Đối với những trẻ em này, cú sốc thay đổi sẽ tồn tại với chúng đến suốt cuộc đời. Một tù người Ba Lan nhớ lại rằng có tù nữ bị giam trong phòng giam của bà cùng đứa con trai mới ba tuổi: “Đứa trẻ rất ngoan, nhưng ốm yếu và ít nói. Chúng tôi cố gắng hết sức làm nó vui bằng cách kể chuyện cổ tích và nói chuyện với nó, nhưng bé thường ngắt lời chúng tôi ‘Chúng ta đang ở tù, phải không ạ?’ ” (Hoover, Polish Ministry of Information Collection, Box 114, Folder 2)
Nhiều năm sau, người con trai của một kulak bị đi đày nhớ lại sự cam go trải qua trên đoàn tàu chở gia súc: “Mọi người như hóa dại... Tôi không rõ là chúng tôi đã đi được bao nhiêu ngày rồi. Trong toa có bảy người chết vì đói. Chúng tôi tới Tomsk và họ đưa các gia đình chúng tôi ra ngoài. Họ cũng dỡ xuống nhiều xác chết, có đủ trẻ con, thanh niên và người già”. (Vilensky và cộng sự, Deti Gulaga, tr. 117)
Mặc dù vất vả, cũng có nhiều phụ nữ cố ý chủ động, thậm chí là bất chấp, có bầu khi đang ở trong trại. Đó luôn là tù nữ tội phạm hay bị bắt vì tội vặt muốn có thai để tránh phải làm việc nặng, để được cấp thức ăn có đôi chút khá hơn và có lẽ để được hưởng dịp ân xá định kỳ phụ nữ có con nhỏ. Những đợt ân xá như vậy – lấy ví dụ một đợt năm 1945 và một đợt khác năm 1948 – không phải lúc nào cũng áp dụng cho tù nữ phạm tội phản cách mạng. (Lấy ví dụ, đợt ân xá cho phụ nữ có con năm 1945 đặc biệt loại trừ tù chính trị, cũng như đợt tương tự năm 1948. GARF 8131/37/4554; 9401/1a/191; và 9401/1/743) “Mang bầu có thể khiến cuộc sống dễ thở hơn”, Lyudmila Khachatryan nói với tác giả như một cách để giải thích tại sao một số phụ nữ vui lòng ngủ với đám cai tù của mình. (Khachatryan, qua phỏng vấn với tác giả)
Một phụ nữ khác nhớ lại đã nghe một tin đồn rằng tất cả phụ nữ có con nhỏ - mamki, theo thứ tiếng lóng trong tù – sẽ được thả. Bà đã cố tình có thai sau đó. (Lahti, hồi ký không xuất bản. Tác giả rất biết ơn Reuben Rajala vì bản thảo này) Nadezhda Joffe, một tù có thai sau khi được phép gặp chồng, đã viết rằng các bạn tù của bà tại “lán dưỡng nhi ẩm ướt” ở Magadan đơn giản là “không có chút bản năng làm mẹ nào”, và vứt bỏ đứa trẻ lại ngay sau khi họ có thể rời đi. (Joffe, tr. 124)
|