Hình ảnh về dự án tàu con thoi của Liên Xô

[nguyentien]

Những hình ảnh về nơi đã từng là khu vực dự án (Project) Buran của Liên Xô để chế tạo tàu con thoi.

[nthach]

Góp vui với nguyentien nhé.

Tàu con thoi Buran và tàu phóng Energia

Dự án Buran-Energia được khởi động vào đầu những năm bảy mươi, do Liên Xô có kế hoạch cạnh tranh với tàu con thoi của Mỹ. Quả thực, loại tàu con thoi của Mỹ được các nhà lãnh đạo Xô Viết xem như là một tài sản quân sự quý giá, do vậy họ đã quyết định thành lập một chương trình tương tự. Chương trình này vốn là một dự án vô cùng tham vọng trong lịch sử chinh phục không gian của Xô Viết. Trong 18 năm, đã có hơn một triệu người trong 1286 công xưởng và 86 bộ ngành làm việc trực tiếp trong dự án. Những trung tâm khoa học và công nghệ khổng lồ của Liên Xô cũng tham gia vào dự án này. Nhưng đáng tiếc, tổng trị giá của toàn bộ chương trình ((16.4 tỉ rúp vào năm 1992) sẽ làm lug lay nền kinh tế của Liên Xô, do vậy cuối cùng dự án buộc phải ngừng lại vào năm 1993 do thiếu kinh phí.

Mặc dù rất giống như loại tàu con thoi của Mỹ, các định luật vật lý cũng tương tự như vậy, con tàu con thoi Buran ("Буран" tiếng Nga có nghĩ là "Bão tuyết") là hoàn toàn do Liên Xô thiết kế, từ cơ khí cho đến điện tử. Do vậy, có rất nhiều cự khác nhau giữa hai loại tàu con thoi của Liên Xô và của Mỹ, nhưng chúng cũng có các điểm tương đồng như: tàu con thoi Buran đạt được quỹ đạo cao hơn và khả năng quy về trái đất cũng cao hơn, chiếc Buran được hai chiếc động cơ lắp phía sau, nên nó có thể bay được trong thời gian quay trở về khí quyển của trái đất, chiếc Buran được trang bị những tấm cách nhiệt mạnh hơn, nhưng điểm khác nhau chủ yếu là chiếc Buran có thể bay tự động mà không cần có phi công trên tàu, từ khi rời khỏi tên lửa cho đến khi hạ cánh xuống đường băng.

Tàu phóng Energia ("Энергия" trong tiếng Nga có nghĩa là "Năng lượng") cũng được bắt đầu phát triển cùng với dự án Buran, nhưng không phải chỉ danh riêng cho chiếc tàu con thoi này. Tàu phóng này có kế hoạch được dùng cho cả tàu con thoi và cùng với nhiều mục đích khác. Energia là một trong dòng Modul tàu phóng dựa trên các đặc tính kỹ thuật tương tự như nhau, do vậy chúng có thể được bổ xung thêm. Loại Modul này được bổ xung thêm tên lửa phụ từ 4 đến 8 chiếc xung quanh, và với lực đẩy bằng nguyên liệu sinh học mạnh hơn (oxygen và hydrogen) thay vì N2O4/UDMH như các tàu phóng Proton vẫn thường sử dụng. Với cấu tạo tối đa (8 tên lửa nâng), nên nó có thể đưa một trọng lượng lên đến 200 tấn vào quỹ đạo.

Nthach tổng hợp

[nghiahoa]

Em xin gởi các bác vài hình ảnh của Buran!



Và vô số ảnh có thể tham khảo ở đây:
http://www.buran.ru/htm/foto3.htm

[minminixi]

nthach viết

Góp vui với nguyentien nhé.

Tàu con thoi Buran và tàu phóng Energia
... nhưng điểm khác nhau chủ yếu là chiếc Buran có thể bay tự động mà không cần có phi công trên tàu, từ khi rời khỏi tên lửa cho đến khi hạ cánh xuống đường băng.
... Loại Modul này được bổ xung thêm tên lửa phụ từ 4 đến 8 chiếc xung quanh, và với lực đẩy bằng nguyên liệu sinh học mạnh hơn (oxygen và hydrogen) thay vì N2O4/UDMH như các tàu phóng Proton vẫn thường sử dụng. Với cấu tạo tối đa (8 tên lửa nâng), nên nó có thể đưa một trọng lượng lên đến 200 tấn vào quỹ đạo.
Nthach tổng hợp

Ngày ấy tôi có đọc trong báo Nga về việc "bay tự động" của Buran này là do một thành tựu của ngành Toán-Tin Liên xô: Họ kết nối thành công hệ thống máy tính cồng kềnh trên mặt đất trở thành một "Bộ não" cho con tàu phức tạp này mà đến nay dù công nghệ máy tính đã tiến rất nhiều vẫn chưa có đối thủ, chính vậy nên tàu Buran đã bay tự động hoàn toàn với "Bộ não máy tính" nằm trên mặt đất. Hiện nay nguyên lý này đang được hoàn thiện từng phần và tương lai sẽ được ứng dụng cho các tàu mang người đi đến hành tinh khác trong Hệ Mặt Trời.
Vấn đề nhiên liệu thì do công nghệ điều khiển H/O rất phức tạp nên chưa phổ biến mà mới chỉ dùng cho các tàu vận tải lên trạm Hòa bình và Quốc tế hiện nay. Chúng sẽ được hoàn thiện cho các tàu đi xa hơn mặt Trăng cùng các nguyên lý đẩy khác đang được nghiên cứu.

[Dmitri Tran]

minminixi viết

Vấn đề nhiên liệu thì do công nghệ điều khiển H/O rất phức tạp nên chưa phổ biến mà mới chỉ dùng cho các tàu vận tải lên trạm Hòa bình và Quốc tế hiện nay. Chúng sẽ được hoàn thiện cho các tàu đi xa hơn mặt Trăng cùng các nguyên lý đẩy khác đang được nghiên cứu.

Về động cơ để bay xa hơn trong vũ trụ, hiện nay các dự án đang được thiết kế tại một nhà máy đặc biệt ở Maxcơva. Còn nhiên liệu đang được sản xuất ở nhà máy ""Mayak"" ở tỉnh Chelyabinsk...

Sau thắng lợi rực rỡ của lần bay thử nghiệm đầu tiên (bay 2 vòng 8.000 km ở lớp khí quyển phía trên mất 206 phút mà chỉ sai có 1 giây) chuyến bay thứ hai được nhiều lần chuyển dời và dự định vào giữa tháng 8, rồi tháng 12 1991.

Việc dừng đề án "Năng lượng - Buran", ngoài lý do tài chính của những năm 90, theo ý kiến nhiều chuyên gia, còn là nạn nhân của một thoả thuận riêng giữa Gorbachev và Bush: Nga dừng Buran và Mỹ từ bỏ sáng kiến phòng thủ chiến lược... Đến bây giờ có thể nói, trong cân bằng lực lượng trên thế giới không có thỏa thuận nào có thể bảo đảm bằng con đường chính trị...

Cần nói thêm rằng, trong năm 2004, cấp lãnh đạo cao nhất của ngành công nghiệp vũ trụ LB Nga đã công bố sẽ nối lại các chương trình sử dụng không gian vũ trụ. Nhưng đã 5 năm rồi vẫn chưa có gì mới!

[minminixi]

Dmitri Tran viết

...(bay 2 vòng 8.000 km ở lớp khí quyển phía trên mất 206 phút mà chỉ sai có 1 giây)

Hình như bác thiếu một số 0 ở đây, chắc phải là hơn 80 000km ạ!

[Dmitri Tran]

minminixi viết

Hình như bác thiếu một số 0 ở đây, chắc phải là hơn 80 000km ạ!

Không, Buran đã bay đúng như vậy.
Để nhớ lại thời điểm hào hùng đó, xin trích bài tường thuật của phóng viên đặc biệt báo "Pravđa" từ Sân bay vũ trụ Baikonur: (bài dài quá, tôi viết chậm, các bạn thông cảm đọc nguyên bản)

В 6 часов 00 минут по московскому времени МРКК "Энергия-Буран" отрывается от стартового стола и почти сразу же уходит в низкую облачность. Проходит 8 минут участка выведения. В 6 ч 08 минут 03 секунды завершается работа РН, и орбитальный корабль «Буран» начинает свой первый самостоятельный полет. Высота над поверхностью Земли составляет около 150 км, и, как это предусмотрено баллистической схемой полета, выполняется довыведение ОК на орбиту собственными средствами.

В течение последующих 40 минут проводятся два маневра довыведения ОК на рабочую орбиту наклонением 51,60 и высотой 250...260 км. Первый маневр происходит в зоне связи наземных станций слежения, второй - над Тихим океаном.

В 8 часов 20 минут в последний раз включается маршевый двигатель и отрабатывает заданную величину скорости. ОК начинает снижаться и через 30 мин "цепляет" атмосферу. За время снижения до высоты 100 км реактивная система управления развернула ОК носом вперед, и, "протиснувшись" в узкую щель ограничений, он входит в атмосферу. В 8 часов 53 минут на высоте 90 км с ним прекращается связь из-за плазменных образований. Движение ОК в плазме более чем в три раза продолжительнее, чем при спуске одноразовых космических кораблей типа "Союз", и по расчету составляет 16...19 минут.

В 9 часов 11 минут, когда ОК находился на высоте 50 км, стали поступать доклады: "Есть прием телеметрии!", "Есть обнаружение корабля средствами посадочных локаторов!", "Системы корабля работают нормально!". В этот момент он находился в 550 км от ВПП, и, хотя его скорость уменьшилась, она все же в 10 раз превышала скорость звука. До посадки оставалось чуть больше 10 минут...

"Буран" пришел в прицельную зону - на рубеж 20 км - с минимальными отклонениями, что было весьма кстати при посадке в плохих погодных условиях. Реактивная система управления и ее исполнительные органы отключились, и только аэродинамические рули, задействованные еще на высоте 90 км, ведут ОК к следующему ориентиру - ключевой точке.

На объединенном командно-диспетчерском пункте (ОКДП) высшая степень напряжения: "Буран" круто изменил курс и летит почти поперек оси взлетно-посадочной полосы. В чем дело? Проанализировав ситуацию, служба управления докладывает: "Все в порядке! Система не ошиблась, а просто на сей раз оказалась "умнее". "Буран" будет заходить на полосу не левым кругом, как предполагалось, а правым. Выход в ключевую точку проходит по оптимальной для данных начальных условий траектории при практически предельном встречно-боковом ветре.

Еще на высоте около 7 км, несмотря на сложности целеуказания, на сближение с "Бураном" вылетел самолет сопровождения МиГ-25, пилотируемый летчиком-испытателем М.Толбоевым. Благодаря искусству пилота на экране уверенно наблюдалось четкое телевизионное изображение корабля - целого и как будто невредимого. На высоте 4 км - выход на посадочную глиссаду. Изображение в ЦУП начинают передавать аэродромные телекамеры. Еще минута - и выпуск шасси...

В 9 часов 24 минуты 42 секунды после выполнения орбитального полета и прохождения почти 8000 км в верхних слоях атмосферы, опережая всего на 1 секунду расчетное время, "Буран", борясь с сильным встречно-боковым ветром, мягко коснулся взлетно-посадочной полосы и после небольшого пробега в 9 часов 25 минут 24 секунд замер в ее центре. Над ним, прощаясь, пронесся самолет сопровождения...
Необычно красивая, правильная и изящная посадка 80-тонного корабля! Просто не верится, что полет беспилотный. Кажется, что самый хороший летчик не смог бы посадить "Буран" лучше. Везде, где специалисты и просто причастные к этому полету люди наблюдали посадку "Бурана", взрыв эмоций.

Buran cất cánh từ Sân bay vũ trụ Baikonur

Buran bay đúng quỹ đạo định trước

MIG-25, do phi công ưu tú M.Tolboev lái, chia tay Buran sau khi đã hộ tống từ độ cao 7 km.

Buran dừng bánh sau chuyến bay lịch sử

Chuyến hạ cánh tuyệt đẹp, chính xác và duyên dáng của con tàu nặng 80 tấn!. Không thể tin được đây là chuyến bay không người lái. Hình như, phi công cừ khôi nhất cũng không thể điều khiển Buran hạ cánh tốt hơn. Mọi nơi, các chuyên gia và những người tham gia chuyến bay này, trái tim đầy cảm xúc muốn vỡ tung khi quan sát Buran hạ cánh.

Và Buran ngày nay tại Công viên VH Gorky, Maxcơva.

[hungmgmi]

Du khách đi tàu thủy dạo trên sông Moskva, đoạn qua công viên Gorky sẽ thấy sát ngay bờ, chỗ Luna park có một chiếc Buran đậu hiên ngang, ai muốn lên tham quan phải mua vé:

[hungmgmi]

Tàu con thoi Buran như là một đối trọng với tàu con thoi của Mỹ. Khoa học Xô viết nào có kém cạnh gì đâu.
Em nhớ tháng 11/1988, em xách một diplomat đồng hồ xuống Novosibirk kiếm tí ti bổ sung vào mấy đồng học bổng còm cõi, đi tàu hỏa mới lâu. Đêm, bỗng có tiếng lao xao ngoài kupe, em thò cổ ra cửa thì thấy bảo tàu chuẩn bị đi qua ranh giới châu Âu và châu Á. Em tò mò dán mũi vào cửa kính lạnh giá, chả thấy gì ngoài rừng cây trắng xóa cứ vùn vụt lao nhanh. Chắc là nó cũng có một cột mốc hay cái gì đó biểu tượng cho lằn ranh này. Xuống ốp anh em lao động dưới đó vui quá là vui, suốt ngày uống iếc nhảy nhót. Một tối ở đó, xem chương trình Thời sự lúc 21h. Chương trình này có lẽ em không thể nào quên được, vì có những hình ảnh oai hùng và ghê rợn, gây tâm lý bất ổn ghê gớm. Hình ảnh oai hùng là chiếc tàu con thoi Buran đầu tiên của Liên xô hạ cánh an toàn trong sự vui đón và chào mừng hoan hỉ. Còn hình ảnh ghê rợn là những khuôn mặt đầy máu của trẻ em và người lớn trong vụ xung đột sắc tộc Nagornyi Karabakh giữa 2 nước Cộng hòa anh em được châm ngòi nhiều tháng trước. Vụ xung đột đó được coi như ung nhọt đầu tiên khởi phát, và nhức nhối dài lâu, như vết nứt đầu tiên của Tình hữu nghị giữa các dân tộc bền vững trên báo đài vẫn hô hào và ca ngợi, mà chúng ta vẫn thấy trong khâu hiệu khắp nơi ở Liên xô.

[minminixi]

Bài này thì tôi suy ngẫm tiếp về Buran, không liên quan đến con số của bác Tran.
Hình như tôi từng đọc ngày xưa ông Côrôlev đã trả lời một câu hỏi về việc phóng tàu lên mặt Trăng theo cách hình tượng là: nó giống việc bạn đứng trước một tòa nhà kín mít và tìm cách ném hòn đá trúng đầu cái cọc cắm phía sau nhà. Về việc phóng con tàu không người lái như Buran thì dân khoa học Liên xô thời đó ví như ném cái Bumerang vào khu rừng rồi khi nó quay lại sẽ không "bắt" lấy mà phải cho nó hạ cánh tiếp đất dừng đúng tại một cái vạch kẻ sẵn... hi hi. Đấy là lý do mà Người Mỹ coi sự kiện này như "trái bom nguyên tử" trong kỹ thuật.
Khi con tàu bay vòng quanh TĐ hồi đó, không phải lúc nào từ mặt đất cũng điều khiển được nó mà có rất nhiều "vùng tối" đối với rada điều khiển. "Bộ não máy tính" trên mặt đất phải ra các lệnh cho từng giai đoạn rồi máy trên tàu ghi lại vào băng từ, sau đó chạy lệnh điều khiển tàu vào lúc cần thiết. Các tính toán cho giai đoạn hạ cánh là hoàn hảo đến mức, khi Buran tiến lại gần đường băng thì có gió ngang cấp 3-4 và máy tính tự điều chỉnh con tàu với các thông số tiếp đất: vận tốc hạ 0.3m/s, hai bên bánh chạm đường băng cùng lúc, đường chạy hãm chỉ 1642m và điểm dừng của bánh trước chỉ lệch khỏi tim đường băng 5m. Không có một máy bay nào thời đó có thể hạ cánh hoàn hảo hơn dù với phi công tốt nhất, chưa nói đến không người lái.
Giới khoa học phương Tây khi đó hết sức thán phục thành quả này, nhưng chính Liên xô cũng đã tiêu tốn quá nhiều cho nó trong tình hình kinh tế bi đát nhất và đã không có khả năng duy trì nghiên cứu tiếp, bởi hệ thống máy tính cổ lỗ cần phải thay đổi cùng hàng loạt công nghệ khác. Đây là một "đỉnh" vinh quang cuối cùng của cơ chế "thành tích", dù cho đến nay có rất nhiều thành quả của nó được ứng dụng. Sự kiện này đã đi trước thời đại khoa học hàng chục năm, chắc rằng mấy năm nữa mà kinh tế Nga ổn định thì nó sẽ hồi sinh dưới dạng mới hơn, vì nó là nền tảng cho tương lai của ngành khoa học vũ trụ.

[Kóc Khơ Me]

Hic, các bác đừng nóng nảy quá. Sau đây là nguyên văn do người Nga viết bằng tiếng Nga:

-Свой первый и единственный космический полёт «Буран» совершил 15 ноября 1988 года. Космический корабль был запущен с космодрома Байконур при помощи ракеты-носителя «Энергия». Продолжительность полёта составила 205 минут, корабль совершил два витка вокруг Земли, после чего произвёл посадку на специально оборудованном аэродроме «Юбилейный» на Байконуре. Полёт прошёл без экипажа в автоматическом режиме с использованием бортового компьютера и бортового программного обеспечения, в отличие от шаттла, который традиционно совершает последнюю стадию посадки на ручном управлении (вход в атмосферу и торможение до скорости звука в обоих случаях полностью компьютеризованы)

- Вход в атмосферу (Н=100 км) произошел в 08:51 под углом -0.91º со скоростью 27330 км/ч над Атлантикой в точке с координатами 14.9º ю.ш. и 340.5º з.д. на расстоянии 8270 км от посадочного комплекса Байконура.

Hai dòng trên có đầy đủ thông tin mà bác BT và Bác DT còn chưa hiểu ý nhau. Xem toàn văn tại đây. Dù sao thì chuyến bay này là thành tựu "trên cả tuyệt vời" mà có lẽ chỉ có thể thực hiện được bằng các biện pháp phi kinh tế và phi thị trường! Mong được đọc thêm nhiều bài hay nữa của các bác!