Nga chấn chỉnh chính sách di trú
Đài Tiếng nói nước Nga
Đan Thi Moscow dịch
Trong tương lai gần tới, Nga có thể từ bỏ việc phân bổ hạn ngạch tiếp nhận lao động người nước ngoài. Đây là một trong những đề xuất thuộc "Khái niệm quốc gia về chính sách di dân của Liên bang Nga", tài liệu do Cơ quan Di trú Liên bang (FMS) soạn thảo.
Nhiệm vụ tối thượng của tài liệu này là san bằng những vực hổng giảm sút nhân khẩu mà nước Nga đang trượt xuống khá nhanh. Giới chuyên gia hàng đầu của đất nước về lĩnh vực này đã tích cực tham gia thảo luận các khái niệm.
Chủ điểm khái niệm mới cho chính sách di trú của Nga hướng vào tích cực thu hút nhân công nước ngoài. Trong số những nét đổi mới bao hàm ở văn kiện, có việc đặt ra hệ thống thang điểm để lựa chọn người nhập cư có nguyện vọng đến Nga làm việc. Các tiêu chí cơ bản là độ tuổi, học vấn, nghề nghiệp và khả năng thích nghi.
Sinh viên nước ngoài đến học tập tại Nga, sẽ được dành ưu tiên trong khâu xin cấp quốc tịch Nga sau khi tốt nghiệp.
Một đề xuất khác của khái niệm mới là xóa bỏ hạn ngạch – và đây cũng chính là mục gây tranh cãi nhiều nhất, - bà Natalia Vlasova Phó chủ tịch Quĩ “Di cư thế kỷ XXI"cho biết.
“Chúng tôi đã nghiên cứu kinh nghiệm của quốc tế, và, như một quy luật, tại phần lớn các nước đều áp dụng hạn ngạch dưới dạng này hay trong hình thức khác. Nếu chúng ta bỏ hạn ngạch thì lấy gì thay thế đây? Bởi vì hạn ngạch là tiêu chí cần thiết để điều chỉnh số lượng lao động thu hút vào từng ngành nghề riêng biệt và mỗi khu vực khác nhau. Bộ Y tế tán thành việc bãi bỏ hạn ngạch và chuẩn bị những sửa đổi Luật "Về vị thế pháp lý của công dân nước ngoài". Thay vì hạn ngạch, họ dự kiến giới thiệu danh sách các ngành nghề, chức vụ, và chuyên môn hẹp có thể thu hút lao động người nước ngoài. Trên thực tế thì bản chất vẫn là vậy, duy chỉ có điều không dùng từ “hạn ngạch” nữa mà thôi. Hơn nữa, cơ chế đề xuất thậm chí còn phức tạp hơn hiện nay. Nhà tuyển dụng sẽ phải chỉ ra cả trình độ chuyên môn của di dân nước ngoài để chứng minh rằng đó chính là đối tượng mà ông ta muốn mời đến Nga làm việc”.
Bất kể sự khác biệt lớn trong thực tế di cư của Nga, các nước Tây Âu, Canada và Australia, phạm vi các vấn đề cần giải quyết đặt ra trước chính phủ các nước này vẫn tương tự như nhau, - ông Vyacheslav Postavnin, nguyên Phó lãnh đạo Cơ quan Di trú Liên bang FMS, hiện là Chủ tịch Quĩ "Di cư thế kỷ XXI" nêu nhận xét. Các chuyên gia của Quỹ này cũng đã chuẩn bị những đề xuất của mình để hoàn thiện chính sách di trú của Nga, - ông Vyacheslav Postavnincho biết thêm.
“Vừa rồi tất cả chúng ta đã chứng kiến thảm kịch khủng khiếp ở Na Uy và mới nhất là sự kiện bạo loạn ở Anh. Theo nhãn quan của chúng tôi, đó là hệ quả của chính sách di trú. Trong đề xuất của chúng tôi nhấn mạnh rằng những gì xảy ra ở Nga trong lĩnh vực này giống như quả bom nổ chậm, có thể kích hoạt bất cứ lúc nào làm nổ tung trong lòng xã hội chúng ta và dẫn đến hậu quả không thể sửa chữa”.
Nhưng trong tổng quan tương lai nền kinh tế Nga không thể thiếu nhân công nước ngoài. Theo dự báo nhân khẩu học, đến năm 2025 con số người Nga có khả năng lao động sẽ giảm đi 11 triệu người. Trong khi đó, trong kết cấu cư dân có độ tích cực kinh tế thì tỷ lệ công dân cao tuổi lại sẽ chỉ tăng thêm. Để chặn đà giảm sút dân số Nga, trong mỗi gia đình cần có trung bình 3 con, nhưng hiện giờ chủ yếu chỉ 1 con, loại gia đình 2 con là rất hiếm, - chuyên viên Vyacheslav Postavnin nhận xét.
“Thật ra ở các nước khác – như Italy và Tây Ban Nha – số trẻ sinh ra còn ít hơn. Nhưng, dù thế nào chăng nữa, ở Nga đang nổi cộm vấn đề nhân khẩu học. Năm 2014, sẽ có một thế hệ mới tiến vào cuộc sống tích cực, và khi ấy những người mẹ - tức là những phụ nữ bước vào độ tuổi sinh sản - ở Nga sẽ có tổng cộng cả thảy 9 triệu người. Hiện nay số này là 15 triệu. Ngay cả nếu đẩy tăng tỷ lệ sinh cũng sẽ không cứu vãn được tình thế, vì đơn giản là số bà mẹ giảm tới 40%, chẳng có ai để sinh con”.
Như vậy, do thiếu dự trữ tài nguyên nhân lực, thu hút lao động nước ngoài vào Nga, cũng như ở tất cả các nước phát triển là yêu cầu cần thiết mang tính khách quan. Nhưng cần tháo gỡ những vướng mắc trong lĩnh vực di trú và xóa những khoảng trống pháp luật liên quan. Có ước tính rằng Nga bị mất đến 400 tỷ rúp (tức là hơn 13 tỷ dollar) bởi thực tế phần lớn di dân làm việc trong phần tối của nền kinh tế, - ông Vyacheslav Postavnin cho biết.
“Các nhân viên của Cơ quan Di trú Liên bang nói, chẳng có gì đáng sợ cả, ở Mỹ có đến 12 triệu di dân bất hợp pháp, và họ vẫn phẩy tay cho qua cơ mà. Nhưng xin nhớ là ở đó mỗi người nhập cư bất hợp pháp đều có thẻ xã hội, mà nếu thiếu thì không thể sống ở nước Mỹ. Người ấy mua tấm thẻ, đăng ký theo tên ai đó, nhưng người ấy nộp thuế. Chỉ một thủ tục như vậy làm thay đổi tình hình một cách căn bản. Còn ở ta thì khoản tiền rất lớn - đến hàng chục tỷ dollar – chạy vào hầu bao các quan chức. Số tiền này sánh ngang với doanh thu của ngành dầu khí”.
Theo tư liệu của Cơ quan Di trú Liên bang FMS, hiện giờ trên lãnh thổ Nga đã đăng ký khoảng 9, 7 triệu công dân nước ngoài, trong đó có 6 triệu lao động nhập cư. Còn lượng người nhập cư bất hợp pháp thì chắc hẳn đông hơn thế gấp nhiều lần, tuy nhiên chưa một ai có thể gọi ra con số thống kê chính xác.