Xét từ quan điểm của ban quản lý, không có trường hợp nào kể trên được phép xảy ra. Về nguyên tắc, đàn ông và đàn bà không được giam giữ chung đụng trong trại, và có những tù đã tuyên bố rằng mình không hề liếc mắt đến giới tính kia suốt hàng năm trời. Các chỉ huy trại cũng không hề đặc biệt muốn có tù nữ trong trại mình. Thế chất yếu hơn, họ có thể cản trở việc hoàn thành chỉ tiêu sản xuất của trại, điều này khiến một số quản lý trại cố gắng chuyển họ đi nơi khác. Có thời điểm, vào tháng 2/1941, Ban quản lý Gulag thậm chí còn gửi một bức thư tới toàn thể lãnh đạo NKVD và tất cả các chỉ huy trại, nghiêm khắc hướng dẫn họ việc tiếp nhận các đoàn vận chuyển tù nữ và liệt kê tất cả những loại công việc mà phụ nữ có thể làm được một cách hữu hiệu. Bức thư đề cập tới công nghiệp nhẹ và dệt may; làm đồ gỗ và đồ kim loại; các loại công tác lâm nghiệp cụ thể; bốc xếp và khuân dỡ hàng hóa. (GARF, 9401/1a/107)
Có lẽ bởi vì sự phản đối từ phía cánh chỉ huy trại, số lượng tù nữ thực sự bị chuyển tới các trại luôn duy trì ở mức khá thấp (giống như số phụ nữ bị hành quyết trong thời kỳ thanh trừng 1937-1938). Lấy ví dụ, theo các số liệu thống kê chính thức, chỉ có khoảng 13 phần trăm tù Gulag trong năm 1942 là phụ nữ. Con số này tăng lên 30 phần trăm năm 1945, một phần do rất nhiều tù nam bị động viên và gửi ra mặt trận, và cũng do luật quy định cấm công nhân đi khỏi nhà máy – dẫn tới việc bắt giữ nhiều nữ thanh niên. (Lấy ví dụ, xem Alin, tr. 157-160, và Evstonichev, tr. 19-20) Năm 1948 con số này là 22 phần trăm, và lại tụt xuống 17 phần trăm trong năm 1951 và 1952. (Các thống kê trên tổng hợp từ nhiều nguồn thuộc GARF. Tác giả rất cám ơn Aleksandr Kokurin vì việc này) Tuy nhiên, thậm chí các con số trên cũng không đủ để phản ánh tình hình thực tế, bởi phụ nữ rất thường được phân về thi hành án tù tại các “tiểu khu” có chế độ nhẹ nhàng. Tại các tổ hợp trại công nghiệp rộng lớn vùng viễn bắc, họ thậm chí còn ít hơn, sự có mặt của họ là rất hiếm hoi.
Tuy nhiên, số lượng thấp của tù nữ có nghĩa là phụ nữ – cũng như thực phẩm, quần áo và các vật dụng khác – gần như lúc nào cũng thiếu. Vậy là mặc dù có thể họ ít có giá trị đối với những người tổng hợp số liệu thống kê sản lượng trại, họ lại mang một loại giá trị khác đối với đám tù nam, lính gác và công nhân tự do của trại. Trong những trại mà không ít thì nhiều có những quan hệ công khai giữa tù nam và tù nữ – hay tại các nơi trong thực tế có những loại đàn ông nhất định được phép vào trại phụ nữ – họ thường xuyên bị đề nghị, gạ gẫm và, phổ biến nhất, được tặng thực phẩm và những công việc nhẹ nhàng để đổi lấy tình dục. Điều này có lẽ không phải là một đặc trưng riêng của cuộc sống trong Gulag. Ví dụ, một báo cáo Ân xá Quốc tế năm 1999 về tù nữ ở Hoa Kỳ đã tiết lộ những vụ cai tù nam và tù nhân nam hãm hiếp tù nhân nữ; tù nam hối lộ lính gác để vào gặp tù nữ; phụ nữ bị lột trần khám xét và đùa ghẹo bởi lính gác nam. (“Not Part of My Sentence: Violations of the Human Rights of Women in Custody”) Tuy nhiên, cơ chế xã hội kỳ quặc của hệ thống trại Xôviết có nghĩa là phụ nữ bị hành hạ và làm nhục đến một mức độ thái quá kể cả đối với một hệ thống trại tù.
|