Người Việt và Matxcơva

[Đan Thi]

Người Việt và Matxcơva

Dmitry Shorkov
Đài Tiếng nói nước Nga

Có thể kết luận rằng, là thành viên của một trong những hội đồng hương dân tộc “nước ngoài xa Nga” ở Matxcơva, những người Việt Nam đã và đang tham gia khá tích cực vào đời sống xã hội và kinh tế của thủ đô Nga.

Người Việt - một lực lượng kinh tế của Matxcơva

Những người Việt, là công dân CHXHCN Việt Nam hay đã nhận quốc tịch LB Nga, từ lâu nay đã trở thành một trong những hội đồng hương dân tộc cơ bản của thủ đô Nga. Thế nhưng, họ không chỉ đơn giản là một bộ phận trong cộng đồng cư dân đa sắc tộc một cách truyền thống ở Matxcova. Cần nhớ lại rằng, ngay từ thời kỳ LB Xô-viết, những người thợ Việt Nam đã là yếu tố bổ sung thành công, để khắc phục nạn khan hiếm nhân công tại các nhà máy, công xưởng lớn của nền công nghiệp Matxcova. Sau khi Liên Xô tan rã, nền kinh tế của nước Nga nói chung và thủ đô nói riêng lâm vào tình trạng khó khăn nặng nề, những người Việt bỗng dưng thành ra như một kiểu “con tin” của thời thế, với tình hình đổi thay đầy choáng sốc. Có ai đó đã kịp về nước, nhưng còn bộ phận đáng kể thì ở lại Nga, mà không hẳn là hoàn toàn tự nguyện, theo ý mình. Để sống còn, bộ phận người Việt lam làm này đã bắt tay vào kinh doanh, hay nói đơn giản hơn, là buôn bán. Trong những năm 90 đầy gian nan, các thương nhân Việt tại Matxcova đã có đóng góp khách quan và hiện thực, trong việc đảm bảo cung cấp cho người Matxcova và cư dân các khu vực Trung Nga, với những mặt hàng quần áo và đồ dân dụng thiết yếu, giá cả phải chăng mà chất lượng cũng không đến nỗi nào. Nhưng hôm nay, khi tình hình kinh tế Nga đã đổi thay theo chiều hướng ngày càng tốt đẹp hơn, vấn đề “ăn chắc mặc bền” đã không còn tính thời sự hàng đầu như xưa nữa. Vì thế, người Việt ở Nga, trong đó có những người ở Matxcova, đã chuyển sang hướng kinh doanh khác. Đó là các nhà hàng và xí nghiệp chế biến đồ ăn nhanh, một phần khác, là lĩnh vực phục vụ đời sống, sản xuất đồ ăn bán thành phẩm, dịch vụ y tế phương Đông, thậm chí cả nghề sửa chữa bảo dưỡng ô tô và các dịch vụ giao thông vận tải.

Về dịch vụ cuối cùng này, phóng viên Dmitrry Shorkov đã có dịp biết đến rất cụ thể, khoảng 2 năm trước đây. Nhà báo Nga cần chuyển cây đàn piano từ căn hộ đến một nơi khác. Anh gọi điện đến công ty chuyên về vận chuyển các nhạc cụ có kích thước lớn. Đúng thời gian đã thỏa thuận, Công ty dịch vụ phái đến một chiếc xe tải không lớn nhưng đủ sức chứa. Từ trong xe bước ra 4 người đàn ông châu Á. Thoạt đầu, nhà báo nghĩ rằng đó là những người Hoa. Đột nhiên, nghe thấy những lời họ trao đổi với nhau, nhà báo ngỡ ngàng không tin vào tai mình, bởi đó là tiếng Việt. Sao lại có người Việt ở công việc này, và họ làm thế nào để chuyển thứ nhạc cụ cồng kềnh lên xe được ? Cây đàn piano kiểu cổ, nặng nề, phải 2 tạ là ít. Muốn khênh nó lên, chắc cần đến 6 người chứ không phải 4. Thế nhưng, 4 người Việt gân guốc rắn rỏi đã nâng chiếc đàn, và đưa lên xe, bằng những động tác dứt khoát, phối hợp nhịp nhàng với nhau. Khi tới nơi, họ lại còn phải khênh cây đàn lên tận căn hộ ở tầng gác thứ 6, không phải bằng thang máy, mà là khênh tay theo đường thang bộ hẹp và khúc khuỷu. Dù rằng ở đây, có nhà báo Nga và người em phụ giúp chút ít, nhưng cơ bản là 4 công nhân khuân vác người Việt đã hoàn thành nhiệm vụ một cách rất thành thạo, ổn thỏa.

Trở lại với mạch đề tài chính trong bài viết này, nhà báo Dmitrry Shorkov nhận xét: trong tình hình mới, đa số người Việt ở thủ đô Nga đều nhận thức rõ rằng, sẽ có lợi và an toàn hơn, nếu tiến hành công việc làm ăn ở Matxcova một cách minh bạch, có giấy phép đàng hoàng, đóng thuế nghiêm chỉnh. Và bản thân mỗi người đều cần phải có những giấy tờ tùy thân chắc chắn, tạo điều kiện để sống và làm việc hợp pháp trên lãnh thổ Nga, hơn nữa là ở thủ đô. Khi ấy sẽ không lo gì có chuyện với chính quyền sở tại. Và quí vị sẽ có thể trông đợi rằng, giả sử có bề nào, thì pháp luật Nga sẽ bảo vệ. Trong trường hợp ngược lại, chờ đợi người không có giấy tờ hợp pháp, sẽ luôn là những điều khó chịu phiền hà lớn. Chí ít cũng là phải nộp khoản tiền phạt khá nặng. Hơn nữa, là bị trục xuất về nước và bị liệt vào danh sách cấm nhập cảnh của Cơ quan di trú LB Nga. Khi ấy, sẽ không bao giờ được quyền vào nước Nga. Tệ hại hơn cả, là án hình sự.

Trong quá trình tiến hành “Những ngày Hà Nội tại Matxcova” hồi tháng 7 năm nay, đề tài về những người Việt ở thủ đô Nga cũng đã được đề cập tới trong cuộc gặp giữa đoàn đại biểu UBND thành phố Hà Nội và đại diện chính quyền Matxcova. Lãnh đạo thủ đô Nga đã hài lòng ghi nhận rằng, hiện nay, lao động di trú hợp pháp người Việt đang là một chủ thể thực tế trong hoạt động kinh tế của siêu đô thị. Đây là ý kiến của Phó giám đốc Sở Ngoại thương và liên hệ quốc tế của Matxcova, ông Vladimir Lebedev: “Nhìn chung, sự hợp tác của Nga và Việt Nam đang phát triển theo mô hình tương hỗ. Và người Matxcova chúng tôi luôn cố gắng bằng mọi cách duy trì sự phát triển hợp tác đó, bởi nhìn thấy ở đây những triển vọng to lớn. Ông Vladimir Lebedev nói tiếp : Tôi muốn đặc biệt nhấn mạnh rằng đa số người Việt, đã nhiều năm sống và làm việc ở Matxcova, đều là những người tháo vát, trung thực và rất chăm chỉ. Họ đang mang những đóng góp rất nghiêm túc vào sự phát triển kinh tế, hạ tầng cơ sở và các lĩnh vực xã hội của thành phố. Hơn thế nữa, cách đây chưa lâu, trong khuôn khổ phát triển các quan hệ liên chính phủ của thủ đô Nga cùng với thủ đô và thành phố “trái tim kinh tế” của Việt Nam, chúng tôi đã đạt được thỏa thuận cùng với ban lãnh đạo Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, sẽ chấn chỉnh lại công tác thu hút cán bộ người Việt vào nền kinh tế của Matxcova. Đã thông qua quyết định về thành lập ở Matxcova những Trung tâm kinh doanh của hai thành phố Việt Nam. Những cơ sở này sẽ trở thành hình mẫu của sự hỗ trợ lẫn nhau về kinh tế. Trong đó, có nội dung giúp cho những người Việt nam có nguyện vọng đến làm việc ở Matxcova, sẽ định hướng đúng tới thực tiễn kinh tế của thủ đô Nga ngày nay. Matxcova cần những cán bộ, chuyên gia người Việt, cần có doanh nghiệp Việt Nam, nhưng không phải như từng có hồi những năm 90”.

“Các chuyên viên người Việt có thể hữu ích cho thủ đô Nga”

Có thể kết luận rằng, là thành viên của một trong những hội đồng hương dân tộc “nước ngoài xa Nga” ở Matxcơva, những người Việt Nam đã và đang tham gia khá tích cực vào đời sống xã hội và kinh tế của thủ đô Nga. Lãnh đạo thành phố đánh giá cao về điều đó. Hơn thế nữa, chính quyền Matxcơva cũng sẵn sàng thu hút cán bộ người Việt vào quá trình phát triển chung tại thủ đô Nga. Vấn đề chỉ còn ở chỗ, hiện nay, ai là người thực sự cần thiết cho đô thị chính yếu này, trái tim của LB Nga ?

Lấy thí dụ, như tổ hợp xây dựng. Tại thành phố Matxcơva hiện đại, đang tiến hành công cuộc xây dựng đại qui mô. Trong đó không chỉ xây dựng những khách sạn trang nhã, những trung tâm kinh doanh hoành tráng và những chung cư thượng lưu tân kỳ. Theo quyết định của thị trưởng và chính quyền Matxcơva, sẽ thay thế toàn bộ quĩ nhà thuộc công trình đô thị truớc đây. Những nhà lắp ghép 5 tầng hay 9 tầng kiểu cũ, với những căn hộ chật hẹp và không tiện lợi, vốn dựng lên từ thời cuối 1950 cho đến giữa những năm 60, sẽ dần dần được dỡ bỏ, trên khoảng đất đó sẽ xây dựng những tòa chung cư hiện đại gồm nhiều đơn nguyên, hay nhà khối bê-tông cốt thép, cao từ 17 đến 24 tầng. Một phương hướng khác, khá mới mẻ với Matxcơva, là tạo lập các tiểu khu hiện đại, gồm những dãy nhà không nhiều tầng kiểu biệt thự. Thường thường, các tiểu khu này sẽ mọc lên tại những vùng đất trước đây bỏ không, hay là trên địa bàn ngoại vi, bao quanh nội thành Matxcơva. Hướng thứ 3, là mở những con đường mới, tạo nhiều đầu mối giao thông có cầu nối, cầu vượt và giải phân cách. Và cuối cùng, sau quãng ngưng khá dài, tới đây thành phố sẽ tiếp tục tích cực xây dựng những tuyến đường và nhà ga xe điện ngầm mới mẻ.

Để hiện thực hóa chừng ấy khối lượng công việc, sẽ là không đủ, nếu chỉ trông vào lực lượng công nhân xây dựng của Matxcơva và các khu vực Nga. Phải thu hút thêm nhân lực từ các nước SNG: Ukraina, Moldavi, Tadjikistan, Uzbekistan. Nhưng chất lượng công việc của những người thợ-xây dựng “nước ngòai” như vậy rất khập khiễng, vì thường thường, trình độ chuyên môn của số nhân công này rất thấp. Lại thêm chuyện, họ không chấp hành các yêu cầu kỹ thuật và an toàn lao động. Vậy thì giữ nhiều những người gọi là “thợ” ấy làm gì ? Để rồi lại phải chịu trách nhiệm về họ, khi có sự cố xảy ra ? Hẳn là sẽ tốt hơn, nếu thu hút những người thợ xây dựng từ các thành phố lớn của Việt Nam, với những điều kiện và yêu cầu rõ ràng, chặt chẽ. Một điều có thể yên tâm, là thợ Việt Nam chăm chỉ và có tay nghề, biết dùng thành thạo các dụng cụ và kỹ thuật của Nga cũng như do phương Tây sản xuất. Họ đã có kinh nghiệm làm việc tại các công trình xây biệt thự, nhà cao tầng, cũng như lắp đặt những cây cầu lớn. Tin chắc rằng, sẽ không phải tốn nhiều công để đào tạo thợ Việt Nam xây dựng “theo kiểu Matxcơva”. Nếu họ làm việc ở thủ đô Nga, thì những điều học hỏi được tại đây cũng sẽ có ích lợi ở quê nhà, khi họ trở về sau này. Còn công tác lãnh đạo những người thợ Việt Nam, thì tốt nhất là trao cho các kỹ sư người Việt, đa số là các cựu sinh viên các trường đại học Xây dựng của Liên Xô và Nga. Hẳn là đội ngũ các kỹ sư người Việt và các đồng nghiệp Matxcơva của họ, cũng như các bên thuê xây dựng, sẽ tìm thấy tiếng nói chung và hiểu nhau dễ dàng.

Cũng có thể luận bàn y như vậy, về các xí nghiệp công nghiệp và công ty giao thông tại thành phố. Hiện nay, các cơ sở này thực sự đang phải chịu “cơn đói” khan hiếm chuyên gia. Đôi khi không sao kiếm đâu ra người đứng máy, sửa chữa xe tải và ô-tô buýt. Lớp công nhân già ngày càng thưa, còn với các cán bộ trẻ thì rất khó. Số này được đào tạo chưa đầy đủ. Để tạm thời bù đắp sự thiếu hụt nhân lực-chuyên gia, nên chăng nhớ lại những kinh nghiệm cũ, và mời những người Việt Nam có chuyên môn nghiệp vụ đến Matxcơva làm việc ? Khi ấy, tất cả đều có lợi : tiến trình sản xuất của thủ đô sẽ không bị thiệt hại, còn người công nhân Việt Nam cũng duy trì được tay nghề và sẽ kiếm tiền không tồi. Đã có không ít minh chứng về trình độ chuyên môn thuần thục của những người Việt làm thợ máy, thợ nguội và thợ cơ khí ô-tô. Họ có khả năng, và hẳn là luôn sẵn lòng chia xẻ cho lớp thanh niên Nga các bí quyết nghề nghiệp.

Một thí dụ khác, là lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Trong khoảng 10-15 năm lại đây, có xu thế gia tăng rõ mối quan tâm của người dân Matxcơva đến nền y học phương Đông. Hiện tại, ở môt số quận trong thành phố, có những Phòng y học Đông phương, khám chữa bệnh thu phí. Trực phòng khám và tham gia chu trình chuyên môn ở đó, có bác sĩ người Việt, không chỉ điều trị mà còn đồng thời dạy những cách thức chữa bệnh “theo kiểu Việt Nam” cho các đồng nghiệp Matxcơva. Ai cũng hài lòng. Phương hướng này cần được phát triển. Hiển nhiên, cần thu hút những chuyên gia thực thụ, có kinh nghiệm, có đào tạo cơ bản về y học, chứ không thể theo lối tùy tiện “được chăng hay chớ” như thưở những năm 90.

Tất nhiên là, khi mời các chuyên gia Việt Nam đến làm việc ở Matxcơva một cách chính thức, sẽ cần nhìn lại những sai lầm của 20 năm trước. Cần tính toán chính xác, ký kết hợp đồng cá nhân, thỏa thuận rõ ràng về thời hạn làm việc cũng như điều kiện sống của người Việt Nam, mức tiền công lao động và khả năng chuyển đổi tiền rúp Nga, không phải sang đôla đang ngày càng mất giá, mà chuyển trực tiếp thành tiền VND. Chẳng hạn, thông qua Ngân hàng liên doanh Việt-Nga. Và, cuối cùng, khi hết thời hạn hợp đồng tại Nga, mỗi chuyên gia Việt Nam đều được đảm bảo sẽ có thể về nhà. Tất cả những thủ tục đó là khá bận rộn và chồng chéo, nhưng văn minh hợp lý và theo đúng tình người.

Những nội dung vừa điểm qua trên đây, đều là quan điểm cá nhân của một nhà báo Nga sống tại thủ đô Matxcơva, dù ít dù nhiều cũng quen thuộc với Việt Nam và những người Việt. Vậy, còn quan điểm chính thống của lãnh đạo thành phố Matxcơva là như thế nào ?
Mời các bạn nghe ý kiến của ông Vladimir Lebedev:
“Chúng tôi ủng hộ ý tưởng thu hút lực lượng nhân công người Việt ở Matxcơva. Nhưng cũng xin thẳng thắn thông báo với đối tác Việt Nam rằng, chúng tôi không cần loại hình lao động giản đơn manh mún và người buôn bán ở các chợ. Như vậy không thú vị cho chúng tôi, mà cả với phía Việt Nam hẳn cũng vậy. Matxcơva cần những người có thể hoàn thành công việc có chuyên môn nghiệp vụ, cùng với triển vọng. Khi ấy, người nhập cư làm việc sẽ nhận được cả sự bảo vệ về pháp luật, và cả những đảm bảo về mặt xã hội. Tôi xin nhắc lại rằng, ngay từ thời xô-viết, đã có các công nhân Việt Nam sang lao động tại các xí nghiệp công nghiệp của Matxcơva. Chúng tôi sẵn sàng xem xét để khôi phục chính hình thức hợp tác như vậy trong tương lai. Về tẩt cả mọi khía cạnh của vấn đề người Việt nhập cư, chính quyền Matxcơva duy trì cuộc đối thoại thường xuyên với các đồng nghiệp từ UBND Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, với Đại sứ quán Việt Nam tại Nga, Chi hội Matxcơva thuộc Hội người Việt ở Nga. Và đáng phấn khởi là, ở nhiều nội dung, hai bên đều hoàn toàn hiểu biết lẫn nhau …”.

Đan Thi Moscow dịch

[vonca]

Chào cả nhà!

Lâu quá mới có dịp lên diễn đàn, lơ mơ thế nào em vớ được bài dịch về Người Việt ở Matxcơva. Híc! Em đọc lấy đọc để chỉ mong được biết cuộc sống của bà con mình nơi xứ sở bạch dương ra sao. Híc! Nhưng bác Đan Thi phẩy nhiều quá, làm em ngắt hơi cứ như phanh gấp vậy. Thiếu điều ngã nhào. Hu hu ... Chẳng hạn như cái đoạn miêu tả thời kỳ LB tan rã này:
"Sau khi Liên Xô tan rã, nền kinh tế của nước Nga nói chung và thủ đô nói riêng lâm vào tình trạng khó khăn nặng nề, những người Việt bỗng dưng thành ra như một kiểu “con tin” của thời thế, với tình hình đổi thay đầy choáng sốc. Có ai đó đã kịp về nước, nhưng còn bộ phận đáng kể thì ở lại Nga, mà không hẳn là hoàn toàn tự nguyện, theo ý mình. Để sống còn, bộ phận người Việt lam làm này đã bắt tay vào kinh doanh, hay nói đơn giản hơn, là buôn bán."
Nói thật, các bác đừng giận em, nhất là bác Đan Thi, chứ theo thiển ý của em thì tiếng Việt bác dịch chưa trong sáng. Đọc như kiểu nhai cơm sạn ấy! Ai đời cứ ngắt giữa chừng thế cơ chứ. Lại kiểu văn "Rắn là một loài bò, bò sát, sát không chân." Hay kiểu thơ Bút Tre một thời "Anh đi công tác Plây. Cu dài dằng dặc biết nào ngày ra." Hu hu....
Em đến chịu thôi. Dù sao thì cũng là đài tiếng nói Việt Nam ở nước Nga. Các bác thể hiện tiếng Việt sao cho trong sáng hơn chứ thế này thì "hội đồng hương dân tộc “nước ngoài xa Nga” ở Matxcơva" sẽ chẳng bao giờ ai hiểu là gì hết. Híc! Em xin hết!
Chúc cả nhà một lễ Vu lan vui vẻ!

[Thao vietnam]

vonca viết

Chào cả nhà!


Lại kiểu văn "Rắn là một loài bò, bò sát, sát không chân." Hay kiểu thơ Bút Tre một thời "Anh đi công tác Plây. Cu dài dằng dặc biết nào ngày ra."

....đài tiếng nói Việt Nam ở nước Nga. Các bác thể hiện tiếng Việt sao cho trong sáng hơn chứ thế này thì "hội đồng hương dân tộc “nước ngoài xa Nga” ở Matxcơva" sẽ chẳng bao giờ ai hiểu là gì hết.

Đây là bài của một người Nga, văn phong của họ như vậy. Người dịch đã giữ nguyên lối hành văn của tác giả, tôi không thấy khó hiểu. Tuy nhiên tôi cũng thấy tên hội này nghe hơi lạ, các bác đưa tên trong nguyên văn tiếng Nga lên đây để mọi người cùng biết nào.
Mà kiểu văn ví dụ bác đưa ra đây vận vào bài này khập khiễng quá.
Đây là đài Tiếng nói nước Nga chứ không phải tiếng nói Việt Nam.

[Đan Thi]

Đơn giản thôi, vonca ạ.

- Đây là một bài dịch trong khoảng thời gian khống chế để kịp đọc trên Đài Tiếng nói nước Nga, khi dịch chúng tôi thường ngắt ra như vậy để thuận tiện cho phát thanh viên đọc trước máy (nhất là phát thanh viên người Nga). Tranh thủ ủng hộ NNN, ĐT gửi thẳng bài dịch đó vào Diễn đàn, bởi rất tin vào khả năng đọc hiểu và thiện chí vô tư của các thành viên NNN.
- Báo chí Nga thường chia các nước ngoài ra thành hai loại chính : "Nước ngoài gần Nga" là các nước Cộng hòa trước thuộc Liên Xô cũ, nay đã thành quốc gia độc lập; còn "nước ngoài xa Nga" là các nước ngoài như Việt Nam ta. Như các đồng bào chuyên làm dịch vụ giấy tờ trong cộng đồng cho biết, ở chính sách với dân nhập cư nước ngoài, họ còn có qui định cụ thể hơn nữa, chẳng hạn trong "nước ngoài xa Nga" có "nước thân thiện", mà người Việt Nam được xếp vào. Người Trung Quốc cũng là "nước ngoài xa Nga" nhưng không ở cùng bảng với người Việt.
Ở Matxcova có nhiều hội đồng hương của các dân tộc và các nước khác nhau. Nhà báo Nga dùng đúng khái niệm chính thức như vậy đấy.
Nếu có thì giờ, bạn vonca cũng nên chứng tỏ văn phong trong sáng của mình để đóng góp với NNN. Khả năng đọc và liên tưởng của bạn thì đã rõ rồi.

Bạn Thao vietnam à, nhà báo Nga viết là "Итак, уважаемые слушатели, мы пришли к выводу, что вьетнамцы, как представители одного из основных национальных землячеств «дальнего зарубежья» в Москве уже достаточно активно участвуют в экономической и социальной жизни столицы России".

[Thao vietnam]

Có bài này hay lắm, mời các bác xem ở đây: http://www.laodong.com.vn/Home/Vai-n...109665.laodong