ÂM THANH HÀ NỘI NGÀY XỬA NGÀY XƯA...
Hôm nay tôi mạo muội "Múa rìu qua mắt thợ" 1 tí về HN.
Tôi o sanh ra ở HN.Nhưng lớn lên ở HN.Bắt đầu năm 1958-1959 gì đó - tôi mới khoảng 5,6 tuổi.Trong nước tôi chưa dặt chân lên hết tất cả các Tỉnh thành của Đất nước.Nước ngoài tôi cũng đã đến 1 số nước - tuy chưa gọi là nhiếu,nhưng cũng đủ để cho tôi có cơ sở so sánh với HN .
Hôm nay tôi muốn chia sẻ với các bạn cảm nhận của tôi về "Âm thanh HN".
"Âm Thanh HN" bắt đầu từ O giờ.Như tôi đã nói ở trên.Tôi ra HN sống từ những năm 58-59 và tôi có 1 may mắn là được sống gần khu phố cổ 36 phố phường(Căn nhà cuối cùng tôi ở HN Số 19 Tràng Thi.Nếu lấy Tháp Rùa làm tâm,quay 1 bán kính 500-700m.Nhà tôi ở đó).Hàng ngày cứ khoảng từ 24 giờ đêm đến 3,4 giờ sáng là"Âm Thanh"gọi cửa từng nhà:"Đổi thùng".Bây giờ chắc chắn nhiều người o hiểu"Đổi thùng"là sao.Xin giải thích,nhắc để người quên thì nhớ lại, người chưa biết thì biết.Hồi đó ở HN,nhà vệ sinh (nhà xí)của các hộ dân đi vào 1 cái thùng,như thùng gánh nước,sau 2,3 ngày thì có người đến lấy thùng đầy phân ra và đổi thùng khác.Cho nên những người làm công việc đó chỉ làm vào ban đêm và gọi cửa"Đổi thùng"là như vậy.Những người làm công việc"Đổi thùng"là những người vô cùng cực khổ,lam lũ...Cuối những năm 60 đầu 70 các kiểu nhà xí đó dần dần biết mất "Âm thanh Đổi thùng" cũng từ đó mà tuyệt chủng."Âm thanh Đổi thùng" mất di nhưng buồn ít mà vui nhiều ...
Đến 4,5 giờ sáng là lúc bắt đầu"Leng keng"của tàu điện.Về "Âm thanh leng keng" anh ChiThang và "BÊDÊ" đã có bài thể hiện hay hơn ai hết. Tôi o dám...Tôi tắt đài.Nhưng ở đây tôi muốn bổ sung 1 chi tiết:"Âm thanh leng keng" kia phát ra từ đâu trên tày điện ở HN.Tôi đã quan sát và biết được:Sàn gỗ dưới chân ông lái tàu,được khoét 1 lỗ nhỏ, họ hàn 1 cây sắt giống như cái dùi trống vào 1 miếng sắt tròn cong cong và được đỡ bằng 1 đoạn lò so cao khoảng nửa gang tay.Khi cần báo hiệu,ông lái tàu lấy chân đạp xuống lập tức cái dùi gõ vào 1 thanh sắt ở dưới gầm tàu và thế là chúng ta nge "Leng keng".
Cuối những năm 60 đầu những năm 70 vào lúc 7 giờ sáng,11 giờ trưa,13 giờ và 17 giờ,cả thành phố vang lên tiếng còi mà người dân Hà nội lúc bấy giờ gọi là:"Còi tầm".Có nghĩa là còi báo hiệu giờ làm việc và giờ tan tầm.Theo tôi được biết thì còi được đặt trên chóp nóc của mái Nhà Hát Lớn.Sau đó do Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc,kể cả Hà nội,Hải phòng...bằng không quân.
"Còi tầm" đã hoàn thành xuất sắc nhiện vụ của mình và "Về hưu".
Thay vào đó là tiếng còi "Trẻ,khỏe,khẩn trương và mang đầy tính chiến đấu..."mà người dân Hà nội gọi là:"Cói báo động""Còi báo yên"."Còi báo động" vang lên cùng lúc qua loa phóng thanh tiếng phát thanh viên:"Đồng bào chú ý!Đồng bào chú ý!Máy bay địch cách Hà nội 100...,80...,50...,30...,Km về phía Tây Nam(Hoặc phía Đông Nam)đồng bào khẩn trương xuống hầm trú ẩn.Các lực lượng vũ trang chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu...Sau đó là nghe tiếng máy bay gầm rú như muốn xé nát bầu trời vốn hiền hòa và bình yên của Hà nội.Tiếng những chiếc Mig lên chiến đấu đánh đuổi lũ"Quạ đen" giữ cho miền Bắc nói chung Hà nội nói riêng được bình an...Đâu đó vang rền tiếng bom đạn máy bay địch ném xuống,tiếng súng cao xạ...Nếu vào ban đêm thì ngoài tiếng nổ còn có thể nhìn thấy những vệt lửa của các loại súng nhằn máy bay địch bắn.Rồi tiếng gầm rú của máy bay xa dần,tiếng súng bắn máy bay cũng thưa dần...tiếng còi vang lên"Còi báo yên".Loa phóng thanh vang lên:Đồng bào chú ý!Máy bay địch đã ra khỏi vùng trời miền Bắc...Đồng nhanh chóng tiệp tục công việc...Đôi khi phát thanh viên còn thông báo chiến công của Quân dân khu vực nào đó bắn rơi máy bay và bắt sống phi công.
Cuối 71 tôi rời Hà nội cho nên không biết sứ mệnh tiếng "Còi" đó sau này ra sao???
Khoảng 8,9 giờ sáng trở đi đây đó trong khu phố cổ vang lên tiếng rao
"Tào Phớ".1 món ăn dân dã.O biết các bạn có biết và có còn nhớ o? Hồi đó bán "Tào Phớ"là những người đàn ông."Tào Phớ" đựơc đựng trong thùng gỗ.O biết bây giờ HN món này ở đâu bán?Còn tiếng rao chắc chắn o còn.
Mùa nào thức ấy.Khoảng tháng 5 Âm lịch (Tháng giết sâu bọ)là tiếng rao "Ai bánh trôi,bánh chay" của các bà ở các vùng nông thôn ngoại thành HN làm,gánh vào bán."Nhất quỉ,Nhì ma,Thứ ba học trò"Chúng tôi thường chế lại lời rao bán hàng của các bà ấy là:"Ai lấy tôi,lấy ngay" Còn lời rao của ông bán"Tào Phớ"là:"Nào tớ".để trêu chọc họ,mỗi khi họ gặp nhau trên cùng 1 con phố .
Mùa mưa Rươi thì:"Ai mua Rươi khô...ô...ông?".
Quanh năm:"Ai đồng nát bán khô...ô...ông?".
Keng.Keng.Keng.Nge "Âm thanh" này chẳng nói chẳng rằng mỗi nhà 1 người cầm giỏ rác nhà mình chạy lại đổ vào xe rác .Gọi là "Xe đổ rác" lúc ấy HN khoảng 5,6 giờ chiều.
Màn đêm bắt đầu buông xuống.Phố xá yên ắng sau 1 ngày "Làm việc bằng hai" .9,10 giờ tiếng rao "Phá xa" của mấy "Chú 3" ở phố Hàng Buồm tỏa đi khắp nơi trong thành phố.Từ "Phá xa" xưa chắc ít người nhớ.Nay gọi là "Lạc rang"
....
Còn nhiều lắm nhưng"Âm thanh HN".Nhưng đối với tôi -ấn tượng nhất, nhớ nhất,nhớ đến quay quắt"Âm thanh"ấy, vào thời gian ấy trong năm mà lại o có mặt ở HN để thưởng thức.Với người HN hôm nay chắc o mấy người để ý.Còn tôi cứ vào thời điểm đó nỗi nhớ da diết"Âm thanh"đó lại trỗi dậy..."Mỗi năm đến Hè lòng man mát buồn..."Tháng năm.Đâu đó,trên sân trường,những nụ hoa Phượng đỏ đầu tiên xuất hiện báo hiệu mùa Hè đang đến rất gần.Cùng xuất hiện với những nụ hoa Phượng đầu tiên ấy là những "Ca sĩ mùa Hè".Những chú Ve Sầu.Càng vào Hè"Ca sĩ mùa Hè"xuất hiện càng nhiều.Buổi trưa,buổi chiều, chỉ cấn 1"Ca sĩ"lĩnh xướng là cả 1 dàn đồng ca cất tiếng,đều tăm tắp,cũng lên trầm xuống bổng ,bè biếc đàng hoàng...Nge vui tai và thú vị làm sao.
Hồi nhỏ tôi còn nhớ cũng đã từng đi soi đèn bắt Ve chưa lột vào buổi tối.Những buổi trưa ngỉ học,cùng chúng bạn cầm sào dài đi dính Ve Sầu.
Đã 40 năm nay tôi o được nge các "Ca sĩ mùa Hè" hát.Còn các bạn,cư dân HN hàng năm có còn được nge bản"Giao hưởng"mùa Hè o?Hy vọng các bạn vẫ còn được thuởng thức.
Có những "Âm thanh" bị tuyệt chủng ít làm chúng ta buồn.Nhưng có những "Âm thanh"bị tuyệt chủng ,o gì có thể bù đắp được.Ví dụ như tiếng Ve Sầu mùa Hè.Đừng để sảy ra tình trạng sau này con cháu chúng ta chỉ nhìn thấy Chú Ve Sầu "Ca sĩ mùa Hè" trên trang ảnh và nge bản
"Giao hưởng mùa Hè"qua máy.
Mong lắm thay.
Д.Т.Ф.
ЛЕН. ЛТА
Đã được chỉnh sửa bởi saođom3obs6 - Hôm nay lúc 9:44am
|