[Serguei Kouzmic]

Các bác ạ, theo Lão Râu này thì các bác đừng bàn quá sâu về đề tài này, bởi vì nó quá nhạy cảm. Cũng phải thừa nhận rằng ở Việt Nam ta hiện nay có nhiều tiến bộ khi xuất bản cuốn trên, lại của NXB Công An Nhân Dân, đó cũng là một cách gián tiếp muốn nói về một nhân vật gây tranh cãi và còn gây tranh cãi trong nhiều năm.

Lịch sử có hai mặt, mặt thứ nhất, thuộc về kẻ thắng trận, muốn viết thế nào thì viết, và mặt thứ hai là sự thực lịch sử mà có rất nhiều người muốn tìm hiểu, muốn biết... như đi tìm chân lý vậy.

Lão Râu đã qua Trung Quốc. Có thể nói ở đó người dân người ta vẫn tôn sùng Mao Trạch Đông cũng như một cha già dân tộc, trong khi mọi "chiến công" của ông ta trong thời kỳ Cách mạng văn hóa, rồi thanh trừng nội bộ... thì vẫn có thể được nói đến khá công khai. Đặng Tiểu Bình trước khi chết vài năm cũng gọi ông ta là nhà lãnh đạo mưu lược kiệt xuất nhất trong lịch sử Trung Quốc mấy ngàn năm (vì những nhân vật kiểu Gia Cát Lượng, mưu lược chỉ là truyền thuyết + tài năng của La Quán Trung; hay Tôn Tử cũng chỉ để lại "trước tác" Tam thập lục kế; Trương Lương, Quản Trọng, Nhạc Nghị... đều quá xa để đánh giá). Vậy thì chúng ta nên đánh giá thế nào về "bác" Mao đây? Bác ấy làm tất cả những điều đó để làm gì? - đơn giản là củng cố quyền lực cá nhân, ấy thế mà đến nay vẫn giữ được một vị trí nhất định trong lòng dân chúng, cụ thể hơn là ở cái chiến lược lấy nông thôn bao vây thành thị, rồi là chiến tranh nông dân... ông ta được lòng nông dân nghèo khổ. Hơn nữa, hiện nay ĐCS Trung Quốc đang nắm quyền, ai dại gì mà đánh đổ đi một hình tượng như thế?

Trở lại với Xtalin, hiện nay ở nước Nga chắc cũng chỉ có mỗi mấy cụ già, già cỡ như Lão Râu may ra còn thích cụ Xtalin mà thôi. Bác TrungDN đã viết là ông ta làm những điều đó: thanh trừng Trốtxki, vụ 1937... đưa ra một ý là ông ta làm để làm gì vì chính bản thân ông ta và gia đình không được lợi lộc gì trong những chuyện đó. Đọc "Những đứa trẻ phố Arbat", rồi đọc "Nhớ lại và suy nghĩ" của Giucốp đều thấy ông ta là một độc tài với đúng nghĩa của nó, đến mức mà tất cả tướng lĩnh đến làm việc dưới quyền ông ta sợ chết khiếp. Điều này thể hiện rõ nhất trong hồi ý của Yacốplép - cuốn "Mục đích cuộc sống".

Vậy thì tất cả những điều các bác viết trên đây, đều đúng, chỉ cần tổng hợp chúng lại là có thể có được một cái nhìn tổng thể về nhân vật thú vị này. Chắc chắn, ông ta là một người có lý tưởng, muốn xây dựng nên một đế chế CSCN không phải cho riêng mình, cũng vì nhân dân, nhưng cũng độc tài và ham mê quyền lực... túm lại, cái gì cũng có. Tài năng, nhân văn, tàn ác... từng ấy trong một con người; Hội chứng đa nhân cách chăng?


Nói thêm về tượng Xtalin. Theo chú Mít đặc Biết tuốt mem của NNN thì trường ĐHTH Mátxcơva có cái nhà chính tháp nhọn nhọn toàn thế giới biết tiếng đó, được xây dựng nhờ công lao chính của Xtalin (và của ... tù binh Đức). Xtalin chỉ đạo không được tiếc tiền cho việc xây dựng Lâu Đài khoa học, và nó được xây xong đúng năm ông ta mất, năm 1953. Lúc đầu người ta định dựng tượng đồng của ông ta trên đỉnh chóp nhọn, nhưng như thế thì kỳ kỳ thế nào, nhất là như vậy thì cao hơn nhà bác học Nga vĩ đại Lômônôxốp dưới mặt đất quá nhiều, nên họ thay bằng ngôi sao. Còn bức tượng đồng to bằng người thật đó, được cất giữ khá trang trọng dưới tầng hầm của Trường, hiện nay vẫn còn.

Lão Râu đã thử nói chuyện với 3 bà cụ, ba bà giáo già dạy tiếng Nga thì thật kỳ lạ, không có ai trong số họ ca ngợi và yêu quý Xtalin cả, thậm chí có một bà cụ trả lời đó là thời kỳ cay đắng trong lịch sử dân tộc Nga. Phải chăng chủ nghĩa đại Nga đã phục hồi quá mạnh mẽ? Với câu hỏi quan điểm về "Ngày Chiến thắng", cụ trả lời đó là chiến thắng của dân tộc Nga và các dân tộc khác thuộc Liên Xô, Xtalin và Đảng CS Liên Xô có công rất lớn, nhưng công lao lớn nhất là của Nhân dân. Vì thế cụ bảo, ngày Chiến thắng, hãy là ngày để khóc cho những người đã hy sinh, thế thôi. Đó - quan điểm của nước Nga hiện nay: công lao là của nhân dân và Người lính Xô-viết.