Cải tiến ô tô ZIL, URAL nhập từ Liên Xô

[baodung]

Theo thông tin từ Nhà máy ô tô ZIL, trong những năm 80 của thế kỷ trước Liên Xô đã xuất sang Việt Nam khoảng 60 nghìn xe ô tô ZIL các loại. Cho tới hôm nay bên cạnh sự khẳng định về sự đơn giản và độ bền "nồi đồng cối đá" của dòng xe này cũng như xe Ural (đặc biệt sử dụng cho quân đội và công an), người sử dụng vẫn kêu ca về việc chúng "uống xăng như nước lã", chính vị vậy nên buộc phải khai thác sử dụng xe một cách dè sẻn, hoặc cho "đứng chơi xơi nước". Trong vài năm gần đây các nhà máy chế tạo ô tô của Nga vừa chào bán xe mới, vừa giới thiệu công nghệ cải tiến xe ô tô dòng ZIL và URA ngày xưaL, chủ yếu là thay động cơ và phụ kiện với mục tiêu tiết kiệm nhiên liệu. Baodung kính mời các bác mem 3N tham gia ý kiến theo hướng:
1/ Giải pháp cải tiến ngoại nhập (từ Nga, TQ, Hà Quốc...).
2/ Giải pháp made in VN (nếu đã ứng dụng thành công).
3/ Giải pháp khác (vì dụ: bán sắt vụn để mua xe đời mới rẻ hơn) với thuyết minh cụ thể về tính khả thi và hiệu quả kinh tế.
Xin cảm ơn!

[LyMisaD88]

Bác Baodung!
Những năm chiến tranh chống Mỹ và thời bao cấp, Việt Nam mình nhận viện trợ hoặc mua khá nhiều xe Zil từ Liên Xô nhưng phổ biến hơn cả là loại Zil 130 mà Việt Nam hay gọi là "Zil Khơ".
Thời bao cấp, đơn vị em có cả chục chiếc Zil 130, từ năm 1977 xăng không có mà chạy trong lúc nó "uống xăng như nước lã" thật, một số kỹ sư mày mò cải tiến thay máy dầu cho nó, kết quả là Zil chạy khỏe hơn, giảm chi phí nhiên liệu xuống còn hai phần ba so với chạy xăng.
Nhưng em nghĩ đấy là cách làm "du kích" sáng tạo theo kiểu VN thôi chứ xét về mặt nguyên lý cấu tạo và cải tiến cho bài bản thì chưa được cơ quan hoặc nhà khoa học nào công nhận để phổ biến rộng rãi.
Bây giờ thật hiếm thấy cái Zil 130, 131 nào còn chạy ngoài đường, có lẽ hết đát họ bán sắt vụn hết rồi bác ạ.

[nthach]

baodung viết

Theo thông tin từ Nhà máy ô tô ZIL, trong những năm 80 của thế kỷ trước Liên Xô đã xuất sang Việt Nam khoảng 60 nghìn xe ô tô ZIL các loại. Cho tới hôm nay bên cạnh sự khẳng định về sự đơn giản và độ bền "nồi đồng cối đá" của dòng xe này cũng như xe Ural (đặc biệt sử dụng cho quân đội và công an), người sử dụng vẫn kêu ca về việc chúng "uống xăng như nước lã", chính vị vậy nên buộc phải khai thác sử dụng xe một cách dè sẻn, hoặc cho "đứng chơi xơi nước". Trong vài năm gần đây các nhà máy chế tạo ô tô của Nga vừa chào bán xe mới, vừa giới thiệu công nghệ cải tiến xe ô tô dòng ZIL và URA ngày xưaL, chủ yếu là thay động cơ và phụ kiện với mục tiêu tiết kiệm nhiên liệu. Baodung kính mời các bác mem 3N tham gia ý kiến theo hướng:
1/ Giải pháp cải tiến ngoại nhập (từ Nga, TQ, Hà Quốc...).
2/ Giải pháp made in VN (nếu đã ứng dụng thành công).
3/ Giải pháp khác (vì dụ: bán sắt vụn để mua xe đời mới rẻ hơn) với thuyết minh cụ thể về tính khả thi và hiệu quả kinh tế.
Xin cảm ơn!

Để tiết kiệm nhiên liệu thì tốt nhất là là thay động cơ loại mới.

Còn nếu cải tiến ví dụ như, hạ bớt mức bơm nhiên liệu (chỉnh hoặc thay mới kim phun) vào buồng đốt để giảm mức tiêu hao nhiên liệu, thì lợi bất cập hại. Vì công xuất máy (nguyên bản) sẽ yếu đi (do buồng đốt đã được thiết kế đủ để đốt một mức nhiên liệu đã định). Phương pháp này đã có nhiều người làm rồi, nhưng xe sẽ chạy không đủ công xuất, dẫn đến nát máy vì người ta cứ chất hàng lên xe theo tải trọng cũ của nó.
Phương pháp thứ hai (có khả thi hơn một chút) là cắt bỏ những phụ tải không cần thiết như: hệ thống đưa hơi nóng vào ca bin, cắt bớt cầu khi không cần thiết đối với xe 2 hoặc 3 cầu - lắp một hệ thống cắt cầu tự động... Nhưng những phương pháp này cũng không giảm xuống được là bao.
Hiện có người đã thay cả xi lanh và phít tông (hệ thống buồng đốt) xuống cốt âm 1 âm 2 (có nghĩa là dưới cốt 0 - cốt bình thường của xe mới) và thay loại kim phun mới, rồi cắt bỏ những phụ tải và "đồ nghề", chỉnh lại hệ thông điện... nhằm tiết kiệm nhiên liệu và không phải mua động cơ mới. Lúc đầu thì nghe có vẻ chạy ngon lành, nhưng về sau thì đâu lại vào đấy, có khi còn rệu rão hơn xưa. Vì người ta quên rằng, khi đã thay hệ thống buồng đốt, thì lực đẩy của phít tông sẽ yếu đi (so với nguyên bản), nên nó không gánh vác nổi bộ truyền chuyển động trong động cơ (trục khủy) vẫn "to lớn" như xưa...

Tốt nhất là thay động cơ mới. Vì giá một chiếc động cơ hiện nay rẻ, nên ta vẫn còn tận dụng được cả một bộ khung gầm rất "nồi đồng cối đá" của Liên Xô (hệ thống khung gầm quan trọng lắm - nó được đánh giá là một trong những hệ thống quan trọng nhất của chiếc xe, hiện nay những loại xe mới chưa chắc đã tốt bằng nó).

[baodung]

LyMisaD88 viết

Bác Baodung!
Những năm chiến tranh chống Mỹ và thời bao cấp, Việt Nam mình nhận viện trợ hoặc mua khá nhiều xe Zil từ Liên Xô nhưng phổ biến hơn cả là loại Zil 130 mà Việt Nam hay gọi là "Zil Khơ".
Thời bao cấp, đơn vị em có cả chục chiếc Zil 130, từ năm 1977 xăng không có mà chạy trong lúc nó "uống xăng như nước lã" thật, một số kỹ sư mày mò cải tiến thay máy dầu cho nó, kết quả là Zil chạy khỏe hơn, giảm chi phí nhiên liệu xuống còn hai phần ba so với chạy xăng.
Nhưng em nghĩ đấy là cách làm "du kích" sáng tạo theo kiểu VN thôi chứ xét về mặt nguyên lý cấu tạo và cải tiến cho bài bản thì chưa được cơ quan hoặc nhà khoa học nào công nhận để phổ biến rộng rãi.
Bây giờ thật hiếm thấy cái Zil 130, 131 nào còn chạy ngoài đường, có lẽ hết đát họ bán sắt vụn hết rồi bác ạ.

Theo nguồn thông tin mà baodung có thì việc cải tiến đúng là hầu như chỉ tập trung vào việc thay động cơ xăng ZIL sang động cơ dầu với tiêu hao nhiên liệu ở mức phân nửa. Và cho đến nay mấy ngành trọng yếu vẫn đang còn niêm cất xe Zil khơ (ví dụ: xe cứu hỏa, xe téc...). Các bác có biết loại động cơ điesel Trung Quốc (chắc là rẻ lắm) nào thay như vậy được không ? Chắc là bên TQ cũng đã từng mua ô tô ZIL rồi cải tiến?

[daidien]

Đã thay bằng động cơ diezel YUchai của tàu từ năm 2007. Và thêm téc nước trên thùng xe phục vụ xây dựng các công trình ở vùng sâu vùng xa hiệu quả. Giá rẻ lắm chỉ có hơn 100 triệu /cái thôi. Không hiểu Cụ IVAN của mình thay thì có rẻ hơn được nữa hay không. Đã có thiết kế đầy đủ chỉ có tiền là Dô dô thôi.

Đây thợ đang lắp động cơ


Đây xe đã làm xong có téc nước bên trên

[LyMisaD88]

Em hiện nay không chuyên ngành cơ khí, nhưng trước đây thì có. Bỏ lâu rồi nên quên.
Nếu các bác định thay động cơ Tàu vào đấy thì chẳng khác gì chế tạo xe công nông đầu ngang, chả được mấy bữa đâu.
Hơn nữa, xe tải "Zil Khơ" là loại đi đường lầy rất kém, chỉ cần trời mưa to có bùn nhão là loại xe này quay bánh tại chỗ ngay, làm sao mà đi vùng sâu vùng xa được.

[baodung]

daidien viết

Đã thay bằng động cơ diezel YUchai của tàu từ năm 2007. Và thêm téc nước trên thùng xe phục vụ xây dựng các công trình ở vùng sâu vùng xa hiệu quả. Giá rẻ lắm chỉ có hơn 100 triệu /cái thôi. Không hiểu Cụ IVAN của mình thay thì có rẻ hơn được nữa hay không. Đã có thiết kế đầy đủ chỉ có tiền là Dô dô thôi.

Kể ra bác daidien cung cấp thêm chút ít thông tin để so sánh công suất, mức tiêu hao nhiên liệu và tuổi thọ của động cơ Tàu thì hay quá nhỉ?! Ngoài động cơ ra thì còn phải thay thế bổ xung gì nữa không ?

[LyMisaD88]

Xe bác daidien up ảnh lên trông qua như là xe Zil 157 ấy(kiểu dáng cabin thì lại không phải, có thể vỏ ca bin của loại xe khác lắp vào). Nếu đúng là nó thì trong chiến tranh bộ đội thường sử dụng để vận tải trên tuyến đường Trường Sơn. Hồi đó dân mình hay gọi nôm na là "Zin đầu tời", hay Zin 3 cầu. Loại xe này đi đường rừng rất khỏe, đường rừng núi bùn lầy vùng sâu vùng xa đi được tất. Gọi là Zin đầu tời vì trước xe có lắp sẵn máy tời với cuộn dây cáp dài cả chục mét. Khi bị sa lầy lái xe chỉ cần móc cáp vào gốc cây đằng trước cho tời cuốn, xe từ từ nhích lên khỏi vũng lầy mà chẳng phải cần dùng xẻng cuốc, khuân đá, gỗ để chống lầy như những loại xe khác. Nói thế thôi chứ ở đồng bằng khi loại xe này bị lầy sâu không có chổ nào bám víu thì thật sự là gánh nặng, phải chờ đến mai mới có xe khác đến kéo giúp.
Lý tôi cũng có kỉ niệm nho nhỏ về cái tay quay của loại xe này. Khi khởi động xe thường phải quay maniven, nếu lực yếu không làm vài vòng, xe không nổ máy y như là bị trả tay quay, nếu tránh không kịp có thể bị maniven đánh vào mặt, vào quai hàm.
Nếu đã có xe này thì nên để cho nó "Zil" bác ạ, thay máy dầu có thể kinh tế thật nhưng được cái này lại mất cái kia.
Bác là dân xe máy, bác thừa biết những chuyện này, nhắc đến xe em buôn chuyện cũ tý thôi bác ạ.

[htienkenzo]

LyMisaD88 viết

...
Lý tôi cũng có kỉ niệm nho nhỏ về cái tay quay của loại xe này. Khi khởi động xe thường phải quay maniven, nếu lực yếu không làm vài vòng, xe không nổ máy y như là bị trả tay quay, nếu tránh không kịp có thể bị maniven đánh vào mặt, vào quai hàm.
...

Bác nói làm cho em nhớ về vài kỷ niệm hồi nhỏ. Hồi ấy em cũng rất thích nghịch ô tô. Mà toàn là xe "XHCN" như: Com-măng-ca Ru ma ni; Com-măng-ca "Đít vuông", "Đít tròn"; UAZ...
Có vài lần em cũng nghịch xe ZIL 157 như chiếc này đây:



Anh tài xế bộ đội đậu xe trước nhà em, đi vào nhà thủ trưởng, em cũng lôi cần maniven ra quay. Nhưng người bé, thấp, sức yếu... quay gần được 1 vòng thì bị quật ngược lại và em bị... trật tay luôn bác ạ!
Lần sau, em lại có trò nghịch khác. Em leo lên giở nắp ca-pô và đảo dây từ bộ chia điện đến bugi (xe này hình như là 6 máy thì phải). Đã thế, em còn lấy cùi ngô luộc nhét chặt vào ống pô. Sau đấy em vào nhà ngồi chờ và... sợ! Đúng là anh tài xế khi quay ra khởi động máy thì... He!... He!...

[LyMisaD88]

htienkenzo viết

Cái này mới đúng là "Zil đầu tời" nguyên bản, còn mới nguyên cả màu sơn, hình như là xe quân sự cất kho nên trông nó mới thế.

[Liensovsky]

Những chiếc xe mà các bạn nói đến là xe quân sự. Nó phải bảo đảm các yêu cầu sau:
-Công suất phải khỏe, moment kéo phải lớn để vượt dốc.
-Giá thành phải rất hạ.
-Kết cấu phải rất đơn giản để lính nhà quê của ta cũng sửa được.
Vì vậy nếu dùng làm xe cứu hỏa hay xe chở bộ đội chiến đấu thì rất tốt vì có những xe mỗi năm chỉ nổ máy vài lần, mà có đi cứu hỏa hay chiến đấu thì tiếc gì mấy can xăng!!! Vả lại có để trong kho vài chục năm rồi vứt cũng không có gì phải tiếc, nhưng lúc nào cũng phải có, nhỡ thiên tai, dịch họa xảy ra thì cũng có cái mà dùng.
Trên biên giới phía Bắc, Tây nguyên cánh buôn lậu lại ưa xe máy Min khơ. Xe này khỏe, chở trên 200kg vượt dốc 45 độ ngon lành.Đèn pha sáng như đèn ô tô...Giá chỉ dăm triệu đổ về. Sau vài chuyến buôn là lấy lại vốn, chi cho xăng dầu không đáng là bao so với chi phí làm ăn. Nếu có bề gì thì bỏ luôn không tiếc...
Xe Liên xô hay là ở chỗ đó.

[thanhnam76]

Cho tới hôm nay bên cạnh sự khẳng định về sự đơn giản và độ bền "nồi đồng cối đá" của dòng xe này cũng như xe Ural (đặc biệt sử dụng cho quân đội và công an), người sử dụng vẫn kêu ca về việc chúng "uống xăng như nước lã", chính vị vậy nên buộc phải khai thác sử dụng xe một cách dè sẻn, hoặc cho "đứng chơi xơi nước". Trong vài năm gần đây các nhà máy chế tạo ô tô của Nga vừa chào bán xe mới, vừa giới thiệu công nghệ cải tiến xe ô tô dòng ZIL và URA ngày xưaL, chủ yếu là thay động cơ và phụ kiện với mục tiêu tiết kiệm nhiên liệu. Baodung kính mời các bác mem 3N tham gia ý kiến theo hướng:
1/ Giải pháp cải tiến ngoại nhập (từ Nga, TQ, Hà Quốc...).
2/ Giải pháp made in VN (nếu đã ứng dụng thành công).
3/ Giải pháp khác (vì dụ: bán sắt vụn để mua xe đời mới rẻ hơn) với thuyết minh cụ thể về tính khả thi và hiệu quả kinh tế.

Em nghĩ chọn giải pháp 2 đối với dòng xe cũ tại VN có nhiều ưu điểm, kể cả đối với các dòng xe mới của Nga nếu chào bán tại VN trong tương lai.
Ưu điểm của xe Nga theo như bác LienSo nói là rất chính xác, chính vì có những ưu điểm vượt trội nên xe Nga vẫn được dùng rộng rãi.
Hiện nay theo em biết thì ko chỉ dòng xe Nga mà 1 số dòng xe thương mại khác, khi nhập về VN theo nhiều cách.. đã được tìm hiểu kỹ 1 số ưu điểm khi nhập về để cải tiến cho phù hợp khi bán ra trong:giá thành,tính ưa chuộng, địa hình... vd như có thể thay đổi mẫu mã, tải trọng, mui bạt khung, chi tiết động cơ... (chỉ có điều có được cho phép hay ko thôi . 10 xe Hummer đc 1 đại lý ford HN nhập về với form là xe chống đạn miễn giảm 80% thuês cách đây 1 thời gian, đã từng bị kiện đòi tiền thuế tới hơn 60 tỷ ). Theo em nghĩ là cần tìm hiểu các dòng xe ko chỉ của Nga khi nhập về sao cho phù hợp mọi mặt.
Nhưng, về mặt nguyên lý như bác nthach là điều rất chính xác, cần cải tiến sao cho đúng - khoa học.

[Mùi Hồng]

Chào các anh, iem thấy xe có lốp tự bơm này thì hình như không phải Zil130, vả lại Zil130 chỉ có 2 cầu thì phải. Nhưng mà chiếc xe này sao lốp cầu sau cùng lại nhỏ hơn lốp kế trước nhiều thế (đến 2 tấc ấy!) nếu so với cái vạch trên Săx-Xi ??? Nếu đúng vậy thì không hiểu mấy cái "trái khế", "chữ thập", cây "láp" sẽ làm việc theo kiểu gì ? Hay là cầu thứ 3 chỉ là cầu thụ động để tăng tải cho cái két nước trên lưng thôi, không có truyền lực từ hộp số vào nó?



Chúc các anh (chị) khỏe, hôm nay iem nhận được tin nhắc của diễn đàn nên mới biết!

[htienkenzo]

Mùi Hồng viết

Chào các anh, iem thấy xe có lốp tự bơm này thì hình như không phải Zil130, vả lại Zil130 chỉ có 2 cầu thì phải. Nhưng mà chiếc xe này sao lốp cầu sau cùng lại nhỏ hơn lốp kế trước nhiều thế (đến 2 tấc ấy!) nếu so với cái vạch trên Săx-Xi ??? Nếu đúng vậy thì không hiểu mấy cái "trái khế", "chữ thập", cây "láp" sẽ làm việc theo kiểu gì ? Hay là cầu thứ 3 chỉ là cầu thụ động để tăng tải cho cái két nước trên lưng thôi, không có truyền lực từ hộp số vào nó?


...

Em cũng nghĩ thế! Hay là cầu sau được "chế tạo" riêng? Bởi tốc độ thực tế của xe cũng là tốc độ quay của trục Các-đăng (láp), láp sẽ truyền động vào cầu (hộp chia tốc-có các bánh răng vi sai (bánh bò) để cân đối tốc độ quay của mỗi bánh xe ở 2 bên khi chạy trên đoạn đường cong với một bán kính nào đó). Nếu chiếc xe trên mà các bộ phận còn "zin" thì bánh xe sau cùng sẽ có hiện tượng bị lết/trượt khi chạy bởi nó phải quay nhanh hơn bánh xe kế trước nó.

[Liensovsky]

Trong thiết kế phần truyền động của ô tô, chúng ta đã biết 2 cầu thì đã có nhiều nhược điểm như thế nào, 3 cầu thì lại càng tai hại. Khi 3 hàng bánh mòn không đều nhau, tải trọng khác nhau, áp suất khí trong bánh khác nhau ... nghĩa là quay không như nhau mà bắt nó phải quay cùng tốc độ thì rất nhiều hiệu ứng tai hại. Các đồng chí lại còn gắn thêm cái bánh to bánh nhỏ thì chỉ có cách tháo bớt cầu sau. Ô tô bây giờ thành máy kéo, nhưng ngược đầu, bánh trước to bánh sau nhỏ.Loại máy kéo này chưa có trong bảng phân loại, nhưng giống tổ tiên xe đạp thời nay.

Tốt nhất là nên cải tiến mấy cái xe này thành xe hút hầm cầu, xe quét rác...nhưng giữ nguyên kết cấu chắc đắt khách và phù hợp chuyên môn của các đồng chí.

[baodung]

Kính các bác!
Nhà iem vừa có dịp sang Nga, tiếp xúc với một số chuyên gia từng thiết kế và trực tiếp chỉ huy nâng cấp hàng trăm xe Ural và Zil động cơ xăng sang chạy diezel, và được nghe luận điểm sau đây:
1/ Việc diezel hóa xe LX cũ bằng cách thay động cơ chỉ để góp phần làm chúng nhanh hỏng, vì động cơ diezel nặng hơn và tạo động rung lắc cao hơn nhiều. Việc buộc phải thay thế các cụm phụ tùng đồng bộ cũng như gia cường khung gầm nhằm thích ứng động cơ diezel sẽ làm tăng chi phí tới mức chẳng thà để vậy còn hơn.
2/ Hầu hết xe Ural và Zil chạy xăng còn lại đến ngày nay đều là xe chuyên dụng (cứu hỏa, tiêu tẩy, kéo pháo, chở quân) chủ yếu trong tình trạng sẵn sàng chờ khi có việc, kiểu "đốn củi 3 năm thiêu 1 giờ"! Thực tế mức tiêu hao xăng dù có cao cũng chả thấm vào đâu so với chi phí nâng cấp cải tiến, chưa kể tới việc đột ngột mà cần dùng tới lại bị trục trặc do "cải tiến" thì khổ! Vậy chả gì bằng là "vũ như cẫn"!

Vậy theo các bác thì sao ạ ?!

[LyMisaD88]

baodung viết

Kính các bác!
Nhà iem vừa có dịp sang Nga, tiếp xúc với một số chuyên gia từng thiết kế và trực tiếp chỉ huy nâng cấp hàng trăm xe Ural và Zil động cơ xăng sang chạy diezel, và được nghe luận điểm sau đây:
1/ Việc diezel hóa xe LX cũ bằng cách thay động cơ chỉ để góp phần làm chúng nhanh hỏng, vì động cơ diezel nặng hơn và tạo động rung lắc cao hơn nhiều. Việc buộc phải thay thế các cụm phụ tùng đồng bộ cũng như gia cường khung gầm nhằm thích ứng động cơ diezel sẽ làm tăng chi phí tới mức chẳng thà để vậy còn hơn.
2/ Hầu hết xe Ural và Zil chạy xăng còn lại đến ngày nay đều là xe chuyên dụng (cứu hỏa, tiêu tẩy, kéo pháo, chở quân) chủ yếu trong tình trạng sẵn sàng chờ khi có việc, kiểu "đốn củi 3 năm thiêu 1 giờ"! Thực tế mức tiêu hao xăng dù có cao cũng chả thấm vào đâu so với chi phí nâng cấp cải tiến, chưa kể tới việc đột ngột mà cần dùng tới lại bị trục trặc do "cải tiến" thì khổ! Vậy chả gì bằng là "vũ như cẫn"!

Vậy theo các bác thì sao ạ ?!

Bây giờ mà cải tiến nếu so sánh có lẽ không kinh tế lắm nhưng thời bao cấp bọn em thường cải tiến loại này đều đều bác baodung à. Đơn giản thôi, lấy heo dầu của máy kéo xích ĐT54, ĐT75 hoặc bánh lốp MTZ50 lắp sang cho ZIL 130, ZIN157 rất kinh tế vì thời đó xăng hiếm mà dầu diezel lại sẵn, mà em thấy chuyển sang dầu máy chạy khỏe lắm anh ạ.