Mùa thu trong thơ Nga

[tykva]

Đây là một chủ đề hay, mình khuân vác sang đây làm tư liệu

Rừng viết

Nhân đây mình có bài thơ này, cũng chủ đề mùa thu. Mùa thu mới bắt đầu, vì vậy mời chị Trăng Quê, Nina, Tykva, bác Phan… và cả nhà cùng canh ty dịch tiếp sức cùng mình bài thơ này của Николай Некрасов. Nói thật hôm nọ đang dịch thì bị đau bụng, xong tắc tị Có mấy bài thơ Nga về mùa thu cũng hay, mời mọi người có thể tham khảo ở trang này:

http://www.stihi-rus.ru/deti/osen.htm

НЕСЖАТАЯ ПОЛОСА

Поздняя осень. Грачи улетели,
Лес обнажился, поля опустели,

Только не сжата полоска одна...
Грустную думу наводит она.

Кажется, шепчут колосья друг другу:
"Скучно нам слушать осеннюю вьюгу,

Скучно склоняться до самой земли,
Тучные зерна купая в пыли!

Нас, что ни ночь, разоряют станицы1
Всякой пролетной прожорливой птицы,

Заяц нас топчет, и буря нас бьет...
Где же наш пахарь? чего еще ждет?

Или мы хуже других уродились?
Или недружно цвели-колосились?

Нет! мы не хуже других - и давно
В нас налилось и созрело зерно.

Не для того же пахал он и сеял
Чтобы нас ветер осенний развеял?.."

Ветер несет им печальный ответ:
- Вашему пахарю моченьки нет.

Знал, для чего и пахал он и сеял,
Да не по силам работу затеял.

Плохо бедняге - не ест и не пьет,
Червь ему сердце больное сосет,

Руки, что вывели борозды эти,
Высохли в щепку, повисли, как плети.

Очи потускли, и голос пропал,
Что заунывную песню певал,

Как на соху, налегая рукою,
Пахарь задумчиво шел полосою

Còn đây là đoạn dịch dở dang:

Thu muộn. Chim rời bay
Rừng trụi – đồng hoang vắng

Một dải yên tĩnh lặng
Gợi vẳng khúc ca buồn

Ngỡ bông lúa rì rầm:
“Lắng buồn nghe thu bão”….

Buồn nghiêng đổ xuống đồng
Bông trĩu vàng tắm bụi

Phanhoamay viết

Thôi lão già này đành chịu khó ngồi tra từ điển vậy!
Ai chịu khó tra từ điển, người đó mới ít phải tra từ điển!

Dịch nghĩa, chưa dám dịch thơ!

RUỘNG CHƯA GẶT

Thu muộn. Đàn quạ bay xa
Rừng trụi lá, đồng hoang vắng

Chỉ có THỬA RUỘNG CHƯA GĂT
Làm cho ta có ý nghĩ buồn

Hình như những bông lúa thì thầm với nhau:
“Nghe cơn bão tuyết mùa thu sao chán thế,

Chán phải rạp mình xuống tận đất
Khi những hạt to mẩy tắm mình trong bụi bặm

Những đàn chim tham ăn (bất kỳ) nào bay qua
sẽ phá nát chúng tôi, kể cả ban đêm

Thỏ xéo nát, và bão quất chúng tôi tơi tả
Người cày ruộng của chúng tôi đâu rồi? Còn đợi chờ gì nữa?

Hay chúng tôi xấu hơn đám lúa khác?
Hay chúng tôi đã chín không đều?

Phải chăng ông ta cày và gieo hạt,
Để gió mùa thu thổi tan tác chúng tôi?...”

Gió mang lại câu trả lời buồn bã:
- Bác thợ cày của các bạn kiệt sức rồi

Dẫu biết là cày cấy (gieo hạt) để làm gì
Nhưng không còn sức bắt tay vào việc

Kẻ nghèo khốn khổ – không ăn không uống
Dun đất sẽ hút trái tim anh ta

Đôi tay từng tạo ra những luống cày
Nay khô như que củi, lủng lẳng như dây thừng

Đôi mắt héo khô và giọng từng hát bài ca buồn thì khản đặc (mất giọng)

Như tì tay vào cái cày
Người nông dân trầm ngâm đi trên ruộng chưa gặt.

Nói thêm: НЕСЖАТАЯ ПОЛОСА = ruộng chưa gặt, đã sửa theo góp ý của Bí. Cảm ơn nhiều!

[rung_bach_duong]

Eo, các bác nhanh như điện . Cảm ơn bác Phan đã giúp em thoát khỏi cơn đau bụng. Bài thơ bác dịch chắc chắn sát nghĩa rồi, nhưng em có cảm giác như bác đang dàn hàng đi nghênh ngang giữa đường ấy . Riêng em, thú thực cái từ điển Huy biên chết tiệt ấy nó làm em loay hoay với cái bài này, quyển từ điển ấy nó nghèo nàn quá. Nhiều từ chả hiểu gì cả chứ chưa nói đến việc ghép vần.

Thực ra cái link http://www.stihi-rus.ru/deti/osen.htm còn nhiều bài về thu rất nhẹ nhàng. Mình định chuyển nó về topic Thu của FOR, nhưng bê đi bê lại ngại nên thôi. Đây cũng là quán thơ nên cứ lỳ luôn đây cũng được. Mình cũng vừa chọn bài ngắn ngủn nhất của Алексей Плещеев để dịch, còn những bài dài xương xương khác phần mọi người.

ОСЕННЯЯ ПЕСЕНКА

Миновало лето,
Осень наступила.
На полях и в рощах
Пусто и уныло.

Птички улетели,
Стали дни короче,
Солнышка не видно,
Темны, темны ночи.

Khúc thu

Mùa hạ trôi qua mau,
Thu về đây rồi đó.
Nơi cánh đồng, rừng nhỏ
Vắng vẻ và quạnh hiu.

Tránh rét đàn chim kêu,
Ngày trở nên ngắn lại,
Tia nắng mờ trễ nải,
Đêm đen lại càng đen.

[Phanhoamay]

rung_bach_duong viết

Eo, các bác nhanh như điện . Cảm ơn bác Phan đã giúp em thoát khỏi cơn đau bụng. Bài thơ bác dịch chắc chắn sát nghĩa rồi, nhưng em có cảm giác như bác đang dàn hàng đi nghênh ngang giữa đường ấy .

Khổ thân tôi, tôi đã viết như thế này mà:
"Dịch nghĩa, chưa dám dịch thơ!"

[Nina]

Lâu nay em nhớ bài thơ ... dịch theo phong cách chợ Bắc Qua của chị USY... Để em thử nhé, tất nhiên là một đoạn thôi

Thu muộn. Quạ bay
Rừng trụi, đồng vắng
Khoảnh đồng chưa gặt
Chỉ gợi nỗi buồn

[tykva]

ОСЕННЯЯ ПЕСЕНКА

Миновало лето,
Осень наступила.
На полях и в рощах
Пусто и уныло.

Птички улетели,
Стали дни короче,
Солнышка не видно,
Темны, темны ночи.

Bài ca mùa thu

Hè trôi qua nhanh thế,
Nhường thu đến đây rồi.
Rừng thưa và đồng vắng
Buồn mênh mang ngập tràn.

Chim theo đàn tránh rét,
Ngày ngại ngùng ngắn theo,
Mặt trời rụt rè chiếu
Đêm dày đặc hơn nhiều...

[Nina]

Bài ca mùa thu

Mùa hè đã hết
Mùa thu đã sang
Trong rừng, đồng ruộng
Vắng lặng, bẽ bàng

Chim đã bay đi
Ngày càng ngắn lại
Mặt trời không thấy
Toàn đêm đen dài

[tykva]

Hongducanh viết

Bây giờ đã bước sang mấy ngày đầu đông/ Nhưng tôi đến vơi NNN vào Trung Thu sưu tầm được bài thơ Nga cũng vào mùa Thu. Nếu bài này có rồi thì thôi , nhưng chưa có hy vọng các dịch giả trong NNN dịch giúp. Nếu hay thì sẽ được khao đấy.
Nguyên tác: Михаил Юрьевич Лермонтов.

Осень

Листья в поле пожелтели,
И кружатся и летят;
Лишь в бору поникши ели
Зелень мрачную хранят.
Под нависшею скалою,
Уж не любит, меж цветов,
Пахарь отдыхать порою
От полуденных трудов.
Зверь, отважный, поневоле
Скрыться где-нибудь спешит.
Ночью месяц тускл, и поле
Сквозь туман лишь серебрит.

1828

Hehe, chào bác. Em tặng bác bản dịch này, có điều em cũng chưa hài lòng lắm, vì lạm dụng vần ày quá, mong bác thông cảm

Mùa thu

Mikhail Iurevich Lermontov

Lá trên đồng ngả màu vàng áy,
Lượn vòng và theo gió bay bay;
Màu xanh ảm đạm còn giữ lại
Trong khu rừng thông héo lắt lay.

Dưới mỏm đá cao giữa đám hoa,
Chẳng còn thích nghỉ buổi ban trưa
Sau những giờ lam làm cực nhọc
Ngả lưng trên cỏ bác thợ cày.

Thú hoang trong rừng tìm vội vã
Chỗ trú đông trốn tránh qua ngày.
Màn sương bạc phủ lên đồng vắng,
Trăng đêm lu mờ sau đám mây.

[tykva]

Các bác cho em bon chen một cái nào...

X.Exenin viết

Гори, звезда моя, не падай.
Роняй холодные лучи.
Ведь за кладбищенской оградой
Живое сердце не стучит.

Ты светишь августом и рожью
И наполняешь тишь полей
Такой рыдалистою дрожью
Неотлетевших журавлей.

И, голову вздымая выше,
Не то за рощей - за холмом
Я снова чью-то песню слышу
Про отчий край и отчий дом.

И золотеющая осень,
В березах убавляя сок,
За всех, кого любил и бросил,
Листвою плачет на песок.

Я знаю, знаю. Скоро, скоро
Ни по моей, ни чьей вине
Под низким траурным забором
Лежать придется так же мне.

Погаснет ласковое пламя,
И сердце превратится в прах.
Друзья поставят серый камень
С веселой надписью в стихах.

Но, погребальной грусти внемля,
Я для себя сложил бы так:
Любил он родину и землю,
Как любит пьяница кабак.

Август 1925

X. Esenin

* * *

Sao nhỏ ơi, hãy sáng mãi đừng rơi.
Rải đầy lên thế gian này ánh lạnh.
Sau hàng rào nghĩa trang kia cô quạnh
Một trái tim đã vĩnh viễn ngừng rồi.

Như hạt vàng tháng tám trên bầu trời
Sao hãy rót vào tĩnh mịch thinh không
Nức nở tiếng sếu rung như than khóc
Trước chuyến bay dài đến chỗ trú đông.


Và ngẩng cao mái đầu nhiều cay đắng
Đâu đó sau rừng hay sau đồi xa
Bài hát nào tôi lại nghe văng vẳng
Về ngôi nhà xưa và quê hương ta.


Và mùa thu lá vọt vàng héo úa,
Nhựa bạch dương đến lúc cạn khô.
Vì những người từng yêu từng phụ bạc
Khóc bằng thảm lá rơi đầy trên cát.

Tôi biết chứ, cũng sắp đến lúc rồi
Dưới hàng rào thấp nhuốm màu tang lễ
Đến lượt tôi nằm xuống, đời nhỏ lệ
Nào phải lỗi của tôi hay của ai.

Tắt mất rồi ngọn lửa hồng âu yếm
Và trái tim trong lòng đất hóa tro.
Trên mộ bạn bè đặt viên đá xám
Khắc đôi ba dòng vui vẻ làm bia.

Tôi hiểu lắm nỗi buồn ngày tang tóc,
Nên tự viết cho mình đôi dòng thơ:
Người nằm đây yêu quê hương và đất
Như kẻ say mèm yêu quán rượu kia.

Tháng 8-1925

[Geobic]

Một bài thơ viết trong mùa thu buồn của Bà chúa thơ tình Nga Anna Akhmatova

* * *

Я научилась просто, мудро жить,
Смотреть на небо и молиться Богу,
И долго перед вечером бродить,
Чтоб утомить ненужную тревогу.

Когда шуршат в овраге лопухи
И никнет гроздь рябины желто-красной,
Слагаю я веселые стихи
О жизни тленной, тленной и прекрасной.

Я возвращаюсь. Лижет мне ладонь
Пушистый кот, мурлыкает умильней,
И яркий загорается огонь
На башенке озерной лесопильни.

Лишь изредка прорезывает тишь
Крик аиста, слетевшего на крышу.
- И если в дверь мою ты постучишь,
Мне кажется, я даже не услышу.

1912


* * *

Tôi đã học sao sống được khôn hơn,
Ngước nhìn bầu trời và cầu nguyện Chúa,
Trước tối tôi thường đi dạo hồi lâu
Cho mệt rã những ưu tư vô bổ.

Khi lá ngưu bàng xào xạc hẻm sâu
Tán thanh lương trà rũ màu vàng đỏ,
Tôi viết nhưng vần thơ vui vẻ
Về cuộc sống lét leo, tàn úa, rỡ ràng.

Tôi trở về. Liếm nhẹ tay tôi
Con mèo nhỏ lông xù rên rừ rừ âu yếm,
Và ngọn lửa hồng rực rỡ reo vui
Trong tháp xưởng cưa bên hồ nước lớn.

Thảng hoặc tiếng kêu của những con cò
Đậu xuống mái phá tan tĩnh lặng,
Và nếu anh tới cửa nhà tôi, gõ mạnh,
Tôi e rằng mình không nghe thấy đâu.

1912
TP dịch

[tykva]

@bác Hồng Đức: Đến hôm nay em mới thoát ra khỏi ám ảnh cái vần ày, em dịch bài thơ thu của cụ Ler theo vần a hầu bác...

Lermontov Mikhail Iurevich

Cây cối trên đồng vàng úa
Gió đưa lá rụng xoay tròn.
Duy nhất nơi rừng thông rậm
Màu xanh ảm đạm vẫn còn.

Thợ cày không còn thích nghỉ
Tạm rời công việc triền miên
Giữa đám hoa thu nở muộn
Trong bóng râm vách đá nghiêng.

Muông thú vội tìm chỗ tránh
Chờ mùa đông giá lạnh qua.
Cánh đồng bạc ròng lấp lánh
Mây mù che khuất trăng ngà.

Câu cuối cùng nghe kể cũng …hơi phũ, nhưng mà toàn bài thì có vẻ hay hơn đấy, bác Hồng Đức nhỉ? Bác có hài lòng không ạ?

[Nina]

Lá trên đồng vàng hết
Nhẹ nhàng bay lượn xoay
Chỉ rừng thông mệt mỏi
Còn chút xanh trên cây

Buổi trưa bác thợ cày
Chẳng đến bên vách đá
Sau nửa ngày vất vả
Để ngồi nghỉ giữa hoa

Cả đám thú liều lĩnh
Cũng vội vã ẩn thân
Trăng trên đồng héo úa
Trong màn sương đục ngần

[tykva]

@all: Hôm nay nhân một ngày đẹp trời Bí quyết định tiếp tục topic này. Mời các bác hưởng ứng

Аполлон Майков viết

Осенние листья по ветру кружат,
Осенние листья в тревоге вопят:
"Всё гибнет, всё гибнет! Ты черен и гол,
О лес наш родимый, конец твой пришел!"

Не слышит тревоги их царственный лес.
Под темной лазурью суровых небес
Его спеленали могучие сны,
И зреет в нем сила для новой весны.

***


Apollon Maikov

Xao xác lượn vòng theo gió,
Lá thu muộn phiền than thở:
“Chết mất thôi! Rừng trụi trơ,
Rừng ơi, cái chết đang chờ!”

Rừng chẳng nghe lời than khóc
Oai nghiêm dưới trời thẫm xanh,
Bắt đầu giấc ngủ hồi sinh
Sức căng đầy chờ xuân tới.

[tykva]

Konstantin Balmont

Mùa thu

Chùm quả dại chín dần
Trời mỗi ngày một lạnh,
Tiếng chim kêu ảm đạm
Gợi trong tim nỗi buồn.

Chim từng đàn lũ lượt
Tránh rét phía biển xanh
Lá lấp lánh trên cành
Rừng chuyển màu sặc sỡ.

Mặt trời thôi rạng rỡ
Hoa cũng phai bớt mùi.
Mùa thu sắp tỉnh rồi
Ngái ngủ mà bật khóc.

Константин Бальмонт viết

ОСЕНЬ

Поспевает брусника,
Стали дни холоднее,
И от птичьего крика
В сердце стало грустнее.

Стаи птиц улетают
Прочь, за синее море.
Все деревья блистают
В разноцветном уборе.

Солнце реже смеется,
Нет в цветах благовонья.
Скоро Осень проснется
И заплачет спросонья.

[Nina]

Konstantin Balmont

Mùa thu

Việt quất đang chín đỏ
Ngày lại càng lạnh hơn
Tiếng chim kêu xáo xác
Gợi trong tim nỗi buồn

Những đàn chim bay đi
Tới biển xanh xa lắm
Cây cối đang diện ngất
Trong xiêm áo đủ màu.

Mặt trời cười ít hơn
Hoa không còn thơm mấy
Mùa thu sắp tỉnh dậy
Sẽ ngái ngủ khóc nhè.

[Nina]

Chưa đến mùa thu, nhưng trời mưa suốt ngày... Em gửi tạm bài thơ này lên mời các bác dịch nhé, cũng sắp thu rồi còn gì ...

ТЫ ОПЯТЬ СО МНОЙ

Ты опять со мной, подруга осень,
Но сквозь сеть нагих твоих ветвей
Никогда бледней не стыла просинь,
И снегов не помню я мертвей.

Я твоих печальнее отребий
И черней твоих не видел вод,
На твоем линяло-ветхом небе
Желтых туч томит меня развод.

До конца все видеть, цепенея...
О, как этот воздух странно нов...
Знаешь что... я думал, что больнее
Увидать пустыми тайны слов...

Иннокентий Анненский.
Стихотворения и трагедии.
Сер.: Библиотека поэта. Большая серия.
Ленинград: Советский писатель, 1990.

[nguyentien]

Theo em nghĩ thì ở Việt Nam mùa thu chỉ có ở chỗ Nam Định (không rõ lắm ở Hà Tĩnh) ngược lên trên bắc thôi. Mấy bài thơ này hay lắm các bác ạ, nhưng mà em không thích mùa thu lắm, lại phải đi học .

[FORYTCHIA]

Em biết không mùa thu sắp đến rồi

For đọc lại Mùa thu của anh A.Майков chị Bí dịch, thèm được nữa
Dũng cảm chân ta bước
Lên sắc thu mong manh

thèm được ngồi chuyện trò, nghe / xem chị Bí dịch thơ và làm bánh cho ăn.

[Phanhoamay]

Hà nội mưa to, trời lành lạnh như mùa Thu đã đến. Bỗng dưng tôi nổi hứng dịch lại bài Mùa Thu của Apollon Maikov

Осень
Aполлон Майков


Кроет уж лист золотой
Влажную землю в лесу...
Смело топчу я ногой
Вешнюю леса красу.

С холоду щеки горят;
Любо в лесу мне бежать,
Слышать, как сучья трещат,
Листья ногой загребать!

Нет мне здесь прежних утех!
Лес с себя тайну совлек:
Сорван последний орех,
Свянул последний цветок;


Мох не приподнят, не взрыт
Грудой кудрявых груздей;
Около пня не висит
Пурпур брусничных кистей;

Долго на листьях, лежит
Ночи мороз, и сквозь лес
Холодно как-то глядит
Ясность прозрачных небес...

Листья шумят под ногой;
Смерть стелет жатву свою...
Только я весел душой
И, как безумный, пою!

Знаю, недаром средь мхов
Ранний подснежник я рвал;
Вплоть до осенних цветов
Каждый цветок я встречал.

Что им сказала душа,
Что ей сказали они -
Вспомню я, счастьем дыша,
В зимние ночи и дни!

Листья шумят под ногой...
Смерть стелет жатву свою!
Только я весел душой -
И, как безумный, пою!


(1856)




Mùa Thu
Apollon Maikov


Lá vàng phủ đất ẩm vàng
Tôi liều dẫm cả huy hoàng sắc thu

Má hồng lạnh, thích xiết bao
Chạy trong rừng lá xạc xào dưới chân

Lắng nghe có tiếng gãy cành
Những trò vui cũ đã thành xa xưa

Rừng che bí ẩn tuổi thơ
Hạt dẻ đã hái, đóa hoa đã tàn.

Lớp rêu êm phủ mịn màng
Không còn đám nấm tóc xoăn nữa rồi

Cạnh gốc cây hết đỏ tươi
Chùm việt quất đã một thời đỏ au.

Lạnh đêm đọng lá rất lâu
Trời trong lạnh lẽo trên đầu rừng cây

Dưới chân, lá nói gì đây
Dường như thần chết rình ngày nạn nhân...

Riêng ta hồn vẫn lâng lâng
Ca vang như kẻ tâm thần ngẩn ngơ!

Biết rằng chẳng phải vu vơ
Hái bông hoa tuyết giữa bờ rêu phong;

Hoa nào, nếu gặp, mỗi bông
Hái cho đến lúc Thu trồng đầy hoa

Lòng đã nói gì với hoa
Và hoa đáp lại hồn ta những gì?

Đắm trong hạnh phúc si mê
Ngày đêm đông lạnh nhớ về hôm nay

Dưới chân lá nói gì đây
Dường như thần chết rình ngày nạn nhân...

Riêng ta hồn vẫn lâng lâng
Ca vang như kẻ tâm thần ngẩn ngơ!

[Nina]

Trong những ngày mưa tràn nước ngập, em cũng xin ... dịch bịa tạc bài này

Осень Aполлон Майков ----------------------------------- Кроет уж лист золотой Влажную землю в лесу... Смело топчу я ногой Вешнюю леса красу. С холоду щеки горят; Любо в лесу мне бежать, Слышать, как сучья трещат, Листья ногой загребать! Нет мне здесь прежних утех! Лес с себя тайну совлек: Сорван последний орех, Свянул последний цветок; Мох не приподнят, не взрыт Грудой кудрявых груздей; Около пня не висит Пурпур брусничных кистей; Долго на листьях, лежит Ночи мороз, и сквозь лес Холодно как-то глядит Ясность прозрачных небес... Листья шумят под ногой; Смерть стелет жатву свою... Только я весел душой И, как безумный, пою! Знаю, недаром средь мхов Ранний подснежник я рвал; Вплоть до осенних цветов Каждый цветок я встречал. Что им сказала душа, Что ей сказали они - Вспомню я, счастьем дыша, В зимние ночи и дни! Листья шумят под ногой... Смерть стелет жатву свою! Только я весел душой - И, как безумный, пою! (1856)

Mùa thu Apollon Maikov -------------------------------- Trong rừng chiếc lá vàng Đã phủ lên đất ẩm... Dũng cảm chân tôi dẫm Lên sắc xuân của rừng. Má cháy lên trong lạnh; Tôi thích chạy trong rừng Nghe cành khô gẫy rắc Và quét lá bằng chân! Không còn thú vui xưa! Rừng hết điều bí mật: Hồ đào ai hái mất, Bông hoa cuối đã tàn; Rêu không bị đánh động Bởi đám nấm sữa xoăn Việt quất tía sắc hồng Quanh hốc cây nào thấy Và ban đêm băng giá Nằm lâu trên lá cây Bầu trời trong rực rỡ Nhìn lạnh lẽo xuống đây Lá xào xạc dưới chân Thần chết đang hát gặt Nhưng ta hát như điên Trong hồn vui ngây ngất Ta hái bông xuyên tuyết Trong rêu chẳng vô tình: Đón từng đóa hoa xinh Cho tới thu khoe sắc Và ngày đêm đông giá Ta hạnh phúc nhớ ra Lời thầm thì trò chuyện Của tâm hồn và hoa Lá xào xạc dưới chân Thần chết đang hát gặt Nhưng ta hát như điên Trong hồn vui ngây ngất (1856)

[USY]

Bài bạn Nina dịch sát nghĩa và hay, tôi rất thích mấy câu Nhưng ta hát như điên/Trong hồn vui ngây ngất .