Không thể khuất phục khi ông còn sống, chính quyền và giới chức Chính thống Nga cố gắng cướp lấy văn hào sau khi ông chết, việc này trở thành một trò cười đáng thương khi Tolstoi bỏ chạy. Từ lâu ông đã tuyên bố nguyện vọng của mình được sống đúng theo những gì mình đã thuyết giảng, phải như một bá tước mà như một nông dân giản dị, và đã bất ngờ bỏ trốn khỏi điền trang và gia đình mình.
Nhưng bệnh viêm phổi đã giữ ông lại tại cái ga xép Astapovo, nơi lập tức bị bao vây bởi đám phóng viên và đoàn quay phim, người nhà theo chăm sóc và bạn bè thân thiết (có xung đột gay gắt trong nhóm này), các đại diện của sa hoàng và nhà thờ và quan sát viên của nhiều khuynh hướng chính trị khác nhau. Gia đình cố gắng giữ chút nghi thức đúng mực còn lại trong tình trạng nhục nhã thật rõ ràng. Báo chí cố gắng moi càng nhiều giật gân từ nỗi xúc động của quần chúng càng tốt. Còn chính phủ thì cố gắng ngăn ngừa bất cứ sự mất trật tự nào, vốn là thứ nó rất lo sợ, và là thứ mà những người theo phe tự do rất thích khai thác.
Rất tự nhiên, giới truyền thông là kẻ chiến thắng: đây là một trong những ví dụ đầu tiên về quyền lực mới có của họ tại nước Nga. Thế giới theo dõi những cảnh phim tư liệu cho thấy bà vợ của Tolstoi không được cho phép đến gặp vị bá tước hấp hối ra sao. Các bài báo tường thuật không ngớt với ảnh chụp từ Astapovo không chỉ phổ biến cái chết riêng tư của một thiên tài với công chúng một cách không mấy dễ chịu nhưng cũng hé mở những cãi vã xấu xa gây bối rối xung quanh di chúc và ý nguyện của ông.
Không quen đối phó với giới truyền thông hiện đại, chính quyền và Giáo hội Chính thống vụng về mắc phải hết sai lầm này đến sai lầm khác. Một thầy tu được gửi đến gặp Tolstoi để khuyên ông tự giảng hoà với nhà thờ chính thống. Tolstoi chỉ nói mấy từ: “Tôi hối hận”. Nỗ lực đã thất bại. Astapovo đầy những nhân viên cảnh sát gửi đi các bức điện tín dài thượt cho cấp trên về những bất trắc và sự đến sự đi của đám phóng viên và các nhân vật đáng ngờ khác.
|