Trong văn khố Gulag, có lưu trữ các bức ảnh chụp kiểu trại nuôi trẻ mà Volovich mô tả. Một cuốn album như vậy bắt đầu bằng lời giới thiệu sau đây:
Mặt trời chiếu trên tổ quốc Stalinít của các em. Đất nước tràn đầy tình yêu thương các lãnh tụ và trẻ em tuyệt vời của chúng ta hạnh phúc cũng như toàn thể đất nước non trẻ đang hạnh phúc. Nơi đây, với giường chiếu rộng rãi và ấm áp, các công dân mới mẻ của đất nước ta đang nằm ngủ. Sau khi ăn, chúng ngủ say sưa và chắc hẳn đang mơ những giấc mơ hạnh phúc…
Các bức ảnh trong đó ngược hẳn lại với lời chú thích. Trong một tấm, một hàng các bà mẹ nuôi con với khẩu trang trắng che kín mặt – bằng chứng của thực hành vệ sinh trong trại – ngồi với ánh mắt nghiêm trang không mỉm cười trên băng ghế, tay ôm lũ trẻ. Trong tấm khác, lũ trẻ đang cùng nhau đi bộ buổi chiều. Kéo đuôi nhau thành hàng, chúng nhìn không thoải mái gì hơn các bà mẹ của chúng. Trong nhiều tấm ảnh, lũ trẻ bị cạo trọc đầu, có lẽ để ngừa chấy rận, tạo cảm giác chúng trông như những tù nhân bé nhỏ và trong thực tế chúng cũng bị xem như vậy. (GARF, 9414/6/44 và 45) “Khu nhà cho bọn trẻ cũng là một phần của tổ hợp trại”, Ginzburg viết. “Nó có chòi gác của mình, có cổng riêng, có lán riêng và hàng rào thép gai của riêng mình”. (E. Ginzburg, Ở giữa Miền gió xoáy, tr. 3)
Ở mức độ nào đó, Ban quản lý Gulag ở Moscow chắc hẳn phải biết cuộc sống trong trại đối với trẻ em trong đó kinh khủng ra sao. Chúng ta biết ít nhất là các thanh tra trại có chuyển về các thông tin này: một báo cáo năm 1949 về tình trạng của phụ nữ trong trại nhấn mạnh một cách chê trách rằng trong số 503.000 tù nữ thuộc hệ thống Gulag khi đó, 9.300 người có thai trong khi 23.790 người khác đang chịu án cùng con nhỏ. “Ngoài ra cần tính thêm các tác động xấu lên sức khỏe và điều kiện giáo dục trẻ em”, báo cáo đề nghị thả sớm cho mẹ chúng, cũng như thả sớm cho những phụ nữ có con ở nhà, tổng số – trừ những trường hợp tái phạm và tù chính trị phản cách mạng – khoảng 70.000. (GARF, 9401/2/234)
|