[Kóc Khơ Me]

Vẻ đẹp dưới đường ngầm.

Trong khoảng 5 năm gần đây, những nhà xây dựng metro có xu hướng tập trung vào việc thực hiện các nhà ga metro theo mẫu tại thủ đô Moskva, các thiết kế được thực hiện bởi “MetroGiprotrans”. Tuy nhiên việc không thực hiện theo các thiết kế riêng biệt không có nghĩa là các nhà ga metro Moskva sẽ nhanh chóng trở thành những cặp song sinh đơn điệu và buồn tẻ.

Có thể nói cho đến nay Metro Moskva gần như là duy nhất trên thế giới mà kiểu dáng của các nhà ga không giống nhau. Các nhà ga metro ở London, Paris, New York trông rất nhỏ hẹp. Trang trí bên trong trông giống hệt nhau, chỉ khác ở màu sắc và hình trang trí các bức tường. Tuy thế các nhà ga được thiết kế rất hợp lý: dòng di chuyển của hành khách không giao cắt với nhau, các hướng dẫn (sơ đồ, bảng chỉ dẫn, bản đồ, các gợi ý) được bố trí thích hợp khiến cho hành khách không thể bị lạc được.

Trong khi đó, thiết kế metro Moskva có những cách tiếp cận khác nhau tùy từng thời kỳ. Nói chung, lịch sử thiết kế kiến trúc các sân ga, lối bộ hành ngầm trong lòng đất của metro Moskva có thể chia ra thành các giai đoạn.

Từ 1935 đến 1955, các nhà ga-cung điện được xây dựng theo từng thiết kế riêng biệt, sử dụng các loại đá tự nhiên và vật liệu trang trí đắt tiền. Bên trong các lối bộ hành cũng vậy, sử dụng các loại đá cẩm thạch, đá granit từ khắp nơi trên đất nước đưa tới: Ural, Kapkaz, Ukraina. Các nhà ga được trang trí bằng kính màu, tranh ghép, các đèn trang trí thật hiếm thấy, các tác phẩm điêu khắc độc đáo.

I.Ilf và E.Petrov đã viết về các ấn tượng của mình lần đầu tiên khi đi tàu điện ngầm, trước cả khi metro mở cửa đưa vào hoạt động: “Sắp đến lúc những hành khách đầy trải nghiệm với sự kinh hoàng trên những chuyến tramway, cơ thể mỏi nhừ vì chen lấn trên các chuyến xe bus, mặt mũi nhăn nhó vì những trận cãi vả với những người xà-ích cáu bẩn, sẽ bước xuống metro. Họ sẽ thấy những đường ngầm rộng rãi, những lối bộ hành hào nhoáng với các quầy vé bằng kính, các hành lang và sân đợi tàu được chiếu sáng rực rỡ. “Ga metro” – chỉ là một từ quá khiêm nhường. Phải gọi là “Nhà Ga”. Mười ba “Nhà Ga’ được khoác chiếc áo bằng đá cẩm thạch, bằng đá granit, đồng đỏ và sứ màu…"

Nhiều công trình nhà ga trong thời kỳ đó trở thành di sản văn hóa đắt giá của đất nước. Cụ thể các nhà ga "Красные ворота", "Кропоткинская", "Маяковская" đã được Nhà Nước bảo tồn.

Ga Красные ворота


Ga Кропоткинская


Ga Маяковская


Sau năm 1955, bắt đầu giai đoạn thứ hai của sự phát triển metro. Sự cần thiết phải mở thêm các ga metro tại các khu vực xây dựng ào ạt ở ngoại ô thành phố. Khi ấy các ga metro không cần phải chôn sâu trong lòng đất, được xây dựng theo mẫu sản xuất hàng loạt bằng bê tông cốt thép lắp ghép. Quá trình xây dựng metro trong những năm này sử dụng các kết cấu tiền chế trong nhà máy, trang trí bên trong bằng các vật liệu rẻ tiền , đèn chiếu sáng đơn giản. Trong thực tế cách tiếp cận này đã mang lại hiệu quả: đã hoàn thành hàng chục tuyến đường mới để người dân Moskva nhanh chóng và thuận lợi di chuyển từ nơi ở vào trung tâm thành phố.

Bắt đầu từ những năm 1970, kiến trúc metro có trạng thái mới: một lần nữa các thiết kế kiến trúc mang đậm dấu ấn tác giả cùng sự tự do trang trí hoàn thiện bên trong các ga đã trở lại.

Vào những năm 200x bắt đầu xu hướng bớt đi sự cầu kỳ nghệ thuật khi xây dựng các ga metro như "Славянский бульвар", "Парк Победы", đến năm 2008-2009 do khủng hoảng kinh tế nên buộc phải tiết giảm hơn nữa.

Ga Славянский бульвар


Ga Парк Победы


Thực tế lần này các nhà xây dựng metro và các nhà kiến trúc đã tiếp cận giải pháp: áp dụng các công nghệ mới. Kết quả là các ga metro như "Митино", "Волоколамская" không hề kém cạnh về kiểu dáng và công nghệ so với các ga được xây dựng trước đó vài năm. Theo lời của Kiến trúc sư trưởng của "MetroGiprotrans" Nicholai Shumakov, trong 20 năm qua Moskva đã phục hồi lại truyền thống kiểu dáng kiến trúc nghệ thuật các ga metro đã có từ khi ra đời metro Moskva, đã ứng dụng các thành tựu của kiến trúc hiện đại, của công nghệ và vật liệu mới. “Tất cả các ga metro metro sau này như "Достоевская" и "Сретенский бульвар" đều là những tác phẩm nghệ thuật tuyệt vời”.

Ga Митино


Ga Волоколамская


Ga Достоевская


Ga Сретенский бульвар


Nhưng đã đến lúc cần quay lại với các thiết kế mẫu tiêu chuẩn hóa. Theo Thị trưởng Moskva Sergey Sobyanin, việc tiêu chuẩn hóa như vậy sẽ làm giảm giá thành các ga metro đến 20% và đẩy nhanh đáng kể tiến độ xây dựng metro.

Nhu cầu có thêm các tuyến metro mới, các ga metro mới ngày càng tăng của thành phố buộc phải thay đổi cách tiếp cận cả với các kiểu dáng kiến trúc của ga metro. Theo phó Thị trưởng Moskva Vladimir Resin, thành phố cần xây dựng khoảng 300km đường metro mới, trong đó khoảng 75km cần phải đưa vào sử dụng trong năm 2015. Để thực hiện thành công kế hoạch này cần phải tiêu chuẩn hóa thiết kế các ga metro mới. “Nhiệm vụ này đã đặt lên Thị trưởng Moskva, chúng tôi phải làm điều đó với chất lượng cao nhất càng sớm càng tốt. Để giảm giá thành xây dựng, chúng tôi sẽ tổ chức các cuộc đấu thầu có sự tham gia của các nhà thầu trong và ngoài nước. Đối với chúng tôi, kết quả cuối cùng rất quan trọng. Công nghệ hiện đại cho phép làm ra các tòa nhà và công trình mà không thể không nhắc đến việc chế tạo theo mẫu tiêu chuẩn hóa. Giá thành thì giảm rất nhiều. Điều đó cũng đúng với các ga metro. Các ga metro theo mẫu tiêu chuẩn không có nghĩa là chúng giống nhau như đúc. Chúng sẽ đẹp hơn nhiều so với những gì chúng ta đã xây dựng trong các năm vừa qua”. Theo người đứng đầu Liên hợp xây dựng Moskva Marat Khusnullin, công việc thiết kế các mẫu tiêu chuẩn ga metro sẽ do các chuyên gia giỏi nhất của Liên minh các họa sĩ nghệ thuật và các hiệp hội ngành nghề sáng tạo khác thực hiện.

Công việc thiết kế các ga metro mẫu tiêu chuẩn đã được Nikolai Shumakov báo cáo tại hội nghị của Hội đồng Khoa học-Kỹ thuật về các vấn đề của chính sách xây dựng đô thị và thành phố Moskva. Công việc được phó Thị trường Vladimir Resin ủng hộ. Kết thúc hội nghị, phó Thị trưởng Moskva kết luận: “Chúng ta nhất trí thông qua cách làm này, chúng ta sẽ chuyển sang giai đoạn thiết kế và xây dựng metro Moskva theo giải pháp này. Kết luận như thế này: “duyệt” và “thực hiện ngay””.

"MetroGiprotrans" đưa ra một số phương án thiết kế các ga metro tùy vào độ sâu đặt ga metro. Việc chọn lựa thiết kế cụ thể từng ga metro tùy thuộc vào địa chất và các yếu tố khác. Với các ga metro đặt sâu trong lòng đất sẽ thiết kế theo dạng cột-tháp (như ga metro "Марьина Роща"), dạng cột-tường (như ga metro "Трубная"), hoặc dạng 2 tầng mặt cắt ngang lớn (đoàn tàu sẽ đi chổng lên nhau).

Ga Марьина Роща


Ga Трубная


Với các ga metro đặt cạn dưới mặt đất sẻ thiết kế dạng vòm không cột (trạm "Строгино" ) hoặc 2 nhịp dựa trên hàng cột giữa (ga "Krasnoselskaya"). Trên cơ sở những giải pháp thiết kế này có thể tạo thành nhiều kiểu nhà ga metro đáp ứng và phát triển được truyền thống kiến trúc nghệ thuật của hệ thống metro Moskva. “Việc này không quay lại thời kỳ những năm sáu mươi khi mà tất cả metro được xây dựng giống nhau. Chính quyền Moskva đã đặt ra cho chúng ta nhiệm vụ hoàn toàn khác: xây dựng các ga metro theo mẫu tiêu chuẩn nhưng trên cơ sở có nhiều sự lựa chọn. Đường nét của nghệ thuật kiến trúc sẽ có mặt trong tất cả các công trình tương lai” – Nikolai Shumakov nói.

Ga Строгино


Ga Krasnoselskaya



Theo báo cáo của "MetroGiprotrans", các thiết kế mẫu tiêu chuẩn được phát triển sao cho khi đưa các ga metro vào hoạt động có thể bố trí dễ dàng các thiết bị kỹ thuật cần thiết, thuận tiện trong phối hợp hoạt động giữa các bộ phận phức tạp khác nhau của ga metro. Việc xây dựng các ga metro theo kiểu mới cho phép tiết kiệm bởi đã tính đến các đặc trưng địa chất của Moskva. Ngoài ra các ga metro tương lai cũng tính đến việc tăng lượng hành khách, đến việc trang bị các thang máy cho người khuyết tật. Vì lý do an ninh, tại các ga metro mới sẽ bố trí chỗ để kiểm tra an ninh khi có nghi ngờ trước khi hành khách vào đến khu vực bán vé.

Đây là các mẫu tiêu chuẩn các ga metro Moskva trong tương lai:

 

Ghi chú:

"MetroGiprotrans": Государственный проектно-изыскательский институт по строительству метрополитена и транспортных сооружений.

I.Ilf và E.Petrov: русские советские писатели сатирики, работавшие совместно.

Nguồn: http://www.izvestia.ru/news/371894
Tạm dịch: Kóc Khơ Me