Dưới tay Frenkel, bản chất của lao động ở SLON cũng bị thay đổi: ông ta không thèm quan tâm tới những trò hoa hòe hoa sói như nuôi thú lấy lông hay ươm trồng các giống cây lạ miền cực bắc nữa. Thay vào đó, ông cho tù đi xây dựng đường xá và đốn cây, rất thuận tiện nhờ lượng lao động trình độ thấp và không tốn tiền công mà SLON có rất nhiều (Juri Brodsky, tr. 195). Bản chất của lao động đã mau chóng thay đổi bản chất của trại tù, hay đúng hơn là của các trại tù, bởi giờ đây SLON đang bắt đầu mở rộng trong phạm vi quần đảo Solovetsky. Đặc biệt, Frenkel không còn quan tâm việc giữ tù bên trong phạm vi trại tù hay bên trong một nhà tù, đằng sau hàng rào kẽm gai. Ông gửi các đội tù lao động đi khắp Cộng hòa Karelia và vùng Arkhangelsk thuộc nội địa nước Nga, cách xa Solovetsky hàng ngàn cây số, tới những nơi cần đến họ nhất (NARK, 690/6/(1/3)).
Như một chuyên gia quản lý nắm quyền điều hành một công ty đang thua lỗ, Frenkel cũng “phân loại” các khía cạnh khác của cuộc sống trong trại, dần dần hủy bỏ mọi thứ không đem lợi cho hoạt động sản xuất kinh tế của trại. Mọi hoạt động tái giáo dục giả tạo mau chóng ngưng lại. Theo như lời than phiền của những kẻ gièm pha Frenkel, ông ta đã đóng cửa các tờ tạp chí và báo của trại, cho ngừng các cuộc họp của Hội Bách khoa địa phương Solovetsky. Bảo tàng và nhà hát Solovetsky tiếp tục tồn tại, nhưng chủ yếu để tạo ấn tượng với các nhân vật quan trọng tới thăm.
Đồng thời, bạo lực bừa bãi cũng trở nên ít phổ biến hơn. Năm 1930, Ủy ban Shanin, đoàn công tác đặc biệt của OGPU, đã tới đảo để điều tra tin đồn về việc đối xử tệ với tù. Báo cáo của họ xác nhận các câu chuyện về việc hành hạ và đánh đập tù quá mức trên đảo. Với chính sách trái hẳn tiền lệ đến đáng ngạc nhiên, ủy ban này đã kết án và hành quyết mười chín thủ phạm là nhân viên OGPU (Chukhin, “dva dokumenta”). Lối hành xử như vậy giờ đây được xem là không phù hợp với một cơ quan có trudosposobnost – “năng lực làm việc” – đáng giá trên hết mọi thứ.
Cuối cùng, dưới sự lãnh đạo của Frenkel, khái niệm “tù chính trị” đã thay đổi. Mùa thu năm 1925, lằn ranh giả tạo từng được vạch ra giữa những ai bị lãnh án tội phạm và những người bị kết án phản cách mạng đã biến mất do cả hai nhóm này đều bị gửi về nội địa để làm việc trong các dự án lâm nghiệp và xưởng chế biến gỗ khổng lồ của Karelia. SLON không còn chấp nhận các ưu tiên cho tù mà xem mọi tù đều là những lao động có thể sử dụng (Juri Brodsky, tr. 115).
|