Một số bằng chứng tường tận chứng minh cho những giả thuyết trên. Lấy ví dụ, Naftaly Frenkel đã được thăng từ tù nhân lên thẳng lính gác trong một thời gian ngắn đến đáng ngạc nhiên, thậm chí cả với các tiêu chuẩn lộn xộn của SLON. Tháng 11/1924, khi Frenkel cư trú trong trại được chưa đầy một năm, quan bản lý SLON đã làm thủ tục cho ông ta được tha. Đề nghị cuối cùng được chấp thuận vào năm 1927. Cho đến lúc này, ban quản lý trại thường gửi báo cáo cho OGPU mô tả Frenkel với các cụm từ tích cực như : “trong trại anh ta đã chứng tỏ bản thân là một công nhân tài năng nổi bật khiến anh giành được sự tin tưởng của ban quản lý SLON, và đã được đối xử theo đúng thẩm quyền... anh ta là một công nhân hiếm hoi rất có tinh thần trách nhiệm” (Hoover, St Petersburg Memorial Collection).
Chúng ta cũng biết rằng Frenkel đã tổ chức và rồi điều hành Ekonomicheskaya kommercheskaya chast – Ban Kinh tế Thương mại của SLON, và tại đó khả năng cố gắng để trại Solovetsky không chỉ tự cân đối tài chính, như sắc lệnh về trại tập trung đã yêu cầu, mà còn thực sự thu lợi – đến mức họ bắt đầu giành bớt việc làm của các đơn vị sản xuất khác. Mặc dù đó là các đơn vị của Nhà Nước, không phải tư nhân, thành phần cạnh tranh này vẫn tồn tại trong nền kinh tế Liên Xô vào thập niên 1920, và Frenkel đã giành mất lợi nhuận của chúng. Tháng 9/1925, với Frenkel đang nắm Ban kinh tế, SLON đã giành được quyền đốn 130.000 mét khối gỗ rừng tại vùng Karelia, vượt qua mặt công ty lâm nghiệp địa phương. SLON cũng trở thành cổ đông trong Ngân hàng Cộng đồng Karelia, giành được quyền xây một con đường từ Kem tới thành phố Ukhta vùng cực bắc (NARK, 690/6/(1/3)).
Ngay từ đầu chính quyền Karelia đã mất bình tĩnh với những hoạt động kể trên, đặc biệt từ khi họ bắt đầu chống lại việc xây dựng trại (Baron, tr. 615-621). Càng ngày lời than phiền của họ càng lớn tiếng. Tại một cuộc họp trên danh nghĩa để bàn về việc mở rộng SLON, chính quyền địa phương than phiền rằng trại này có khả năng sử dụng lao động giá rẻ nên cạnh tranh bất công, do đó khiến những công ty lâm nghiệp bình thường mất việc làm. Ngay sau đó, thái độ trong cuộc họp thay đổi hẳn, và những người tham dự đã phản đối dữ dội. Tại cuộc họp của Hội đồng Dân ủy Karelia – chính quyền nước Cộng hòa Karelia – tháng 2/1926, nhiều lãnh đạo địa phương đã chỉ trích SLON vì đòi hỏi họ quá nhiều và vì đang yêu cầu cấp thêm tiền để xây con đường từ Kem tới Ukhta. “Đã rõ ràng rằng”, đồng chí Yuzhnev giận dữ kết luận, “SLON là một kommersant, một con buôn với đôi tay khổng lồ luôn quơ quào, và mục tiêu cơ bản của nó chỉ là kiếm lợi nhuận” (NARK, 690/3/(17/148)).
Công ty thương mại vùng Karelia, một công ty quốc doanh, cũng xắn tay áo chống lại quyết định mở cửa hàng của SLON tại Kem. Các công ty quốc doanh không đủ điều kiện để thực kiện một việc như vậy, nhưng SLON, vốn có thể bắt các nhân viên tù của mình làm việc nhiều giờ hơn và có thể trả công họ rẻ hơn nhiều – gần như không phải trả gì – thì có thể làm được (NARK, 690/3/(17/148)). Chính quyền địa phương than phiền rằng, tệ hơn nữa là SLON có mối liên hệ đặc biệt với OGPU cho phép nó không thèm đếm xỉa tới luật pháp địa phương và không phải nộp tiền vào ngân sách vùng (Kulikov, tr. 99).
|