều sách và tài liệu về sân khấu để phục vụ cho công việc ở Viện HLKH và nhờ có niềm đam mê vốn có nên Vitaly đã trở nên rất giỏi về mặt học thuật ở lĩnh vực này. Năm 1989 ông bảo vệ xuất sắc luận văn tiến sĩ khoa học lịch sử với đề tài “Sân khấu Mĩ những năm 70 và tính hiện thực chính trị-xã hội”. Cùng năm đó Vitaly Wulf được mời sang Mĩ làm việc. Năm 1992 ông lại sang Mĩ giảng dạy tại khoa sân khấu trường đại học tổng hợp Nữu Ước. Ông giảng một số chuyên đề như: “Chekhov và sân khấu”, “Lịch sử sân khấu Nga”, “Stalin và sân khấu”, “Nghệ thuật biểu đạt của nhà viết kịch Mĩ Tennessee Williams”. Ông cũng giảng dạy lịch sử sân khấu Nga ở trường đại học tổng hợp Amsterdam.

Ông đã viết nhiều bài báo, chuyên luận về nghệ thuật sân khấu Nga và thế giới, đặc biệt Vitaly Wulf viết rất nhiều chân dung chinh trị và văn học nghệ thuật khắc hoạ thân thế và sự nghiệp của những người thuộc loại nổi tiếng nhất ở Nga và thế giới. Vitaly Wulf là tác giả các cuốn sách “Những thần tượng, những ngôi sao, những con người” (1995), “Những ngôi sao có số phận khó khăn”(1997), “Mưa sân khấu”(1998), “Quả cầu bạc” (2003)…và là đồng tác giả với nhà văn Chebotar của tám cuốn sách “Những phụ nữ huyền thoại đã chinh phục thế giới”, “Những người đàn ông vĩ đại của thế kỉ 20”, “Những thần tượng của thế kỉ 20”, “Thi thần và những người vợ”…Không chỉ viết và nghiên cứu, Vitaly Wukf còn dịch nhiều vở kịch của các tác giả xuất sắc Mĩ, không ít trong đó được dàn dựng trên các sân khấu ở Nga.

Từ 1990 Vitaly Wulf hiến mình cho sự nghiệp truyền hình và trở thành người dẫn nổi tiếng chương trình “Quả cầu bạc của tôi” phát trên kênh 1 hiện nay (trước đây là kênh Ostankino 1) . Từ những chân dung chính trị và văn học nghệ thuật mình viết, ông đã chuyền thể thành nhiều phim tài liệu truyền hình kể về các nhân vật nổi tiếng trong lĩnh vực nghệ thuật và chính trị. Trong số những chân dung nhân vật mà Vitaly Wulf không chỉ là tác giả, mà còn là người dẫn chương trình có thể kể tới Lênin, Stalin, Churchill, Roosevelt, de Gaulle, Pushkin, Tolstoy, Chekhov, Maksim Gorky, Fadeev và… Ông có biệt tài tiếp cận và khai thác tư liệu ở những nhân vật khó tiếp xúc nhất. Trong suốt những năm làm truyền hình, ông đã dàn dựng và dẫn 250 chương trình truyền hình và phát thanh kể về những đại thụ chính trị và văn học nghệ thuật.

Từ 2007 ông là tổng biên tâp đài phát thanh “Văn hóa”. Nghe và xem những chương trinh phát thanh và truyền hình của Vitaly Wulf khán thính giả có thể hình dung đầy đủ vẻ đẹp và những nét độc đáo của văn hoá Nga và thế giới, đặc biệt là những nét đặc thù tinh cách của các chinh khách. Khâm phục những thành tựu đạt được trong nghiên cứu và học thuật, dịch thuật, trong hoạt động đầy hiệu quả ở lĩnh vực phát thanh và truyền hình các đồng nghiệp trong nước và nước ngoài đã mệnh danh Vitaly Wulf là bách khoa toàn thư văn hoá.

Vì những thành tích xuất sắc đạt được trong học thuật, trong hoạt động PT và TV ông đã được nhà nước Nga phong tặng danh hiệu nhà hoạt đông nghệ thuật công huân (1998), ông được thưởng huân chương Danh dự (2003), các huân chương “Có công với tổ quốc” hạng VI (2006), và hạng III (2010) và nhiều phần thưởng cao quí khác. Vitaly Wulf là hội viên hội nhà văn Nga, hội viên Hội các nhà hoạt động sân khấu Nga.

Ngày 15-02-2011 ông phải vào điều trị tại bệnh viện Botkina ở Moskva, Trái tim ông ngừng đập ngày 13-03. Những phút cuối cùng của cuộc đời người dẫn chương trinh truyền hinh xuất sắc Nga vẫn tỉnh táo chiến đấu với bạo bệnh.

Vitaly Wulf mất đi,-theo đánh giá ở Nga.- là sự tổn thất không thể bù đắp đối với các đồng nghiệp xa gần, nhất là với những ai được thấy cái vẻ đẹp đích thực của tâm hồn và tính cách Nga mà ông dày công khắc hoạ trong các tác phẩm đọc, nghe, nhìn của mình. Đúng như nhà triết học xuất sắc Nga Aleksangdr Pyatigorsk nhận định: “Điều côt lõi của một nhà triết học là đối thoại”. Bằng chất giọng của một nhà triết học thực thụ, Vitaly Wulf trong suốt hai thập niên đã nói với hàng triệu người xem TV về nghệ thuật, về những người tạo ra nó, về những cách hành xử của các nhân vật nổi tiếng mà qua đó người xem hiểu thấu cái triêt lí về nghệ thuật, vê lối sống. Ông xứng đáng là cầu nối giữa khán thính giả Nga-Xô Viết với nền văn hoá thế giới.

[Nina]

Đặt gạch giữ chỗ cho đỡ quên, với lại lâu rồi chưa có bài cho topic này... Dù sao thì "Con chim xanh" cũng là một vở kịch mình đã đọc nhiều lần (vì hồi học nội trú có mỗi quyển ấy là thuộc thể loại văn học mà mình có).

Сказка-квест, и в ней намек
Спектакль Андрея Могучего «Счастье» на «Золотой маске»


Читать полностью: http://www.gazeta.ru/culture/2012/04/09/a_4340661.shtml

[dubravka]

hungmgmi viết

Hì hục đào bới cũng chỉ ra tên nhạc sĩ sáng tác ra bài hát Синие кони на красной траве trong vở kịch cùng tên là Симакин Юрий Александрович.
Chưa tìm đuợc chỗ dowload. Bác nào biết chỗ xin mách giúp với.

Kính gửi Bác hungmgmi và các bác khác có cùng chia sẻ.

Có phải là bài này không ạ, em hy vọng là không lầm:

Link: http://www.youtube.com/watch?v=FRnryLppXXg

Xin cảm ơn các bác đã quan tâm.

[hungmgmi]

Cảm ơn bác dubravka, đây đúng là bài hát nguyên bản trong vở kịch Những con ngựa xanh trên thảm cỏ đỏ. Nghe khá hào hùng.
Nhưng em nhớ giai điệu bài hát trong vở kịch dựng ở ta khá mềm mại kia, không lẽ đạo diễn VN đã đặt hàng nhạc sĩ VN viết riêng một bài hát cho vở kịch này...