Thơ Puskin
K/g: bạn Sao Mai
Xin cảm ơn bạn đã chỉ ra cái sai trong diễn đạt bởi gạch nối, tôi xin viết lai như sau:
A. X. Puskin
* * *
Nửa là quý nhân, nửa là thương nhân,
Nửa là triết nhân, nửa là thằng đần,
Nửa là tiểu nhân, thì còn hy vọng,
Hơn là trọn vẹn mười phân vẹn mười.
Chữ LÀ vẫn là thông lệ của tiếng Việt để cho câu mềm mại hơn. Trong trường hợp này bỏ đi cũng không sao, sẽ thành câu 6 chữ:
Nửa quý nhân, nửa thương nhân,
Nửa triết nhân, nửa thằng đần,
Nửa tiểu nhân, còn hy vọng,
Hơn là mười phân vẹn mười.
Sau khi tra cứu kỹ từ điển tiếng Nga của Ogiegov và tiếng Việt của Viên ngôn ngữ học thấy có sự tương đông Полу-милорд với quý nhân, Полу-мудрец với triết nhân. Riêng từ невежда có nghĩa ít học, ít kiến thức, chứ không có nghĩa ngu, đần nên sử dụng từ đần chỉ là gượng ép. Trình bày như vậy để những người biết tiếng Nga khỏi trách cứ thiếu cẩn trọng.
2- Tôi hoan nghênh bạn Sao Mai đã có nhận xét vừa đúng tính chất, vừa đúng trọng tâm trao đổi sau đây:
“...Và nếu bác áp công thức đó cho cả 5 đối tượng -- thế thì giết chết thơ của Puskin rồi.
Xin nói rõ thêm ý này một chút: SM hiểu theo logic của bác Bằng -- Nửa quý ông là được, còn 100% Quý ông (là trọn vẹn, là không bằng so với Nửa quý ông... Suy luận tương tự như vậy cho cả "5 đối tượng" mà bác Bằng muốn phân biệt”.
Để trao đổi nhận xẻt trên tôi muốn dẫn ra một số suy nghĩ:
- Tôi có mấy câu thơ “con cóc” sau đây (nếu trùng ở đâu đó thì xin lỗi bởi không cố ý đạo văn):
Nửa vầng trăng vẫn là một vầng trăng,
Bởi chị hằng đứng nép mình một nửa.
Cả vầng trăng chỉ là nửa vầng trăng,
Bởi chị hằng ló mặt nhìn ta đó.
Đêm không trăng vẫn là cả vầng trăng,
Bởi chị hằng chẳng muốn dõi theo ta.
Trăng lên, trăng đứng, tăng tà,
Sao trăng biến hóa làm ta nao lòng.
- Ở đâu đó đã viết: “Nửa bánh mỳ là bánh mỳ” (chỉ vật thể),
Như vậy vầng trăng và bánh mỳ cùng là vật thể nhưng đã có sự chiêm nghiệm khác nhau bởi sử dụng công cụ đánh giá khác nhau.
- Cũng ở đâu đó đã viết: “nửa sự thật không (chưa) là sự thật” (chỉ sự vật). Vậy là giả? Còn cả nửa sự thật cũng sẽ là giả? Điều này phụ thuộc vào vị thế và cách thức đánh giá
Khi bạn Sao Mai viết: “Nửa quý ông là được, còn 100% Quý ông ...” tức là bạn đã tuyệt đối hóa theo suy luận toán học thông thường, nghĩa là: A=B, B=C thì A=C. Điều này chỉ đúng khi diễn đạt 100% cả nửa cơ thể quý ông là cơ thể quý ông, còn 100% [tính cách] qúy ông là quý ông thì đã không còn chính xác nữa. Vậy Cụ Puskin đã diễn đạt sai ngữ pháp nên mới có tình trạng hiểu như trên. Như vậy chính Cụ giết thơ của Cụ chứ không phải tôi. Nhưng tôi không nghĩ như thế và chắc chắn không phải thế. Trong toán học còn có hệ nhị phân 1+1= khác 2, mà 1+1=10, đồng thời cũng từ những suy nghĩ đã nêu thì nếu chỉ dùng cách suy luận thông thường cho trường hợp này là không phù hợp. Chỉ còn một khả năng là chưa hiểu hết ẩn ý của tiếng Nga, vì tiếng Nga cũng biến hóa lắm.
Tôi không đoan chắc tôi hiếu hết tíếng Nga,bởi tôi không phài người Nga, lại càng không phải nhà ngôn ngữ Nga, nên xin phép sử dụng những suy nghĩ đã dẫn làm cơ sở suy luận theo cách: Nếu là A thì không phải là B và ngược lại.
Trong 5 đối tượng đã đề cập có 3 đối tượng “có thể” không tuân theo suy luận của logic thông thường là:
- nửa quý nhân (quý ông), nửa còn lại là thằng (theo tiếng Việt – Dở ông dở thằng),
- nửa thương nhân, nửa còn lại là kẻ buôn gian bán lận,
- nửa triết nhân, nửa còn lại [tạm gọi] là trí thức rởm.
Ở đây tôi muốn làm rõ thêm rằng, những từ trên chỉ là danh xưng ám chỉ cái nửa vời của sự vật (như là sự thật) chứ không phải cho vật thể (như là bánh mỳ). Bất kỳ sự vật nào tồn tại đều có 2 mặt (trái và phải, nghĩa là thống nhất trong hai mặt đối lập) cho nên hai nửa của chúng tồn tại rất mông manh. Ngay trong một con người phần [tính cách] quý ông thắng phần [tính cách] thằng thì sẽ là quý ông, còn không thì sẽ là ngược lại. Chẳng có ai là THÁNH. Mà thơ lại rất hàm súc (rất Puskin) có thể diễn đạt cái hai nửa mong manh của sự vật đó trong cùng một ngôn từ.
Từ những lập luận trên có thể suy ra (cũng có thể suy luận cho cả 5 đối tựong - tùy thuộc sự lựa chọn):
:
- Cả Nửa quý nhân là quý nhân, nhưng có thể là thằng,
- Cả Nửa thương nhân là thương nhân, nhưng có thể là bọn buôn gian bán lận,
– Cả Nửa triết nhân là triết nhân, nhưng có thể là trí thức rởm.
Nghĩa là cả 3 đối tượng trên đang tôn tại ở dạng hai nửa (nửa hiện, nửa ẩn): có thể là A, có thể là B. Suy luận này rất mở, ai thích sử dụng suy luận nào thì tùy. Riêng tôi, tôi chọn suy luận B vì tôi đã khảng định tôi hiểu ngữ pháp tiếng Nga như tôi đã dịch và tôi tin Cụ Puskin diễn đạt đúng ngữ phap tiếng mẹ đẻ, còn nếu ai cứ nhất quyết bảo tôi sai, tôi sẽ “cù lần” cãi lại rằng, tôi chỉ ăn theo Cụ Puskin mà thôi.
|