Đó chỉ là khởi đầu cho sự kết thúc. Sau một chuỗi các cuộc tranh luận, tại đấy Ủy ban Trung ương đã cân nhắc và gạt đi ý tưởng cho đi đày tù chính trị ra nước ngoài – họ lo rằng sẽ ảnh hưởng tới các đảng xã hội phương Tây, và đặc biệt, vì lý do gì đấy, ảnh hưởng tới Đảng Lao động Anh quốc – họ đã đi tới một quyết định (Hoover, Fond 89, 73/34, 35 và 36). Mờ sáng ngày 17 tháng Sáu năm 1925, binh lính tỏa ra bao vây tu viện Savvatyevo. Họ cho tù hai giờ đồng hồ để gói ghém đồ đạc. Sau đó họ dẫn tù ra bến cảng, dồn lên tàu và đưa tù về các nhà tù xa xôi hẻo lánh tại vùng Trung Nga – Tobolsk, miền Tây Siberi, và Verkhneuralsk, trong dãy Ural – nơi những người này phải chịu điều kiện sống còn tệ hơn tại Savvatyevo (Hoover, Nicolaevsky Collection, Box 782; Melgunov Collection, Box 8). Một tù viết lại
phòng giam bị khóa chặt, không khí bên trong vấy đầy mùi của chiếc xô đại tiểu tiện cũ hôi thối; các tù chính trị bị cách ly không được liên lạc với nhau... khẩu phần của chúng tôi còn tệ hơn cả ở Solovetsky. Ban quản tù từ chối chấp nhận các starosta (nhóm trưởng) do chúng tôi bầu lên. Không có cả bệnh viện lẫn hỗ trợ y tế. Nhà tù có hai tầng: các phòng giam tầng dưới ẩm ướt và tối tăm. Trong đó giam cầm các đồng chí bị bệnh, một số trong đó bị mắc bệnh lao phổi... (Hoover, Nicolaevsky Collection, Box 782, Folder 6)
Mặc dù họ vẫn tiếp tục chiến đấu đòi hỏi quyền lợi, vẫn gửi các bức thư ra nước ngoài, vẫn gõ lên tường phòng giam các thông điệp gửi mọi người và vẫn tiến hành các cuộc tuyệt thực, hệ thống tuyên truyền Bolshevik đang nhấn chìm dần các chống đối của phe xã hội. Tại Berlin, Paris và New York, các tổ chức cứu trợ tù nhân bắt đầu cảm thấy khó khăn hơn mỗi khi cần quyên góp tiền bạc (Hoover, Nicolaevsky Collection, Box 782, Folder 1). “Khi sự kiện ngày 19 tháng 12 xảy ra”, một tù viết cho một người bạn bên ngoài nước Nga, ý nói đến cuộc nổ súng bắn chết sáu tù năm 1923, “dường như chúng tôi đã chủ quan cho rằng “thế giới sẽ bị chấn động” – tức thế giới đảng xã hội của chúng tôi. Nhưng hóa ra nó đã không chú ý đến sự kiện Solovetsky, và rồi một tràng cười nhạo tiếp nối theo tấn thảm kịch” (Những bức thư từ tù ngục nước Nga, tr. 160).
Đến cuối thập niên 1920 tù chính trị xã hội không còn mang một thân phận khác biệt nữa. Họ phải ở chung với những người Bolshevik, Trotskyit và đám tội phạm. Trong vòng một thập kỷ những tù chính trị – hay đúng hơn là “phản cách mạng” – sẽ được xem không còn là tù được ưu đãi mà chỉ là thứ tù chiếu dưới, thấp kém hơn tù tội phạm trong hệ thống thứ bậc của trại. Không còn là các công dân với những quyền chính trị được bảo vệ, họ khiến đám cai tù quan tâm chỉ khi nào họ còn có thể làm việc được. Và chỉ khi họ còn có thể làm việc thì mới được cho đủ ăn để tiếp tục sống sót.
Hết chương 2
|