65 năm ngày bắt đầu vòng vây Leningrad

[Nina]

Ngày 8/9/1941 là ngày bắt đầu của vòng vây Leningrad. Chính từ ngày 8/9/41 là ngày khởi đầu của 900 ngày đêm khốc liệt, làm thay đổi cuộc đời của biết bao người. 900 ngày đêm của sức mạnh, lòng dũng cảm và cơn đói.

Mời các bạn đọc thêm những hồi ức về vòng vây tại địa chỉ http://www.9may.ru/story_block/

Nina nghĩ rằng ở đây mọi bình luận là thừa...

[TLV]

Nina không cần bình luận đâu.

Tuy nhiên tiện thể Nina dịch tóm lược ra tiếng Việt là hay nhất.

Nhiều thành viên tiếng Nga hạn chế (có người còn chưa biết), chỉ vì yêu thích nước Nga mà vào đây, sẽ gặp khó khăn sau khi click vào link kia. Cố gắng nhé!

[Russian Weapons]

Phải rồi, "cô giáo" dịch ra đi, lười quá cơ ! :lol:
Hỗ trợ "cô giáo" bằng ảnh nhé !


Người dân Leningrad chết vì đói và lạnh.


Con đường sống qua hồ Ladoga.

[hungmgmi]

Em nghĩ chuyên gia TLV nên có bài tí chứ nhỉ?
Em copy tạm bài này lên đây trong khi chờ bài mới:

Leningrad 900 ngày trong vòng vây của phát xít Đức


Cuộc sống thanh bình của Leningrad bị phá vỡ sau cuộc tấn công của Đức nhằm vào Liên Xô ngày 22/6/1941. Không thể chiếm được thành phố, quân Đức lập vòng vây nhưng rồi đã bị đẩy lui sau gần 900 ngày đêm.

"Xoá sổ St. Petersburg khỏi bản đồ thế giới" là chỉ thị của Hitler. "Với việc Liên Xô thất bại, một khu đô thị lớn như vậy không còn chỗ để tồn tại nữa. Phần Lan cũng không thấy lý do để một thành phố ngay gần biên giới của họ tiếp tục hiện diện... Một cuộc bao vây căng thẳng sẽ được áp dụng với thành phố, đạn pháo và oanh kích không ngớt sẽ biến nơi đây thành đống đổ nát...".

Tất cả tiềm năng con người và vật chất của Leningrad được huy động để đẩy lui kẻ thù. Nhiều máy móc và tác phẩm nghệ thuật đã được chuyển đi trước cuộc bao vây. Những nhà máy còn lại được chuyển thành nơi bảo dưỡng vũ khí. Vì đa số nam công nhân đã ra mặt trận, nên người già, phụ nữ và thiếu niên phải vào làm việc trong nhà máy.

Trong thời gian bị vây hãm, thành phố bị bom phá huỷ. Các công viên tuyệt đẹp có đầy hố bom. Không có nhiên liệu, các nhà máy điện và nhà máy nước không thể hoạt động. Mùa đông năm 1941-1942 vô cùng lạnh lẽo, và người Leningrad bị đóng băng trong những ngôi nhà điêu tàn. Khẩu phần bánh mỳ hàng ngày giảm xuống còn 125-350 gram. Mỡ, thịt, đường thường là không có. Thiếu lương thực, thời tiết giá lạnh và các cuộc oanh kích không ngớt khiến số dân thường thiệt mạng tăng nhanh. Tỷ lệ chết tăng vọt vào tháng 1/1942. Người ta ngã ở ngoài đường và không thể gượng dậy được nữa. Buổi tối, các thi thể được đưa về nghĩa trang. Tuy nhiên, vì không thể đào mộ xuống nền đất lạnh cứng, các xác chết cứ nằm trên tuyết. Thi thể những người xấu số mà người nhà không có đủ sức đưa đến nghĩa trang thì nằm lại ở gần nhà.

Khẩu phần bánh mỳ bị giảm tới mức thấp nhất. Hội đồng quân sự quyết tâm đưa lương thực và nhiên liệu vào thành phố qua hồ Ladoga. Ngày 12/9/1941, hai xuồng ngũ cốc và bột mỳ cập bến tại Mũi Osinovets từ phía đông hồ. Đây là tuyến đường liên lạc duy nhất trong 900 ngày bao vây và người Leningrad gọi đó là Con đường Sống. Mùa đông đến, vận chuyển đường thuỷ không thể sử dụng được nữa. Việc xây dựng tuyến đường mùa đông trên mặt băng hồ Ladoga bắt đầu. Con đường mùa đông này được gọi là xa lộ quân sự 101.

Việc xây dựng được tiến hành trong điều kiện thời tiết cực kỳ giá rét và gió mạnh. Công nhân làm việc liên tục. Con đường xuất hiện dưới mưa bom đạn. Phát xít Đức liên tục nhằm bắn các phương tiện nên việc vận chuyển phải diễn ra trong đêm. Xe cộ thường vấp phải hố bom.

Vận chuyển qua hồ Ladoga chỉ có thể giúp duy trì mức khẩu phần bánh mỳ tối thiểu vào tháng 12/1941. Công nhân nhận 350 gram/ngày, còn nhân viên văn phòng, người phụ thuộc và trẻ em là 200 gram.

Một nhân vật nổi tiếng trên Con đường Sống là lái xe Maxin Tverdokhleb. Trước Tết 1942, xe tải của ông đi nhận hàng ở bờ phía đông hồ Ladoga - điểm nhận cứu trợ lượng thực cho người bị bao vây. Ông nhận ra ngay rằng xe tải của mình chất toàn hộp gỗ dán đề chữ "Dành cho trẻ em của Leningrad Anh hùng" thay vì những túi bột mỳ bình thường. Thấy sự bối rối của lái xe, viên chỉ huy phụ trách cung cấp lương thực giải thích những hộp này đựng quýt của Gruzia làm quà Năm mới cho trẻ em Leningrad. "Hãy cố gắng đưa hàng về đúng giờ nhé", viên chỉ huy hét trong lúc xe tải chuyển bánh. Bóng tối nhanh chóng sập xuống, trăng sáng. Thật không hay chút nào vì Phát xít Đức đánh bom tuyến đường không chỉ vào ban ngày mà cả ban đêm nữa. Đêm đó cũng không phải ngoại lệ.

"Hai máy bay Messerschmitt tấn công tôi", Maxim Tverdokhleb nhớ lại. "Chúng nhằm vào thùng xe và cabin. Tôi đi nhanh, rồi chậm lại, sang trái, sang phải. Xung quanh tôi, tuyết bắn lung tung. Cabin bị trúng mấy viên đạn. Kính chắn gió vỡ thành những mạnh vụn. Tôi thấy có gì đó đâm trúng tay và bỏng rát. Tôi lôi ra để ngăn máu chảy và không bị choáng. Tôi không thể nhìn thấy gì trước mặt nữa. Tôi có thể nhảy ra ngoài và trốn vào lề đường, nhưng còn số quýt cho trẻ em thì sao? Tôi nghĩ tôi sẽ quyết đi đến cùng".

Cuối cùng ông cũng tới đích. Xe tải của ông bị trúng 49 viên đạn. Nhưng trẻ em Leningrad thì nhận được quýt từ nước cộng hoà đầy nắng Gruzia trong dịp năm mới.

Con đường Sống đã vận chuyển lương thực cho Leningrad suốt mùa đông năm 1941-1942. Nhờ nó mà nhiều mạng sống đã được cứu, thành phố thì vẫn liên lạc được với khu trung tâm.

Trong suốt 900 ngày bị vây hãm, Leningrad phải chịu nhiều đau đớn khủng khiếp. Tuy nhiên, tình cảnh thiếu thốn và chết chóc không thể huỷ hoại tinh thần người dân thành phố. Người ta chiến đấu, làm việc tại các nhà máy quốc phòng, áp dụng các chương trình phù hợp hoàn cảnh. Vào mùa hè, họ trồng rau trong công viên và trên đại lộ. "Không một thử thách nào có thể phá vỡ tinh thần chúng tôi" là câu nói thường được nghe thấy. "Thành phố sẽ không đầu hàng kẻ thù. Chỉ khi nào sông Neva chảy ngược dòng, thành phố mới đầu hàng Đức Quốc xã".

Trong lúc khó khăn như vậy, người Leningrad vẫn không quên sáng tác thơ và soạn nhạc. Đó chính là thời điểm nhà soạn nhạc Nga Dmitry Shostakovich viết Bản giao hưởng số 7. Ngày 9/8/1942, dàn nhạc chơi bản nhạc tại nhà hát. Nhạc vừa dứt, tiếng vỗ tay vang lên. Khán giả rơi nước mắt, những giọt nước mắt vui mừng và tự hào.

Trước sự dũng cảm, kiên cường của người dân Leningrad, phát xít Đức không thể chiếm được thành phố. Tháng 1/1944, Hồng quân phản công, chấm dứt cuộc bao vây kéo dài 900 ngày đêm. Leningrad trở thành biểu tượng cho lòng dũng cảm, không thể đánh bại của Liên Xô.

[hungmgmi]

Một số hình ảnh về cuộc phong tỏa 900 ngày đêm:
Đại lộ Nepski sau trận bom của quân Đức 9/1941:


Nhân dân Leningrad xây dựng phòng tuyến:


Tất cả chúng tôi sẽ cầm vũ khí:


Tại một chốt trực chiến ở Nhà hát mang tên Pushkin:


Bên bờ Nheva:


Tạm biệt:


Sơ tán trẻ em:

[danngoc]

Hồi ức về CTVQ tại Len:

Josef Finkelshteyn
CUỘC CHIẾN VĨ ĐẠI ĐÃ BẮT ĐẦU

Ngay từ dạo mùa xuân 1941, người ta đã có thể cảm thấy hơi thở của chiến tranh đang tới gần.

Thời gian này tôi đang làm việc tại Học viện Nghiên cứu Leningrad ở vị trí kỹ sư bậc cao. Tại đây chúng tôi được học về các phương pháp phòng chống không kích. Sau giờ làm việc, trong sân của Học viện, chúng tôi học cách đào chiến hào và đeo mặt nạ phòng độc rồi thử làm việc trong khoảng nửa giờ. Đó là cách chúng tôi chuẩn bị phòng ngừa một cuộc tấn công thực sự bằng hơi ngạt.

Đêm ngày 22 tháng Sáu trời ấm áp và quang đãng. Đang là thời gian làm lễ tốt nghiệp ở nhiều trường học, tôi đi về nhà sau khi dự một buổi tiệc mừng. Ở buổi tiệc tôi được gặp khá nhiều thanh niên. Các cô gái thướt tha trong những chiếc áo dài dạ hội màu trắng và giày cao gót. Những đôi gót giày của họ vui vẻ gõ trên mặt đường nhựa. Không khí yên bình và tĩnh lặng bao trùm khắp nơi. Có tiếng ai đó ngâm nga giai điệu foxtrot đang thịnh hành “Tại nơi nào đó ở Taihiti”... Nhưng chúng tôi còn ở rất xa Tahiti và những tai họa khủng khiếp đang dần tiến đến. Chúng tôi không hề biết rằng cuộc chiến đẫm máu nhất trong lịch sử nhân loại đã bắt đầu được vài tiếng đồng hồ.

Sáng hôm sau tôi ra ngoài mua thức ăn. Một đám đông đang bao quanh chiếc loa phóng thanh gắn trên một cột điện. Tôi nghe thấy giọng nói ngèn ngẹt của Bộ trưởng Ngoại giao Molotov, "Máy bay Đức đã ném bom những thành phố của chúng ta mà không hề tuyên chiến. Đã có những trận chiến ác liệt diễn ra ngoài biên giới. Các chiến sĩ biên phòng anh dũng của chúng ta đang đánh bại cuộc xâm lăng của quân thù một cách dũng mãnh (ogoltelyi – không có từ tương tự trong tiếng Việt. Từ này có nghĩa là sự giận dữ không thể kiềm chế nhưng bộc lộ một cách có chủ đích. Nó thường được dùng trong các thông báo tuyên truyền nhằm mục đích chính trị - James Quinn)." Tôi không còn nhớ chính xác những lời ông nói, nhưng đó đúng là những gì còn đọng lại trong ký ức của tôi.

Chúng tôi đã cảm được chiến tranh đang tiến gần từng ngày một từ rất lâu trước khi nó thực sự bắt đầu, nhưng không ai nghĩ rằng chiến tranh lại nổ ra sớm và diễn ra kéo dài đến như vậy. Và chúng tôi cũng không thể ngờ sự thất bại của chúng tôi lại liên tục lâu như thế. Ai ai cũng biết tuyên bố của những vị lãnh tụ sáng suốt của chúng ta, "Chúng ta không cần những mảnh đất xa lạ, nhưng chúng ta nhất quyết không để mất dù chỉ một phân mảnh đất quê hương chúng ta.” Chúng tôi đã hát, “Chúng ta sẽ tiêu diệt quân thù trên chính quê hương chúng chỉ bằng một đòn kiên quyết. Sẽ có rất ít máu đổ,” Nhưng thực tế đã hoàn toàn khác. Tới tháng Chín, quân Đức đã xuất hiện ở rất gần Maskva và Leningrad.

Giữa tháng Sáu tôi đã nhận được một thông báo yêu cầu phải có mặt tại trụ sở quân uỷ (văn phòng tuyển quân - James Quinn) vào cuối tháng Bảy. Tôi không muốn phải chờ cho đến ngày đó nên đã tới trước vào ngày 23 tháng Sáu và nhập vào hàng người đứng chờ. Không khí rất hỗn loạn và ồn ào, nhiều người liên tục nguyền rủa. Các đại uý, thiếu tá và trung uý chạy nháo nhào từ phòng này sang phòng nọ với giấy tờ trên tay. Một sĩ quan cần vụ đọc tờ thông báo rồi hét vào mặt tôi, "Anh có mù chữ không? Chỗ này có viết rõ ràng khi nào anh cần phải có mặt ở đây! Đừng làm phiền tôi, về nhà đi!” Tôi trả lời, “Nhưng chiến tranh đã nổ ra. Tôi nói tốt tiếng Đức, có thể cho tôi làm thông dịch viên!” Viên sĩ quan cần vụ không thèm nghe lời tôi, “Đừng nói tào lao nữa! Cút đi!”
Cha tôi đã bị động viên ngay từ tuần đầu tiên của chiến tranh. Mẹ và tôi đi tiễn ông tại ga Varsava (Một trong những ga đường sắt chính ở Leningrad – James Quinn). Dàn kèn đồng đang chơi, các em thiếu nhi hát bài “Hãy mau quay về với chiến thắng”. Rất nhiều người trong số họ, bao gồm cả cha tôi, không bao giờ còn quay về nữa. Đối với ông, đó là một chuyến đi vào cõi hư vô.

Bức thư cuối cùng chúng tôi nhận được từ ông có đề ngày mùng 8 tháng Chín năm 1941. Ông viết, "Anh đã đạt được nhiều tiến bộ đáng kể. Anh đã học cách chơi domino và thực hành phẫu thuật điêu luyện.” Chúng tôi không bao giờ được nhận lá thư kế tiếp. Chúng tôi đã phải trải qua biết bao nhiêu chờ đợi mà không hề biết chuyện gì đã xảy ra. Mỗi lần hỏi thăm chúng tôi đều nhận được những câu trả lời như nhau, “Anh ta đã mất tích trong chiến đấu.” Sau cùng, vào cuối tháng Mười Hai năm 1941, chúng tôi nhận được một lá thư từ người đàn bà đã làm việc chung với cha. Bà viết rằng ở gần thành phố Staraya Russa bệnh viện của họ đã bị ném bom và cha tôi đã bị giết bởi một mảnh bom. Không ai khác ngoại trừ cha tôi bị chết. Người cha đáng thương của chúng tôi thật không may. Chúng tôi không cách nào tìm được mộ của ông, thậm chí chưa chắc mộ ông còn tồn tại.

Mọi người đều chờ đợi được nghe bài diễn văn của Stalin. Cuối cùng, vào ngày mùng 3 tháng Bảy ông cũng đã phát biểu trên radio. Đó đã là ngày thứ 12 kể từ khi cuộc xâm lược bắt đầu và quân thù đã chiếm được một phần lãnh thổ rộng lớn của chúng ta. Ông bắt đầu bài diễn văn của mình với từ “Hỡi các anh chị em”. Trước kia ông ta không bao giờ phát biểu với nhân dân bằng cách nói thân mật như vậy.

Ngay từ đầu tháng Bảy 1941, chính phủ đã cho thông báo sự thành lập của Đội quân Tình nguyện. Ai cũng có thể tham gia tổ chức này, thậm chí kể cả những người không thể phục vụ thường xuyên hoặc những người đã bị rút khỏi danh sách nhập ngũ vì có những khả năng đặc biệt (tôi cũng nằm trong số này). Người sĩ quan tuyển quân ghi tên tôi vào một sư đoàn dân quân dự bị mới thành lập, chỉ huy bởi những hạ sĩ quan và những người đã từng nhập ngũ. Số người đăng ký trong danh sách của sư đoàn chỉ đủ để lập thành một trung đoàn duy nhất. Những sĩ quan thừa lại, bao gồm cả tôi, được gửi tới một trung tâm huấn luyện dự bị đặt tại một trường học trên đảo Krestovsky. Chúng tôi cùng học chung với những nữ y tá đang gần kết thúc khóa học của mình. Đang trong thời chiến, mọi chuyện đều được tha thứ, do đó bạn có thể dễ dàng hình dung điều gì đã xảy ra nơi đây.

Mỗi ngày chúng tôi đều chờ đợi để nghe thấy tin tức về cuộc tổng phản công của quân đội ta, nhưng chúng tôi đã phải đợi một thời gian thật dài. Vào đầu tháng Tám một sĩ quan của đơn vị thiết giáp nọ xuất hiện tại sư đoàn chúng tôi. Anh ta tới để hỏi xem những ai đã từng làm quen với thao tác trên máy vô tuyến của xe tăng. Khi còn ở trong khóa huấn luyện quân sự dự bị năm 1939, tôi đã từng học chúng và tôi cho rằng mình có thể làm được những gì anh ta yêu cầu. Nhưng mong ước được thực sự tham gia chiến đấu của tôi cuối cùng vẫn không thành hiện thực. Một lần nữa tôi lại bị đưa vào đơn vị dự bị, có điều lần này là một đơn vị xe tăng dự bị. Tôi trở thành trung đội trưởng trung đội thông tin của cả một trung đoàn xe tăng hạng nặng đóng tại Đại học Bách khoa Leningrad.

Tới đầu tháng Chín bọn Đức đã chiếm được Shlisselburg, cắt đứt mối liên lạc đất liền giữa Leningrad và phần còn lại của tổ quốc. Đã có rất nhiều cuốn sách mô tả về nạn đói, cái giá lạnh và những hành động anh hùng của người dân thành phố bị bao vây. Tôi không đủ khả năng để viết thêm điều gì khác mới mẻ hơn.

Cháu gái tôi, Natasha, được tản cư tới Tashkent cùng với nhạc viện mà cháu đã nhập học vào mùa xuân. Mẹ tôi cũng sớm nhập cùng họ sau đó. Chín người trong số những họ hàng thân thiết của tôi ở lại Leningrad trong vòng vây. Chỉ còn hai trong số họ, dì Sonia và anh họ Victor của tôi, là còn sống. Những người còn lại đều đã chết vì tình trạng loạn dưỡng gây bởi sự thiếu ăn.

Tôi bắt đầu viết một cuốn nhật ký từ những ngày đầu của chiến tranh. Nó đã cùng theo tôi suốt cuộc chiến tranh trong cái ba lô quân dụng. Lúc này tuy trông thật sờn nát tiều tuỵ nhưng tôi vẫn giữ được nó. Dưới đây là vài đoạn trích trong cuốn nhật ký đó.

[danngoc]

Ngày 17 tháng Tám, 1941
Đã là ngày thứ 56 của cuộc chiến tranh, và là ngày thứ 47 trong đời lính của tôi. Tôi đã đăng ký vào Sư đoàn xe tăng Dự bị số 12, đóng tại khuôn viên của Đại học Bách Khoa Leningrad. Tôi là chỉ huy trưởng trung đội thông tin với chỉ một chiếc điện đài đã hỏng, một chiếc 71TK. Đại diện của các đơn vị quân đội đôi khi tới đây và chọn những người đã từng tham gia chiến đấu để đưa tới những đơn vị ngoài mặt trận. Thật đau khổ khi phải nghe những thông báo về các thành phố của chúng ta đang rơi vào tay quân thù. Bọn Đức tiếp tục tiến quân nhanh chóng vào sâu trong lãnh thổ nước ta.

Ngày 10 tháng Chín
Đã là ngày thứ hai liên tiếp bọn Đức ném bom dữ dội xuống Leningrad. Bầu trời đêm sáng rực bởi những ráng lửa cháy. Kho Bodaevsky, chứa những nhu yếu phẩm cung cấp cho người dân Leningrad, đang bốc cháy. Khi tiếng còi báo động không kích vừa cất lên, ban đầu tôi không cách nào thúc được mọi người tới trú trong những chiến hào tránh bom. Thế rồi một quả bom nổ thật gần đến nỗi kính trên các cửa sổ vỡ tan. Sau đó, tất cả mọi người đều ba chân bốn cẳng chạy tới các chiến hào. Quân Đức đã tiến tới sông Dnepr và chiếm được Kiev. Đêm đó tôi mơ thấy những quả táo Antonov to và ngọt ngào. Chúng thật lớn, mọng nước và ngon lành. Tại sao tôi lại có giấc mơ như thế nhỉ?

Mùng 1 tháng Mười
Bọn Đức đã vượt qua Pushkin và đang tiến tới Pulkovo. Trạm thiên văn Pulkovo đang bốc cháy. Trong suốt nhiều ngày trời bọn chúng tấn công Leningrad bằng đại bác tầm xa.

Sáng nay chúng tôi được chứng kiến cuộc hành hình những kẻ đào ngũ tại khu nhà máy bỏ hoang gần Đại học Bách Khoa. Vụ xử được thực hiện như một lời răn đe dành cho chúng tôi. Chúng tôi đứng thành hàng để quan sát vụ hành hình cho rõ hơn. Có ba kẻ đào ngũ, tất cả đều là thành viên một tổ lái tăng trong đại đội chúng tôi. Hai người trong bọn họ đội pilotka (mũ vải quân đội - James Quinn) và người còn lại đội chiếc mũ của lính xe tăng. Cả ba đều lộ vẻ đờ đẫn trên khuôn mặt. Có lẽ họ đã nói xong lời vĩnh biệt với cuộc đời. Họ bị cởi bỏ quần áo và đứng trong tuyết với độc đồ lót của mình. Đó là đợt tuyết sớm trong năm nay. Họ đứng đó, chờ một huyệt mộ đang được đào ngay cạnh họ. Họ đã chạy khỏi mặt trận, bỏ lại xe tăng của mình.

Tiểu đội hành quyết tới dàn ra phía trước mặt họ. Người lính đội chiếc mũ lính tăng lấy tay mình che mắt lại. Người ta bước tới gần và kéo tay anh ta xuống. “Bắn vào bọn phản bội tổ quốc,” người sĩ quan chỉ huy hô to. Máu vọt ra từ mặt họ và tất cả bọn họ ngã xuống. Có hai người vẫn còn động đậy. Một sĩ quan NKVD bước tới và bắn vào đầu hai người đó bằng khẩu súng lục của mình.

Quân thù đã xuất hiện ở Ligovo, cửa ngõ thành phố Leningrad. Pháo kích đã trở nên quen thuộc tới nỗi không ai thèm chạy tới hầm trú ẩn để tránh nữa. Khi tiếng còi báo động không kích cất lên, một lần nữa rất khó mà bắt được binh lính của tôi vào trú trong chiến hào. Tất cả nhân viên của bộ chỉ huy đều được phát một phiếu thực phẩm để tới ăn tại căn tin chỗ chúng tôi. Doanh trai không được sưởi ấm. Những chiếc chăn mỏng và áo khoác của chúng tôi không thể chống nổi cái lạnh. Một anh chàng khéo tay đã tự chế ra một chiếc lò sưởi nhỏ. Chúng tôi dùng gỗ lấy từ những công trình bị trúng bom gần đó để làm củi đốt. Chúng tôi đốt chiếc lò suốt 24 giờ trong ngày, nhưng trời lạnh tới nỗi điều đó cũng không giúp được gì mấy.

Tôi được phép về thăm gia đình trong hai mươi bốn tiếng đồng hồ. Khu vực nhà máy Putilovsky đã bị trúng bom và hai mươi hai người vừa trở thành vô gia cư tới trú tại căn hộ chúng tôi. Anh Mark của tôi và tôi nấu súp bằng cách đun chín món rong biển khô. Mẹ chúng tôi thường bỏ món đó vào nước tắm để giúp tăng cường sức tỉnh táo. Giờ đây chúng tôi dùng rong biển để đổ đầy dạ dày và dường như chúng khá ngon miệng đối với chúng tôi.

Trẻ em trong thành phố Leningrad đang được sơ tán. Chỉ còn một con đường duy nhất để đi từ Leningrad về hậu phương, băng qua Hồ Ladoga. Tất cả các tuyến đường sắt và đường bộ dẫn tới những vùng đất của ta đều bị cắt đứt. Phía Nam và phía Đông hiện bị bọn Đức phong tỏa, còn về phía Bắc là bọn Phần Lan. Ngày hôm qua em trai mẹ tôi, chú Naum, cùng gia đình của chú đã vượt qua Hồ Ladoga trên một chiếc xà lan.

Hoạt động của máy bay Đức ngày càng leo thang. Bầu trời sáng rực. Viện Hóa học Ứng dụng và chiếc vòng lượn cho thiếu nhi chơi đang bốc cháy. Quân ta đã phải rút bỏ Odessa.

Ngày 23 tháng Mười
Một bản thông báo mới của TASS cho biết “đây là ngày thứ năm của những trận chiến đấu ác liệt tại khu vực Mojaysky, Maloyaroslavsky và Kalininsky." Quân Đức đang rất gần Matskva. Tướng Zhukov đã được chỉ định làm chỉ huy trưởng của toàn thể mặt trận chống Đức. Một bức thư nữa của tôi gửi cho cha đã bị trả về. Tôi rất lo, “Không biết chuyện gì đã xảy ra với cha?” Tôi muốn tin rằng ông đã bị chuyển sang một sư đoàn khác.

Khi còn ở trong thành phố, tôi đi tới một cửa hàng, chỉ để ngắm chút ít. Khi tôi đứng đó, một người đàn bà béo lên cơn kích động. "Tại sao các anh lại bày đồ ngọt ở tủ hàng? ‘Mẹ ơi, mua cho con một chiếc kẹo’ – những đứa con của tôi kêu khóc. Đám bán hàng các anh có lẽ được tọng đầy mồm đồ ăn thức uống, nhưng các anh lại không chịu bán kẹo cho một đứa trẻ chỉ vì không có phiếu!?!” Bà ta la lớn và chìa cho người nhân viên bán hàng cái kukish (cử chỉ của bàn tay biểu lộ sự lăng mạ - James Quinn). Một ông già có bộ mặt hốc hác và những đầu ngón tay ám khói thuốc vàng khè ủng hộ bà ta, “Đúng đấy, tôi không cách nào mua được diêm mà không có tem phiếu. Chúng ta cứ đập vỡ cửa kính và lấy đi thôi!” Nhưng nào ai dám làm thế. Nếu họ thực sự làm điều họ đã dọa, họ sẽ bị xử bắn ngay lập tức.

Thức ăn trên bàn ăn của chúng tôi ngày càng trở nên tệ hơn. Chúng tôi chỉ có 75 gram bánh mì cho mỗi bữa sáng và bữa tối, đôi lúc có thêm một mẩu phômai hay cá nhỏ, và trà với đường. Vào bữa chính chúng tôi nhận được một đĩa xúp loãng và 200 gram bánh mì. Đôi khi có thêm một nồi súp đậu. Tôi không thể ngờ rằng món súp đậu đó có thể ngon như vậy. Tôi đã rất yếu, rất chật vật tôi mới leo được lên thang gác.

Những trận đánh ác liệt tiếp tục diễn ra gần Matskva. Tôi gửi một lá đơn xin được chuyển tới một đơn vị ngoài mặt trận lên sư đoàn trưởng của mình. Ông ta không chấp nhận và xua tôi đi. Quân ta đã phải rút khỏi Stalino (Donetsk, thành phố ở miền Nam Ukraine – James Quinn). Năm mươi ngàn tên Đức bị giết tại đấy. Mọi người nói, ‘chúng ta đã giết được hàng ngàn tên, thế nhưng chúng vẫn đang tiến công’. Khắp nơi mọi người đều nói về chuyện thực phẩm.

Ngày 7 tháng Mười Một
Hôm nay là lễ kỷ niệm Cách Mạng Tháng Mười. Hôm qua, nhân ngày lễ, chúng tôi được cấp mỗi người nửa lít rượu vang. Chúng tôi uống rượu giữa một trong những đợt báo động không kích. Hôm nay ở đây có một cuộc “diễu hành”. Chúng tôi diễu quanh Đại học Bách Khoa. Binh lính hỏi xin kẹo, hệt như lũ trẻ nhỏ. Vẫn chưa có tin tức từ cha tôi trong một thời gian dài. Tôi rất lo không biết hiện cha như thế nào.

Tôi phải trực tại nhà bếp và làm thân với người đầu bếp. Tới đêm thì tình bạn giữa chúng tôi đã trở nên thắm thiết. Ngày hôm sau anh tôi tới thăm và cô ấy tặng cho anh một nồi súp khi tôi lên tiếng đề nghị cô.

Trang nhất tờ Pravda (Sự Thật) Leningrad hôm nay có viết, “Leningrad đang bị bao vây. Mọi người không thể trông chờ việc cải thiện vấn đề thực phẩm cho tới khi vòng vây của quân thù bị phá vỡ.”
Hôm qua đã có lời kêu gọi những người tình nguyện tham gia vào một sư đoàn đánh phá vây. Chỉ có mười người được chọn trong đơn vị của tôi. Tôi không được chấp nhận bởi tôi vẫn chưa từng tham gia chiến đấu.

Ngày 14 tháng Mười Một
Đêm qua tại đây có ba cuộc báo động không kích. Một quả bom nổ ở đâu đó rất gần và ngôi nhà lắc lư như một gã say rượu. Đó là một đêm không trăng êm ả. Quân Đức đang bắn lên trời những quả pháo sáng treo lơ lửng nhờ những chiếc dù. Chúng chiếu sáng trời đêm tựa như đang ban ngày. Dường như tuyết đang có màu xanh, bóng cây trông như những con nhện khổng lồ đang duỗi những chiếc chân của chúng tới nơi chiến hào chúng tôi đang ngồi. Các xạ thủ phòng không cố gắng bắn hạ những chiếc dù pháo sáng. Các luồng đạn, đỏ, xanh lam và xanh lục, rạch ngang dọc bầu trời. Trông thật kỳ diệu và tuyệt đẹp như đang ở trong khu vườn Gassnardon (dinh thự do chính phủ quản lý, mở cửa cho công chúng – James Quinn).

Vào tám giờ sáng tiếng còi báo động không kích lại vang lên. Bên trong chiến hào lạnh lẽo và ẩm ướt. Chân cẳng của chúng tôi lạnh cóng.

Chính uỷ sư đoàn đã hứa sẽ giới thiệu đơn xin của tôi vào lực lượng quân nhảy dù. Tôi đang lo rằng mình lại bị từ chối lần nữa. Khẩu phần bánh mì hàng ngày của chúng tôi đã bị giảm xuống còn 300 gram. Đây là thứ thực phẩm chính của chúng tôi. Người ta nói rằng loại bánh mì này được làm với nguyên liệu chứa tới 40% là mạt cưa.

Có tin đồn là một khẩu đại bác bí mật đang di chuyển từ vùng này sang vùng khác để bắn vào Leningrad. Những người tình nguyện trong sư đoàn chúng tôi cố gắng tìm ra nó. Họ cho rằng đã xác định được nó tại Công viên Udelniy, sau đó lại bảo tìm thấy tại chỗ này chỗ khác.

Hiển nhiên những người tình nguyện kia đã bị ảo giác vì đói.

Ngày 16 tháng Mười Một
Những đợt oanh tạc ác liệt cứ lặp lại ba đêm một lần. Binh lính dưới quyền tôi chật vật mới tới được chiến hào. Tất cả bọn tôi đều trở nên bị ám ảnh bởi thuyết định mệnh. Có người đã nói, “Người có số bị treo cổ sẽ không chết đuối, không ai thoát khỏi số kiếp của mình, tựa như trong một giấc ngủ say.”

Một mệnh lệnh được ban ra: “Mọi người đều phải ngủ trong trang phục sẵn sàng. Khi có không kích mọi người đều phải mau chóng chạy tới chiến hào trú ẩn của mình.” Hôm qua tôi có mặt trong thành phố và tới thăm nơi làm việc cũ của mình. Thức ăn là điều duy nhất mà người ta bàn tới.

[danngoc]

Ngày 6 tháng Chạp
Anh tôi đã bán đứt cây đàn piano của chúng tôi với giá rẻ mạt. Anh ấy cũng đã bán những đồ gỗ dùng trong phòng ăn, cái áo khoác lông cáo của cha và những đồ vật khác đã từng có mặt trong một phần cuộc đời chúng tôi từ khi tôi còn là một đứa bé. Tôi còn nhớ cha tôi đã mặc chiếc áo khoác lông đó khi ông từ nhà đi thăm các bệnh nhân của mình. Giờ ông đang ở nơi nào? Điều gì đã xảy ra cho ông? Tốt nhất là hãy nghĩ về việc làm cách nào giúp đỡ những người thân của bạn hơn là nghĩ về tất cả những chuyện linh tinh đang xảy ra xung quanh.

Một gã con buôn chợ đen tới để mua những món đồ trong nhà chúng tôi. Hắn nói, “Tôi là một trong những bệnh nhân cũ của cha các anh, do đó các anh nên để giá thấp cho tôi, nhân mối quan hệ quen biết xưa kia.” Cái thứ lập luận gì mà lạ lùng? Hắn thử đội chiếc mũ lông của cha tôi và ra ngắm trước tấm gương. Tôi đã nói “Cái mũ thật vừa với ông” thay vì làm điều tôi thực sự mong muốn là đấm vào mõm hắn và đá hắn ra ngoài.

Vẫn không có thư gì của cha. Tôi vẫn chưa nhận được hồi âm từ đề nghị được gửi ra mặt trận làm thông dịch viên của mình.

Ngày 10 tháng Chạp
Trời lạnh 20 độ âm và có gió mạnh. Quân đội vẫn được cho ăn thứ gì đó, nhưng thường dân đang chết dần vì đói. Họ ngã xuống như những chiếc lá vào cuối thu. Hôm qua, tôi đã nhận được giấy phép cho về thăm nhà trong hai mươi bốn giờ. Tôi đã hứa với tham mưu trưởng là sẽ mang tới một chiếc máy hát từ nhà mình.

Anh Mark và tôi đã phá chiếc bàn nhỏ mà trước kia tôi và đứa cháu Natasha thường cùng ngồi làm bài tập của mình. Đó là một chiếc bàn màu trắng tuyệt đẹp. Mark và tôi cùng tắm trong một chiếc chậu tắm, mặt đối mặt. Nước tắm được đun bằng củi từ chiếc bàn. Đó không phải là tắm mà là đang hưởng thụ trên thiên đường. Tôi đã không tắm trong suốt một tháng nhưng, tạ ơn Trời, vẫn không có rận. Tới buổi chiều anh tôi, bạn của anh là Igor Mukhin và tôi tất cả cùng ngồi quanh chiếc lò sưởi nhỏ trong đó phần còn lại của chiếc bàn đang cháy. Chúng tôi uống cà phê làm từ rễ cỏ rang không pha đường và bàn tán với nhau về thức ăn và tình hình ngoài mặt trận.

Bọn Đức đã tập trung 31 sư đoàn bộ binh, 10 sư đoàn xe tăng và 7 sư đoàn cơ giới quanh Matskva. TASS thông báo, “Quân ta đã tiến hành một đợt phản công và đẩy lùi quân Đức từ 50 tới 100 kilômét khỏi Matskva.”

Ngày 12 tháng Chạp
Nhật Bản bất ngờ tấn công vào hải quân Mỹ. Thiết giáp hạm "Prince of Wales" và một tuần dương hạm loại "King George" bị đánh chìm. Lực lượng Nhật đã đổ bộ lên Philippines và Malaysia. Mọi người đều tin rằng chúng ta sẽ sớm tuyên chiến với Nhật Bản. Quân đội ta đã giải phóng thành phố Yeltz. Gần Matskva 30,000 lính Đức và 1,500 xe tăng bị tiêu diệt trong các trận chiến. Vẫn không có tin tức gì về cha tôi.

Ngày 20 tháng Chạp
Ngày 17 tháng Chạp tôi được tin là một trong những đơn xin của tôi đã được chấp nhận và tôi được nhận vào Đại đội Thông tin dự bị. Tôi đã được chuyển từ lính thông tin thành một điện đài viên thuộc lực lượng thiết giáp và giờ lại trở thành lính thông tin lần nữa.

Tôi gửi một điện tín tới người thân của mình ở Tashkent, chúc họ một Năm Mới 1942 Hạnh phúc. Điều gì đang chờ đợi chúng tôi trong tương lai? Tại đâu và khi nào chúng tôi sẽ gặp lại nhau? Khi đó biết ai còn sống và ai đã mất đi? Chỉ có Chúa mới biết điều đó.

Ngày 21 tháng Chạp
Đã là ngày thứ ba của tôi tại nhiệm sở mới. Tại đây tôi gặp lại rất nhiều bạn cũ từ hồi ở Học viện Truyền dẫn Điện và cả một anh bạn cùng học trường "Petershul" tên là Karlin. Cậu ta bảo tôi rằng đơn vị tình báo của Phương diện quân đang tuyển điện đài viên biết tiếng Đức. Ngay lập tức tôi gửi hai báo cáo tới người phụ trách và tới đơn vị tình báo của Phương diện quân.

Người ta kể rằng còn lại rất ít thực phẩm trong các cửa hàng tại Leningrad. Rất nhiều người đang chết dần vì đói. Họ được mai táng trong những ngôi mộ tập thể, có người được liệm trong bao, có người thì không. Không có gỗ để làm áo quan. Rất nhiều người chết ngay trên đường phố. Đội mai táng thu nhặt họ vào sáng sớm và đưa tới một nghĩa trang tập thể. Do mùa đông lạnh lẽo đến sớm nên mặt đất bị đóng băng rất sâu. Mất khoảng từ 300 tới 500 rúp để thuê người đào một huyệt mộ.

Mark tới thăm tôi. Anh ấy trông rất tiều tụy. Những vết loét xuất hiện trên mặt và cánh tay anh do đói. Anh kể tôi rằng anh đã đến thăm chú Naum trong bệnh viện. Bệnh tim của chú đang nặng thêm do tình trạng loạn dưỡng. Chú ấy nói với Mark, “Chúng ta hãy cùng nói lời Vĩnh biệt với nhau.”

Một lần nữa tôi lại viết báo cáo cho đơn vị tình báo của Phương diện quân để xin được nhận vào làm thông dịch viên trong quân đội trực chiến. Trời rất lạnh, tay và chân tôi đều lạnh cóng. Doanh trại đã từ lâu không còn được sưởi ấm.

Ngày 30 tháng Chạp
Hôm qua tôi về thăm thành phố. Hệ thống xe điện không còn hoạt động nữa. Không còn chút nhiên liệu nào. Mặc cho chiến tranh, một vài nhà hát vẫn còn hoạt động. Họ diễn những vở kịch hoàn toàn không liên quan gì tới chiến tranh – vở "Cyrano de Bergerac" và "Bà Kamelias" tại Nhà hát Leninsky Komsomol; vở “Ba người lính Ngự lâm” tại Nhà hát Ca nhạc Hài kịch; và vở “Một người chồng lý tưởng” ở Nhà hát Radlov. Phần lớn các nhà hát đều đã đóng cửa.

Người đại diện của Bộ chỉ huy Phương diện quân lại tới và ghi vào sổ tay của mình là anh ta sẽ đăng ký tôi vào đơn vị của anh ta làm thông dịch viên. Cái lạnh ngoài trời hiện đang khoảng 30 độ âm.

Trong Tiểu đoàn Tình báo vô tuyến Đặc biệt 345

Đáng tiếc đây là tờ cuối cùng trong quyển nhật ký của tôi. Sau một thời gian dài, một trong những đề nghị của tôi được chấp thuận và tôi được đưa tới Tiểu đoàn Tình báo vô tuyến Đặc biệt 345. Tôi đã phục vụ trong tiểu đoàn này bốn năm (từ 1942 tới 1945). Nhiệm vụ chính của tôi là nghe trộm những bức điện radio cấp tiểu đoàn và sư đoàn Đức. Đôi khi chúng phát đi những bức điện khá quan trọng giữa trận đánh mà không dùng mã khóa. Chúng tôi phải nghe chúng trong các chiến hào ngoại trận địa bởi sóng của các máy vô tuyến đó không phát được xa quá 1 km.

Vào ngày mùng Hai tháng Giêng tôi tới được tiểu đoàn. Tiểu đoàn trưởng – đại uý Friedman lưu ý tôi, "Chỗ này có khá nhiều các cô gái trẻ xinh đẹp. Đừng tìm cách ve vãn họ nếu không muốn bị sa thải.” Đúng là có rất nhiều cô gái 16 - 18 tuổi xinh xắn dễ thương đang phục vụ tại đây. Tất cả bọn họ đều tốt nghiệp từ những khóa hiệu thính viên vô tuyến và được động viên từ hồi đầu chiến tranh.

Ngày mùng Năm tháng Giêng tiểu đoàn của tôi vượt qua Hồ Ladoga đang đóng băng bằng xe tải để tới Phương diện quân Volkhov. Chúng tôi được thông báo, “Hãy sẵn sàng để nhảy ra khỏi xe bất cứ lúc nào. Ở đây có rất nhiều hố trên mặt băng mà xe tải có thể lọt vào.” May mắn thay mọi việc đều đã kết thúc tốt đẹp. Và không cần phải nhảy khỏi chiếc xe tải. Khi chúng tôi tới được bờ hồ bên kia, tôi đổi hai bao thuốc lá từ khẩu phần chỉ huy của bản thân để lấy nửa cân bánh mì. Tôi không thể kìm lại được và ăn nó ngay lập tức.

Câu chuyện chi tiết về những năm tháng gian khổ không thể nào quên đó, về cái chết của các bạn tôi và về những dặm đường chiến tranh đằng đãng, tôi xin được kể vào một dịp khác. Đó là một câu chuyện quá dài để kể ra ở đây.

[hungmgmi]

Nhạc sĩ Shotstakovich tại một chốt trực chiến 10/1941:


Những đứa trẻ đói khát:


Tạm biệt ông nhé:


Cần phải tìm nơi trú ngụ mới ,1941:


Quảng trường Những người tháng Chạp, 1941:


Các bé vẫn được cô giáo dẫn đi dạo trong thành phố đổ nát:

[neva]

Một kỳ quan trên bờ sông Neva


Không phải ngẫu nhiên mà Petersburg (hay Saint Petersburg, từng có tên là Leningrad) là thành phố lớn duy nhất trên thế giới được trọn vẹn đưa vào danh sách Di sản văn hoá thế giới của UNESCO như một công trình bất hủ về lịch sử và văn hoá, về nghệ thuật xây dựng đô thị và nghệ thuật cảnh quan thế kỷ XVIII-XIX.

Được đích thân Piotr Đại đế khởi công xây dựng ở một nơi hoang vu và giữa cơn binh lửa chiến tranh vào năm 1703, thành phố mang tên đức vua có đầu óc cách tân này đã xuất hiện không phải như các thành phố khác là từ khu dân cư dần dần lớn lên thành đô thị. Nó mọc lên ngay lập tức, theo sự hình dung của người sáng lập, như một thiên đường trong tương lai, như niềm mơ ước mang tầm cỡ quốc gia và chỉ sau đó mới được vật chất hoá bằng các vật liệu đá và gỗ.

Ban đầu nó được xây dựng không phải từ các đường phố và những ngôi nhà riêng lẻ mà ngay tức khắc thành những quần thể kiến trúc đồ sộ về không gian. Mỗi toà nhà, mỗi đường phố, mỗi cây cầu dường như được "lắp ráp" theo một quy hoạch, một ý tưởng đã có sẵn trong đầu óc nhà vua và các kiến trúc sư bậc thầy trong sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống của nền kiến trúc Nga và những chuẩn mực cổ điển của nền kiến trúc Âu châu. Điều đó đã khiến cho Petersburg có một bộ mặt độc đáo không giống bất cứ một thành phố nào trên thế giới.

Trên lãnh địa của đế đô phương Bắc này có tới 3.700 di tích lịch sử và văn hoá cỡ địa phương. Những công trình này đại diện cho tất cả các phong cách kiến trúc của ba thế kỷ, bắt đầu từ Barocco. Trước khi tháp truyền hình được xây dựng với chiều cao 316m, điểm cao nhất thành phố là nóc nhọn của pháo đài Petropavlovskaja - 122,5m. Petersburg nằm ngay trên bờ một con sông có lưu lượng lớn nhất châu Âu - sông Neva với chiều rộng trong phạm vi thành phố tới 650m và độ sâu tới 14 - 23m.

Những chiến hạm lớn có thể đi vào được sông này để tham dự các cuộc diễu hành của hải quân. Người Petersburg không phải vô cớ tự nhận mình là dân đảo bởi lẽ thành phố của họ toạ lạc trên 42 hòn đảo của châu thổ sông Neva. Trong phạm vi thành phố có hơn 40 chi lưu, con ngòi và gần 20 kênh đào được nối liền với nhau bằng gần 300 cây cầu. Toàn bộ chiều dài được ốp đá hoa cương của các con kênh và sông là 150km. Petersburg chiếm vị trí dẫn đầu trong nhiều sự nghiệp vinh quang của lịch sử nước Nga.

Trên bờ sông Neva người ta đã đóng chiếc tàu thuỷ đầu tiên chạy bằng hơi nước của Nga mang tên Elizabeta, chiếc tàu chiến đầu tiên của Nga Thần tốc, còn trong thời đại mới là chiếc tàu phá băng nguyên tử đầu tiên, chiếc tàu sinh thái chuyên dụng đầu tiên của Nga. Petersburg đã thành lập phòng thí nghiệm hoá học đầu tiên trong nước của Lomonosov, đã khám phá ra định luật tuần hoàn của Mendeleev, đã được tiến hành những thí nghiệm của Pavlov và Sechenov.

Ngay dưới thời Piotr Đại đế tại đây đã thành lập viện bảo tàng công cộng đầu tiên ở Nga, thư viện quốc gia lâu đời nhất nước, nhạc viện đầu tiên, trường múa đầu tiên ở Nga. Cung điện Ermitage, một trong hơn 200 viện bảo tàng của thành phố, được ghi vào sách Kỷ lục Guinness với tư cách là bảo tàng tranh lớn nhất thế giới. Muốn đi xem hết tất cả các phòng, nơi bảo quản 3 triệu hiện vật nghệ thuật và đồ cổ, phải kinh qua một chặng đường dài 24km. Tại đây khách tham quan có thể chiêm ngưỡng những kiệt tác của các danh hoạ thế giới thuộc các dân tộc và các thời đại khác nhau, từ Leonardo da Vinci, Raffaelo, Goya cho đến Matisse, Gauguin, Picasso,...

Trong số những danh lam thắng cảnh hàng đầu của Petersburg, trước hết phải kể đến Pelergof hay còn gọi là Cung điện Mùa hè của vua Piotr. Khu dinh thự ven đô này của các vị vua chúa Nga có một quần thể cung điện và công viên nguy nga tráng lệ và một hệ thống vòi phun nước muôn hình muôn vẻ, độc nhất vô nhị trên thế giới, trải dài trên một diện tích mênh mông bát ngát rộng hàng trăm héc ta, giữa một cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp. Nhà mỹ học Xô viết nổi tiếng A.Lunacharski đã gọi Petergof là "viên ngọc trai của nghệ thuật".

Và quả thật, chính tại đây đã quy tụ những tác phẩm kiệt xuất của ngành điêu khắc, kiến trúc, hội hoạ, ngành làm vườn và công viên của Nga trong 3 thế kỷ. Trong những năm chiến tranh vệ quốc, Petergof đã bị bom phát xít tàn phá nặng nề và trên thực tế không còn tồn tại với tư cách là một di tích nghệ thuật. Nhưng nó đã được tái sinh.

Các nhà phục chế Xô viết bằng sức lao động sáng tạo phi thường đã khôi phục 140 vòi phun nước và 3 thác nước, đã đổ lại toàn bộ 300 pho tượng và bức phù điêu, đã dựng lên từ đống đổ nát những toà lâu đài, cung điện, đã phục hồi việc quy hoạch công viên, trồng mới hơn 10 nghìn cây các loại. Một đặc điểm nổi bật của Petersburg: đó là một thành phố cực Bắc trong số những thành phố lớn trên thế giới - nó chỉ nằm cách vòng Bắc cực có 6 độ, ở đây về mùa Hè có ngày cực liên tục.

Ánh hồi quang ban ngày đã tạo nên một hiện tượng kỳ diệu của thiên nhiên mà thành phố này được thừa hưởng. Ấy là những đêm trắng ngà ngà màu sữa đầy vẻ thơ mộng vốn đã từng đi vào sáng tác của những văn hào Nga vĩ đại như Puskin, Gogol, Dostoevsk... Vào những đêm trắng huyền ảo đó, được sánh vai cùng người bạn gái tha thẩn thả bộ trên đại lộ Nevski rồi dừng chân trên bờ sông Neva vào lúc nửa đêm và ngắm nhìn chiếc cầu Hoàng cung khổng lồ từ từ tách ra làm đôi, nâng bổng lên ở hai phía để cho tàu bè qua lại, vào những giây phút ấy ta thấy cuộc đời đẹp lạ lùng và kỳ diệu!

Đến Petersburg, cũng xin chớ quên rằng ta còn đến thăm thành phố của ba cuộc cách mạng, thành phố anh hùng. Chính tại Petersburg, chiếc nôi của cách mạng vô sản thế giới, đã diễn ra cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười vĩ đại mà nhà báo tiến bộ Mỹ John Reed chứng kiến tận mắt và gọi là Mười ngày rung chuyển thế giới. Phát đạn giả bắn ra từ chiến hạm Rạng đông đậu trên sông Neva vào đêm 25/10/1917 để làm hiệu cho cuộc tấn công của các công nhân, binh sĩ và thuỷ quân vào Cung điện Mùa đông - hang ổ cuối cùng của chính phủ lâm thời - đã mở đầu cho một kỷ nguyên mới trong lịch sử nhân loại.

Từ điện Smolnyi, trụ sở bộ tham mưu của Cách mạng Tháng Mười, Lenin đã trực tiếp lãnh đạo cuộc khởi nghĩa vũ trang thắng lợi và chính tại đây đã được thành lập chính phủ công nông đầu tiên trên thế giới. Trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại (1941-1945) điện Smolnyi đã trở thành trung tâm của cuộc phòng thủ huyền thoại của quân và dân thành phố Leningrad trong suốt 900 ngày đêm bị phát xít Đức phong toả hòng tiêu diệt ý chí bất khuất của thành phố này. Xin hãy nhớ mấy con số: 250.000 quả đại bác và trái bom của địch đã được trút xuống đây.

Hơn 3.000 ngôi nhà bị phá huỷ hoàn toàn và 7.000 ngôi nhà bị hư hại nặng. Chỉ riêng trong nghĩa trang Piskarevskoe, gần nửa triệu người dân Leningrad đã chết vì đói rét và bị sát hại bởi bom đạn quân xâm lược. Khẩu phần của mọi người bị cắt giảm đến mức tối đa: 125gr bánh mì trong một ngày cho các cán bộ, nhân viên, người già và trẻ em, 250gr cho công nhân, 300gr cho bộ đội ở hậu phương, 500gr cho bộ đội ở tiền phương. Trong những điều kiện khắc nghiệt như vậy, chỉ nội việc sống được đã là một chiến công.

Nhưng thành phố của Lenin vẫn chiến đấu và lao động quên mình. 200.000 người dân Leningrad đã gia nhập đội dân binh, 40.000 người được bổ sung vào bộ đội chủ lực, nửa triệu nam phụ lão ấu đã tham gia xây dựng công sự dưới hoả lực của quân thù. Để bảo vệ thành phố thân yêu của mình, công nhân Leningrad đã cho xuất xưởng 2.000 xe tăng, 1.500 động cơ máy bay, hàng nghìn khẩu pháo... Năm 1924 thành phố Petrograd (tức Petersburg) được đổi tên thành Leningrad; từ năm 1991 cho đến nay trở lại là Petersburg.

Những ngày cuối tháng 5/2003, thành phố Petersburg được trang trí lộng lẫy, rực rỡ cờ hoa để đón chào ngày sinh lần thứ 300 của mình. Một chương trình lễ kỷ niệm hết sức phong phú và đa dạng gồm mấy trăm tiết mục kéo dài suốt 10 ngày đã được thực hiện một cách hết sức ngoạn mục. Trong dịp vui này, thành phố đã được đón tiếp hơn 40 nguyên thủ quốc gia trên thế giới với hàng ngàn khách mời từ khắp năm châu bốn biển. Tại đây đã được ký kết một văn bản quan trọng - bản Tuyên bố Petersburg về sự bảo vệ di sản văn hoá lịch sử của các thành phố. Các đại biểu của 60 thành phố trên thế giới đã đặt bút ký vào văn kiện này.
(Sưu tầm)

[TLV]

Bản giao hưởng thành Leningrad.

“… đêm tĩnh mịch đến kinh hoàng. Hình như thành phố không thở, nằm trong bóng tối và chờ đợi. Rồi buổi sáng lại đến. chúng tôi nghe đài phát đi tuỳ bút của Erenburg… Erenburg đã nói rất hay:
“Thắng lợi đang biểu hiện bằng đôi cánh, nhưng nó có bước chân nặng nề. thắng lợi đang nhích dần đến trong bùn và máu. Giành được thắng lợi phải rất gian khổ”. Đúng là như vậy!...”

“…Tôi đã nhìn thấy tòa nhà 6 tầng ở phố Puskovski bị bom xuyên qua từ nóc đến nền. Bọn Đức đã dùng một chiến thuật mới: chúng ném bom phá trước, khi tòa nhà bị vỡ tung ra và không còn gì che đỡ nữa, chúng mới ném bom cháy xuống. Quân y viện đã ở trong tình trạng ấy. Ở đó rất nhiều thương binh chết…”

Vera Inbe – Nhật ký Leningrad

--

… Trong những ngày như vậy, nhạc sỹ Sôviết Dmitry Shostakovich, với nhiệt tình yêu nước sôi sục, sáng tác bản giao hưởng số bảy, về sau được mệnh danh là bản giao hưởng Leningrad.

Ngày 9-8-1942 lần đầu tiên bản giao hưởng được trình bày trong phòng hòa nhạc lớn của Leningrad. Không khí vô cùng xúc động. Những người nghe hốc hác vì đói ăn, mất ngủ, người vừa ở trận địa về, người vừa tanb tầm ca đêm, tan buổi trực phòng không trên các mái nhà. Nhiều chiến sỹ râu ria xồm xoàm chưa cạo, áo quần còn khét mùi thuốc súng. Và tiếng súng đang còn rung chuyển ở phía nam thành phố… Nhưng tiếng nhạc tượng trưng cho tinh thần bất khuất, vững tin vào thắng lợi cuối cùng đã hoàn toàn chinh phục người nghe.

Ở phòng hòa nhạc đi ra, mắt ai cũng rơm rớm lệ. họ xúc động vì những tình cảm lớn đã kích thích họ tiếp tục chiến đấu và chiến thắng. họ xúc động vì tiếng nói của lương tri mạnh mẽ trong bản nhạc một lần nữa khẳng định chân lý đang ở phía họ.

“Hành khúc phát xít” là đoạn nổi tiếng nhất trong bản nhạc. Nó như tiếng giày đinh rầm rập của một thế lực máy móc, quân phiệt phi lý và độc ác muốn dẫm nát cả thế giới dười chân mình. Không thể chấp nhận một thế lực phi nhân tính, phi đạo lý như thế hoành hành được! Vẻ đẹp của tâm hồn con người, vẻ đẹp của thế giới phong phú của loài người, thiên nhiên, hoa cỏ cho đến cuộc sống giàu tình nghĩa của một xã hội không có người bóc lột người không thể chấp nhận được tiếng giày đinh quái ác, diễu võ giương oai cứ lặp đi lặp lại mãi kia! Cuộc chiến đấu dữ dội nổ ra. Và chiến thắng phải thuộc về lương tri của loài người, vể hạnh phúc con người.

Đó là chủ đề xuyên suốt Bản giao hưởng Leningrad. Đài phát thanh Leningrad đã truyền đi trên sóng điện những nốt nhạc cổ vũ lòng người ấy nhiều lần. Tổng phổ của bản giao hưởng đã được chuyển về Moskva bằng máy bay và được đưa đi khắp thế giới. Nhạc trưởng Italia nổi tiếng Toscany đã chỉ huy buổi trình diễn bản giao hưởng này ở New York trong buổi hòa nhạc quốc tế lớn

Bản giao hưởng số bảy là một đài kỷ niệm vĩ đại ghi công nhân dân Leningrad đã hy sinh không bờ bến cho chính nghĩa của các dân tộc sôviết và của lòai người tiến bộ. Với tác phẩm này, Dmitry Shostakovich đã đạt đỉnh cao của sự nghiệp sáng tác của mình và được xếp vào hàng ngũ những nhà soạn nhạc lớn nhất của thế kỷ 20…

Trích trong "Cuộc chiến tranh giải phóng vĩ đại"
NXB TP HCM 1985

---

Tôi rất muốn giới thiệu với mọi người tác phẩm nổi tiếng "Symphony No.7 in C major, op.60" - Leningrad của Dmitry Shostakovich nhưng không thể up lên được, vì dung lượng lớn quá. Riêng nghe không đã mất 1 tiếng rưỡi. Không có link nghe online.

Nếu ai quan tâm thì tôi có thể copy gửi đĩa.

[rung_bach_duong]

Thật cảm động khi đọc những dòng trên bác TLV post về bản giao hưởng số 7 - bản giao hưởng thành Len. Đã tìm thấy link để free dowload. Mời cả nhà download tại đây:

http://www.lykhin.com/mp3/index.php

Dưới đây là bối cảnh ra đời của bản giao hưởng thành Len này nhé (lượm từ báo Nga) - cũng rất cảm động


12 (25)/9/1906 – 9/8/1975

Nhạc sĩ Dmitri Shostakovichvà Bản giao hưởng số 7 - bản giao hưởng thành Leningrad.

Có lẽ chưa bao giờ trong lịch sử nghệ thuật âm nhạc lại có một tác phẩm được ra đời trong hoàn cảnh đặc biệt, ảm đạm và kinh khủng như thế – đó chính là sự ra đời của bản giao hưởng số 7, hay còn lại là bản giao hưởng Leningrad của nhạc sĩ Dmitri Shostakovich.

Lúc bấy giờ vào tháng Sáu nóng nực của mùa hè năm 1941, cuộc sống thanh bình tại thành phố Leningrad không hề báo trước một tai hoạ sắp xảy ra. Dmitri Shostakovich lúc này đã là một nhạc sĩ nổi tiếng, ông là giáo sư nhạc viện thành phố Leningrad. Lúc này nhạc viện đang có một kỳ thi tuyển những tài năng âm nhạc và ông ở trong ban giám khảo. Ông ở lại trong căn hộ trống trải và lạnh lẽo của mình (lúc này vợ và hai con của ông đang ở nhà nghỉ ngoại ô). Sáng sớm ngày 22 tháng Sáu ông ngồi đọc tờ nhật báo “Sự thật Leningrad”, lúc đó không có tin gì đặc biệt ngoài tin tăng năng suất lao động và một số tin nước ngoài khác.

Đúng 10 giờ ông đã có mặt tại gian nhỏ của học viện để chuẩn bị cho kỳ thi. Kỳ thi diễn ra nghiêm túc, các thì sinh đang chăm chú và lo lắng đợi nhận xét của ông. Bỗng sự im lặng bất chợt bị phá vỡ. Tiếng còi báo động vang lên và ai đó đã đặt nhanh lên bàn mẩu tin nhắn: “Chiến tranh!” . Mọi người bàng hoàng khi nhận biết chi tiết thông tin này. Đến buổi chiều trong thành phố lơ lửng nhiều quả kinh khí cầu, người dân tụ tập dưới những chiếc loa công cộng để nghe bản tin cuối cùng với nỗi lo âu. Chiến tranh đã trải dài khắp đất nước, máu đã đổ và người hy sinh. Nhưng với người dân thành phố Leningrad chưa hề có khái niệm trong đầu rằng thành phố thân yêu của họ sắp tới đây cũng sẽ biến thành chiến trường. Nhạc sĩ dmitri Shostakovich đã làm đơn nhập ngũ, tuy nhiên người ta đã không nhận đơn của ông bởi lẽ ông cần hơn cho vị trí hiện tại của mình. Nhưng đến ngày 30 tháng Sáu đã hình thành đội dân vệ của thành Leningrad và ông đã gia nhập hàng ngũ của mình. Lúc bấy giờ ông được đầu quân vào đội cứu hoả. Ông luôn tâm huyết phải cống hiến sức lực của mình cho cuộc chiến chống quân thù này, ông sẽ phải làm một cái gì đó…Đội cứu hoả của ông trực chiến ngay trên nóc nhà của nhạc viện Leningrad. Ông được người ta trao cho mũ sắt, áo liền quần và nguyên tắc sử dụng vòi rồng cứu hoả. Và chính tại nơi đây, trên mái nhà của nhạc viện này, dưới bầu trời chiến tranh của Leningrad ông đã viết lên bản giao hưởng số 7 của mình, sau này được gọi là bản giao hưởng Leningrad. Bản giao hưởng của ông gồm 4 phần thì từ tháng Bảy đến tháng Chín năm 1941 ông đã viết xong 3 phần. Bản giao hưởng của ông đã được phát trên đài phát thanh trên toàn đất nước. Nó đã được vang dội trên toàn thế giới. Bản giao hưởng số 7 đã trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm và của cuộc chiến tranh chống phát xít xâm lược. Tuy nhiên buổi công diễn đầu tiên tại Leningrad của bản giao hưởng này vẫn đang còn ở phía trước.

Tại Leningrad đang bị phong toả người ta được nghe bản giao hưởng này qua đài truyền thanh Moscova. Sau 3 tuần phát trên truyền thanh Moscova, vào ngày mồng Năm tháng Ba năm 1942 bản giao hưởng được công diễn lần đầu tiên tại Kubưisev. Tuy nhiên bản giao hưởng của Leningrad nhất định phải được vang dội chính tại thành Leningrad, vì vậy ngay buổi chiều khi đài phát thanh Moscova phát đi bản giao hưởng này, đài phát thanh thành phố Leningrad đã triệu tập các nhạc công lại, cả thảy còn sót lại có 15 người. Mười lăm người này đã quyết tâm sẽ ra mắt buổi biểu diễn bản giao hưởng số 7 tại Leningrad. Khi người ta đem đến danh sách những nhạc công cũ của đài phát thanh thành phố Leningrad thì trong danh sách những họ tên của các nhạc công đã được đóng khung bằng hai loại màu: Màu đen và màu đỏ. Những họ tên được đóng khung màu đen gồm 27 người, đã bị hy sinh từ những tháng trước. Còn những người trong khung đỏ là những người còn sống nhưng không còn khả năng biểu diễn nữa. Người chỉ đạo nghệ thuật Iakov Babuskin đã đi tìm kiếm những người còn sống sót. “Những người sống sót đã hồi sinh lại như thế nào khi chúng tôi lôi họ ra khỏi những căn hộ tối tăm, lạnh lẽo” – ông nhớ lại. Thật cảm động đến rớt nước mắt khi họ lôi ra những chiếc áo đuôi tôm dạ hội của mình, những chiếc đàn vĩ cầm, violon sen, những ống sáo và chính tại nơi đây, dưới vòm nhà của đài phát thanh Leningrad phủ đầy băng tuyết các buổi diễn tập bắt đầu …

Và cuối cùng, ngày mồng Chín tháng Tám năm 1942 buổi công diễn đầu tiên của bản giao hưởng số 7 đã ra mắt khán giả. Tuy nhiên ngày mồng Chín tháng Tám là ngày khồng hề đơn giản chút nào với những người dân thành phố Leningrad. Vào ngày này quân phát xít Đức hạ quyết tâm bao vây gọn thành Len. Thậm chí bọn chúng còn in sẵn trước những tấm giấy mời đi dự lễ mừng chiến thắng khi chiếm được thành Len tại nhà hàng Astoria. Nhưng ngày mồng Chín tháng Tám những tấm giấy mời này đã nằm gọn trong tay người dân Leningrad và những người bảo vệ thành Len. Khắp nơi trên thành phố Leningrad đã dán những tấm áp phích thông báo: “Ngày 9/8 tại nhà hát Lớn của thành phố sẽ có buổi biểu diễn bản giao hưởng số 7 của Dmitri Shostakovich – đây là buổi công diễn đầu tiên tại Leningrad”. Thật lạ ngày ông mất c ũng trùng đúng vào ngày 9/8. Hai tuần nữa là đến ngày sinh của ông và người Nga sẽ kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông bằng buổi hòa nhạc tại gian hòa nhạc Lớn tại Moscova vào ngày 20/9 sắp tới.

Hình ảnh Dmitri Shostakovich viết bản giao hưởng trên mái nhà nhạc viện Lenigrad và hình ảnh những tấm áp phích thông báo buổi công diễn đầu tiên tại Len ngày 9/8/1942.

[TLV]

rung_bach_duong viết

...về bản giao hưởng số 7 - bản giao hưởng thành Len. Đã tìm thấy link để free dowload. Mời cả nhà download tại đây:

http://www.lykhin.com/mp3/index.php

RBD giỏi lắm, mình tìm hoài không ra được link kiểu như vậy.

Ngoài ra còn thêm mấy cái link của RBD đã upload:

http://www.4shared.com/file/3632036/...symph7-1.html?
http://www.4shared.com/file/3629850/...symph7-2.html?
http://www.4shared.com/file/3630154/...symph7-3.html?
http://www.4shared.com/file/3631574/...symph7-4.html?

[Apomethe]

http://www.langven.com/forum/index.php?showtopic=1080

http://www.classicalvietnam.info/mod...Detail&cid=270

Kể ra không nghe nhạc cổ điển mà gặp phải giao hưởng của Shostakovich thì cũng hơi nản

[TLV]

Nhật ký của cô bé Tania Savicheva

Tháng 9-1941, cụm Tập đoàn quân phương Bắc của Hitler đã chiếm được một phần quan trọng xung quanh Leningrad. Ngày 8-9, chúng chiếm giữ Schlusselburg, phía đông hồ Ladoga, chia cắt hoàn toàn thành phố với phần còn lại của Liên Xô.

Leningrad hoàn toàn bị phong tỏa.

Trong suốt 900 ngày đêm thành phố Leningrad bị bao vây, nhiều trẻ em được sơ tán tới thị trấn Karpinsk ở vùng núi Ural. Điều đầu tiên mà chúng làm khi tới nơi là chạy tới công viên địa phương. Ania, mới 12 tuổi vào năm 1942 nhớ lại:

“Nhưng chúng tôi chạy vào công viên không phải để đi dạo, mà chúng tôi chạy tới để ăn. Vì chúng tôi quá đói! Chúng tôi đặc biệt thích lá thông vì lá kim mềm của nó hình như rất ngon. Chúng tôi ăn những chồi thông nhỏ mới nhú và nhai ngấu nghiến đầy mồm cỏ… Vì kể từ khi thành phố bị bao vây, tôi mới lại được ăn tất cả những lọai cây mà tôi có thể ăn”

Trước chiến tranh, dân số Leningrad là 3,100.000 người. Khoảng 1.700.000 người, trong đó có 414.000 trẻ em đã sơ tán khỏi thành phố từ tháng 6-1941 tới tháng 3-1943. Vì vậy rất nhiều người dân thành phố đã chết vì đói. Trong suốt mùa đông đầu tiên và khắc nghiệt nhất, trong thời gian thành phố bị bao vây, mùa đông năm 1941-1942, hơn 263.000 người đã chết đói trong thành phố. Tính tổng số, tất cả có trên 600.000 người đã chết đói và được chôn cất tại nghĩa trang Piskarevskoe của thành phố

(Albert Axell – Nguyên soái Zhukov người chiến thắng Hitler – Việt Linh dịch)

Ở Việt Nam, nhiều người đã biết về Anne Frank một cô bé Do-thái, nạn nhân của Đức quốc xã qua cuốn nhật ký của cô trong những ngày tháng ở trại tập trung Bergen-Belsen

Leningrad thời gian 900 ngày đêm cũng có một cuốn nhật ký như thế của cô bé Tania Savicheva.

Tania bắt đầu cuốn nhật ký của mình sớm hơn Anne Frank một chút. Hai em cùng 12 tuổi và đều là nạn nhân của chiến tranh phát xít. Cả hai đều chết trước ngày chiến thắng. Tania chết tháng 6-1944, còn Anne Frank chết tháng 3-1945.

Nhật ký Anne Frank đã được xuất bản và dịch ra hơn 50 thứ tiếng khắp hoàn cầu. Còn nhật ký của Tania Savichev chưa từng được in, nó chỉ vẻn vẹn 7 trang sổ tay viết về cái chết của những người thân gia đình trong những ngày Leningrad bị phong tỏa.

Ngày nay, cuốn nhật ký của Tania Savicheva được trưng bày ở viện bảo tàng St. Peterburg. Một bản sao được đặt trang trọng trong tủ kính ở nghĩa trang Piskarevskoe, nơi đã chôn 600 nghìn người dân Leningrad trong thời gian 900 ngày đêm bị phát xít phong tỏa. Một bản sao khác được trưng bày trên đồi tưởng niệm Moskva.

Cánh tay run rẩy vì đói, những dòng chữ không còn được ngay ngắn, tâm hồn nhỏ bé phải chứng kiến sự ra đi của những người thân từng ngày, từng giờ, em bé không thể nào diễn tả được cảm xúc, mà chỉ ghi những dòng đơn sơ đến rợn người.

Khi đọc những dòng sau, tất cả mọi con tim đều phải thắt lại:

“Chị Gienia chết lúc 12.30 đêm ngày 28-12-1941.”

“Bà chết lúc 3 giờ sáng 25-1-1942”

“Anh Leka chết lúc 5 giờ sáng 17-3-1942”

“BácVaxia chết 2 giờ chiều 13-4-1942”

“Bác Liosa chết 4 giờ chiều 10-3-1942”

“Mẹ chết lúc 7 giờ 30 sáng 13-3-1942”

Dòng cuối cùng:

“Cả nhà chết cả. Chỉ còn một mình Tania”

Tania sau đó được đưa đi sơ tán, nhưng cô bé yếu quá, đã chết năm 1944


Tania và những trang nhật ký

*

Tania là con út trong gia đình thợ làm bánh mì. Cô bé có đôi mắt nâu, trong sáng, vầng trán thông minh, bộ váy lính thủy duyên dáng. Đặc biệt cô có giọng hát rất thiên thần hứa hẹn trở thành một ca sỹ mai sau.

Trong gia đình, tất cả đều có tài năng về âm nhạc. Người mẹ, bà Maria Ignacheva đã lập ra một “ban nhạc gia đình”. Hai người anh, Leka và Misa chơi đàn ghi ta, mandolin. Tania thì hát. Những người khác thì vỗ tay cổ vũ.

Cha Tania, ông Nikolai Radionovich mất sớm. Một mình bà mẹ bươn chải nuôi 5 người con. Thu nhập từ công việc may vá cũng không đến nỗi. Bà là người khéo tay. Mọi thứ trong nhà như rèm cửa, khăn choàng, khăn rải bàn đều được bà thêu thùa rất có mỹ thuật..

Tuổi thơ của Tania thật là yên bình, trải đầy hoa.

Mùa hè năm 1941, gia đình Savichev sửa soạn chuyển đến làng Gvod, bên hồ Chudskoe. Tuy nhiên mới chỉ Misa đi trước thì buổi sáng 22-6, chiến tranh nổ ra làm đảo lộn kế hoạch. Gia đình Savichev quyết định ở lại Leningrad, tham gia giúp đỡ quân đội. Bà mẹ may trang phục cho Hồng quân. Anh Leka làm ở nhà máy. Chị Gienia sản xuất kíp mìn, Chị Nina tham gia công tác phòng vệ. Hai bác Vasili và Alexey phục vụ các đơn vị phòng không

Tania không còn được vui chơi. Cô và các bạn cùng trang lứa tham gia các công việc của người lớn phục vụ chiến trận.

Vòng vây của phát xít ngày càng xiết chặt. Mục tiêu của Hít-le là “xóa sổ Leningrad khỏi bản đồ thế giới”.

Rồi một ngày không thấy Nina trở về. Cả ngày, pháo kích, bom đạn dồn dập, cả nhà chờ đợi trong lo âu. Đến khi thấy không còn hy vọng, mẹ trao cho Tania kỷ vật của người chị, cuốn sổ tay nhỏ. Tania bắt đầu cuốn nhật ký của mình như thế.

Chị Gienia chết ngay tại nhà máy, sau khi làm việc 2 ca, chị còn tiếp máu cho người bị thương và bị kiệt sức. Tiếp theo là cái chết của người bà. Còn anh Leka cho dù sức khỏe suy kiệt vì đói vẫn tích cực làm việc cho nhà máy. Một hôm không thấy anh đến làm việc, phân xưởng nhận được tin anh đã chết.

Tania liên tục ghi nhật ký cái chết của từng người trong gia đình. Hai người bác nối nhau ra đi. Và người mẹ cũng không thoát được lưỡi hái tử thần. Dòng tổng kết của Tania thật khủng khiếp:

“Cả nhà chết cả. Chỉ còn một mình Tania”

Bé Tania không thể ngờ vẫn còn người trong gia đình sống sót. Chị Nina bị thương đã được chuyển về hậu phương. Năm 1945, Nina trở về thành phố, thăm lại ngôi nhà cũ tang thương lạnh lẽo và tìm thấy cuốn nhật ký của Tania. Anh Misa bị thương nặng cũng đã trở về từ chiến trường.

Đội Y tế đặc biệt đã tìm thấy Tania trong tình trạng thoi thóp. Cô được đưa đi tản cư đến làng Satki tỉnh Gorki (bây giờ là Nidjegorod) cùng nhiều đưa trẻ khác. Những người dân ở đây mở rộng lòng cưu mang bầy trẻ. Các bác sỹ hết lòng cứu chữa cho Tania trong suốt 2 năm trời nhưng không kết quả. Em đã qua đời ngày 1-6-1944. Cô được an táng tại nghĩa trang làng. Bên cạnh bia đá cẩm thạch có bức tường đá khắc hình cô bé và những trang sổ nhật ký.

Tania sinh ngày 25-11. Hàng năm vào ngày này, con cháu các thế hệ sau của gia đình Savichev tụ họp để hòa cùng giọng hát “Bài ca Tania Savicheva”. Bài hát của nhạc sỹ E. Dog, lời của V. Ghin. Bài hát được biểu diễn lần đầu qua giọng ca của nghệ sỹ nhân dân Edita Piekha:

“Tania, Tania – giọng em như tiếng chuông mãi ngân xa…”


Bức tường tưởng niệm khắc ghi những trang nhật ký của Tania

[Nina]

Trong lúc em tìm tư liệu thêm về cô bé Tania Savicheva thì gặp bài thơ "Tania Savicheva" sau đây của tác giả Sergei Smirnov trích từ trường ca "Nhật ký và trái tim”. Xin giới thiệu với bạn đọc NNN (tiếc là không thể nào tringh bày dưới dạng bậc thang như bản gốc được)

ТАНЯ САВИЧЕВА
(из поэмы "Дневник и сердце")

Сергей Смирнов


На берегу Невы,
В музейном зданье,
Хранится
очень скромный
дневничок

Его писала
Савичева Таня.
Он
каждого пришедшего
влечет.
Пред ним стоят
сельчане,
горожане,

От старца -
До наивного мальца.
И письменная
сущность содержанья
Ошеломляет
Души и сердца.
Это - всем живущим
в назиданье,
Чтобы каждый
в суть явлений
вник, -

Время
Возвышает
Образ Тани
И ее доподлинный дневник.
Над любыми в мире дневниками
Он восходит,
как звезда,
с руки.
И гласят о жизненном накале
Сорок две
святых
его строки.
В каждом слове -
емкость телеграммы,
Глубь подтекста,
Ключ к людской судьбе,
Свет души, простой и многогранной,
И
почти молчанье
о себе...
Это
смертный приговор
убийцам
В тишине Нюрнбергского суда.
Это - боль, которая клубится.
Это - сердце,
что летит сюда...
Время удлиняет расстоянья
Между всеми нами
и тобой.
Встань пред миром,
Савичева Таня,
Со своей
Немыслимой судьбой!
Пусть
из поколенья в поколенье
Эстафетно
Шествует она,
Пусть живет,
не ведая старенья,
И гласит
Про наши времена!

Và bản dịch của em

TANIA SAVICHEVA
(từ trường ca “Nhật ký và trái tim”)
Sergei Smirnov

Trên bờ sông Neva
Trong bảo tàng
Có một cuốn nhật ký
vô cùng
khiêm tốn


Người viết nó
Tania Savicheva
Mỗi người đi qua
đều nhìn vào
cuốn hút
Đứng trước cuốn nhật ký
là những người từ nông thôn,
và những người từ thành phố,
Từ cụ già
Đến em bé ngây thơ
Những dòng chữ
run run
làm cả tâm hồn và trái tim
Sửng sốt
Nhắc những người sống
hãy nhớ hoài
Sao cho mỗi người
hiểu ra
bản chất sự việc, -
Thời gian
Tôn vinh
Hình ảnh Tanhia
Và cuốn nhật ký chân thực
Lên trên mọi thứ nhật ký trên đời
Cuốn nhật ký mọc lên
tựa ngôi sao
từ bàn tay non trẻ
Và kể về sự thật
Bốn mươi hai
dòng chữ
thiêng liêng
Mỗi một lời -
súc tích như bức điện
Và thẳm sâu
Chìa khóa số phận con người
Ánh sáng tâm hồn, giản dị và đa dạng
Và
không một lời
em kể về mình
Đó là
án tử hình
cho những kẻ giết người
Trong sự yên lặng của tòa án Nuremberg
Đó là nỗi đau đang cuộn khói
Đó là trái tim
đang bay tới nơi đây...

Thời gian nối dài khoảng cách
Giữa tất cả chúng tôi
và em.
Hãy đứng lên trước toàn thể thế giới
Savicheva Tania,
Với số phận
Không ai hình dung nổi!
Em
hãy mang ngọn cờ tiếp sức
từ thế hệ này
tới thế hệ mai sau,
Hãy sống,
mãi muôn đời thơ trẻ
và nói về
thời đại của chúng ta!