Cùng với cái đói nghèo của toàn dân trong cuộc chiến chống Mỹ, thì SV hình như được xếp vào "nhóm đáy". Nên những điều bác BD kể hoàn toàn không xa lạ đối với thế hệ của SM.
Có lần, đói quá, mấy đứa con gái rủ nhau đi hái ngọn khoai lang về luộc ăn. Đang lúi húi, thấy bóng thầy giáo đi qua, mấy đứa ra hiệu nhau quay mặt đi, để thầy không trông thấy. Những ngọn rau khoai lang đã cứu nhiều bữa đói, giờ ngẫm lại thấy vẫn ngon và bùi. Có lẽ 1 trong những SV của thuở ấy đã sáng tạo ra món đặc sản ngọn rau lang sào trong các cửa hàng đặc sản ngày nay (?). Mãi về sau này, học thêm về thực vật, SM được biết rau khoai lang là một trong những thứ rau bổ nhất, về nhiều phương diện…
Ngày ấy, trong lớp của SM, có 1 bạn nam quê vùng Xô Viết…. Bọn SM vẫn nói thế. Anh này luôn nâng quan điểm, đến dễ sợ. Một lần 1 bạn gái bê chồng bát, chẳng may vướng bàn rơi vỡ hết. Chàng kia liền thuyết: “Bạn có biết bát này là mô hôi, nước mắt của nhân dân, của công nhân? Bao người thợ đã phải đào đất thó trắng, rồi nhào nhuyễn dưới trời nắng gắt. Rồi những người khác làm khuôn, đúc bát, tráng men… Rồi thợ vẽ làm miệt mài ngày đêm. Rồi công nhân than ở Quảng Ninh không quản bom đạn, đào vét từng goòng than. Rồi những tài xế vất vả đưa than về, rồi đắp lò rồi nung, rồi dỡ… (Còn bao nhiều cái rồi nữa, không nhớ hết)… Mỗi cái bát đã ra đời như thế, mà bạn nỡ làm vỡ cả một chồng. Điều đó thật ngang với tội ác…” Cô bạn cùng lớp SM đứng như trời trồng, nghe mà cứ ngỡ mình bị tuyên án tử hình đến nơi, mặt tái mét…
Thời gian trôi. Cũng trên 40 năm qua rồi. Cách đây hơn 1 năm, bạn bè lớp SM đã vào Hà Tĩnh dự lễ tang người bạn Xô Viết ấy. SM không về được, nghe tin cũng gửi phong bì phúng viếng. Giai đoạn cuối đời của bạn ấy nghe kể thật tội… Cầu mong linh hồn bạn ấy được an lành nơi chín suối.
|