Dịch giả Bằng Việt (vốn nổi tiếng với cách dịch phóng tác, đã được trường phái 5' của NNN tôn vinh lên hàng đại ca) có một bản dịch БАБЬЕ ЛЕТО rất đẹp, rất Bằng Việt. Bản dịch này vốn được coi như một trong các tuyệt tác của thi ca Nga, nhiều thế hệ người Việt yêu thơ thuộc lòng và coi là một mẫu mực không ai có thể vượt qua.
Olga Berggolts
БАБЬЕ ЛЕТО
Есть время природы особого света,
неяркого солнца, нежнейшего зноя;
Оно называется
бабье лето
и в прелести спорит с самою весною.
Уже на лицо осторожно садится
летучая, легкая паутина...
Как звонко поют запоздалые птицы!
Как пышно и грозно пылают куртины!
Давно отгремели могучие ливни,
все отдано тихой и темною нивой...
Все чаще от взгляда бываю счастливой,
все реже и горше бываю ревнивой.
О, мудрость щедрейшего бабьего лета,
с отрадой тебя принимаю... И все же.
любовь моя, где ты, аукнемся, где ты?
А рощи безмолвны, а звезды все строже...
Вот видишь — проходит пора звездопада,
и, кажется, время навек разлучаться...
...А я лишь теперь понимаю, как надо
любить, и жалеть, и прощать, и прощаться...
|
(Bằng Việt dịch)
Mùa hè rớt
Có một mùa trong ánh sáng diệu kỳ,
Cái nắng êm ru, màu trời không chói,
Mùa hè rớt cho những người yếu đuối,
Cứ ngỡ ngàng như lúc mới vào xuân.
Trên má mơ hồ tơ nhện bay giăng,
Se sẽ như không, nhẹ nhàng, phơ phất...
Lanh lảnh bầy chim bay đi muôn nhặt,
Hoa cuối mùa sặc sỡ đến lo âu.
Những trận mưa rào đã tắt từ lâu,
Tất cả thấm trên cánh đồng lặng sẫm,
Hạnh phúc ít hơn mắt nhìn say đắm,
Ghen tuông dù chua chát...cũng thưa hơn.
Ôi cái mùa độ lượng rất thân thương,
Ta tiếp nhận vì người sâu sắc quá,
Nhưng ta nhớ, trời ơi, ta vẫn nhớ,
Tình yêu đầu. Rừng lặng... bóng sao im
Sao ơi sao, sao sắp rụng vào đêm,
Ta biết lắm thời gian đang tiễn biệt,
Nhưng mãi đến bây giờ ta mới biết
Yêu thương - giận hờn - tha thứ - chia li...
|
Tuy nhiên, cảm nhận chung của Tykva đối với bản dịch này là nó ...khác hẳn bản gốc. Nếu ta đem so với bản gốc, nhiều câu Tykva thấy cứ ...sao sao. Ví dụ, hai câu cuối của khổ thứ nhất:
Mùa hè rớt cho những người yếu đuối
Cứ ngỡ ngàng như lúc mới vào xuân...
Nguyên văn: Mùa này được gọi là mùa hè còn sót lại (mùa hè rớt - một sáng tạo từ đẹp tuyệt vời và rất đạt của Bằng Việt), và nó đẹp không kém gì mùa xuân.
Hay hai câu đầu của khổ thứ ba:
Những trận mưa rào đã tắt từ lâu,
Tất cả thấm trên cánh đồng lặng sẫm,
Theo Tykva, ở đây Bằng Việt có nhầm một chút xíu: cụm từ тихой и темною нивой... trong bản gốc là ở cách 5, theo mình phải hiểu là
Mọi thứ đã được cánh đồng sẫm màu lặng lẽ hiến hết rồi, chứ không phải cánh đồng là chủ thể được nhận như trong bản dịch của Bằng Việt.
Vẫn trong khổ thơ đó, hai câu cuối
Hạnh phúc ít hơn mắt nhìn say đắm,
Ghen tuông dù chua chát...cũng thưa hơn.
theo mình, Bằng Việt đã dịch sai ý của bản gốc, sai 180o luôn. Các khổ thơ sau cũng có nhiều hạt sạn trong cách dịch và cách hiểu, thôi mình không nói tiếp nữa.
Nói vậy không có nghĩa là Tykva muốn phủ nhận một tuyệt tác của Bằng Việt đâu, mà chỉ mong muốn cùng mọi người cùng bàn luận và cùng dịch lại bài thơ БАБЬЕ ЛЕТО mà thôi.