(tiếp theo)
Để khai thác Siberia rộng lớn, trong thế kỷ 17, ban đầu người ta xây dựng tuyến đường bộ xuyên Siberia, xuất phát từ Saint Petersburg, đi ngang qua Moskva, đến Irkutsk thì dừng lại . Tiếp theo, người ta thiết lập phương tiện giao thông tân tiến nhất tại vùng này là một chiếc tàu phà vận chuyển trên mặt hồ Baikal, chạy bằng động cơ hơi nước, do nước Anh chế tạo .
“Tàu phà vận chuyển trên mặt hồ Baikal”
Từ năm 1896 đến 1902, tuyến đường sắt xuyên Siberia được xây dựng kề bên dọc theo tuyến đường bộ xuyên Siberia đến Irkutsk, rồi dần dần kéo dài đến tận Vladivostok nằm bên bờ Thái Bình Dương . Riêng đoạn chạy quanh phía tây nam hồ Baikal cần phải xây dựng tới 200 cây cầu và 33 đường hầm xuyên núi . Sau đó, người ta xây dựng thêm một tuyến đường sắt dành cho du khách đi tham quan quanh bờ hồ Baikal, đây là một trong những tuyến đường sắt có phong cảnh đẹp nhất trên thế giới !
“Đường sắt quanh hồ Baikal”
Đoạn đường sắt phía tây nam hồ Baikal được sử dụng chung cho tuyến xuyên Siberia và tuyến chạy quanh hồ Baikal, bởi vậy đoạn này có hai loại đường ray với chiều rộng khác nhau . Hiện nay, tuyến đường sắt quanh hồ Baikal có chiều dài tổng cộng là 226 km (bao gồm cả 137 km đoạn dùng chung), có tới 248 cây cầu và 38 đường hầm xuyên núi (độ dài xuyên núi tổng cộng là 9,063 mét). Từ khi các tuyến đường sắt này được hoàn thành cho đến ngày nay, những cây cầu và đường hầm xuyên núi vẫn bền vững, không cần phải sửa chữa, đây chính là một biểu tượng thành công rực rỡ của các kỹ sư xây dựng người Nga trong thời kỳ trước năm 1917 !
“Cầu đường sắt quanh hồ Baikal”
Sau khi tuyến đường sắt xuyên Siberia hoàn thành, một đoàn thám hiểm khoa học Nga do giáo sư F.K.Drizhenko dẫn đầu đã tiến hành khảo cứu, lập được bản đồ độ sâu đầu tiên của lòng hồ Baikal . Hiện nay, Trung tâm nghiên cứu Baikal đặt tại thành phố Irkutsk là một tổ chức độc lập, chuyên tiến hành các khảo cứu khoa học về vùng hồ Baikal . Nhiều tổ chức khoa học trên khắp thế giới cử các nhà khoa học đến đây để tham gia nghiên cứu vùng hồ Baikal .
“Đường hầm xuyên núi quanh hồ Baikal”
Năm 1987, công ty Rauma Repola của Phần Lan đã hoàn thành hợp đồng thiết kế và chế tạo cho nước Nga hai tàu lặn thuộc loại tân tiến nhất thế giới, đó là Mir-1 và Mir-2 . Loại tàu lặn Mir có thể lặn sâu đến 6,000 mét, bởi vì 98 % diện tích đại dương trên thế giới có độ sâu tối đa khoảng 6,000 mét ! Hiện nay, khắp thế giới chỉ có bảy chiếc tàu lặn có thể lặn sâu hơn 3,000 mét, bao gồm ba chiếc của Mỹ tên là Alvin, Sea Cliff, Deepstar, một chiếc của Nhật tên là Shinkai, một chiếc của Pháp tên là Nautile, hai chiếc của Nga là Mir-1 và Mir-2 . Tất cả bảy chiếc này đều thiết kế có thể chở được tối đa 3 người cùng lặn .
“Mỏm đá Shaman nhìn gần”
Tàu lặn Mir dài 7,8 mét, rộng 3,6 mét, cao 3 mét, nặng 18,600 kg . Khoang chứa người có đường kính 2,1 mét, với bức tường bằng hợp kim dày 5 cm . Có ba cửa quan sát, cửa chính phía trước với đường kính 20 cm, hai cửa phụ bên hông với đường kính 12 cm, tất cả các cửa này đều làm bằng vật liệu trong suốt với độ dày 18 cm . Tàu lặn Mir được trang bị những cánh tay robot hoạt động bên ngoài . Tàu lặn Mir chạy bằng một động cơ điện công suất 100 kwh, điều khiển 3 chân vịt cơ động có thể quay sang nhiều hướng khác nhau . Tàu lặn Mir có tốc độ tiến tới tối đa là 9 km/h, tốc độ lặn xuống tối đa là 2,4 km/h . Dự trữ trên tàu cho phép 3 người cùng lặn tối đa đến 3,5 ngày (khoảng 84 giờ) liên tục ở dưới nước .
“Tàu lặn Mir”
Tàu lặn Mir đã được sử dụng trong nhiều cuộc hành trình thám hiểm nổi tiếng thế giới . Năm 1989, tàu ngầm nguyên tử Kosomolets của Hải quân Nga bị chìm tại biển Barent, làm cho 47 quân nhân tử nạn . Hai tàu lặn Mir được sử dụng để thám hiểm nghiên cứu xác tàu Komsomolets nằm dưới độ sâu 1,600 mét .
Năm 1993, hai tàu lặn Mir được sử dụng để lắp đặt hệ thống nhiều kính viễn vọng điều khiển từ xa nằm dưới lòng hồ Baikal, cách xa bờ 3,600 mét và sâu 1,100 mét . Các kính viễn vọng này có khả năng chụp hình trong bóng tối, vì ánh sáng mặt trời không thể lọt xuống đến độ sâu 1,100 mét . Mỗi kính viễn vọng được nạp đầy đủ năng lượng để tự động chụp khoảng 320 triệu tấm ảnh trong 700 ngày đêm liên tục (gần 2 năm liền) . Hiện nay, hệ thống này bao gồm 192 kính viễn vọng nằm rải khắp lòng hồ Baikal .
“Hồ Baikal”
Giữa thập niên 1990’, nhà sản xuất điện ảnh người Mỹ tên là James Cameron đã thuê tàu lặn Mir để quay phim xác tàu Titanic nằm dưới độ sâu 3,821 mét, và bộ phim “Titanic” hoàn thành năm 1997 . Đầu thập niên 2000’, James Cameron lại thuê tàu lặn Mir để quay phim xác tàu Bismarck nằm dưới độ sâu 4,700 mét, và bộ phim “Expedition Bismarck” hoàn thành năm 2002 .
Năm 2000, tàu ngầm nguyên tử Kursk của Hải quân Nga bị đắm chìm tại biển Barent, làm cho 118 quân nhân tử nạn . Hai tàu lặn Mir được sử dụng để thám hiểm nghiên cứu xác tàu Kursk nằm dưới độ sâu vỏn vẹn 100 mét . Sau đó, tàu ngầm Kursk được trục vớt lên, đưa vào bờ, rồi tháo rã thành phế liệu…
“Mỏm đá Shaman nhìn từ xa”
Tháng 8 năm 2007, một đoàn du hành quốc tế bao gồm 4 người Nga, 1 người Úc và 1 người Thuỵ Điển, do Anatoly Sagalevich (người Nga) chỉ huy, đã sử dụng hai tàu lặn Mir trong cuộc thám hiểm đáy biển Bắc Cực . Lần đầu tiên con người chạm tới đáy đại dương ngay tại toạ độ Cực Bắc của quả địa cầu, nằm dưới độ sâu 4,261 mét . Tàu lặn Mir-1 đã cắm một cây cờ của nước Nga ở đây, và đặt một quả cầu thép bên cạnh, trong đó cũng chứa đựng một lá cờ nước Nga, và những thông điệp gởi đến thế hệ mai sau…
Từ tháng 7 năm 2008, hai tàu lặn Mir được sử dụng để thám hiểm đáy hồ Baikal, tất cả đã có 160 cuộc lặn . Trong cuộc lặn ngày 1 tháng 8 năm 2008, Thủ tướng Vladimir Putin đã tham gia hành trình thám hiểm thú vị này !
“Hồ Baikal đóng băng mùa đông”
Anatoly Mikhailovich Sagalevich sinh năm 1938 tại nước Nga, là tiến sĩ khoa học, là chuyên viên lặn sâu thám hiểm nổi tiếng trên thế giới . Từ năm 1965, Sagalevich làm việc tại Viện Hải dương học Shirshov, thuộc Viện Hàn lâm khoa học Nga . Sagalevich từng tham gia rất nhiều và chỉ huy hơn 300 cuộc lặn sâu, ông luôn là người chỉ huy trong những cuộc thám hiểm nổi tiếng khảo sát xác tàu Titanic, Bismarsk, Kosomolets, Kursk, thám hiểm đáy biển Bắc Cực và đáy hồ Baikal… Chính Sagalevich là người đưa thủ tướng Putin xuống thám hiểm đáy hồ Baikal ! Năm 1990, Sagalevich đã lặn xuống đáy hồ Baikal, đạt đến độ sâu 1,637 mét, lập nên kỷ lục thế giới về lặn sâu nhất trong nước ngọt cho đến tận ngày nay !
“Phong cảnh đảo Olkhon”
Năm 2007, chính phủ Nga tuyên bố vùng hồ Baikal trở thành “vùng kinh tế đặc biệt”. Điều này lập tức tạo điều kiện cho sự phát triển bùng nổ của các ngành kinh tế du lịch, thương mại, công nghiệp… Muốn đến du lịch tham quan hồ Baikal, người ta có thể nghỉ ngơi tại những khách sạn sang trọng ở ba thành phố gần nhất là Irkutsk, Severobaikalsk, Ulan-Ude . Mùa hè là thời gian tham quan lý tưởng nhất . Trong mùa đông mặt hồ đóng băng rất dày, du khách có thể đi bộ, chơi thể thao, chạy xe trượt trên mặt băng…
“Hồ Baikal nhiều màu sắc”
Hiện nay hồ Baikan được mệnh danh là “Hòn ngọc của Siberia”. Tháng 6 năm 2008, tại thủ đô Moskva, hồ Baikan chính thức được bình chọn là một trong 7 kỳ quan của nước Nga, đặc biệt chiếm vị trí kỳ quan số 1 ! Bất kỳ ai nhìn thấy hồ Baikal đều bị thôi miên mê say bởi vẻ đẹp hùng vĩ tráng lệ, và kỳ lạ bí ẩn của nó ! Mặt hồ lấp lánh xanh biếc, rộng lớn mênh mông, nước hồ trong suốt sâu thăm thẳm…
Quanh bờ hồ và trên một số hòn đảo có những bãi cát trắng mịn sạch đẹp, thoai thoải sâu dần, nhiệt độ nước ấm áp vào mùa hè, chào mời du khách bơi lội vui chơi... Năm 2009, hai nước Nga và Đức đã hợp tác xây dựng con đường mòn Frolikha dài 100 km dọc theo bờ hồ Baikal, đi ngang qua nhiều bãi tắm, nhiều khu vực cho phép săn bắn, và các địa điểm có thắng cảnh tuyệt đẹp…
“Bãi cát trắng quanh hồ Baikal”
Hồ Baikal được cung cấp nước bởi 330 con sông chảy vào, lớn nhất là các sông Selenga, Barguzin, Angara Thượng, Snezhnaya, Sarma… Duy nhất chỉ có một con sông Angara là bắt nguồn chảy ra từ hồ Baikal . Sông Angara dài 1780 km, từ hồ Baikal chảy về hướng Bắc, đi ngang qua các thành phố Irkutsk, Angarsk, Bratsk và Ust-Ilimsk…, sau đó uốn lượn chảy sang hướng Tây, đi ngang qua vùng Krasnoyarsk, cuối cùng đổ vào sông Yenisei .
Dọc theo sông Angara đã có đến 3 đập thủy điện xây dựng từ thập niên 1950’ . Hiện nay đập thủy điện thứ tư đang được tiếp tục xây dựng . Nhiều dải rừng taiga rộng lớn, nhiều làng mạc dân cư trù phú, nhiều đất đai canh tác phì nhiêu đã bị đắm chìm vào các hồ chứa nước nhân tạo mênh mông của các đập thủy điện…
“Đầu nguồn sông Angara tại hồ Baikal”
Năm 1966, người ta xây dựng một nhà máy sản xuất nguyên liệu giấy ngay kề bên bờ hồ Baikal, nó xả nước thải có chất độc hại chlorine thẳng xuống hồ, không qua hệ thống xử lý làm sạch nào cả ! Sau vài chục năm bị phản đối kịch liệt, nhà máy này phải đóng cửa vào tháng 11-2008, và tuyên bố không bao giờ được hoạt động nữa . Nhưng vừa rồi dư luận lại xôn xao rằng nhà máy này có thể sẽ hoạt động trở lại vào tháng 8-2009, chưa biết thật hư ra sao !
“Phong cảnh thần tiên”
Một công ty dầu khí của Nga là Transneft đã trúng thầu xây dựng đường ống dẫn dầu tại vùng Siberia . Để bớt tốn kém, họ dự định dẫn một đoạn đường ống đi gần sát bờ hồ Baikal, chỉ cách khoảng 800m . Việc này rất nguy hiểm, vì đây là vùng thường xuyên xảy ra những cơn động đất khá mạnh, đường ống dẫn dầu có thể bị hư hỏng nặng, làm dầu chảy tràn ra khắp vùng… Tổ chức Hòa bình xanh (Greenpeace) và dân chúng thành phố Irkutsk nhiều lần lên tiếng phản đối mạnh mẽ . Cuối cùng, Thủ tướng Nga Vladimir Putin đã ký lệnh bắt buộc công ty Transneft phải thay đổi thiết kế, dẫn đường ống đi cách xa bờ hồ Baikal ít nhất là 40 km, và không được đi ngang qua bất kỳ vùng bảo tồn thiên nhiên nào tại Siberia !
“Sông Angara Thượng”
Năm 2006, chính phủ Nga thông báo về dự án xây dựng nhà máy làm giàu Uranium tại vùng Angarsk, cách bờ hồ Baikal khoảng 95 km . Việc này làm cho dư luận thế giới và trong nước phản đối dữ dội, yêu cầu chính phủ Nga nên xem xét lại . Bởi vì sau khi làm giàu Uranium, chất thải rắn vẫn còn hàm chứa độ phóng xạ và độc hại rất cao . Loại chất thải rắn này hiện nay chưa có cách tiêu hủy, sẽ phải chôn cất bảo tồn ngay tại địa phương, nhất định chúng sẽ gây ra nhiều tổn hại lớn lao đến con người và thiên nhiên, đất đai, động thực vật, sông ngòi, hồ Baikal…
“Thành phố Angarsk”
Trong nhiều năm qua, thỉnh thoảng trên hồ Baikal lại nổi lên những mâm tròn bí ẩn với bán kính rộng hàng cây số (km) . Từ năm 1982, một số nhà khoa học đã miêu tả hiện tượng này là mâm tròn màu trắng phá vỡ lớp băng . Kèm theo hình tròn là những âm thanh lớn giống như một vụ nổ . Vòng tròn lớn nhất được phát hiện có đường kính dài đến 4,4 km !
“Hồ Baikal quyến rủ…”
Sau nhiều năm nghiên cứu, nhà khoa học Nichole Grenier thuộc viện nghiên cứu Irkutsk tin rằng hiện tượng này là kết quả của quá trình phun khí gas dưới lòng đất . Grenier và các đồng nghiệp quan sát thấy gờ của vòng tròn mỏng hơn trung tâm . Thêm vào đó, nhiệt độ nước và lưu lượng dòng chảy bất ổn cũng là nhân tố tạo thành hình tròn trên băng… Tuy nhiên, những giải thích ấy vẫn chỉ là giả thuyết !
“Vòng tròn bí ẩn giữa mùa đông”
Trong thế kỷ 19, nhà thám hiểm T.W.Atkinson đã đến hồ Baikal, ông là người đầu tiên viết về một huyền thoại kỳ lạ như sau :”Những người thổ dân sống quanh vùng hồ Baikal vô cùng tin tưởng và truyền tụng huyền thoại về việc Đức Chúa Giêsu đã đặt chân đến thăm vùng đất châu Á này . Ngài trèo lên đỉnh núi cao nhất, nhìn xuống xung quanh, sau đó ban phước lành cho khắp vùng này, rồi vẫy tay lớn tiếng tuyên bố :”Vượt ra khỏi đây sẽ không có gì hết !”.
“Đỉnh núi huyền ảo bên hồ Baikal”
Sau T.W.Atkinson, nhiều học giả đã tìm hiểu kiểm chứng, nhận thấy đến tận ngày nay những người thổ dân vẫn hết sức tin tưởng rằng sau này vùng hồ Baikal của họ sẽ tiếp tục tươi tốt trù phú, do đã được Đức Chúa Giêsu ban phước lành, nhưng các vùng đất rộng lớn xung quanh sẽ bị tàn phá trầm trọng, cằn cỗi hoang vu, đến nỗi “hạt ngô không thể nảy mầm” ! Phải chăng đây là lời tiên tri huyền bí về những nguy cơ khủng khiếp và số phận kỳ lạ của vùng hồ Baikal trong tương lai ?
“Vùng đất được ban phước lành…”
(hết)