Ngay sau khi được thành lập, Cheka được giao một nhiệm vụ đặc biệt. Ngày 5 tháng Chín 1918, Dzerzhinsky được hướng dẫn thực hiện chính sách Khủng bố Đỏ của Lenin. Được áp dụng vào lúc có vụ ám sát Lenin, làn sóng khủng bố này – bao gồm bắt bớ, giam cầm, thủ tiêu – có tổ chức chặt chẽ hơn nhiều so với những khủng bố bừa bãi vài tháng trước đó, thực ra là một phần quan trọng của cuộc nội chiến, được chỉ đạo để chống lại những kẻ tình nghi có âm mưu tiêu diệt Cách mạng ngay tại “cái nôi” của nó. Thật đẫm máu, thật tàn nhẫn và thật dữ dội – đó là những gì mà các tác giả của nó muốn hướng tới. Krasnaya Gazeta, cơ quan ngôn luận của Hồng quân, đã mô tả: “Không thương xót, không khoan nhượng, chúng ta cần tiêu diệt kẻ thù với số lượng hàng trăm, hàng ngàn, sao cho chúng phải ngập trong máu của chính mình. Vì một giọt máu đã đổ của Lenin... hãy để cho lũ tư sản phải tuôn ra hàng suối máu – sao cho càng nhiều càng tốt...” (Leggett, tr. 108)
Khủng bố Đỏ là cần thiết để Lenin giữ được chính quyền. Các trại tập trung, được gọi là “trại đặc biệt”, là cần thiết để thực hiện Khủng bố Đỏ. Chúng được đề cập tới trong những sắc lệnh đầu tiên của Khủng bố Đỏ, theo đó yêu cầu không chỉ bắt bớ giam cầm những “đại diện quan trọng của bọn tư sản, địa chủ, bọn tư bản công nghiệp, thương nhân, tu sĩ phản cách mạng, bè lũ sĩ quan chống Xôviết” mà còn cần phải “cách ly chúng trong các trại tập trung” (Sắc lệnh “Về Khủng bố Đỏ”, in trên tờ Sbornik, ngày 5/9/1918, tr. 11). Mặc dù không có con số đáng tin cậy về số lượng tù nhân, vào cuối năm 1919 có hai mươi mốt trại được ghi nhận trên nước Nga. Đến cuối năm 1920 đã có 107 trại, tăng gấp năm lần (Ivanova, Trại lao động XHCN, tr. 13).
Tuy nhiên, vào thời kỳ này, mục tiêu hoạt động của các trại vẫn còn chưa rõ ràng. Tù nhân phải thực hiện nghĩa vụ lao động – nhưng đến mức độ nào? Lao động có vai trò gì trong việc cải tạo tù nhân? Có phải là để làm nhục họ không, hay việc này nhằm giúp xây dựng nhà nước Xôviết non trẻ? Mỗi lãnh đạo Xôviết và mỗi cơ quan hữu trách lại có một câu trả lời khác nhau. Tháng Hai năm 1919, Dzerzhinsky đích thân có một bài phát biểu hùng hồn ủng hộ cho vai trò của các trại trong công cuộc cải tạo lý tưởng cho giới tư sản. Theo ông, các trại này sẽ:
sử dụng lao động của những người đang bị bắt giam; sử dụng lao động của các quý ông vốn quen sống không cần làm bất cứ nghề nghiệp gì, sử dụng lao động của những kẻ không muốn làm việc khi mà không bị bắt buộc phải làm việc. Các hình phạt này cần phải áp dụng cho những ai làm việc trong các cơ quan Xôviết nhưng lại thể hiện tinh thần đầy tắc trách hoặc lề mề chậm chạp trong công việc v.v. Theo cách này chúng ta sẽ tạo ra được các trường học dạy cách lao động (Istoricheskiy Arkhiv, tập I, 1958, tr. 6-11; Geller, tr. 52).
|