Việt Nam năm 1915 qua ảnh màu

[hungmgmi]

Lang thang trên mạng, tình cờ vào blog của một bạn Nga, thấy hôm qua bạn ấy bày ra những bức ảnh màu chụp VN vào năm 1915. Thật kỳ lạ!. Theo như bạn ấy viết, đây là seri ảnh của nhóm Albert Kahn nổi tiếng chụp vào đầu thế kỷ XX:
http://visualhistory.livejournal.com/55106.html

Cô gái hút thuốc phiện:


Hai bác khác cũng hút:


Hình như đây là phố Tràng Tiền, góc chụp nhìn từ hướng Nhà hát Lớn:


Một phố Hà Nội, hè 1915:

[hungmgmi]

Một phố nghề:


Thuyền:
http://img-fotki.yandex.ru/get/4512/...a871ee8_XL.jpg

Cầu Long Biên, hồi đó còn là cầu Pôn Đu-me:


Quan chức?


Hải Phòng-Quê hương bác Tuấn Béo Hộ Pháp:


Hạ Long-một trong những nơi đẹp nhất TG:




Một vị quan Bắc Kỳ và gia đình(Ghi chú là Губернатор Тонкина с семьёй-Thống sứ Bắc Kỳ?)


Làng quê:


Chợ quê:

[Hoa May]

Thật thú vị khi ngắm hình ảnh xưa của ông bà ta.


HM xin phép bình loạn bức này chút:

hungmgmi viết

Một vị quan Bắc Kỳ và gia đình(Ghi chú là Губернатор Тонкина с семьёй-Thống sứ Bắc Kỳ?)

Là vị quan và phu nhân cùng mấy con nhỏ?

Con còn nhỏ sàn sàn lít nhít mà vẻ mặt phu nhân có vẻ .. cứng tuổi nhỉ (nhưng bàn tay thì còn nuột nà lắm!). Cứ như bà ngoại mấy cháu, hihi.

Thời nay, "bà ngoại" nhìn trẻ hơn nhiều. Ví dụ như bà ngoại HHV có cháu rất lớn, hay là bà ngoại nhà ông ngoại Catograph ấy, nhìn còn rất trẻ!

Một ví dụ khác, ví như .. em sắp thành bà ngoại đấy, cũng còn tẻ nắm đấy ạ, hihi

[Saomai]

hungmgmi viết

Hạ Long-một trong những nơi đẹp nhất TG:

Bức ảnh này có vẻ như Bái tử Long, chụp bên Cẩm Phả, nơi có cầu dẫn than của mỏ than Đèo Nai. Quả núi nhỏ phía bên phải ngày nay đã nằm trong đất liền hoàn toàn, do chính sách "lấn vịnh" của Quảng Ninh.

Sở dĩ SM dám mạo muội comment thế là do trước đây, thời còn là công chức NN, SM đã đi mòn chân trên các vỉa than Quảng Ninh.

Và đúng là kỳ lạ, ảnh màu chụp 1915, trước chiến tranh TG I, mà hình như rõ, đẹp hơn các bức bác BĐ pót lên hồi học ở LX

[Saomai]

SM kiểm tra trí nhớ bằng cách tìm trong Google, từ khóa: Đèo Nai - Bái tử Long, thì bất ngờ tìm được bức ảnh sau đây của 1 mem cũ NNN đã post lên trong topic Mỗi bước đi thêm yêu Tổ Quốc: Hẳn là chúng được chụp từ cùng một chỗ, từ hướng mỏ than Đèo Nai chụp ra Bái tử Long. Nhưng ảnh này có vẻ còn cổ hơn??

[Мужик]

hungmgmi viết

Một vị quan Bắc Kỳ và gia đình(Ghi chú là Губернатор Тонкина с семьёй-Thống sứ Bắc Kỳ?)

Chắc chắn không phải Thống sứ, bác ạ. Thống sứ phải là người Pháp. Người chú thích ảnh bằng tiếng Nga chưa chắc đã biết điều này. Губернатор là bác Vidinh nhà ta thôi.

[ninh]

Мужик viết

Chắc chắn không phải Thống sứ, bác ạ. Thống sứ phải là người Pháp. Người chú thích ảnh bằng tiếng Nga chưa chắc đã biết điều này. Губернатор là bác Vidinh nhà ta thôi.

Chính xác không phải là Thống sứ. Tôi còn nhớ Губернатор là Tỉnh trưởng, ghép Губернатор Тонкина có thể hiểu là Tỉnh trưởng ở Bắc Bộ. Tỉnh trưởng là theo bổ nhiệm của Nhà Nguyễn ("Tổng đốc" ở tỉnh thành lớn, "Tuần phủ" ở tỉnh nhỏ), nên dưới thời Pháp chỉ như bù nhìn.
So sánh với Tổng đốc Hà Đông Hoàng Trọng Phu, cùng cha là Hoàng Cao Khải trong ảnh sau, thấy cũng hơi giống (nguồn ảnh: internet):

[htienkenzo]

hungmgmi viết

...

Hải Phòng-Quê hương bác Tuấn Béo Hộ Pháp:

...

Ảnh này, nếu em không nhầm thì đó là một đoạn của sông Tam Bạc. Đi đến phía cuối đoạn sông này là chợ Sắt và Bến xe Tam Bạc. Không biết bây giờ còn bến xe nữa không? Còn chợ Sắt thì có lẽ đã được xây mới!

[Nhật Minh]

hungmgmi viết

Hình như đây là phố Tràng Tiền, góc chụp nhìn từ hướng Nhà hát Lớn:

Tôi hổng phải dân Hà lội, nhưng nếu có đến Thủ đô thì phố Tràng Tiền và cửa hàng bách hóa tổng hợp là nơi tôi qua lại nhiều nhất. Nên ngắm bức ảnh này, tôi muốn "cãi" rằng nó được chụp từ ngã tư phố Huế và Tràng Thi thì phải. Góc phố bên phải bức ảnh có lẽ là vị trí cửa hàng tổng hợp nhưng chưa được xây dựng ???
Dù sao thì tất cả các bức ảnh đều rất đẹp và rất quý, nhất là đối với người thích hoài niệm nhưng lười tìm tòi nghiên cứu như tôi.

[nqbinhdi]

Nhật Minh viết

Tôi hổng phải dân Hà lội, nhưng nếu có đến Thủ đô thì phố Tràng Tiền và cửa hàng bách hóa tổng hợp là nơi tôi qua lại nhiều nhất. Nên ngắm bức ảnh này, tôi muốn "cãi" rằng nó được chụp từ ngã tư phố Huế và Tràng Thi thì phải. Góc phố bên phải bức ảnh có lẽ là vị trí cửa hàng tổng hợp nhưng chưa được xây dựng ???
Dù sao thì tất cả các bức ảnh đều rất đẹp và rất quý, nhất là đối với người thích hoài niệm nhưng lười tìm tòi nghiên cứu như tôi.

Bác Nhật Minh ơi, bác nhầm đấy.

Nhà hát lớn TP Hà Nội được xây từ 1901 đến 1911 thì hoàn thành. Ảnh này chụp năm 1915, tức là đã có Nhà hát lớn. Nếu đây là ngã tư Hàng Bài - Tràng Thi (và như thế thì chắc bác nghĩ cái nhà đầu phố bên trái ảnh chính là cái hiệu sách Hà Nội - Huế - Sài Gòn xưa phải không?) thì cuối con phố ấy sẽ phải thấy Nhà hát lớn đứng sừng sững ạ.

Ảnh này đúng là chụp từ góc quảng trường Nhà hát lớn, chỗ đứng của người chụp ảnh hẳn sẽ là sát hay chính trong cái vòng xoay bây giờ nằm chếch trước mặt Nhà hát lớn. Cái nhà to 2 mặt tiền đầu phố ở bên trái ảnh ngày nay vẫn còn, một dạo nó là Cửa hàng kim khí-điện máy số 7 (cái quạt trần Điện-Cơ Hà Nội đầu tiên tôi mua được từ khi đi làm - dùng cho đến tận hơn 25 năm sau - là mua tại cái cửa hàng này đấy).

[hungmgmi]

Bác Dị nói chính xác hoàn toàn, chỗ bên trái ảnh giờ đã được sửa lại, vẫn giữ kiến trúc cũ, đang là sàn chứng khoán HN. Còn nhà hàng Gô-đa (Bách Hóa Tổng Hợp) cũng thấy trong hình, cuối con phố bên phải, có cái nóc nhô nhô lên ấy.

[htienkenzo]

nqbinhdi viết

Bác Nhật Minh ơi, bác nhầm đấy.

...
Ảnh này đúng là chụp từ góc quảng trường Nhà hát lớn, chỗ đứng của người chụp ảnh hẳn sẽ là sát hay chính trong cái vòng xoay bây giờ nằm chếch trước mặt Nhà hát lớn. Cái nhà to 2 mặt tiền đầu phố ở bên trái ảnh ngày nay vẫn còn, một dạo nó là Cửa hàng kim khí-điện máy số 7 (cái quạt trần Điện-Cơ Hà Nội đầu tiên tôi mua được từ khi đi làm - dùng cho đến tận hơn 25 năm sau - là mua tại cái cửa hàng này đấy).

Em nghĩ là bác Dị đúng đấy, bác Nhật Minh ạ!



Đây là ảnh nhìn trên cao từ phía sau, bên phải Nhà hát Lớn. Bác nhìn về trung tâm ảnh sẽ thấy vòm nhà ở bên trái và tòa nhà vuông vức bên phải.

[nqbinhdi]

htienkenzo viết

Ảnh này, nếu em không nhầm thì đó là một đoạn của sông Tam Bạc. Đi đến phía cuối đoạn sông này là chợ Sắt và Bến xe Tam Bạc. Không biết bây giờ còn bến xe nữa không? Còn chợ Sắt thì có lẽ đã được xây mới!

Đúng rồi đấy cá mực hơn 40 nắng ợ.

Chỗ có người đứng trên bờ sông ấy, một dạo rất lâu có một cây phượng vĩ già héo hon, khẳng khiu đứng đơn độc (vì các cây khác trên phố đều đã đổ hoặc bị chặt đi cả). Chẳng bao giờ thấy ra hoa.

Cái cây ấy đứng trước cửa nhà mấy anh em Lê Sấp Hy (tức Lê Anh Tuấn, nguyên là một trong những giáo viên Toán giỏi của ĐHBKHN, Lê Sấp Hy là tên gọi theo tiếng Quảng Đông), Lê Thành Vinh, Lê Thành Dương, học giỏi khét tiếng thành phố. Anh Lê Sấp Hy học cấp 3 mà một năm đoạt giải nhất cả Toán lẫn Văn của Thành phố, học trung văn bắt đầu năm lớp 8 khi mới vào cấp 3 song chỉ sau buổi học đầu tiên thì thày giáo đã tuyên bố: "Từ nay anh Lê Sấp Hy không cần học giờ Trung văn của tôi nữa và nhận ngay điểm tổng kết 5, vì anh ấy giỏi Trung văn hơn tôi!", phố ấy xưa nhiều Hoa Kiều nên anh ấy thông thạo tiếng Trung quốc từ lúc còn bé. Cu Lê Thành Vinh thì học kém tôi một lớp, cơ mà thi toán toàn thành phố năm tôi học lớp 10, y đang học lớp 9 vẫn nhảy vào thi và ẵm luôn giải nhất (tôi năm ấy chỉ được giải tư). Cậu Lê Thành Dương thì năm tôi đi ôn thi NCS, học Toán với một ông giáo già bên ĐHBK. Thày kể rằng năm Dương thi ĐHBK, lúc chấm bài - chấm theo cặp giáo viên - một cặp thày đang ngồi chấm kêu toáng lên là có bài giải tuyệt vời. Cả phòng xúm lại, thày của tôi xem qua phán ngay: "Bài này chắc là bài của thằng cu Dương em thằng Lê Sấp Hy đây. Mà thế thì nếu cho 10, anh nó lại đang là giáo viên dạy Toán của ĐHBK - ngày ấy trường nào còn ra đề trường ấy chứ chưa thi 3 chung như bây giờ - nhỡ chẳng may có đứa nào nó củ chuối đâm đơn kiện thì có phải là lôi thôi cho nó không". Các thày bèn hè nhau vào, moi móc xem có trừ được tí điểm nào của nó không mà chịu, muốn trừ điểm vì chữ xấu cũng không được bởi "Nó viết rất sạch sẽ, chữ thì đẹp như cắt!". Một lúc thì thày NĐT vào, thấy vậy liền bảo: "Đưa đây tôi trừ cho, thằng này học giỏi lắm, mà ngộ nhỡ không phải thằng Dương, đứa nào làm toán được thế này thì các môn khác chắc cũng ác lắm, không lo nó trượt mà sợ. Chứ nếu không trừ mà phải cu Dương, nhỡ đứa nào xấu bụng nó kiện cáo thì có phải khổ oan cho nó không". Thế là trừ nghiến của cu 0.25 điểm hay 0.5 điểm gì đó (lâu rồi, tôi cũng không còn nhớ nữa), sau khớp phách thì đúng là của cu Dương. Thế mà tổng 3 môn của cu vẫn 29 điểm. Kinh.

Bến xe Tam Bạc giờ vẫn còn, chợ Sắt thì đã xây mới lại từ lâu rồi. Sông Lấp cũng đã sạch hơn nhiều.

[htienkenzo]

nqbinhdi viết

...

Bến xe Tam Bạc giờ vẫn còn, chợ Sắt thì đã xây mới lại từ lâu rồi. Sông Lấp cũng đã sạch hơn nhiều.

Vâng! Năm 2006, em có đến Hải Phòng, nhưng vào buổi tối sau khi đi từ phía Quảng Ninh qua phà Bính (cầu Bính) về nghỉ ở 1 khách sạn gần Nhà hát Lớn (Đợt ấy em đi tham quan một số sân Golf ở phía Bắc, trong đó có sân Golf Chí Linh, Sao Đỏ). Sáng hôm sau em đi Đồ Sơn chơi, đến trưa thì về lại Hà Nội. Đợt ấy em không có thời gian nhiều dành cho Hải Phòng. Nhưng em thấy Hải Phòng sạch và đẹp hơn trước (1991 - hồi em làm việc ở ngoài ấy) và sạch đẹp hơn Hà Nội. Nhất là khu Đổng Quốc Bình, cầu vượt Nguyễn Bỉnh Khiêm - Đường Bao (tên hồi trước)...




cầu Bính




Đêm uống bia vại Hải Phòng trước Nhà hát Lớn, phía Vườn hoa

(Ảnh chụp bằng điện thoại di động nên không được nét - 2006)

[Nhật Minh]

hungmgmi viết

Hải Phòng-Quê hương bác Tuấn Béo Hộ Pháp:

htienkenzo: Ảnh này, nếu em không nhầm thì đó là một đoạn của sông Tam Bạc. Đi đến phía cuối đoạn sông này là chợ Sắt và Bến xe Tam Bạc. Không biết bây giờ còn bến xe nữa không? Còn chợ Sắt thì có lẽ đã được xây mới!
[/IMG]

Chính xác. Hải Phòng là nơi chôn nhau cắt rốn của tôi. Người đứng chụp bức ảnh này có lẽ đứng chụp từ cầu Hạ Lý (hay Thượng Lý gì đó? ôi bác ngbinhdi ơi chỉnh cho tôi với). Hồi nhỏ, tha thẩn đị bộ từ nhà tôi đến con phố này như là đi qua tỉnh khác vậy.
Và tôi rất ấn tượng với nó. Con sông lúc thì đen ngòm, lúc thì đỏ ngầu phù sa, chẳng có lúc nào trong xanh cả, và lềnh bềnh váng dầu, cây gỗ, bè nứa, rác thải. Trên bến dưới sông chật chội, chen chúc người khuân vác, xe ba gác, thuyền bè... hệt như miêu tả trong "Thời thơ ấu" của Macxim Gorky. Dãy nhà phố 1, 2 tầng lở lói, xiêu vẹo như trong tranh của Đào Hải Phong.
Đó là bức tranh "Phố Tam Bạc" trong con mắt tôi cách đây hơn 30 năm, và thật thú vị là cũng không khác mấy so với bức ảnh 1915 của các bác.
Tôi ước gì thành phố sửa sang nâng cấp hạ tầng, chỉnh trang khu phố này nhưng bảo tồn giữ nguyên hình hài, kiến trúc của nó thì sẽ giữ được những khu phố "cổ" đậm đặc bản sắc văn hóa (Thợ thuyền) và trĩu nặng dấu ấn thời gian, có thể so sánh với phố cổ Chi Lăng (ở Huế) và phố cổ Hội An.
Xin phép múa rìu qua mắt các bác htienkenzo và kockme vì tình yêu với thành phố cảng thợ thuyền của tôi.

[nqbinhdi]

Nhật Minh viết

Chính xác. Hải Phòng là nơi chôn nhau cắt rốn của tôi. Người đứng chụp bức ảnh này có lẽ đứng chụp từ cầu Hạ Lý (hay Thượng Lý gì đó? ôi bác ngbinhdi ơi chỉnh cho tôi với). Hồi nhỏ, tha thẩn đị bộ từ nhà tôi đến con phố này như là đi qua tỉnh khác vậy.
Và tôi rất ấn tượng với nó. Con sông lúc thì đen ngòm, lúc thì đỏ ngầu phù sa, chẳng có lúc nào trong xanh cả, và lềnh bềnh váng dầu, cây gỗ, bè nứa, rác thải. Trên bến dưới sông chật chội, chen chúc người khuân vác, xe ba gác, thuyền bè... hệt như miêu tả trong "Thời thơ ấu" của Macxim Gorky. Dãy nhà phố 1, 2 tầng lở lói, xiêu vẹo như trong tranh của Đào Hải Phong.
Đó là bức tranh "Phố Tam Bạc" trong con mắt tôi cách đây hơn 30 năm, và thật thú vị là cũng không khác mấy so với bức ảnh 1915 của các bác.
Tôi ước gì thành phố sửa sang nâng cấp hạ tầng, chỉnh trang khu phố này nhưng bảo tồn giữ nguyên hình hài, kiến trúc của nó thì sẽ giữ được những khu phố "cổ" đậm đặc bản sắc văn hóa (Thợ thuyền) và trĩu nặng dấu ấn thời gian, có thể so sánh với phố cổ Chi Lăng (ở Huế) và phố cổ Hội An.
Xin phép múa rìu qua mắt các bác htienkenzo và kockme vì tình yêu với thành phố cảng thợ thuyền của tôi.

Đúng là cầu Hạ Lý (hay cầu Tam Bạc) đấy bác Nhật Minh ạ. Cầu bắc qua sông Tam Bạc, đầu bên thành phố thì gặp vườn hoa Đài Liệt Sĩ của thành phố ngay trước cửa Nhà băng Đông Dương. Trong vườn hoa có rất nhiều cây có quả, hạt đen bóng, nhẵn thín hình trái xoan, bên trong ruột hạt là nhân rất nhiều dầu, ăn được. Chả biết tên gọi là gì song trẻ con chúng tôi dạo ấy toàn gọi là quả dái ngựa, hay lấy sỏi ném cho rụng xuống, nhặt về cắt đôi moi ruột ăn béo ngầy ngậy, vỏ để làm con quay (lấy 2 đồng 2 xu kẹp cái vỏ lại rồi bật trượt ra quay tít trên nền đá hoa xem rất thích mắt).

Phố Tam Bạc vẫn giữ được dáng dấp cũ dù bây giờ nhiều nhà cũng đã xây lại kiểu nhà ống. Có muốn giữ lại cho lịch sử - như hình trong tranh ĐHP - cũng chẳng được. Cuộc sống đổi thay từng ngày từng giờ với các nhu cầu của con người ngày càng cao. Mà Con Người chính là Trời, ai cản nổi? Chỉ những người đi xa như bác hay tôi... là tiếc nuối thôi. Biết làm sao được?

[htienkenzo]

nqbinhdi viết

...
Phố Tam Bạc vẫn giữ được dáng dấp cũ dù bây giờ nhiều nhà cũng đã xây lại kiểu nhà ống. Có muốn giữ lại cho lịch sử - như hình trong tranh ĐHP - cũng chẳng được. Cuộc sống đổi thay từng ngày từng giờ với các nhu cầu của con người ngày càng cao. Mà Con Người chính là Trời, ai cản nổi? Chỉ những người đi xa như bác hay tôi... là tiếc nuối thôi. Biết làm sao được?

Những thành phố có những con sông chảy qua - thương cảng, có một sức sống, một giá trị văn hóa và bề dày lịch sử. Chúng ta đang thấy điều đó ở thành phố Hội An ở 2 bên bờ sông Hoài. Nó vẫn có sức sống và ăm ắp những giá trị cả vật thể lẫn phi vật thể.
Ở Sài Gòn, khu vực quận 6, quận 8 dọc theo kênh Đôi, kênh Tẻ trước đây sở hữu đầy đủ những giá trị trên. Tiếc rằng, do yêu cầu về phát triển đô thị, phát triển kinh tế, các nhà Quy hoạch, các nhà Kinh tế, Xã hội học, Lịch sử... đã "quên lãng" việc gìn giữ, bảo tồn cảnh quan của khu vực Chợ Lớn - một phần rất quan trọng để tạo nên Sài Gòn - Gia Định - Chợ Lớn có đặc trưng "trên bến dưới thuyền".
Bản thân em, em rất tiếc cho sự mất mát những giá trị đó của Sài Gòn - Chợ Lớn, nơi em gắn bó gần 20 năm đầy đủ "hỉ, nộ, ái, ố"!


Rạch Bãi Sậy - Bình Tây - Quận 6.



Bến Lê Quang Liêm.


Và hiện nay:


Một phần của Đại lộ Đông - Tây-Đại lộ Võ Văn Kiệt đi qua khu các Bến thuyền xưa ở quận 6, quận 8.

Em hy vọng rằng, các con phố ở dọc bờ sông Tam Bạc, Hải Phòng sẽ còn giữ lại được trong khả năng có thể (bài toán phát triển và tư duy trong định hướng). Tránh vết xe "phát triển" của Sài Gòn!