Đến Nga làm việc cần biết
Đài Tiếng nói nước Nga
Đan Thi Moscow dịch
Trong cái nhìn của những người Việt đang tìm kiếm việc làm, hẳn Nga đã và vẫn là đất nước hấp dẫn. Đáng tiếc, nhiều người trong số các di dân này đang lao động bất hợp pháp trên đất Nga. Trong tương quan thực tế của thời kỳ khủng hoảng, chính quyền Nga cắt giảm mạnh hạn ngạch lao động nhập cư, nhiều công ty đã chọn cách đi vòng trốn tránh bỏ qua quy định. Thí dụ, năm 2009, có mấy nghìn công ty của Nga đã bị Tòa án dân sự đình chỉ công việc do mắc lỗi sử dụng nhân công nhập cư một cách trái phép. Thêm nữa, bản thân các di dân nước ngoài nhập cư bất hợp pháp cũng bị xử phạt hành chính, và những trường hợp vi phạm nặng nhất thì bị trục xuất về nước.
Để được cảm thấy an toàn và không rơi vào cái bẫy sử dụng lao động vô nguyên tắc của những chủ thuê nhân công tham lam thiếu lương tâm, khi đến Nga làm việc, người nước ngoài cần có giấy phép lao động, hay còn gọi là chứng nhận quyền lao động.
Trên thực tế, cần tiến hành thủ tục gì để nhận được sự cho phép chính thức như vậy? Di dân nhập cư lao động hợp pháp có những bảo đảm xã hội như thế nào? Ở Nga có chăng danh sách các ngành nghề sử dụng lao động và nhân công nước ngoài?
Thủ tục nhận giấy phép lao động cần bắt đầu với việc đăng ký visa vào Nga. Chỉ có thể xin cấp visa khi có giấy mời từ phía tiếp nhận lao động, tức là Nga. Với trường hợp những người lao động tiềm năng, bên tiếp nhận là chủ thuê nhân công – là một công ty hoặc cá nhân doanh nghiệp ở Nga muốn sử dụng lao động người nước ngoài. Trách nhiệm của những chủ thuê nhân công đó, là phải chuẩn bị mọi giấy tờ cần thiết dành cho việc tuyển dụng công dân nước ngoài đến Nga lao động. Cụ thể, chủ thuê nhân công phải chứng minh được với Cơ quan điều phối việc làm của cư dân – cơ cấu Nhà nước bảo vệ quyền làm việc của người Nga – về tính chất hợp lý của đề nghị mời người nước ngoài tới Nga làm việc trong công ty–doanh nghiệp của mình.
Giả sử tất cả các thủ tục đó đều được đáp ứng đầy đủ, và bạn nhận được lời mời từ nhà tuyển dụng. Giấy mời hợp thức này sẽ tạo điều kiện cho người nước ngoài nhập cảnh vào Nga theo loại thị thực gọi là “visa làm việc”. Bây giờ chủ thuê nhân công có hạn thời gian 10 ngày để thông báo cho Sở Di trú về sự xuất hiện của người vừa nhập cư vào Nga và nộp lệ phí đăng ký với Nhà nước khoảng 1.000 rúp (tương đương với 35 dollar). Giấy phép lao động được cấp cho thời hạn 1 năm và trong tương lai có thể gia hạn thêm. Xin lưu ý rằng, chỉ những ai có “visa làm việc” mới được quyền tham gia lao động trên địa bàn Nga, chứ không phải là người có visa thăm thân, du lịch hoặc đi học. Điều quan trọng phải hiểu rằng các di dân lao động có tấm “visa làm việc" trong hộ chiếu, tức là đến Nga để lao động trên cơ sở hợp pháp, và dưới sự bảo trợ xã hội của Nhà nước sở tại. Tương ứng với luật pháp Nga, chủ thuê nhân công có trách nhiệm cung cấp chỗ ở cho nhân công người nước ngoài và đóng bảo hiểm y tế cũng như tổ chức việc ăn uống cho thợ. Như vậy, qui chế của một nhân công nhập cư hợp pháp khác biệt một cách cơ bản với tình trạng của di dân lao động bất hợp pháp, những người phải chịu cảnh hoàn toàn bất công trong mối quan hệ với chủ thuê, bất kể những lời hứa hẹn ban đầu.
Trong điều kiện dần dần đưa nền kinh tế quốc dân tiến lên con đường đổi mới và ứng nghiệm, pháp luật Nga dự trù những ưu đãi đáng kể để thu hút các chuyên gia nước ngoài có trình độ cao. Thí dụ, giấy phép lao động cấp cho các chuyên gia có trình độ không phải chỉ với hạn hiệu lực 1 năm như trước, mà nay là 3 năm. Trong đó, có quyền gia hạn nhiều lần kéo dài thời gian hiệu lực của hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dân sự. Các thành viên gia đình của chuyên gia nước ngoài cũng được phép cư trú ở Nga tương ứng với thời hạn hợp đồng lao động của chuyên gia.Với giấy phép như vậy, vị chuyên gia hoàn toàn có thể làm việc hợp pháp trên lãnh thổ của một số khu vực thuộc Nga, nếu chức năng công việc yêu cầu phải di chuyển. Nhưng có lẽ hỗ trợ rõ rệt và quan trọng nhất dành cho những người nhập cư lao động ở đẳng cấp này là qui định giảm mức thuế thu nhập từ 30% xuống còn 13%.
Thêm nữa, dành cho những chuyên viên người nước ngoài, đã phân định ngưỡng thu nhập tương đối cao. Ký hợp đồng với chủ thuê nhân công, người được đánh giá là có trình độ chuyên môn cao đến làm việc ở Nga sẽ có thu nhập lương một năm tối thiểu là 2 triệu rúp. Tính theo tỷ giá hối đoái hiện nay, chừng đó là khoảng 71 nghìn dollar.
Trong phần kết, chúng tôi sẽ làm sáng tỏ thêm một câu hỏi nữa: Ở Nga có chăng bản danh mục hạn chế về nghề nghiệp và chức vụ, loại trừ khả năng sử dụng lao động nước ngoài? Có, cũng có một số hạn chế nhất định. Thí dụ, cấm sử dụng người nhập cư lao động trong khâu thương mại bán lẻ tại các khu chợ ngoài trời – người nước ngoài chỉ bán hàng tại các cửa hiệu trong nhà. Ngoài ra, cấm người nước ngoài buôn bán đồ uống có chất cồn và các mặt hàng dược phẩm, bất kể thứ hạng của doanh nghiệp thương mại. Tuy nhiên tiếp theo xin nhấn mạnh rằng những hạn chế này không áp dụng với cơ sở bán buôn, đối tượng làm kinh tế phụ gia đình và doanh nghiệp cá thể.