Âm nhạc Xô viết và bộ đội Cụ Hồ

[Minsk1984]

Trong hành trang ra trận của lớp lớp bộ đội Cụ Hồ năm xưa là những cuốn sổ tay ghi chép những bài ca ...ra trận, những bản tình ca bất hủ, những ca khúc mà thế hệ trẻ bây giờ gọi là "những ca khúc sống mãi với thời gian". Trong đó cũng hiện diện những bài hát Liên xô quen thuộc.

Mời các bác bắt đầu với chị Thuỳ Trâm.

Thêm một kỷ vật của Đặng Thuỳ Trâm


Tôi cầm trên tay cuốn sổ nhỏ đã cũ bạc theo thời gian mà lòng rưng rưng. Chính trên những trang sổ này cách đây bao nhiêu năm, chị Thuỳ Trâm đã kẻ lên đây những dòng nhạc màu đỏ bằng cái ngòi bút kẻ nhạc chị làm bằng vỏ hộp diêm, rồi viết lên đó những nốt nhạc yêu thích như viết lên trang sổ tuổi thanh xuân yêu đời của mình.

Lạ hơn là chị còn chép được cả bài hát "Bài ca tâm tình người thuỷ thủ" của Hoàng Vân, phỏng thơ Hà Nhật (tuy trong bản chép không ghi tên tác giả) - một bài hát lúc đó rất lắm "lời ra tiếng vào". Có khi việc không ghi tên tác giả không phải là chị Thuỳ không biết, mà cũng là "tế nhị" để được lưu giữ những giai điệu mình thích mà không bị ai làm phiền. Bởi vì cũng là Hoàng Vân, thì khi chép bài "Hà Nội - Huế - Sài Gòn", chị lại ghi rất rõ tên tác giả âm nhạc, cả tên nhà thơ Lê Nguyên nữa. Đa số những bài hát Việt được chị chép là những bài có giai điệu trữ tình như: "Áo mùa đông" (Đỗ Nhuận), "Tình em" (Huy Du - thơ Hồ Ngọc Sơn), "Tình quê hương" (Trọng Bằng - bài này không ghi tên tác giả), "Nếu bạn muốn tìm tôi" (Hoàng Long - Hoàng Lân) "Nhớ về quê mẹ" (Vân Đông)... Duy chỉ có một bài hành khúc của Nguyễn Đức Toàn mang tên "Vì tương lai tiến lên" mà thời ấy, chúng tôi thường hát trong những lúc đoàn thanh niên tổ chức hành quân dã chiến.



Những bài hát Liên Xô chị chép trong sổ tay cũng là những bài rất quen thuộc của thanh niên thời đó như: "Đôi bờ", "Cây thuỳ dương"... Bài "Bài ca thanh niên sôi nổi" tuy chỉ ghi nhạc và không cả trình bày đầu đề, nhưng đọc giai điệu là nhận ra ngay, chứng tỏ chị đã quá thuộc bài ca nồng nhiệt này. Bài "Suliko" - bài hát như gắn liền với số phận của chị đã được chị ghi cẩn thận cả hai bè và chắc chắn hai bè đó đã được chị và chị Thà hát vang trong một hội diễn sinh viên.

Theo Người Lao Động

Cuốn sổ chép nhạc này là một kỷ vật quý giá của người nữ anh hùng mà Nhà nước sẽ truy tặng tại tỉnh Quảng Ngãi, vào dịp 24/3 - ngày giải phóng Quảng Ngãi. Ngắm nhìn mà thương tiếc, mà lặng lẽ như lòng gắng sống với tình yêu đời, tình yêu âm nhạc như chị.

Những bài hát Việt được chép trong cuốn sổ là những bài hát khá đặc sắc. Điều đó chứng tỏ chị Thuỳ rất có thị hiếu âm nhạc, bên cạnh việc thích nghe nhạc không lời qua radio. Nể nhất là chị đã chép được bài "Nhớ" của Lê Yên, phổ thơ Thanh Hải. Bài hát hay nhưng dài, chép không sai một nốt nhạc nào đâu có dễ.

Các bài hát được chép trong cuốn sổ có thể chia làm hai nguồn chính. Nguồn thứ nhất là những bài hát Việt. Nguồn thứ hai là những bài hát nước ngoài, mà chủ yếu là những bài hát Liên Xô thịnh hành thời chiến tranh Vệ quốc và thời bình.

Cuốn sổ không chỉ chép nắn nót những bài hát bằng cách viết nốt nhạc và chữ rất đẹp, mà còn được trang trí bằng những bức vẽ nhiều màu sắc rất vui mắt. Đọc qua các trang thấy rằng, chị Thuỳ thời đó cũng như các thanh niên yêu nhạc khác, đã chép vào sổ tay của mình những bài hát mà mình tâm đắc giống nhau. Và có lẽ chính những giai điệu ấy đã thúc giục cả một thế hệ thanh niên lên đường ra trận.

Nhưng rồi, chị quên là cất ở chỗ nào. Dịp năm ngoái, khi VTV đến quay tư liệu, mọi người rất muốn đưa cuốn sổ chép bài hát ra, nhưng tìm không thấy. Mãi tới hồi cuối năm vừa rồi, do một trận mưa to làm ngập nhà, rất nhiều sách vở trong nhà bị ngấm nước, chị Hiền Trâm thấy có một gói bọc nylon nổi bồng bềnh. Chị cầm lấy và khi mở ra thì quá sửng sốt, vì trong đó chính là cuốn sổ chép bài hát. Kim Trâm nhìn tôi cười: "Hình như chị Thuỳ biết anh đang cần xem cuốn sổ này nên đã xui khiến trời làm cho nó "hiện ra đấy!".

Theo lời kể của em gái chị - Kim Trâm, thì chị Thuỳ (tên gọi thân mật ở nhà của chị Đặng Thuỳ Trâm) rất thiêng. Dạo đó, sau khi đưa cho nhà báo Vinh Thu xem cuốn sổ chép bài hát này để anh có cảm hứng viết bài ghi chép Đi tìm Suliko đăng trên báo "Tiền Phong" liền 3 số vào tháng 4/1995, chị Hiền Trâm (em gái thứ hai của chị Thuỳ Trâm) đã cất kỹ vào một chỗ.